Κείμενο του Σπύρου Τζόκα στο συνέδριο της ΕΝΠΕ

ΠΡΟΟΙΜΙΟ: Ο σοφός Αϊνστάϊν έλεγε ότι είναι παράνοια να  επαναλαμβάνει κάποιος τις ίδιες ενέργειες και να νομίζει ότι θα έχει διαφορετικά αποτελέσματα. Κάπως έτσι συμβαίνει και με τις μνημονιακές κυβερνήσεις των τελευταίων χρόνων. Επαναλαμβάνουν τις ίδιες πολιτικές και ατυχώς για την πατρίδα μας έχουν τα ίδια οδυνηρά και βάρβαρα αποτελέσματα, που καθημερινά οξύνουν την ανθρωπιστική κρίση. Και επειδή δεν πάσχουν από παράνοια, είναι βέβαιο ότι εξυπηρετούν με μεθοδικό τρόπο ένα σχέδιο μετατροπής της χώρας μας σε αποικία και χώρο φτηνής εργασίας και ελαστικών εργασιακών σχέσεων. Εξυπηρετούν το σχέδιο με την επέκταση και διόγκωση του δανεισμού από τους τραπεζικούς ομίλους, με την πλήρη εμπορευματοποίηση όλων των κοινωνικών αναγκών, από την υγεία και τη μόρφωση, έως τη στέγη, τη θέρμανση, την ύδρευση, το περιβάλλον, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό, που οδηγούν σε πρόσθετη ληστεία του λαϊκού εισοδήματος και με την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική για τη φορολογία, τις Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, τα κίνητρα των αναπτυξιακών νόμων, τη νέα ΚΑΠ, την κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης με ζεστό χρήμα και φοροαπαλλαγές προς το μεγάλο κεφάλαιο.        Η όξυνση της κατάστασης, με  ευθύνες όλων  των κυβερνήσεων, εξαιτίας της πολιτικής που ακολούθησαν και ακολουθούν βάζει επιτακτικά το ζήτημα  να εκφραστούμε αποφασιστικά και μαζικά κατά της αντιλαϊκής πολιτικής  και υπέρ της ενεργητικής αντίστασης και συμμετοχής στον αγώνα που αναπτύσσεται, για να μπούμε σε πορεία αλλαγής των συσχετισμών μέσα στο λαό, στη σκληρή αναμέτρηση των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που συγκρούονται στην ελληνική κοινωνία και διεθνώς, να κερδίζει έδαφος η αναγκαιότητα του άλλου δρόμου ανάπτυξης που έχει ανάγκη ο λαός και η χώρα. Το πείραμα αυτό που γίνεται στη χώρα μας συμπαρασύρει μια σειρά από κοινωνικές και πολιτικές λειτουργίες. Μεταξύ αυτών στοχεύει και στην Αυτοδιοίκηση….με τρόπο μεθοδικό και με συνεργούς αρκετούς λεγόμενους αυτοδιοικητικούς. Η Αυτοδιοίκηση πλήττεται βάναυσα και στα χρόνια της μνημονιακής πολιτικής πνέει τα λοίσθια.  Ο «Καλλικράτης» αυτό ακριβώς το πείραμα έρχεται να υλοποιήσει στην Αυτοδιοίκηση. Επιχειρεί, δηλαδή, να χρησιμοποιήσει την Αυτοδιοίκηση ως ιμάντα μεταφοράς των αντιλαϊκών εκείνων πολιτικών που παράγονται στο εργαστήρι των νεοφιλελεύθερων μνημονιακών πολιτικών.  Προωθεί τη χειραγώγηση του λαού κάτω από την κυρίαρχη πολιτική. Και μέχρι τώρα το πετυχαίνει με την ανοχή ή τη συνενοχή της πλειονότητας των αιρετών. Η στάση, συνεπώς, απέναντι στη φιλοσοφία του «Καλλικράτη» και όχι στις επιμέρους πλευρές του συνιστά στοιχείο αντίστασης, αφού αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της γενικότερης πολιτικής των αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων.

Α. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

1. Στην Ελλάδα η αυτοδιοίκηση δεν ήταν ποτέ αυτο-κυβέρνηση, δηλαδή ένα πολιτικό καθεστώς συμμετοχής εντός του οποίου η τοπικότητα απολαμβάνει δικαιώματα πολιτικού αυτοπροσδιορισμού.
2. Για το ελληνικό πολιτικό σύστημα η αυτοδιοίκηση ήταν απλά «η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων» ούτε καν η διαχείρισή τους.
3. Η τοπική αυτοδιοίκηση λειτούργησε ιστορικά σαν μια μικρογραφία του κράτους και του κεντρικού πολιτικού συστήματος σε τοπικό επίπεδο κι όχι σαν μια διακριτή, πόσω μάλλον εναλλακτική, δομή πολιτικής εξουσίας.
4. Αυτό χειροτέρεψε, όταν οι πολιτικές πραγματικότητες που εδραιώθηκαν στην Ελλάδα της «μνημονιακής» περιόδου επέφεραν μια ακόμη οξύτερη επιδείνωση και πολιτικοθεσμική υποβάθμιση της αυτοδιοίκησης.
5. Η πρωτόγνωρη χρηματοδοτική της ασφυξία αποτυπώνεται στους μνημονιακούς προϋπολογισμούς, όπου μειώνονται δραματικά οι θεσμοθετημένοι πόροι της αυτοδιοίκησης, 60% στην πρωτοβάθμια και 50% περίπου στην δευτεροβάθμια, και στον προϋπολογισμό του 2018, όπου αφαιρούνται 400 εκ. ε. από τους θεσμοθετημένους πόρους των Περιφερειών.
6. Η  χρηματοδοτική αυτή  ασφυξία συνδυάσθηκε με μια λαίλαπα άμεσων και έμμεσων, υλοποιούμενων και επαπειλούμενων, ιδιωτικοποιήσεων, με μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς τους αντίστοιχους πόρους, με τις απολύσεις, με την απαγόρευση των προσλήψεων,  καθώς και μια σειρά εποπτειών και επιτροπειών που αναιρούν τον δημιουργικό και αυτόνομο ρόλο της Αυτοδιοίκησης.
7. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων στους δήμους και στις περιφέρειες φαίνεται να συνδέεται με τη λεγόμενη «λειτουργική και οικονομική αυτοδυναμία», δηλαδή τον κατακερματισμό, το δραστικό περιορισμό των επιδοτήσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό και την παραπέρα εμπορευματοποίησή τους, τη διαχείριση – και όχι τη λύση – λαϊκών προβλημάτων.
8. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων στους δήμους και στις περιφέρειες συνδέεται με τη λεγόμενη «λειτουργική και οικονομική αυτοδυναμία», δηλαδή τον κατακερματισμό, το δραστικό περιορισμό των επιδοτήσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό και την παραπέρα εμπορευματοποίησή τους, τη διαχείριση – και όχι τη λύση – λαϊκών προβλημάτων.
9. Υπάρχουν αρμοδιότητες που δεν πρέπει να κατακερματίζονται στα τοπικά όργανα, όπως αυτές που αφορούν σε Παιδεία, Υγεία, Πρόνοια, γενικότερα κοινωνικές υπηρεσίες. Είναι διαφορετικό ζήτημα να έχει λόγο η τοπική διοίκηση στον εντοπισμό των αναγκών, στον έλεγχο της λειτουργίας και άλλο ζήτημα να έχει η ίδια αρμοδιότητα να δημιουργεί και να αναπτύσσει, να λειτουργεί με δική της ευθύνη την «κάθε» μονάδα, είτε είναι σχολείο, είτε ιατρείο, είτε άλλο κοινωνικό ίδρυμα.
10. Η απουσία δημοκρατικού προγραμματισμού και αναπτυξιακού σχεδιασμού, ο ερμαφρόδιτος χαρακτήρα μεταξύ κρατικής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης και η διατήρηση της επιτήρησης του κράτους με τις επτά αποκεντρωμένες κρατικές διοικήσεις, δημιούργησαν έναν νέο γραφειοκρατικό μηχανισμό, ανίκανο να συμβάλει στην πραγματική ανάπτυξη και πρόοδο της κάθε περιοχής.
11. Αναφορικά με τον «Καλλικράτη», υποστηρίζουμε ότι δεν «ατύχησε» απλώς, επειδή συνέπεσε χρονικά με την οικονομική κρίση, όπως αφήνει να εννοηθεί η πλειοψηφία. Σχεδιάστηκε εξαρχής με άξονα τις νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις για λιτότητα και «λιγότερο Κράτος».
12. Γι’ αυτό και θεωρούμε ότι η Αυτοδιοίκηση, και ευρύτερα η ίδια η κοινωνία και η χώρα έχουν ανάγκη από μία ριζική ανατροπή του «Καλλικράτη» και από την αντικατάστασή του από ένα νέο ριζοσπαστικό, πραγματικά δημοκρατικό και συμμετοχικό θεσμικό πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση.

   Συμπερασματικά, θεωρούμε ότι η οποιαδήποτε απόπειρα παρέμβασης στις μικροδομές του πολιτικού συστήματος που θα στερείται ρητής και πολιτικά συγκεκριμένης απεύθυνσης στην κοινωνική βάση και άρα στις τοπικές δυνάμεις που συνιστούν τον πολιτικό μακρόκοσμο θα είναι ατελέσφορη και πιθανότατα θνησιγενής. Η υπέρβαση των όρων υπό τους οποίους διεξάγεται αυτή τη στιγμή ο πολιτικός αγώνας προϋποθέτει την εμπλοκή της κοινωνικής βάσης και την κινητοποίηση των τοπικών, ενδογενών πόρων της.

Στην κατεύθυνση αυτή η πρόταση μας απαιτεί να υπάρξει μια εκ βάθρων ανασυγκρότηση της αυτοδιοίκησης,  πράγμα που βέβαια σημαίνει την πλήρη ανατροπή του καθεστώτος που εγκαθίδρυσε το σχέδιο «Καλλικράτης». Και σε αυτό επιμένουμε και δεν δεχόμαστε τροποποιήσεις που δεν αλλάζουν την γενική κατεύθυνση. Δεν παλεύουμε για τον εξωραϊσμό της βάρβαρης αυτής πολιτικής, αλλά για την πλήρη ανατροπή της.

Στην κατεύθυνση αυτή κινείται και η δομική μας αντίθεση με την πλειοψηφία της ΕΝΠΕ.Θεωρούμε σε αντίθεση με την πλειοψηφία ότι το πρόγραμμα «Καποδίστριας» και στη συνέχεια το πρόγραμμα «Καλλικράτης» αναδιάταξαν τις σχέσεις κεντρικού και τοπικού κράτους αναδιαρθρώνοντας εκ βάθρων την «τοπολογία» των αντιπροσωπευτικών δομών και εξασθένισαν την πεμπτουσία της αυτοδιοίκησης, που βασίζεται στη συμμετοχή.

Ο Καλλικράτης, συμπληρώνοντας τον Καποδίστρια, ενίσχυσε και σε τοπικό επίπεδο την έννοια της πολιτικής αλλοτρίωσης, την απομάκρυνση, δηλαδή, και την αποξένωση των πολιτών από την εξουσία, δημιουργώντας γραφειοκρατικές οντότητες ή μικρά κρατίδια. Αυτό εννοούμε λέγοντας ότι  απαλλοτρίωσε την πεμπτουσία της Αυτοδιοίκησης και  την μετέτρεψε σε μια «κλινικά νεκρή» αυτοδιοίκηση.

Το διακύβευμα, επομένως, είναι κρίσιμο και εξαιρετικά επίκαιρο: η Αυτοδιοίκηση θα λειτουργήσει ως ένας πυλώνας λαϊκής εξουσίας και συμμετοχής των πολιτών ή θα παραμείνει ένας γραφειοκρατικός, αποστεωμένος θεσμός παραγωγής παραγόντων και παραγοντίσκων προθύμων να υπηρετήσουν τις κεντρικές πολιτικές που θα τους υπαγορευτούν; Η υποτίμηση του θεσμού της Αυτοδιοίκησης που υπάρχει όχι αδικαιολόγητα, εξαιτίας των φαινομένων αναπαράστασης των πολιτικών και της πολιτικής με την κεντρική σκηνή, θα έχει ως φυσικό αποτέλεσμα το τέλος ενός δυνάμει λαϊκού θεσμού. Και αυτό ακριβώς επιδιώκεται. Ο αγώνας είναι διμέτωπος, στα κινήματα, στη συγκρότηση μετώπων αντίστασης, αλλά  και στην  επεξεργασία εναλλακτικών προτάσεων για το μέλλον της χώρας και της Αυτοδιοίκησης.

Γ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ  ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΝΑΙ:

1. Η κατοχή πρωτογενούς εξουσίας διαφοροποιεί ποιοτικά την αυτοδιοίκηση από τις αντιπροσωπευτικές δομές δημοκρατίας και συνεπώς αυτή η ιδιότητά της θα πρέπει να είναι αναπαλλοτρίωτη. Αυτή η θεμελιώδης αρχή παραβιάζεται ή απαλλοτριώνεται με τον Καλλικράτη.
2. Η αυτοδιοίκηση σε όλες τις βαθμίδες δομείται θεσμικά με τρόπο τέτοιο που να αναδεικνύεται η αξία της συλλογικής ευθύνης αντί της προσωποκεντρικής εξουσίας. Και αυτό όχι μόνον δεν αντιπαλεύεται από την πλειοψηφία, αλλά αντίθετα ενισχύεται. Ακόμα και τα συλλογικά όργανα, όπως η ΕΝΠΕ σε τέτοιο επίπεδο λειτουργούν.
3. Οι συμμετοχικοί θεσμοί αποτελούν θεμελιώδες γνώρισμα της αυτοδιοίκησης και κατά συνέπεια αποτελούν αναπόσπαστο και δομικό συστατικό μέρος της θεσμικής και πολιτικής τους λειτουργίας.
4. Οι θεσμοί αυτοί συμπεριλαμβάνουν τις λαϊκές συνελεύσεις και τα τοπικά δημοψηφίσματα αλλά και ενδιάμεσους θεσμούς πολιτικής καινοτομίας όπως η τοπική λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, η πλατιά τοπική διαβούλευση και ο θεσμός των διερευνητικών επιτροπών. Σήμερα μόνον τυπικά υπάρχουν.
5. Η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι σαφής, εύληπτη και σταθερή και να μην μπορεί να μεταβληθεί με την έκδοση απλών υπουργικών αποφάσεων. Επίσης, οι αποκλειστικές αρμοδιότητες της αυτοδιοίκησης θα πρέπει να ορισθούν, να διακριθούν και να κατοχυρωθούν πλήρως με τρόπο σαφή και αδιαμφισβήτητο.
6. Το φορολογικό σύστημα και η δημοσιονομική πολιτική περιλαμβάνει ως αναπόσπαστο μέρος κι ένα πολιτικό συμβόλαιο μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης σχετικά με τον επιμερισμό εσόδων και δαπανών ανάμεσα στις διάφορες χωρικές κλίμακες και αυτό δεν παραβιάζεται, όπως συνήθως.
7. Η αυτοδιοίκηση επωμίζεται την αποστολή του απρόσκοπτου και κοινωνικά δίκαιου εφοδιασμού της κοινότητας με τοπικά δημόσια αγαθά. Τα θεμελιώδη, στρατηγικού χαρακτήρα, δημόσια αγαθά (παιδεία, υγεία κ.λ.π.) παρέχονται από το κεντρικό κράτος ή τις αποκεντρωμένες δομές του.
8. Νόμος κατοχυρώνει ότι για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην αυτοδιοίκηση πρέπει να προηγείται η μεταφορά των απαιτούμενων χρηματοδοτικών πόρων. Οι ανώτατες ελεγκτικές αρχές (π.χ. Ελεγκτικό Συνέδριο) ασκούν δικαίωμα αρνησικυρίας για κάθε αρμοδιότητα που το κεντρικό κράτος μεταβιβάζει στην αυτοδιοίκηση σε περίπτωση που δεν μεταβιβάζει ταυτόχρονα και τους πόρους που απαιτούνται για την εξυπηρέτηση της επίδικης αρμοδιότητας.

Δ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ

για την  Τοπική Αυτοδιοίκηση

1. Ο νόμος που θα επανιδρύει την αυτοδιοίκηση και των δύο βαθμών θα πρέπει να έχει το χαρακτήρα νόμου-πλαισίου όπου θα ρυθμίζονται τα κεντρικά χαρακτηριστικά του αυτοδιοικητικού συστήματος.
2. Τα υπόλοιπα θέματα συστηματοποιούνται και ρυθμίζονται από έναν νέο και ενιαίο κώδικα αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο αυτό υλοποιούνται:
   1. Χωροταξική αποκλιμάκωση των ΟΤΑ ώστε αφενός να καλυφθεί το τεράστιο σημερινό έλλειμμα πρωτογενούς δημοκρατίας και αφετέρου οι ΟΤΑ να γίνουν πιο αποτελεσματικοί.
   2. Αποκέντρωση και σαφής προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων κάθε επιπέδου διοίκησης.   Οι βαθμίδες αυτοδιοίκησης συναρθρώνονται δομικά με τις κεντρικές πολιτικές κατά το σχεδιασμό της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης. Ο επιμερισμός των ρόλων και των ευθυνών γίνεται στη βάση της αρχής της επικουρικότητας. Οι βαθμίδες αυτοδιοίκησης αποτελούν οργανικά υποκείμενα του χωρικού προγραμματισμού
   3. Οι Περιφέρειες θα μεταβληθούν σε βασικούς θεσμούς ανάπτυξης. Στόχος είναι το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων, πέραν των κεντρικών εθνικής εμβέλειας έργων, να υλοποιείται από τις Περιφέρειες, που προβλέπεται να συμμετέχουν ουσιαστικά στο γενικό δημόσιο σχεδιασμό. Παράλληλα, οι Περιφέρειες θα συντονίζουν και θα συναποφασίζουν με τους Ο.Τ.Α τις παραγωγικές και κοινωνικές δράσεις της περιοχής τους.
   4. Επαρκής και επακριβής κατανομή των πόρων και των αντίστοιχων επενδυτικών μέσων. Διασφαλίζεται η εφαρμογή του Συντάγματος ώστε για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην Αυτοδιοίκηση να πρέπει να προηγείται η μεταφορά των απαιτούμενων χρηματοδοτικών πόρων. Οι ανώτατες ελεγκτικές αρχές (π.χ. Ελεγκτικό Συνέδριο) ασκούν δικαίωμα αρνησικυρίας για κάθε αρμοδιότητα που το κεντρικό κράτος μεταβιβάζει στην Αυτοδιοίκηση σε περίπτωση που δεν μεταβιβάζει ταυτόχρονα και τους απαιτούμενους πόρους για την εξυπηρέτηση της επίδικης αρμοδιότητας.
   5. Το κεντρικό κράτος είναι υποχρεωμένο να στηρίζει και να ενισχύει τους οργανισμούς που σκοπό έχουν την παροχή τεχνογνωσίας και τη γενικότερη ερευνητική στήριξη της αυτοδιοίκησης
   6. Βαθύς εκδημοκρατισμός της λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
   7. Συμμετοχικούς θεσμούς και παρεμβάσεις ως αναπόσπαστο και δομικό συστατικό μέρος της θεσμικής και πολιτικής τους λειτουργίας της ΤΑ. Οι θεσμοί αυτοί συμπεριλαμβάνουν και τις λαϊκές συνελεύσεις, τον συμμετοχικό προϋπολογισμό και τα τοπικά δημοψηφίσματα αλλά και ενδιάμεσους θεσμούς πολιτικής καινοτομίας όπως η τοπική λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, η πλατιά τοπική διαβούλευση και ο θεσμός των διερευνητικών επιτροπών.    Στόχοι είναι: ο περιορισμός των δημαρχοκεντρικών περιφερειαρχοκεντρικών χαρακτηριστικών του συστήματος, η μείωση της εσωτερικής συγκέντρωσης της πολιτικής ισχύος στους ΟΤΑ, η Θέσπιση διαδικασιών πλατιάς κοινωνικής διαβούλευσης για την υλοποίηση μεγάλων τοπικών έργων και επενδύσεων με παράλληλη θέσπιση Διερευνητικών Επιτροπών που θα εξασφαλίζουν την άρτια, τεχνικά τεκμηριωμένη και αμερόληπτη ενημέρωση των δημοτών. Η διαβούλευση θα μπορεί να καταλήγει και σε δημοψήφισμα και η ενίσχυση και αναδιοργάνωση των αρχών για την καταπολέμηση α) της κακοδιοίκησης εις βάρος των δημοτών και β) της οικονομικής κακοδιαχείρισης και της διαφθοράς.
   8. Την απλή αναλογική σε όλα τα επίπεδα εκλογής και αντιπροσώπευσης των Ο.Τ.Α., διότι το υφιστάμενο εκλογικό σύστημα που αποδίδει τα 3/5 των εδρών στον συνδυασμό που πλειοψήφησε αλλοιώνει την αναλογική αντιπροσώπευση, με όλες φυσικά τις ασφαλιστικές δικλείδες για την κυβέρνησιμότητα.
   9. Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος και η καθιέρωση της απλής αναλογικής δεν είναι απλώς μία αξιακή επιλογή, αλλά στηρίζεται σε πολύ συγκεκριμένα και αναμφισβήτητα πραγματικά δεδομένα και έρχεται να καλύψει ένα υπαρκτό δημοκρατικό έλλειμμα.
   10. Μία απλή επεξεργασία των αποτελεσμάτων των τελευταίων (2014) Εκλογών, αρκεί για να αποδειχθεί ο ακραία πλειοψηφικός χαρακτήρας του υφιστάμενου εκλογικού συστήματος.
   11. Πιο αναλυτικά:

• Σε σύνολο 325 Δήμων,
• 4 (1%) από τους σημερινούς Δημάρχους έλαβαν ποσοστό κάτω από 20%,
• 59 (18%) από τους σημερινούς Δημάρχους έλαβαν ποσοστό κάτω από 30% ενώ,
• 136 (42%) από τους σημερινούς Δημάρχους έλαβαν ποσοστό κάτω από 40%,
• Αντίστοιχα, σε σύνολο 13 Περιφερειών,
• 4 (31%) από τους σημερινούς Περιφερειάρχες έλαβαν ποσοστό κάτω από 30% ενώ,
• 8 (61%) από τους σημερινούς Περιφερειάρχες έλαβαν ποσοστό κάτω από 40%.
  • Παρ’ όλα αυτά, και οι μεν και οι δε, βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, ελέγχουν τα 3/5 (60%) των εδρών του αντίστοιχου δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου.
  • Είναι επομένως σαφές ότι, το ισχύον εκλογικό σύστημα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση αποδεικνύεται εξόφθαλμα πλειοψηφικό ως προς τα αποτελέσματά του και οδηγεί σε προφανή αλλοίωση της βούλησης του εκλογικού σώματος και των σχέσεων εκπροσώπησης, με τις πολιτικές, αλλά και συνταγματικές προεκτάσεις που έχει το γεγονός αυτό.
  • Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος οφείλει να  είναι συνολική. Δεν αφορά μόνο την αλλαγή του τρόπου κατανομής των εδρών, αλλά διέπεται από μία συνολική λογική διευκόλυνσης της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και της ενίσχυσης της τοπικής δημοκρατίας σε τοπικό επίπεδο. Στη συνολική αυτή λογική εμπεριέχονται  η καθιέρωση πλειάδας θεσμών άμεσης κοινωνικής συμμετοχής, όπως αναφέρονται παραπάνω.
  • Τέλος η απάντηση στο ζήτημα της «κυβερνησιμότητας» είναι πρωτίστως πολιτική και δευτερευόντως θεσμική και νομική, αφού ικανός και καλός τοπικός ηγέτης είναι αυτός που καταφέρνει να συνθέτει τις διαφορετικές απόψεις, να βρίσκει επιχειρήματα, να πείθει και να εξασφαλίζει τη στήριξη του δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου. Άλλωστε, αν η απλή αναλογική ψηφίστηκε, ως νόμος του Κράτους, για την κεντρική κυβέρνηση, όπου τα διακυβεύματα είναι σαφώς μεγαλύτερα και οι πολιτικές/κομματικές αντιπαραθέσεις οξύτερες, είναι σίγουρο ότι μπορεί πολύ πιο εύκολα να λειτουργήσει στο τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, όπου οι πολιτικές και ιδεολογικές εντάσεις είναι χαμηλότερου βαθμού και το πεδίο επίτευξης συναινέσεων για τα τοπικά ζητήματα είναι ευρύτερο.

Ε.  Β’ ΒΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ – ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

1. Οι  παρεμβάσεις μπορεί να είναι οι ακόλουθες:
   • Στον προσωποκεντρικό χαρακτήρα του θεσμού του Περιφερειάρχη. Το θέμα αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με την ενίσχυση του συλλογικού χαρακτήρα του Περιφερειακού Συμβουλίου και την έμμεση εκλογή ΓΓ Περιφέρειας από το Περιφερειακό Συμβούλιο το οποίο όμως μεταλλάσσεται σε ένα είδος μικρής Περιφερειακής Αντιπροσωπευτικής Συνέλευσης (ΠΑΣ).
   • Στον τρόπο ανάδειξης των μελών της ΠΑΣ. Στο ισχύον σύστημα έχουμε en blocψηφοδέλτια με προεπιλεγμένους Αντιπεριφερειάρχες και νομαρχιακές υποψηφιότητες. Το σύστημα αυτό είναι η πεμπτουσία της περιφερειακής καρτελοποίησης ψήφων. Μια λύση θα ήταν η μεικτή εκπροσώπηση με την εκλογή υποψηφίων τόσο σε νομαρχιακό όσο και σε ενιαίο περιφερειακό ψηφοδέλτιο με ποσόστωση αντιπροσώπευσης, π.χ. 50-50 ή 60-40.
   • Οι υποψήφιοι θα εκλέγονται από ενιαίο παραταξιακό ψηφοδέλτιο το οποίο όμως θα έχει δύο μέρη: το ένα, θα συγκροτείται σε νομαρχιακή βάση και θα ψηφίζεται από τους ψηφοφόρους του αντίστοιχου νομού. Το άλλο τμήμα θα συγκροτείται σε ενιαία περιφερειακή βάση και θα ψηφίζεται από όλους τους ψηφοφόρους της περιφέρειας. Για λόγους ισοτιμίας, και για τις δύο κατηγορίες υποψηφίων θα υπάρχει σταυρός προτίμησης.
   • Σε κάθε Υπουργείο η σύσταση κοινών οργάνων διαβούλευσης και προετοιμασίας των Νομοσχεδίων με συμμετοχή των Περιφερειών και των Δήμων που να διασφαλίζουν έναν ενισχυμένο και ουσιαστικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό και στον αναπτυξιακό προγραμματισμό.
   • Η κατάργηση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων της στην Αυτοδιοίκηση, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Η θεσμοθέτηση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης παράλληλα με την Αιρετή Περιφέρεια, καταδεικνύει την δυσπιστία του κράτους στην Αυτοδιοίκηση.
   • η συγκρότηση και λειτουργία των αυτοτελών υπηρεσιών εποπτείας της Αυτοδιοίκησης. (Ν.3852/2010).
   • η προώθηση της διαβαθμιδικής συνεργασίας και συγκεκριμένα : η θεσμοθέτηση οργάνων συνεργασίας των δυο βαθμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (κοινού οργάνου Περιφέρειας – Περιφερειακής Ένωσης Δήμων και Εθνικού Συμβουλίου Περιφερειών και Δήμων), η συγκρότηση κοινής επιτροπής ΥΠΕΣ-ΕΝΠΕ-ΚΕΔΕ για την αξιολόγηση της εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου της Αυτοδιοίκησης.
   • η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου με τη συμμετοχή των αρμόδιων Κυβερνητικών φορέων, της ΕΝ.Π.Ε που θα έχει ως αποστολή την παρακολούθηση της εφαρμογής και τη συνεχή επικαιροποίηση του κανονιστικού πλαισίου που αφορά τις Περιφέρειες.
   • Η αναβάθμιση της συλλογικής και αποτελεσματικής λειτουργίας των οργάνων της Περιφέρειας. Η άσκηση της πολιτικής έχει ως προϋπόθεση τη βαθιά γνώση και τη δημοκρατία στη λήψη των αποφάσεων από ένα συλλογικό πολιτικό όργανο που δεν μπορεί να είναι άλλο από ένα ισχυρό Περιφερειακό Συμβούλιο που θα έχει κατακτήσει την περιφερειακή συνείδηση του χώρου αναφοράς του.
   • η προτεινόμενη αναβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απαιτεί και την ταυτόχρονη αναβάθμιση της καταστατικής θέσης των αιρετών, διασφαλίζοντας την αναγκαία θεσμική, τεχνική και οικονομική υποστήριξή τους, για να μπορούν να ανταποκριθούν στην όλο και πολυπλοκότερη αποστολή τους και να αποκτήσουν στην τοπική κοινωνία το κύρος και την αξιοπρέπεια που απαιτεί ο θεσμικός ρόλος τους.
   • Οικονομική αυτοτέλεια και αποτελεσματική λειτουργία των περιφερειών. (Βλ. κείμενο Χουλιαράκη)
   • Αυτονόητη είναι η απόδοση των θεσμοθετημένων Κ.Α.Π. (4,2% επί του φόρου εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων και 4 % επί του Φ.Π.Α).
   • Η εξασφάλιση, επίσης, ενός ελάχιστου εγγυημένου ποσού λειτουργικών πόρων σε σχέση με τις μεταφερόμενες αρμοδιότητες.
   • η εγκαθίδρυση μηχανισμού αυτόματης εκχώρησης των αναλογούντων πόρων για τις μεταφερόμενες αρμοδιότητες και
   • η θέσπιση ρητρών έγκαιρης καταβολής των Κ.Α.Π. από την κυβέρνηση.
   • Δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος παρακολούθησης των οικονομικών των Περιφερειών, του οποίου θα διασφαλίζεται η διαλειτουργικότητά με τα αντίστοιχα συστήματα της Κεντρικής Δημόσιας Διοίκησης, ώστε να επιτευχθεί η διαφάνεια της διαχείρισης του συνόλου των οικονομικών του Κράτους και η ισότιμη και αποτελεσματική συνεργασία Κυβέρνησης – Περιφερειών στη διαμόρφωση και εφαρμογή των εθνικών και των περιφερειακών δημόσιων πολιτικών. (Βλ. κείμενο για τον προϋπολογισμό)
   • Κατάργηση του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας, του οποίου η δομή και οι αρμοδιότητες έχουν μονόπλευρη και παρεμβατική λειτουργία και στοχεύουν στην επιτροπεία των Περιφερειών.
   • Κατάργηση κάθε έμμεσου ελέγχου σκοπιμότητας

«ΚΑΛΟΥΜΕ όλες και όλους που έχουν τις ίδιες αγωνίες, παρόμοιες αντιλήψεις και αντιλαμβάνονται που οδηγούν οι πολιτικές που κυριάρχησαν τα τελευταία χρόνια στη χώρα την Αυτοδιοίκηση,  και ανησυχούν να συνδιαμορφώσουμε ένα κείμενο και να το παλέψουμε στο άχρωμο, άοσμο, προκαθορισμένο και τυπικό Συνέδριο της ΕΝΠΕ. Ο κίνδυνος δεν είναι αυτός μιας «καχεκτικής» αυτοδιοίκησης, αλλά μιας «κλινικά νεκρής» αυτοδιοίκησης.

Επιμένουμε στην απόρριψη των μνημονίων και των απορρεόντων αντιλαϊκών πολιτικών.

Επιμένουμε στην ριζική ανατροπή του θεσμικού πλαισίου «Ν 3852/10».

Απορρίπτουμε τη λογική της «Τριετούς Στρατηγικής Μεταρρυθμίσεων», η οποία αφορά το Δημόσιο και την Αυτοδιοίκηση.

Απορρίπτουμε την θεσμοθέτηση νέων φοροεισπρακτικών βαρών και επιβαρύνσεων των πολιτών, με οποιαδήποτε ονομασία κι αν φέρουν αυτοί.

Απορρίπτουμε τις πολιτικές που οδηγούν τις υπηρεσίες  των δήμων στην ιδιωτικοποίηση τους.

Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα; Τραγουδούν, αλλά πολύ φάλτσα.    Τα τραγούδια αυτά που δεν ακούγονται λένε ότι ακόμα και τώρα, μετά τις αλλεπάλληλες ήττες, ότι η αυτοδιοίκηση είναι το ανάχωμα στη διάλυση του κοινωνικού κράτους. Είναι ο βασικός μοχλός κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής, με κοινωνικές δράσεις διαχρονικές και απότοκες της οικονομικής κρίσης. Είναι αυτή που σηκώνει αποκλειστικά το βάρος της κοινωνικής πολιτικής του κράτους, έχοντας οργανώσει ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών, που απευθύνεται στο σύνολο των πολιτών και ιδιαίτερα στους φτωχούς, στους ανέργους και τους οικονομικά ασθενέστερους. Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα και θα συνεχίσουν να τραγουδάνε… έστω και φάλτσα. Αν δεν μπορούμε να κάνουμε τη ζωή μας όπως τη θέλουμε, τουλάχιστον μην την ξεφτιλίσουμε έλεγε ο ποιητής. Κι εμείς αυτό θα κάνουμε… δεν θα γίνουμε συνένοχοι ενός φόνου. Δεν θα γίνουμε συνένοχοι στον πλήρη ευτελισμό της αυτοδιοίκησης.»

*το κείμενο στο 5ο Τακτικό Συνέδριο της ΕΝΠΕ (9-12-2017) που κατέθεσε ο αντιπεριφερειάρχης Αττικής, Σπύρος Τζόκας  υποστηρίχθηκε από τους: Παναγιώτη Αθανασιάδη, Γιώργο Γαβρίλη, Δημήτρη Δημάκο και Ειρήνη Μεταξά, 

Το Ελληνικό. Κανόνες και ιδεοληψίες

από Μαρία Μάρκου

Το Ελληνικό δε θα πάψει να έρχεται στην επικαιρότητα, μέχρι να μάθουμε ότι η λέξη αρπαγή κλίνεται όπως η λέξη απορρύθμιση. Η σύμπτωση της κινητοποίησης της «Ελληνικός Χρυσός» για τις «γραφειοκρατικές της ταλαιπωρίες» ήταν ιδιαίτερα εύγλωττη. Για κάμποσες μέρες, μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης, όλα τα ελληνικά νοικοκυριά έπρεπε να βγάλουν μια κόλλα χαρτί και ν’ απαντήσουν στο ερώτημα: «Σε τι μας χρειάζεται η νομιμότητα όταν μιλάμε για μια μεγάλη επένδυση»;

Στην περίπτωση του Ελληνικού, η απάντηση είχε να κάνει με την υπόσχεση της ευημερίας και της κοσμοπολίτικης λάμψης στις φουτουριστικές εικόνες από Ντουμπάι και Λας Βέγκας που μας βομβάρδισαν με τη φροντίδα της ενδιαφερόμενης αναπτυξιακής εταιρείας. Κάτι θα περισσέψει και για μας, το δίχως άλλο, από το χρήμα που θα ρέει δίπλα μας. Γιατί να σκαλίζουμε λεπτομέρειες με την ιστορική κληρονομιά μας; Στην περίπτωση της Χαλκιδικής, η απάντηση είχε να κάνει με την απειλή της ανεργίας. Κάποια προνόμια αξίζει, ασφαλώς, αυτός που μας δίνει δουλειά σε τόσο δύσκολους καιρούς. Γιατί να σταθούμε σε ιδεοληψίες πολεοδομικές και περιβαλλοντικές; Σκληρό το μάθημα του αδιεξόδου και της ταπείνωσης που πήραμε από τη διαχείριση της οικονομικής κρίσης, η εμπέδωση της υπόθεσης ότι δεν υπάρχει άλλη λύση στη γενικευμένη καταστροφή που κάθε κοινωνία βιώνει σήμερα με τον δικό της τρόπο από την προσαρμογή κάθε κοινωνίας, με τον δικό της τρόπο, στους κανόνες της αγοράς.

Όπως εξηγούν οι Peck και Tickell (1), ο νεοφιλελευθερισμός παράγει πολλαπλούς «τοπικούς νεοφιλελευθερισμούς», μέσα από την επίθεση στα εργαλεία με τα οποία κάθε κοινωνία αμύνεται στη μετατροπή της σε κοινωνία της αγοράς. Τέτοια εργαλεία είναι οι κανόνες δικαίου, οι αναδιανεμητικοί μηχανισμοί, ο σχεδιασμός του χώρου, η πολεοδομία. Με τη διατύπωση του Harris (2), «σ’ ένα κράτος με κυρίαρχο καθοδηγητικό ρόλο στην κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη, η πολεοδομία δίνει έμφαση σε υποχρεωτικούς ελέγχους ενσωματωμένους σε ότι πρέπει να αλλάζει σε προβλέψιμη κατεύθυνση. Σήμερα, όμως φαίνονται αναπόφευκτες οι σχεδόν διαρκείς “δομικές προσαρμογές” της οικονομίας και της διακυβέρνησης σε ολοένα και πιο απαιτητικές και μεταβλητές εξωτερικές περιστάσεις». Η ευελιξία γίνεται το πιο κρίσιμο χαρακτηριστικό της οικονομίας, των θεσμών, των ίδιων των ανθρώπων. Τίποτε επομένως δεν θα είναι πια κανονικό, τίποτε δεν θα είναι γνωστό ή προβλέψιμο στην πολεοδομική ατζέντα. Η εξειδικευμένη διάγνωση των προβλημάτων δεν θα οδηγεί σε προτάσεις για δράση. Ο σχεδιασμός του χώρου δεν θα δίνει στο Δημόσιο οποιονδήποτε ρόλο είτε στην παροχή και διανομή αγαθών, είτε στην εγγύηση δικαιωμάτων και κανόνων. Η κατεύθυνση είναι προς «στρατηγικές» με αόριστα και ευέλικτα «σενάρια» χωρίς συγκεκριμένους στόχους, κανόνες ή ελέγχους, προς ποικίλα «προγράμματα» που απορρέουν από έναν απίστευτο λαβύρινθο χρηματοδοτικών ροών και διακρατικών δεσμεύσεων. Αρκεί, να εκμεταλλευόμαστε απροσδόκητες ευκαιρίες, όπως δείχνει η τόσο δημοφιλής (και ήδη αυτονόητη) ιδέα της «επιχειρηματικής πόλης». Πρωταγωνιστές οι επιχειρήσεις, διάφορες τοπικές και υπερτοπικές συμμαχίες και συμπράξεις, η κοινωνία των πολιτών χωρίς πολιτική, η καρικατούρα της διαβούλευσης στη θέση της δημοκρατίας.

***

Το κανονιστικό πλαίσιο στον σχεδιασμό του χώρου είναι ό,τι πιο πολύ εχθρεύεται η δομική προσαρμογή. Στη γλώσσα της, κάθε ρύθμιση, πέρα από τα κίνητρα για την επέκταση των «θυλάκων της αγοράς» έχει επιπτώσεις στην παραγωγικότητα, έχει κόστος που θα πρέπει να μετακυληθεί από τις επιχειρήσεις στο κοινωνικό σώμα (regulatory tax). Ολοένα και περισσότερες είναι πλέον οι μελέτες που εκτιμούν αυτό το κόστος, μαζί με τις αναγκαίες πολιτικές απορρύθμισης. Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμα και ο οικονομικός εμπειρισμός αναδεικνύει το πολιτικό ζήτημα που υπάρχει εδώ. Όπως παρατηρεί ο Crafts (3), για να συνδέσουμε την απορρύθμιση με καλύτερες επιδόσεις ως προς την οικονομική μεγέθυνση, θα πρέπει να αναφερθούμε ειδικά σε χώρες που ξεκινούν από μια θέση που συνδυάζει υψηλό επίπεδο ρύθμισης και αδύναμη διακυβέρνηση όπως είναι η Κίνα και η Ινδία. Αντίθετα, στον Δυτικό κόσμο η επίδραση που έχουν οι αλλαγές του επιπέδου ρύθμισης στην οικονομική μεγέθυνση δεν είναι δραματική. Ίσως όμως αυτό ακριβώς το πολιτικό ζήτημα να καθορίζει τη βιαιότητα της επίθεσης που γίνεται σήμερα στα καθεστώτα ρύθμισης. Ο Cheshire (4), χωρίς περιστροφές, ορίζει το Βρετανικό σύστημα σχεδιασμού ως «το τελευταίο άθικτο κατάλοιπο του μεταπολεμικού οράματος κρατικού σχεδιασμού και ελέγχου». Όπως εξηγεί, «οι οραματιστές που το σχεδίασαν είχαν μαθητεύσει στις σοσιαλιστικές ιδέες του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. Ήταν πολύ επιφυλακτικοί με τις αγορές και υποτιμούσαν τα οικονομικά κίνητρα ως ανήθικα. Αντί για την κερδοσκοπία και το όφελος, το σύστημα σχεδιάστηκε για να διαπραγματεύεται “ανάγκες”, όπως τις όριζαν οι πολεοδόμοι, άσχετα με οικονομικές έννοιες όπως η ζήτηση και η προσφορά. Εξ άλλου, οι πολεοδόμοι δίνουν στη λέξη “προσφορά” διαφορετική έννοια από αυτήν που της δίνει η αγορά. Αυτή η διαφορά έχει σημασία. Καλώς ή κακώς ο κόσμος της οικονομίας σήμερα, δε δουλεύει με τις αρχές του Φαβιανού Σοσιαλισμού όπως τον έβλεπαν η Beatrice και ο Sydney Webb. Γι’ αυτό και οι οικονομολόγοι θα έλεγαν ότι σήμερα η αγορά εκδικείται».

Η αμφισβήτηση του πολεοδομικού σχεδιασμού είναι πράγματι υπόθεση της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Η Ομοσπονδιακή Αποθεματική Τράπεζα της Ν. Υόρκης έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις οικονομικές επιπτώσεις του ζόνινγκ των χρήσεων γης, αφιερώνοντας σ’ αυτές ολόκληρο το τεύχος του Economic Policy Review που εξέδωσε το 2003. Ένας από τους πρωταθλητές του αγώνα για ένα ευέλικτο μη-περιοριστικό σχεδιασμό είναι ο Martin Wolf (5) εκδότης των Financial Times. Δεν έχουν τέλος και οι μελέτες του ΟΟΣΑ πάνω στο ζήτημα, με χαρακτηριστικό το στρογγυλό τραπέζι που έγινε το Φεβρουάριο 2008 με ευθύνη της Επιτροπής Ανταγωνισμού και με αντικείμενο τα προβλήματα που ο σχεδιασμός των χρήσεων γης προκαλεί στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας στις ανεπτυγμένες χώρες. Όπως διαβάζουμε στα πρακτικά της συνάντησης (6), «σημαντικό μέρος του όγκου των εμπορικών συναλλαγών θίγεται από τους πολεοδομικούς κανονισμούς, τις διαδικασίες αδειοδότησης κ.λπ… Τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη τέτοιων διαδικασιών θα πρέπει να σταθμιστούν σε σχέση με το κόστος τους – και κρίσιμο στοιχείο αυτού του κόστους είναι οι επιπτώσεις στις αγορές και τον ανταγωνισμό». Το κείμενο κάνει συστάσεις στις αρχές των χωρών μελών να προωθήσουν τον ανταγωνισμό ως κριτήριο της πολεοδομικής τους πολιτικής, χωρίς να αποκλείεται η προνομιακή αδειοδότηση και μεταχείριση κάποιων επιχειρήσεων γιατί, «αν τα προνόμια δίνονται με ποιοτικά κριτήρια τότε δεν είναι διαφθορά». Όσο για τη βλάβη που ίσως προκαλείται έτσι σε άλλες επιχειρήσεις ή ομάδες πληθυσμού, δεν θα πρέπει να την αντιμετωπίσουν περιορίζοντας τον ανταγωνισμό αφού από αυτόν εντέλει «θα έχουν οι καταναλωτές το μέγιστο όφελος».

***

Αυτού του είδους τις πολιτικές διαχέουν τα επιτελεία της παγκοσμιοποίησης με τους μηχανισμούς προπαγάνδας και καταστολής τους. Το Ελληνικό και οι Σκουριές δεν είναι μόνο πολύτιμοι πόροι που εκχωρούνται στην κερδοσκοπία, αλλά ασκήσεις στο πώς να αποδεχόμαστε την κερδοσκοπία σαν τη μόνη πηγή δικαίου, στο πώς να ζούμε σ’ έναν κόσμο που δεν έχει άλλους κατοίκους παρά μόνο επιχειρηματίες και καταναλωτές, έναν κόσμο όπου η αγορά θα εκδικείται κάθε αξίωσή μας για ανθρώπινη ζωή.

(1) Peck, J., and Tickell, A., (2002) Neoliberalizing Space. Antipode, 34 (3), Oxford University Press, 380-404.

(2) Harris, N., (1994) Structural adjustment and cities: three papers. Working Paper 63, Development Planning Unit, London University College.

(3) Crafts, N., (2006) Regulation and Productivity Performance. Oxford Review of Economic Policy, 22 (2), 186-202.

(4) Cheshire, P., (2005) Unpriced regulatory risk and the competition of rules: unconsidered implications of land use planning. Journal of Property Research, 22 (2/3), 225-244.

(5) Wolf, M., (2005) A Conspiracy that Raises House Prices. Financial Times, 23 Sept, 19

(6) OECD, (2008b) Land Use Restrictions as Barriers to Entry. Paris.

Ζούμε σ' ένα μεσοδιάστημα στο οποίο οι παλιές βεβαιότητες πλέον δεν λειτουργούν

του Ζίγκμουντ Μπάουμαν

Έχετε περιγράψει την ανισότητα ως «μετάσταση». Βρίσκεται η δημοκρατία σε κίνδυνο;

Θα μπορούσαμε να περιγράψουμε αυτό που συμβαίνει αυτό τον καιρό ως κρίση της δημοκρατίας, ως κατάρρευση της εμπιστοσύνης· την πεποίθηση πως οι ηγέτες μας δεν είναι απλά διεφθαρμένοι ή ανόητοι, αλλά ανίκανοι. Οι πράξεις απαιτούν την εξουσία, τη δυνατότητα να κάνεις πράγματα, και χρειαζόμαστε και την πολιτική που είναι η ικανότητα να αποφασίσουμε τι πρέπει να γίνει. Όμως αυτός ο γάμος μεταξύ εξουσίας και πολιτικής στο πλαίσιο του εθνικού κράτους έχει τελειώσει. Η εξουσία έχει παγκοσμιοποιηθεί αλλά η πολιτική είναι όσο τοπική ήταν πάντα. Στην πολιτική κόπηκαν τα χέρια. Οι άνθρωποι δεν πιστεύουν πλέον στο δημοκρατικό σύστημα, γιατί δεν κρατά τις υποσχέσεις του. Αυτό το βλέπουμε για παράδειγμα με την προσφυγική κρίση -πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο, όμως ακόμη δρούμε τοπικιστικά. Οι δημοκρατικοί μας θεσμοί δεν έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση καταστάσεων αλληλεξάρτησης. Η παρούσα κρίση της δημοκρατίας είναι μια κρίση των δημοκρατικών θεσμών.

Προς ποια κατεύθυνση κινείται αυτή τη στιγμή το εκκρεμές που περιγράφετε, μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας;

Αυτά είναι δύο αγαθά τα οποία είναι τρομερά δύσκολο να συμβιβαστούν. Αν θέλεις περισσότερη ασφάλεια, θα πρέπει να αναγκαστείς να δώσεις ένα ορισμένο ποσοστό ελευθερίας, αν θέλεις περισσότερη ελευθερία, θα πρέπει να εγκαταλείψεις την ασφάλεια. Αυτό το δίλημμα θα συνεχίζεται για πάντα. Σαράντα χρόνια πριν, πιστεύαμε ότι η ελευθερία έχει θριαμβεύσει και ξεκινήσαμε ένα όργιο καταναλωτισμού. Τα πάντα έμοιαζαν δυνατά μέσω του δανεισμού χρημάτων. Σπίτια, αυτοκίνητα… και απλώς τα πλήρωνες αργότερα. Το ξυπνητήρι του 2008 ήταν πικρό, όταν τα δάνεια στέρεψαν. Η καταστροφή, η κοινωνική κατάρρευση που ακολούθησε, χτύπησε τη μεσαία τάξη ιδιαίτερα σκληρά, παρασύροντάς την σε μια αβέβαιη κατάσταση, όπου και παραμένει. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν αν η εταιρία τους θα συγχωνευθεί με άλλη και θα απολυθούν, δεν ξέρουν αν αυτά που αγόρασαν τους ανήκουν στ' αλήθεια. Η σύγκρουση δεν είναι πλέον μεταξύ τάξεων, αλλά μεταξύ κάθε ατόμου και της κοινωνίας. Δεν υπάρχει μόνο έλλειψη ασφάλειας αλλά και ελευθερίας.

Λέτε πως η πρόοδος είναι μύθος, επειδή οι άνθρωποι δεν πιστεύουν πλέον ότι το μέλλον θα είναι καλύτερο από το παρελθόν.

Βρισκόμαστε σε ένα μεσοδιάστημα, μεταξύ μιας εποχής που οι άνθρωποι είχαν βεβαιότητες και μιας άλλης, όπου οι παλιές μέθοδοι πλέον δεν λειτουργούν. Δεν γνωρίζουμε τι θα ακολουθήσει. Πειραματιζόμαστε να λειτουργούμε με νέες μεθόδους. Η Ισπανία προσπάθησε να αμφισβητήσει τα πράγματα μέσω του κινήματος της 15ης Μαΐου, όταν οι άνθρωποι κατέλαβαν τους δημόσιους χώρους, διαφωνώντας και προσπαθώντας να αντικαταστήσουν τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες με ένα είδος άμεσης δημοκρατίας. Αυτό δεν κράτησε πολύ. Οι πολιτικές λιτότητας θα συνεχιστούν, κανείς δεν μπορούσε να τις εμποδίσει, αλλά οι άνθρωποι μπορούν ακόμη να είναι σχετικά αποτελεσματικοί στο να βρίσκουν νέους τρόπους να κάνουν πράγματα.

Έχετε υποστηρίξει πως τα κινήματα όπως το παγκόσμιο κίνημα Occupy και το κίνημα της 15ης Μάη γνωρίζουν «πώς να ανοίξουν τον δρόμο αλλά όχι πώς να δημιουργήσουν κάτι σταθερό».

Οι άνθρωποι παραμέρισαν τις διαφορές τους για λίγο στις πλατείες, για έναν κοινό σκοπό. Αν αυτός ο σκοπός είναι αρνητικός, το να θυμώσεις με κάποιον, τότε έχει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας. Θα μπορούσε να είναι μια έκρηξη αλληλεγγύης κατά κάποιο τρόπο, οι εκρήξεις όμως είναι πολύ ισχυρές αλλά και βραχύβιες.

Πιστεύετε πως, εκ φύσεως, δεν υπάρχει χώρος για ηγεσίες στους συνασπισμούς ετερόκλητων χώρων;

Ακριβώς επειδή τέτοια κινήματα δεν έχουν ηγεσίες, μπορούν και επιβιώνουν. Για τον ίδιο λόγο όμως είναι που δεν μπορούν και να μετατρέψουν τους σκοπούς τους σε πράξεις.

Στην Ισπανία, το κίνημα της 15ης Μάη βοήθησε να δημιουργηθούν νέες πολιτικές δυνάμεις.

Αντικαθιστώντας ένα κόμμα με ένα άλλο, δεν θα λυθεί το πρόβλημα. Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα κόμματα κάνουν λάθη, το πρόβλημα είναι πως δεν ελέγχουν τίποτα. Τα προβλήματα της Ισπανίας είναι μέρος ενός παγκόσμιου προβλήματος. Είναι λάθος να νομίζεις πως μπορείς να λύσεις τα πράγματα εκ των έσω.

Τι πιστεύετε για το πρόγραμμα ανεξαρτητοποίησης της Καταλονίας;

Θεωρώ πως ακολουθούμε ακόμη τις αρχές των Βερσαλλιών, όταν εισήχθη για πρώτη φορά η ιδέα πως κάθε έθνος έχει δικαίωμα να αυτοδιοικείται. Αλλά αυτό ανήκει στη φαντασία στη σημερινή εποχή, όταν πλέον δεν υπάρχουν ομοιογενείς περιοχές. Σήμερα κάθε κοινωνία είναι ένα σύνολο από ανθρώπους της διασποράς. Οι άνθρωποι διαλέγουν τις κοινωνίες στις οποίες είναι πιστοί και πληρώνουν τους φόρους τους, αλλά την ίδια στιγμή δεν θέλουν να αφήσουν την ταυτότητά τους. Η σύνδεση του πού ζεις, με την ταυτότητα που έχεις, έχει διαρραγεί. Η κατάσταση στην Καταλονία, όπως στη Σκωτία ή τη Λομβαρδία, είναι μια αντίφαση μεταξύ φυλετικής ταυτότητας και πολιτικής ιθαγένειας. Είναι Ευρωπαίοι αλλά δεν θέλουν να μιλάνε στις Βρυξέλλες μέσω Μαδρίτης αλλά μέσω Βαρκελώνης. Η ίδια λογική αναδεικνύεται σε όλες σχεδόν τις χώρες. Ακολουθούμε τις ίδιες αρχές που ορίστηκαν στο τέλος του Α' Παγκόσμιου Πολέμου, αλλά έχουν συμβεί πολλές αλλαγές στον κόσμο από τότε.

Είστε δύσπιστος με τον τρόπο που οι άνθρωποι διαμαρτύρονται μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, τον λεγόμενο ακτιβισμό του καναπέ, και λέτε πως το Internet μας αποχαυνώνει με φτηνή ψυχαγωγία. Θα λέγατε λοιπόν πως τα κοινωνικά δίκτυα είναι το νέο όπιο του λαού;

Το ερώτημα της ταυτότητας έχει αλλάξει -από κάτι με το οποίο γεννιέσαι, έχει γίνει μια αποστολή: πρέπει να δημιουργήσεις τη δική σου κοινότητα. Οι κοινότητες όμως δεν δημιουργούνται, είτε ανήκεις σε μία είτε όχι. Αυτό που μπορούν να κάνουν τα κοινωνικά δίκτυα είναι να δημιουργήσουν ένα υποκατάστατο. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα δίκτυο και μια κοινότητα είναι ότι σε μια κοινότητα ανήκεις ενώ ένα δίκτυο ανήκει σε σένα. Αισθάνεσαι ότι έχεις τον έλεγχο. Μπορείς να προσθέσεις φίλους, αν το θέλεις, μπορείς να τους διαγράψεις. Έχεις τον έλεγχο των σημαντικών ανθρώπων με τους οποίους θα συνδέεσαι. Ως αποτέλεσμα, οι άνθρωποι νιώθουν λίγο καλύτερα, γιατί η μοναξιά, η εγκατάλειψη, είναι ο μεγάλος φόβος της ατομιστικής μας εποχής. Είναι όμως τόσο εύκολο να προσθέσεις ή να αφαιρέσεις φίλους στο Internet, που οι άνθρωποι δεν μαθαίνουν ποτέ τις πραγματικές κοινωνικές δεξιότητες που χρειάζεσαι όταν βγαίνεις στον δρόμο, όταν πηγαίνεις στη δουλειά σου, όταν βρίσκεσαι με διάφορους ανθρώπους με τους οποίους θα χρειαστεί να έχεις μια εύλογη αλληλεπίδραση. Ο πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος είναι ένας σπουδαίος άνθρωπος, έδωσε την πρώτη του συνέντευξη μετά την εκλογή του στον Ευγένιο Σκαλφάρι, έναν Ιταλό δημοσιογράφο ο οποίος είναι δηλωμένος άθεος. Έδωσε ένα μήνυμα: ο αληθινός διάλογος δεν είναι να μιλάς με ανθρώπους που πιστεύουν το ίδιο με σένα. Τα κοινωνικά δίκτυα δεν μας μαθαίνουν τον διάλογο, γιατί είναι τόσο εύκολο να αποφύγεις την αντιπαράθεση… Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούν τα κοινωνικά μέσα για να ενωθούν, να ανοίξουν κι άλλο τους ορίζοντές τους αλλά, αντιθέτως, για να φτιάξουν για τους εαυτούς τους μια ζώνη άνεσης, όπου οι μόνοι ήχοι που ακούγονται είναι η ηχώ της φωνής τους και το μόνο που βλέπουν είναι αντανακλάσεις του δικού τους προσώπου. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι πολύ χρήσιμα, παρέχουν ευχαρίστηση, αλλά είναι παγίδα.

ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΩΘΕΙ Ο Φο.Δ.Σ.Α. Κ.Μ.

Ο Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) Κεντρ. Μακεδονίας προωθεί το μοντέλο της ιδιωτικοποίησης και της καύσης σαν λύση στη διαχείριση των απορριμμάτων στην περιοχή.

Συγκεκριμένα στη 2η Συνεδρίαση στις 10/7/17 το Δ.Σ. του ΦΟΔΣΑ αποφάσισε να υποβάλει πρόταση στην Ειδική Γραμματεία Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), για την υλοποίηση έργου ''Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) Δυτικού Τομέα της Περιφέρειας'' μέσω ΣΔΙΤ, με συνολική δυναμικότητα επεξεργασίας 350.000 tn/έτος και παραγωγή εναλλακτικών καυσίμων SRF, RDF. Το κόστος του έργου υπολογίζεται στα 100 εκ. ευρώ.

Η απόφαση υπερψηφίστηκε από το σύνολο των παρόντων μελών του ΔΣ (μέλη του και οι Δήμαρχοι) της Περιφέρειας Κ.Μ.

Τα ζητήματα που προκύπτουν από την πολιτική που εφαρμόζουν ΦΟΔΣΑ, Δήμαρχοι, Περιφέρεια, αλλά και η κυβέρνηση, είναι πολλά.

• Εγκατάλειψη της εναλλακτικής- αποκεντρωμένης διαχείρισης, των Τοπικών Σχεδίων των Δήμων και του Εθνικού Σχεδιασμού (πρόληψη- διαλογή στην πηγή με 5 κάδους– δημοτικά πράσινα σημεία – διαδημοτικά Κέντρα Διαλογής κλπ), η οποία και χρήματα εξοικονομεί - τα οποία μπορούν να επιστραφούν στους δημότες, και νέες θέσεις εργασίας δημιουργεί, αλλά και φιλική προς το περιβάλλον είναι.
• Ενισχύεται το συγκεντρωτικό μοντέλο με τις τεράστιες και ακριβές μονάδες επεξεργασίας και σταθμούς μεταφόρτωσης, το οποίο αυξάνει το κόστος διαχείρισης διασφαλίζοντας εγγυημένα κέρδη στους μεγαλοεργολάβους. Κόστος που θα επωμισθούν οι δημότες με αύξηση δημοτικών τελών. Ταυτόχρονα υποβαθμίζεται η ποιότητα και ποσότητα των ανακτούμενων υλικών.
• Υποθηκεύεται για πολλά χρόνια το καθεστώς διαχείρισης προς όφελος συγκεκριμένων συμφερόντων.
• Με αυτή την πολιτική των σύνολο των πηγών χρηματοδότησης (1 δισ ευρώ) θα κατευθυνθούν σε ιδιωτικά συμφέροντα, τα οποία με μικρό κόστος επένδυσης εξασφαλίζουν εγγυημένα κέρδη (ανταποδοτικά Δήμων & τέλος ανακύκλωσης, που πληρώνουμε όλοι), για 40-50 χρόνια.
• Τα αμφιβόλου ποιότητας δευτερογενή καύσιμα που θα παράγονται στις ΜΕΑ και η καύση τους που προωθείται σε εργοστάσια, θεωρείται επικίνδυνη για την δημόσια υγεία και το περιβάλλον.
• Διαδικασίες που γίνονται και αποφάσεις που παίρνονται ''εν κρυπτώ'', δίχως συζήτηση με την κοινωνία, δίχως ενημέρωση των παρατάξεων της περιφέρειας και των δημοτικών συμβουλίων.

Περιγράφοντας την εικόνα που διαμορφώνεται στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων μπορούμε να πούμε τα εξής:

Κυβέρνηση που εγκαταλείπει τον δικό της Εθνικό Σχεδιασμό Διαχείρισης με την αποδοχή ουσιαστικά ως τετελεσμένου την εμπλοκή σχεδόν αποκλειστικά ιδιωτών στην διαχείριση αποβλήτων. Περιφέρεια αδιάφορη για τις πραγματικές ανάγκες, προωθεί περιφερειακά σχέδια διαχείρισης φαραωνικά και συγκεντρωτικά, από τα οποία αποκλείονται οι τοπικές κοινωνίες, παρά τις αντιδράσεις περιφερειακών παρατάξεων της αντιπολίτευσης. ΦΟΔΣΑ που δεν θέλει να σχεδιάσει και να υλοποιήσει μια άλλη πολιτική και νιώθοντας ανεξέλεγκτος, δίνει τις υλοποιήσεις των έργων ασυζητητί στους Εθνικούς – και οχι μόνο – εργολάβους. Δήμαρχοι που απλά θέλουν να ξεφορτωθούν τα σκουπίδια από την πόρτα τους, αθετούν δικά τους σχέδια και υποχρεώσεις, υποβαθμίζουν τις κρίσιμες υπηρεσίες καθαριότητας, ξεχνώντας ότι τον τελικό (αυξημένο) λογαριασμό θα τον πληρώσει ο Δημότης. Εργαζόμενοι στον χώρο, που θα έπρεπε να απαιτούν, σύγχρονες - ασφαλείς συνθήκες δουλειάς (μη ξεχνάμε του 2 πρόσφατους θανάτους εργαζομένων), εφαρμογή των Τοπικών Σχεδίων και της εναλλακτικής διαχείρισης απορριμμάτων, σύγχρονους Οργανισμούς Εσωτερικής Υπηρεσίες, προσλήψεις επιστημονικού προσωπικού.

 Αυτά για ένα ζήτημα που πολλοί απο μας το αντιμετωπίζουμε σαν δύσοσμο και αποφεύγουμε να ασχοληθούμε, μόνο που κάποιοι μη έχοντας τέτοιου είδους ''ευαισθησίες'' κάνουν χρυσές δουλειές μ αυτό.  

Τσιβίδης Πέτρος

Πρώην στρατόπεδα Θεσσαλονίκης

Πρώην στρατόπεδα Θεσσαλονίκης: Eυκαιρία για πράσινο-ανάσα της πόλης ή μπίζνες με ακίνητα;

20 Oct, 2016

Δημοσιεύουμε την εισήγηση από την εκδήλωση με τίτλο «Ελεύθεροι δημόσιοι χώροι πρασίνου ή real estate as usual?» που διοργάνωσε η Δικτύωση Ριζοσπαστικής Αριστεράς την Τρίτη 18 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, με εισηγητές τους Γιάννη Γρηγοριάδη και Πέτρο Κακούρο.

Η ανάγκη για πράσινο …

Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη με λιγότερο από 3 τ.μ. πράσινο ανά κάτοικο, μια από τις μικρότερες αναλογίες στην Ευρώπη, με υψηλότατα επίπεδα ρύπανσης, ιδιαίτερα σε μικροσωματίδια στο δυτικό της τμήμα. Αυτό συνέβη καθώς ο τρόπος ανάπτυξης της πόλης δεν επέτρεψε τη διάθεση επαρκών ελεύθερων χώρων πρασίνου και μάλιστα υψηλού που είναι αναγκαίο για τη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής υγείας των κατοίκων, την ρύθμιση του αστικού μικροκλίματος, ακόμα και για τη διασφάλιση επαρκών χώρων συγκέντρωσης σε περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών, όπως οι σεισμοί.

Σήμερα, οι ελεύθεροι αδόμητοι χώροι εντός του αστικού ιστού που μπορούν να δεχθούν υψηλό πράσινο είναι ελάχιστοι με τους περισσότερους από αυτούς να είναι στρατόπεδα, κλειστά και σε λειτουργία (πλήρως ή μερικά). Τα περισσότερα και μεγαλύτερα βρίσκονται στην ιδιαίτερα περιβαλλοντικά υποβαθμισμένη Δυτική Θεσσαλονίκη. Οι διεκδικήσεις των τοπικών κοινωνιών αλλά και εξειδικευμένες μελέτες κατέληξαν στο ότι τα στρατόπεδα που βρίσκονται εντός και στις παρυφές του Πολεοδομικού Συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης πρέπει να διατεθούν αποκλειστικά στην ανάπτυξη υψηλού πρασίνου για να βελτιωθεί η αναλογία έκτασης πρασίνου ανά κάτοικο, αν και πάλι αυτή θα είναι πολύ χαμηλότερη του αποδεκτού (5 τ.μ./κάτοικο).Η ζωτική σημασία αυτής της τελευταίας και μοναδικής δυνατότητας, στοιχειώδους αναβάθμισης της υποβαθμισμένης ποιότητας ζωής, είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την κοινωνία της Θεσσαλονίκης.

Έχοντας υπόψη αυτά πλήθος συλλογικοτήτων αλλά και κάποιοι δήμοι υιοθέτησαν μετά το 2013 μια σειρά σχετικών αιτημάτων με σκοπό τη μετατροπή των στρατοπέδων που βρίσκονται εντός του ΠΣ. Θεσσαλονίκης σε ελεύθερους, δημόσιους κοινόχρηστους χώρους υψηλού πρασίνου.

Αυτά είναι:

1. Η κατάργηση του Ν. 2745/1999 (Νόμος Τσοχατζόπουλου) περί οικιστικής ανάπλασής τους, σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου, ένα μεγάλο μέρος της έκτασής τους αποδίδεται προς εξυπηρέτηση οικιστικών αναγκών του προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων, καθώς και το οριστικό πάγωμα συμφωνιών που προσπάθησαν να δημιουργήσουν τετελεσμένα και να δεσμεύσουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
2. Το χαρακτηρισμό των πρώην στρατοπέδων με προεδρικά διατάγματα ως κοινόχρηστων χώρων υψηλού πρασίνου.
3. Τα εντός των στρατοπέδων αξιόλογα κτήρια να χαρακτηριστούν ως ιστορικά μνημεία τα οποία αφού συντηρηθούν, να αποδοθούν για ήπιες κοινωφελείς χρήσεις.
4. Η αναστροφή της μεταβίβασης των στρατοπέδων Μεγ. Αλεξάνδρου και Παπακυριαζή στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ).
5. Την απόδοση της ιδιοκτησίας των πρώην στρατοπέδων στους Δήμους στους οποίους ανήκουν γεωγραφικά χωρίς την ένταξή τους σε οποιαδήποτε σχέδιο αξιοποίησής που περιλαμβάνει νέες οικοδομές κάθε τύπου. Τυχόν εγκεκριμένες πολεοδομήσεις μέσω ΓΠΣ κ.λπ. καταργούνται. 
6. Τη σύσταση δημόσιου μητροπολιτικού φορέα, με τη συμμετοχή  της τοπικής αυτοδιοίκησης, υπεύθυνου για την ανάδειξη και τη διαχείριση τους ως χώρων κοινόχρηστου πράσινου υπερτοπικής σημασίας με την ανάλογη χρηματοδότηση.
7. Την θεσμοθέτηση «Τράπεζας Γης» προκειμένου  να απαλλαγούν οι δήμοι  από το βραχνά της άρσης των απαλλοτριώσεων και των δυσβάσταχτων αποζημιώσεων που τις συνοδεύουν προκειμένου να ανακτήσουν τμήματα στρατοπέδων ή άλλων ελεύθερων

χώρων.

... η κατάσταση έως το τις αρχές του 2015...

Η παρέμβαση αυτή ξεκίνησε το 2012-13 καθώς παρά το ώριμο των αιτημάτων από τους κατοίκους και τους δήμους, δεν υπήρχε καμία πρόοδος. Αντίθετα, το κτηριακό τους απόθεμα ρήμαζε, ενώ είχαν αρχίσει να διατυπώνονται φόβοι ότι θα καταλήξουν στα χέρια ιδιωτικών συμφερόντων. Οι φόβοι αυτοί πήραν σάρκα και οστά όταν το 2013, πρώτα σε όλη την Ελλάδα, τα στρατόπεδα Μεγάλου Αλεξάνδρου και Παπακυριαζή στα σύνορα των δήμων Αμπελοκήπων-Μενεμένης και Ευόσμου Κορδελιού πέρασαν στο ΤΑΙΠΕΔ. Ταυτόχρονα έγιναν γνωστές οι προσπάθειες του Δήμου Παύλου Μελά να έρθει σε συμφωνία με το Υπ.Εθν.Άμυνας για να μοιράσουν τα ιμάτια του Στρ. Παύλου Μελά, με μεσίτη την Μητρόπολή Νεάπολης-Σταυρούπολης. Από την άλλη στο Στρ. Κόδρα υπήρχαν πολλές εκκρεμότητες, ενώ υπήρχε ήδη η πείρα της κάκιστης διαχείρισης του Στρ. Στρεμπενιώτη στη Νεάπολη όπου το πράσινο ήταν ελάχιστο και του Στρ. Τσιρογιάννη στο οποίο χτίστηκε το νέο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης.

Με άλλα λόγια στο ήδη προβληματικό καθεστώς που είχε δημιουργήσει ο Ν. 2745/99 που ψηφίστηκε επί υπουργίας Τσοχατζόπουλου για την αξιοποίηση των στρατοπέδων, ήρθε να προστεθούν η απειλή της ιδιωτικοποίησης μέσω του ΤΑΙΠΕΔ. Είναι σκόπιμο να σταθούμε στον νόμο Τσοχατζόπουλου, γιατί αυτός εισήγαγε τη λογική ότι τα στρατόπεδα αποτελούν ιδιωτική περιουσία των Ε.Δ. που μπορούν να τη διαχειριστούν κυριολεκτικά όπως θέλουν. Ο νόμος αυτός από περιβαλλοντική άποψη αδιαφορούσε απολύτως  για τις ανάγκες της κοινωνίας σε ελεύθερους χώρους πρασίνου μέσα στις πόλεις, τη στιγμή που ήταν γνωστό ότι η πλειονότητα των στρατοπέδων αυτών βρίσκονταν σε πυκνοδομημένες περιοχές. Ο νόμος επέτρεπε την παραχώρηση των στρατοπέδων υπό τον όρο ένα μέρος τους να δινόταν για πολεοδόμηση, υποτίθεται υπέρ των στρατιωτικών και για να υπάρξουν έσοδα για την κάλυψη του κόστους μετακίνησης των στρατιωτικών μονάδων. Αντιμετώπιζε αυτές τις εκτάσεις ως οικόπεδα που μπορούσαν, με προνομιακούς μάλιστα όρους, να μπουν στην αγορά γης δίνοντας κέρδη στους εργολάβους που θα τους έχτιζαν και κάποια οφέλη στο προσωπικό των Ε.Δ.

Εδώ φτάνει κανείς στο άλλο κρίσιμο ζήτημα που άνοιξε ο νόμος αυτός από τη σκοπιά του κοινωνικού και δημοκρατικού ελέγχου των χρήσεων της δημόσιας γης. Αυτό είναι ότι οι Ε.Δ. και το προσωπικό τους αντιμετωπίζονταν ως μια ξεχωριστή προνομιούχα κοινωνική κατηγορία στην οποία απονέμεται το δικαίωμα να διαχειρίζεται δημόσια περιουσία που τους διατέθηκε για την άμυνα της χώρας σαν ιδιωτική, παραχωρώντας και κάποιο κομμάτι στην Τ.Α. εν είδη αριστοκρατικής εύνοιας προς τους υπηκόους.

…και οι μπίζνες Καμμένου

Η κυβερνητική αλλαγή του 2015 δεν έφερε καμία ουσιαστική αλλαγή στο συγκεκριμένο θέμα . Κυριάρχησαν η λογική “μην πειράξουμε το ΤΑΙΠΕΔ στην ευαίσθητη φάση των διαπραγματεύσεων”, η εμφανώς εχθρική στάση του νέου υπουργού Άμυνας να αλλάξει πολιτική στο θέμα των στρατοπέδων και η συνεχιζόμενη αφασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος να παρέμβει με θετικό τρόπο στα κρίσιμα ζητήματα του χωροταξικού-πολεοδομικού σχεδιασμού του ΠΣΘ και να τα ρυθμίσει αποφασιστικά , όπως π.χ. η ψήφιση του Ρυθμιστικού της Θεσσαλονίκης.

Οι μήνες περνούν με τις χειμαρρώδεις πολιτικές εξελίξεις. Ώσπου στις 28 Μαρτίου 2016 και χωρίς να έχει υπάρξει κάποια σχετική δημοσιότητα, αναρτήθηκε για δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στο οποίο, μεταξύ πληθώρας θεμάτων του προσωπικού των Ε.Δ., περιλαμβάνεται η δημιουργία μιας νέας υπηρεσίας στο ΥΕΘΑ η οποία έχει σαν σκοπό την αξιοποίηση των ακινήτων ιδιοκτησίας των διαφόρων νομικών προσώπων που εποπτεύονται από το ΥΕΘΑ «προς όφελος των Ενόπλων Δυνάμεων και των στελεχών τους». Σε 37 δις Ευρώπροϋπολογίζει ο κ. Καμένος τα έσοδα από την Υπηρεσία Αξιοποίησης της Ακίνητης Περιουσίας των Ενόπλων Δυνάμεων. Από τη μελέτη των σχετικών άρθρων (9-16) προκύπτει ότι ο κ. Καμένος σχεδίασε ένα στρατιωτικό Τ.Α.Ι.Π.Ε.Δ. ελεγχόμενο αποκλειστικά από τον ίδιο που μπορεί να οδηγήσει σημαντικά ακίνητα του ελληνικού δημοσίου στα χέρια ιδιωτών, αδιαφορώντας για τις ανάγκες της κοινωνίας, ιδιαίτερα δε των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων. Ο νόμος τελικά ψηφίστηκε στις 27-7-2016 (Ν. 4407 «Ρύθμιση θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ 134 Α’).

Το σημείο του νέου νόμου που παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι οι προβλέψεις που αφορούν το μέλλον των ακινήτων -ουσιαστικά των πρώην στρατοπέδων- τα οποία μπορούν να αποτελέσουν χώρους πρασίνου με πιθανότερους ενδιαφερόμενους φορείς τους δήμους. Στην περίπτωση αυτή ο νόμος προβλέπει:

Άρθρο 10, παρ. 2. 2. Η ΥΠ.Α.Α.Π.Ε.Δ. επιλέγει τα ακίνητα, των οποίων η αξιοποίηση θα διενεργείται αποκλειστικά με εκμίσθωση κατόπιν χρηματικής ή άλλης αντιπαροχής αποτιμητής σε χρήμα. Οι συμβάσεις που συνάπτονται περιλαμβάνουν υποχρεωτικά ρήτρα αναπροσαρμογής του ύψους της αντιπαροχής ανά πενταετία, τουλάχιστον στο ύψος του δείκτη τιμών καταναλωτή. Άρθρο 13: Αξιοποίηση ακινήτων από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης Κατ’ εξαίρεση η ΥΠ.Α.Α.Π.Ε.Δ., μπορεί να συνομολογεί απευθείας με νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), καθώς και με νομικά πρόσωπα που ανήκουν ή εποπτεύονται από αυτούς, τους όρους για την αξιοποίηση ακινήτων, που αναφέρονται στο άρθρο 10 και βρίσκονται στην περιοχή τους, χωρίς τη διαδικασία των παραγράφων 4 έως 12 του άρθρου 11, υπό τις εξής προϋποθέσεις: α) οι Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμού ή τα νομικά πρόσωπα που ανήκουν ή εποπτεύονται από αυτούς υποβάλλουν πλήρες βιώσιμο επιχειρηματικό πλάνο και οικονομοτεχνική μελέτη με σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, β) η συμφωνηθείσα αντιπαροχή αποτιμώμενη σε χρήμα δεν υπολείπεται του 5% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου ή σε περίπτωση μη υπαγωγής στο αντικειμενικό σύστημα, του 5% επί της αξίας, όπως αυτή προσδιορίζεται νόμιμα από τη φορολογική αρχή, γ) η σχετική συμφωνία εγκρίνεται από το Σ.ΑΜ.

Με άλλα λόγια αν ένας δήμος ή μια ομάδα δήμων θέλουν να αξιοποιήσουν το πρώην στρατόπεδο της περιοχής τους για οποιαδήποτε χρήση, θα πρέπει να καταβάλλουν ενοίκιο για έκταση που διατέθηκε στο ΥΕΘΑ δωρεάν για την άμυνα της χώρας. Και για να εξασφαλισθεί η καταβολή του ενοικίου, θα πρέπει να υποβάλλουν “πλήρες βιώσιμο επιχειρηματικό πλάνο και οικονομοτεχνική μελέτη με σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης“. Όπως είναι εύκολο να καταλάβει ο καθένας η μετατροπή ενός πρώην στρατοπέδου της σε πάρκο με πράσινο χωρίς επιχειρηματικές δραστηριότητες υψηλής έντασης δεν είναι οικονομικά βιώσιμο, με την υπόθεση ότι βιώσιμο θεωρείται ότι αποδίδει τουλάχιστον το 5%. Επιπλέον οι μνημονιακές fast track παρακαμπτήριες του χωροταξικού σχεδιασμού διαδικασίες, ΕΣΧΑΔΑ και ΕΣΧΑΣΕ, έρχονται να νομιμοποιήσουν την υφαρπαγή της δημόσιας γης.

Ο όρος αυτός, σε συνδυασμό με το επιβληθέν καθεστώς λιτότητας, την επικράτηση νεοφιλελεύθερων-ανταποδοτικών  πολιτικών για τα συλλογικά αγαθά, υποχρεώνει ουσιαστικά τους ΟΤΑ σε συνεργασίες με ιδιώτες μέσω διαφόρων σχημάτων (ενοικιάσεις, μακροχρόνιες παραχωρήσεις, ΣΔΙΤ κ.λπ.). Οι ΟΤΑ επικαλούμενοι ή καλυπτόμενοι πίσω από τις υπαρκτές δυσχέρειες χρηματοδότησης του κόστους κατασκευής-διαμόρφωσης, λειτουργίας και συντήρησης των υποδομών θα συναινούν στην εμπορευματοποίηση των χρήσεων και στις «απαραίτητες» κατασκευές που απαιτούνται γι’ αυτές.

Αυτό που διαφοροποιείται από την περίπτωση που ένας δήμος νοίκιαζε π.χ. ένα αναψυκτήριο που βρισκόταν μέσα σε ένα πάρκο, είναι ότι επειδή οι ιδιώτες συνεισφέρουν στην ανάπτυξη του χώρου επιβάλλουν ήδη από τη φάση του σχεδιασμού λύσεις που εξυπηρετούν τους σκοπούς τους. Αυτές οι λύσεις περιλαμβάνουν αυξημένη κάλυψη από δομημένο χώρο, κτήρια ειδικών χρήσεων, διαμορφώσεις που οδηγούν τους χρήστες στα καταστήματα, μεγάλους χώρους στάθμευσης κ.λπ.

Έτσι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ αντί να καταργήσει τον Ν. 2745/1999, τον αντικατέστησε με έναν χειρότερο που επιβάλλει στους ΟΤΑ να νοικιάσουν τις ελάχιστες και κρίσιμες αυτές εκτάσεις (που ανήκουν στον ελληνικό λαό) από το ΥΕΘΑ.

Η Θεσσαλονίκη ως παράδειγμα κατάλυσης του χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού

Η Θεσσαλονίκης αποτέλεσε και αποτελεί “πρωτοπορία” στην εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στη δημόσια γη. Ας δούμε μερικές χαρακτηριστικές πλευρές:

Ο Δήμος Παύλου Μελά. Εδώ βρίσκονται το Στρ. Παύλου Μελά και το Στρ. Καρατάσιου. Το Στρ. Παύλου Μελά χρησιμοποιήθηκε ως «εργαστήριο» εφαρμογής του Ν. Τσοχατζόπουλου για το πέρασμα στην εποχή Καμένου με μια καινοτομία: εδώ ιδιαίτερο ρόλο έπαιξε ο Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβας. Στο ίδιο δήμο βρίσκεται το στρ. Καρατάσιου, στο οποίο παρά τις διάφορες φιέστες και τις πομφόλυγες περί υπεράσπισης του χαρακτήρα του ως μητροπολιτικού πάρκου, στο σχέδιο ΓΠΣ προτείνονται χρήσεις αθλητισμού υπερτοπικής σημασίας (αθλητικές εγκαταστάσεις Ιβάν Σαββίδη),πολιτισμού, μητροπολιτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και δημόσιας υγείας.

Δήμος Αμπελοκήπων-Μενεμένης. Ενώ σε επιστολές και δηλώσεις ο Δήμαρχος και πρόεδρος της ΠΕΔ Λ. Κυρίζογλου μιλά για πράσινο, στην πραγματικότητα μέσω των ΓΠΣ μεθοδεύει προωθεί χωροθετήσεις κυρίως άλλων χρήσεων (σχολείων, αθλητικών εγκαταστάσεων) στο Στρατόπεδο Μεγ. Αλεξάνδρου, με το πράσινο ως συμπληρωματικό και διακοσμητικό.  Είναι δε χαρακτηριστικό των μεθοδεύσεων ότι ενώ διαμαρτύρεται για το ΤΑΙΠΕΔ δεν έχει προχωρήσει σε καμία συγκεκριμένη ενέργεια που να δεσμεύει τη χρήση του χώρου όπως π.χ. δενδροφύτευση ή παραχώρηση χώρου για αστικούς λαχανόκηπους. Σε σχετική δε συζήτηση στο δημ. Συμβούλιο είπε ότι κάνει δημόσια χρήση, αφού ένα μέρος του στρατοπέδου είναι δωρεάν χώρος στάθμευσης και κάνει γιορτή λουλουδιών. Τίποτα δηλαδή που θα μπορούσε να ενοχλήσει έναν μελλοντικό επενδυτή. Όπως δε και στην  περίπτωση του Στρ. Παύλου Μελά έχει υποσχεθεί τη γωνία του στρατοπέδου για ανέγερση νέας εκκλησίας, δίπλα στην υφιστάμενη (του στρατοπέδου).

Πρόσφατα, οι δήμαρχοι ζήτησαν να γίνει σεβαστή η ομόφωνη απόφαση της ΠΕΔ Κ. Μακεδονίας, για τα εντός πόλης στρατόπεδα που προβλέπει τον σεβασμό όσων προβλέπονται στα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια, https://news.makedonias.gr/2016/04/520238 τα οποία βέβαια διαμορφώθηκαν σύμφωνα με τις επιλογές τους.

Ζητάνε δηλαδή αποσύνδεση από τον υπερτοπικό χαρακτήρα με πρόσχημα την κάλυψη πιεστικών τοπικών αναγκών και τη ανάληψη υποχρεώσεων από τους ΟΤΑ στη συνέχεια των μεθοδεύσεων για την κατάλυση του μητροπολιτικού χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού που έφτασε στο απόγειό της με τις συντονισμένες προσπάθειες της ΝΔ, του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος και όλων των δήμων του ΠΣΘ , να μην ψηφισθεί το λοβοτομημένο Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης το καλοκαίρι του 2014.

Οι δήμαρχοι του Π.Σ.Θ. αντί να διεκδικούν ενωμένοι την απόδοση των πρώην στρατοπέδων ως κοινόχρηστων χώρων πρασίνου προβάλλοντας την υπερτοπική-μητροπολιτική διάσταση τους, προετοιμάζουν το έδαφος για τους επενδυτές και τα δικά τους μικροπολιτικά σχέδια. Είναι χαρακτηριστική η εμφάνιση Πιτσιόρλα τον Απρίλιο του 2016, ο οποίος εμφανίσθηκε ως ο υπερδήμαρχος της Θεσσαλονίκης μιλώντας για τον σχεδιασμό του ΤΑΙΠΕΔ για τη Θεσσαλονίκη. 

Προκύπτει, δηλαδή, μια γενικευμένη τάση για την επιχειρηματική πόλη, όπου απεμπολούνται οι κοινωνικές ανάγκες και προτάσσεται η προώθηση του «επιχειρείν» με την κοινωνική νομιμοποίηση των Δήμων.

 δες δηλώσεις Μπουτάρη για την εκμετάλλευση της 1ης προβλήτας από τον Δήμο

http://www.stokokkino.gr/article/1000000000030880/To-sxedio-tou-TAIPED-gia-ti-THessaloniki--Anoikse-i-suzitisi-me-tous-foreis

http://www.thestival.gr/society/item/235457-mpoutaris-aparadekto-mia-xoufta-anthropoi-na-empodizoyn-ti-syzitisi-me-to-taiped-video

Το μοντέλο ιδιωτικής-κερδοσκοπικής ανάπτυξης αφορά μόνο τα στρατόπεδα;

Το μοντέλο ιδιωτικής-κερδοσκοπικής ανάπτυξης βεβαίως και δεν αφορά μόνο τα στρατόπεδα. Η χρόνια απουσία μεγάλων δημόσιων κοινόχρηστων χώρων αναψυχής συνοδεύεται από την «εκπαίδευση» των πολιτών να βρίσκουν μεγάλους χώρους αναψυχής με έντονο το στοιχείο του καταναλωτισμού και επί πληρωμή. Είναι χαρακτηριστική η εικόνα του Mediterranean Cosmos ή του City gate όπου βλέπει κανείς πάρα πολλά ζευγάρια με παιδιά, καθώς εκεί παρέχεται σχετική «άνεση πρόσβασης» ασφάλεια από τροχοφόρα και κάποιες βασικές υποδομές. Η δυνατότητα να κάνεις κάτι αντίστοιχο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης είναι ανύπαρκτη με εξαίρεση τη νέα παραλία. Αν μένεις στη Δυτ. Θεσσαλονίκη δεν έχεις κανένα τέτοιο χώρο και καμία πρόσβαση στο δυτικό παράκτιο μέτωπο. Είσαι έτοιμος πελάτης.  

Έτσι όλες οι δημόσιες και δημοτικές εκτάσεις που μπορούν να μετατραπούν ή να ανορθωθούν αναδιοργανωθούν σε οργανωμένους χώρους πρασίνου βρίσκονται στο στόχαστρο κερδοσκοπικών επιχειρήσεων σχεδιασμών οι οποίοι προσβλέπουν σε κέρδη που θα προκύψουν από την εμπορευματοποίηση του δημόσιου χώρου. Οι λόγοι πολλοί:

• Πλαισίωση άλλων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, όπως π.χ. τα επιχειρηματικά κέντρα των Μπουτάρη-Παππά-Κυρίζογλου που προτείνονται στα ΓΠΣ Θεσσαλονίκης και Μενεμένης, στον άξονα Παλιός Σιδηροδρομικός Σταθμός-Λαχανόκηποι-Μενεμένη.
• Φιλοξενία ιδιαίτερα επικερδών δραστηριοτήτων αναψυχής (π.χ. Παραλία Αρετσούς με μαρίνες και παραλιακά κέντρα διασκέδασης και οικοδόμηση μέρους του Στρατ. Κόδρα, σύμφωνα με τον κ. Σιμόπουλο, Μακεδονική Ριβιέρα με την απαραίτητη Μαρίνα, όπως προτείνεται στο ΓΠΣ Πυλαίας για το παράκτιο μέτωπο από την Καλαμαριά μέχρι το Αεροδρόμιο).
• Μεγάλος αριθμός επισκεπτών όπως π.χ. το Στρ. Παύλου Μελά όπου λόγω της έλλειψης άλλων χώρων αναμένεται η οργάνωσή τους να προσελκύει μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Ας μην μας διαφεύγει ότι η λιτότητα υποχρεώνει περισσότερους πολίτες να παραμένουν εντός των πόλεων ακόμα και τις ζεστές μέρες του έτους, οι οποίοι αναζητούν εναγώνια δροσιά και ελεύθερους χώρους για τα παιδιά τους. Αν στην προηγούμενη περίοδο αυτό θα ωθούσε τους ΟΤΑ στη διεκδίκηση των χώρων αυτών, σήμερα αυτοί είναι πελάτες.

Αξίζει στο σημείο αυτό να επισημανθούν ορισμένες ιδιαίτερες πτυχές: η μετάλλαξη των δήμων από παρόχους κοινωφελών υπηρεσιών πρασίνου σε επιχειρηματίες (αυτοτελών ή μέσω ΣΔΙΤ), ο αναμενόμενος μεγάλος αριθμός επισκεπτών και …ο ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων λύσεων αναψυχής που θα διατίθενται.

Πεδία παρέμβασης

Κινηματικά: ενημέρωση τοπικής κοινωνίας με έμφαση όχι μόνο στο περιβαλλοντικό αλλά και στις επιπτώσεις στην τοπική οικονομία. Διότι, ένα εμπορικό κέντρο μέσα σε χώρο πρασίνου (π.χ. στο Στρατ. Μεγ. Αλεξάνδρου) θα οδηγήσει σε κλείσιμο πολλά μικρά μαγαζιά στην ευρύτερη περιοχή.

Δραστηριότητες μέσα στα στρατόπεδα οικειοποίησης του χώρου από τους περίοικους

Θεσμικά: Ο σχεδιασμός του χώρου να γίνει  υπόθεση των πολιτών γιατί τότε μόνο θα χωρέσουν οι ανάγκες τους σ’ αυτόν.

Τι κατάλαβαν οι βουλευτές που μίλησαν στη Βουλή για το θέμα των στρατοπέδων

ΕΛΕΝΗ ΑΥΛΩΝΙΤΟΥ (ΣΥΡΙΖΑ):

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το σημερινό νομοσχέδιο: «Ρυθμίσεις θεμάτων Υπουργείου Εθνικής Άμυνας» επιδιώκει τη ρύθμιση διαφόρων θεμάτων,  με στόχο την άρτια τεχνική λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων μέσα πάντα στο πλαίσιο της σημερινής οικονομικής στενότητας. Οριοθετεί, ακόμη, σε ορισμένα θέματα μία περίφραξη ανάμεσα στις Ένοπλες Δυνάμεις και σε μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας. Μία τέτοια οριοθέτηση γίνεται με τη σύσταση Υπηρεσίας Αξιοποίησης της Ακίνητης Περιουσίας των Ενόπλων Δυνάμεων, που σκοπό έχει την αξιοποίηση ακινήτων, Ταμείων και Μετοχικών Ταμείων, αρμοδιότητας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας προς όφελος των Ενόπλων Δυνάμεων, των στελεχών τους και των μετόχων των Μετοχικών Ταμείων, όπως επί λέξει αναφέρει το νομοσχέδιο. Προβλέπεται ακόμα η δυνατότητα της κατ’ εξαίρεση και χωρίς διαγωνισμό αξιοποίησης ακινήτων από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Έτσι τα ακίνητα αυτά παραμένουν εκτός ελέγχου του ΤΑΙΠΕΔ και η διαχείρισή τους δεν συναρτάται με το δημόσιο χρέος.

Θεωρώ ότι η διάταξη αυτή διαψεύδει όσους κινδυνολογούσαν εδώ μέσα πριν από δύο μήνες ότι ακόμη και τα στρατόπεδα τίθενται υπό τον έλεγχο των ξένων για ενενήντα εννιά χρόνια και άλλα παραμύθια για δράκους. Αυτό, όμως, που μου έκανε εντύπωση είναι ότι στη συζήτηση του νομοσχεδίου στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων, οι ίδιοι οι άνθρωποι που μας κατηγορούσαν πριν από δύο μήνες ότι παραχωρούμε τα στρατόπεδα για 99 χρόνια ήθελαν να κουβαλήσουν στην υπόθεση αυτή το ΤΑΙΠΕΔ, λες και τους ενοχλούσε που τα ακίνητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας δεν υπάγονται εκεί. Ε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν υπάγονται και δεν θα υπαχθούν.

[Προφανώς διαφεύγει της προσοχής της η ενοικίαση αντί τιμήματος και ότι ήδη ορισμένα στρατόπεδα είναι ήδη στο ΤΑΙΠΕΔ]

Η κ. Βάλια Βαγιωνάκη (ΣΥΡΙΖΑ) σελ. 54/90 έχει καταλάβει καλύτερα το θέμα: Το τρίτο και, κατά τη γνώμη μου, σημαντικότερο είναι το άρθρο 13, γιατί δίνεται η δυνατότητα μέσω των ΟΤΑ να δοθούν εγκαταλελειμμένα στρατόπεδα στους πολίτες, αφού κατατεθεί ένα σχέδιο βιώσιμο για την αξιοποίησή τους. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί όλοι ξέρουμε ότι οι πόλεις σήμερα ασφυκτιούν, πολλά στρατόπεδα βρίσκονται στην καρδιά των πόλεων και το παρόν άρθρο δίνει τη δυνατότητα μέσα από συνεννόηση να δημιουργηθούν χώροι πρασίνου, άθλησης και αναψυχής για τους πολίτες, αλλά και γενικότερα για τη βελτίωση της ανάπτυξης και της ποιότητας ζωής σε πολλές περιοχές.

>> Καμένος σελ 31/90 θεός

>> ΦΩΤΕΙΝΗ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗ (ΝΔ) σελ. 42/90 για το ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση έλεγε ότι τέτοιες συμφωνίες είναι κατάπτυστες…

>>ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΘΕΟΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ (ΔΣ) σελ. 53/90 Γιατί ΕΣΧΑΔΑ και όχι ΕΣΧΑΣΕ;

Πέρα των περιβαλλοντικών ζητημάτων το ρεσάλτο Καμένου να μεταφέρει στη σφαίρα της ιδιωτικής οικονομίας τους ζωτικούς αυτούς χώρους για την κοινωνία, ενισχύει την αντίληψη ότι οι Ε.Δ. μπορούν να κινούνται κατά βούληση σε ένα καθεστώς εξαιρέσεων που δικαιολογεί τα πάντα αρκεί το ιδιότυπο ιερατείο του να επικαλεστεί γενικά και αόριστα το καλό του στρατεύματος. Δεν μπορεί να εξηγηθεί αλλιώς η ευκολία με την οποία ο κ. Καμένος θεωρεί ότι περιουσία του ελληνικού λαού που διατέθηκε στις Ε.Δ. για την εκπλήρωση των σκοπών τους, τους ανήκει ως ιδιωτική περιουσία και δεν επιστρέφεται όταν δεν είναι πλέον απαραίτητη για την άμυνα της χώρας. Ο κ. Καμένος βέβαια δεν εκπλήσσει κανέναν, εκμεταλλεύτηκε μια σειρά ανύπαρκτων θεμάτων (π.χ. δήλωση Μουζάλα) για να εκβιάσει μέσω της κυβερνητικής σταθερότητας την αποδοχή αυτού του νομοθετήματος. Η μήπως ήταν ένας καλοδεχούμενος εκβιασμός;

Αυτό είναι ότι όχι μόνο δεν αναιρέθηκε το προνόμιο διαχείρισης δημόσιας περιουσίας ως ιδιωτικής από τις Ε.Δ., ένα απομεινάρι του μετεμφυλιακού κράτους που οι Ε.Δ. είχαν καθοριστικό ρόλο και λόγο στο σύνολο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, αλλά ενισχύθηκε!!!

Άθροισμα έκτασης:

Όνομα	Έκταση (στρ.)
Π. Μελά	380
Καρατάσιου	750
Κόδρα	450
Νταλίπη	220
Μ. Αλεξάνδρου	231
Παπακυριαζή	223
3ο Σώμα Στρατού	22+
Μυστακίδη	7,5
Πρώην 424 ΓΣΝΕ	12
Φαρμάκη	49
Πρώην Ναυτικής Διοίκησης Βορείου Αιγαίου	5,3
Ζιάκα	121
Σύνολο πλην Γκόνου	1448,8
Γκόνου	~1000
ΣΥΝΟΛΟ	2448,8

Ακολουθούν συνοπτικά στοιχεία και εικόνες με την κατανομή των στρατοπέδων εντός του ΠΣ Θεσσαλονίκης. Ειδικότερα:

Π. Μελά

Δήμος Παύλου Μελά. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Ιδιοκτησία ΥΠΕΘΑ/ΤΕΘΑ, εκτός από μία έκταση 50 περίπου στρεμμάτων που ανήκει στο Δημόσιο. Συνολική έκταση  380 στρ. Το Τ.ΕΘ.Α. έχει προχωρήσει σε συμφωνία διανομής με την προηγούμενη δημοτική αρχή που θα οδηγήσει σε αύξηση του δομημένου χώρου σε βάρος των τεράστιων αναγκών της περιοχής σε πράσινο.

Καρατάσιου

Δήμος Παύλου Μελά. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 672 στρ. Το ΤΕΘΑ φέρεται ως ιδιοκτήτης αλλά διεκδικείται  βάσιμα από το ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ/ΚΥΔ1. Προσωρινά παραχωρήθηκαν (26/10/2005) κατά χρήση στο Δήμο 120 στρέμματα. Στα όρια του υπάρχει ρέμα συνεχούς ροής με τεράστια αξία για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, ενώ η μετατροπή του σε αστικό πάρκο υψηλού πρασίνου είναι ιδιαίτερα εύκολη και αναγκαία.

Κόδρα

Δήμος Καλαμαριάς. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έχει χαρακτηρισθεί ως χώρος  πρασίνου και ιστορικός τόπος ενώ μεγάλο τμήμα του είναι χαρακτηρισμένος αρχαιολογικός χώρος και αποτελεί ενιαίο σύνολο με το  παραλιακό μέτωπο του Δήμου Καλαμαριάς. Στα υφιστάμενα στρατιωτικά κτίρια που είναι χαρακτηρισμένα ως μνημεία και μόνο σε αυτά επιτρέπεται η εγκατάσταση πολιτιστικών λειτουργιών (πολιτιστικά κέντρα, αίθουσες πολιτιστικών εκδηλώσεων).

Νταλίπη

Δήμος Καλαμαριάς. Μερικώς ενεργό. Έκταση 220 στρ. Έχει χαρακτηρισθεί ως χώρος αστικού πρασίνου και αθλητικών εγκαταστάσεων υπερτοπικού χαρακτήρα. Η ταχύτατη οικοδόμηση μεγάλων περιοχών γύρω από αυτό καθιστά απολύτως απαραίτητη την αναθεώρηση όλων των σχεδιασμών, τη μη αύξηση του δομημένου χώρου και τη μετατροπή του αδόμητου χώρου (πλην των νεκροταφείων) σε αστικό πάρκο υψηλού πρασίνου.

Μ. Αλεξάνδρου

Δήμος Αμπελοκήπων-Μενεμένης. Μερικώς ενεργό. Ιδιοκτησίας του ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ/ΚΕΔ, μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕΔ ως ενιαίο ακίνητο με το Στρ. Παπακυριαζή μαζί με δημόσιες υποδομές που έχουν αναπτυχθεί. Έκτασης  231 στρ. 58 στρέμματα παραμένουν σε χρήση από ΣΥ.

Παπακυριαζή

Δήμος Ευόσμου-Κορδελιού. Ενεργό. Έκταση  223 στρ. Ιδιοκτησίας ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ. Τμήμα του αποχαρακτηρίσθηκε την 16/9/2005 υπέρ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (6,8 στρ. για τη διάνοιξη της οδού Ιπποδρομίου και 1,4 στρ. για την επέκταση των υφιστάμενων αθλητικών υποδομών. Μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕΔ ως ενιαίο ακίνητο της ΔΑΠ μαζί με το στρ. Μεγ. Αλεξάνδρου.

3ο Σώμα Στρατού

Δήμος Θεσσαλονίκης. Μερικώς ενεργό. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και περιλαμβάνει α) τα κτίρια 3ου Σώματος Στρατού και β) έκταση 22 στρεμμάτων διαμορφωμένου ως χώρος πρασίνου με σχετικές χρήσεις, ένα μικρό κτήριο-περίπτερο στρατιωτικής χρήσης και διατηρητέο κτίσμα που φιλοξενεί το Σώμα Προσκόπων.

Μυστακίδη

Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 7,5 στρ. Βρίσκεται εντός της ζώνης του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης. Αναφέρεται1 θετική γνώμη από πλευράς ΥΕΘΑ για να παραχωρηθεί στο δήμο.

Πρώην 424 ΓΣΝΕ

Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Περιλαμβάνει σύγχρονα και διατηρητέα κτίσματα που εκκενώθηκαν ή υπολειτουργούν μετά τη μετεγκατάσταση του 424 ΓΣΝΕ στις νέες εγκαταστάσεις του στην Περιφερειακή Οδό. Υπάρχουν πολλά σχέδια για την αξιοποίηση των κτηρίων του.

Φαρμάκη

Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 49 στρ. Αδόμητο, χρησιμοποιείται ως χώρος στάθμευσης οχημάτων δημοσίων υπηρεσιών και πρόσφατα καταλήφθηκε προσωρινά από έργα του μετρό. Ιδιαιτέρως κρίσιμο να μετατραπεί σε αστικό πάρκο υψηλού πράσινου σε συνέχεια της Έπαυλης Αλλατίνη (Έδρα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας). Ως σύνολο μαζί με το Πρώην Ναυτικής Διοίκησης Βορείου Αιγαίου

Πρώην Ναυτικής Διοίκησης Βορείου Αιγαίου

 Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 5,3 στρ. Στη συμβολή των οδών Βασ. Όλγας και Μοσχονησίων. Μετατροπή σε αστικό πάρκο υψηλού πρασίνου σε λειτουργική συνέχεια της Έπαυλης Αλλατίνη και του στρ. Φαρμάκη και με παρακείμενα σχολεία, θα δημιουργήσει ένα μεγάλο πάρκο ανάσα για την ευρύτερη περιοχή. Πιθανή αξιοποίηση υφιστάμενων ιστορικών κτισμάτων για ήπιες κοινωφελείς χρήσεις.

Ζιάκα

Δήμος Ευόσμου Κορδελιού. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 121 στρ. «Η Στρατιωτική Υπηρεσία γνωμάτευσε (23/11/2007) την πλήρη αποδέσμευση και επιστροφή στο Υπουργείο Οικονομικών/Διεύθυνση Ανταλλαξίμου Περιουσίας/ Κτηματική Υπηρεσία Δημοσίου (ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ/ΚΥΔ) του συνόλου της έκτασης ιδιοκτησίας της [το ότι επιστρέφεται σημαίνει ότι δεν ήταν ιδιοκτησία], ως μη αναγκαία  για κάλυψη στρατιωτικών αναγκών[1]».

Γκόνου

Δήμος Ευόσμου Κορδελιού. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση ~ 1000 στρ. Ανήκει στον ΟΣΕ μετά από ανταλλαγή με το στρατόπεδο Κακιούση. Μέρος του έχει διατεθεί για δημιουργία καταυλισμού Ρομά.

---

[1]      http://www.mod.mil.gr/mod/el/content/show/40/3143