ΤΙΣ ΠΤΑΙΕΙ ΔΙΑ ΤΗΝ ΜΑΥΡΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑΝ ἘΙΣ ΤΗΝ ἸΒΗΡΙΚΗΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΝ?
Πλεῖστες ἀναρτήσεις παρά τῷ διαδικτύῳ ἀποδίδουσι σαφῶς και ἐμπερειστατωμένως ὡς αἰτία τῆς καταρρεύσεως του συστήματος εἰς Ἱσπανία και Πορτογαλίαν, και ἐν μέρει εἰς το Βέλγιον και την Νότιαν Γαλλίαν, το φαινόμενον τῆς ἐλλείψεως τῆς στροφικῆς ἀδρανείας τῶν μΑΠΕΣ και ΔΙΚΑΙΩΣ.
Ἐπικουρικῶς και ἐπεξηγηματικῶς ἀναφέρονται τα ἑξῆς :
Ὁ διαχειριστής τοῦ δικτύου τῆς Ἱσπανίας, Red Eléctrica de España (REE), ἀνέφερε το ἀδιανόητο: μία σχεδόν ὁλική ἀπώλεια 60% τῆς παραγωγικῆς ἱκανότητας σε πέντε δευτερόλεπτα. Η αφορμή;
Μια «δραματική ἀπώλεια τάσεως» = κατάρρευσις τάσεως ἀλλά και διακυμάνσεις συχνότητος οι ὁποῖες προκλήθησαν ὅταν στις 11:20 πμ ἐγένετο ξαφνική πτῶσις τῆς αἰολικῆς παραγωγῆς εἰς τα ἀνοικτά τῶν Ἱσπανικῶν ἀκτῶν τῆς Γαλικίας, ἡ ὁποία ἐπιδεινώθηκε ἀπό κάλυψιν νεφῶν ἥτις ἐμείωσεν τὴν ἡλιακή παραγωγή στην Ανδαλουσία.
Τότε κατά τις 11:22 π.μ. ἥρξατο ταλαντώσεις συχνότητας - ἥγουν ἄγριες διακυμάνσεις μεταξύ 48 Hz και 52 Hz - καθώς το δίκτυο ἠγωνίζετο ἵνα ἐξισορροπήσῃ τὴν προσφοράν και την ζήτησιν και τοῦτο διότι ἡ ἁδράνεια τοῦ συστήματος - δηλαδή ἡ ικανότητά του να ἀπορροφᾶ τους κραδασμούς - εἶχε εξαφανιστεί, διότι οἱ μΑΠΕΣ ἔχουσι μηδενική στρεφομένη ἐφεδρεία καί ὄταν ἦρθε ἠ κρίσις, δεν ὑπῆρχε τίποτα για να μετριάσῃ το πλῆγμα.
Τέλος κατά τις 11:23 π.μ. ἀπέτυχον ὅλες οἱ προστασίες ἐνῶ οἱ αὐτόματοι διακόπτες, σχεδιασμένοι δια την ἀπομόνωσιν προβληματικῶν ζωνῶν, ἀντέδρασαν πολύ αργά, προκαλώντας καταρρακτώδεις βλάβες αἵτινες ἔτρεξον μέσῳ τῶν διασυνδέσεων προς τη Γαλλία και την Πορτογαλία.
Συμπερασματικῶς διαπιστώνεται ὅτι αἱ μΑΠΕΣ εἶναι ἀπολύτως ὑπεύθυναι δια το συμβάν τῆς καταρρεύσεως ταύτης : και το προκάλεσαν δια τις ξαφνικῆς καταρρεύσεως τῆς αἰολικῆς και ἡλιακῆς παραγωγῆς και το ἐπέτεινον λόγῳ τῆς μηδενικῆς σχεδόν ἀδρανείας τοῦ Συστήματος, ἐπειδή κατά την ὥρα τοῦ συμβάντος συμμετείχαν εἰς την ἠλεκτροπαραγωγή κατά 80% περίπου!!!!
Δια την ἀποφυγήν παρομοίων καταρρεύσεων και την ἐπιβάρυνσιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας κατά πολλῶν δισ. εὐρώ ὅπως ἐγένετο παρά τῇ Ἰβηρικῇ Χερσονήσῳ, δέον ὅπως ἐπαναλειτουργήσουσιν ἄμεσα οἱ λιγνιτικαί μονάδαι σε ποσοστό τουλάχιστον 30% τῆς ἠλεκτροπαραγωγῆς καί σε συνεχήν βάσιν!!!
----------------
Θανασης Αλαμπασης
Μπλακ άουτ στην Ιβηρική: η απάτη της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και ο κίνδυνος πρόκλησης κοινωνικού χάους από την απάτη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας
Πρωτοφανές μπλακ άουτ παρέλυσε Ισπανία, Πορτογαλία και μέρος τής Γαλλίας προκαλώντας μαζική διακοπή της ηλεκτροδότησης. Χάος σε δημόσιες συγκοινωνίες, αεροδρόμια, δρόμους, υποδομές και υπηρεσίες σχεδόν σε ολόκληρη την Ιβηρική Χερσόνησο. Η δημόσια κοινωνική και οικονομική ζωή παρέλυσαν. Τραίνα ακινητοποιήθηκαν, άνθρωποι περπατούσαν στις υπόγειες σήραγγες του μετρό, οι συναλλαγές πάγωσαν, τηλεφωνία και ίντερνετ κατέρρευσαν, εικόνες χάους και αλλοφροσύνης απο άκρου εις άκρον της Ιβηρικής, όπου ζει τον ένα τρίτο των ευρωπαίων.
Σε ... σπάνιο ατμοσφαιρικό και ηλιακό φαινόμενο αποδόθηκε η αιτία του μαζικού μπλακ άουτ. Ο φορέας εκμετάλλευσης δικτύου της Πορτογαλίας REN (Rede Eletrica Nacional) ισχυρίστηκε ότι οι διακοπές στην τροφοδοσία της χώρας ήταν αποτέλεσμα «βλάβης στο ισπανικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας». Είπαν ότι αυτό σχετίζεται με ένα «σπάνιο ατμοσφαιρικό φαινόμενο, ακραίων διακυμάνσεων που ονομάζεται «προκλητή ατμοσφαιρική δόνηση». Όταν οι γραμμές υψηλής τάσης λειτουργούν εντός του βεληνεκούς ενός ηλιακού φαινομένου (π.χ στεμματική έκρηξη) πραγματοποιείται ιονισμός των μορίων του αέρα που περιβάλλουν, δημιουργώντας διαστημικά φορτία (ιόντα και ηλεκτρόνια). Υπό ορισμένες συνθήκες (π.χ. υψηλή υγρασία, τραχιές επιφάνειες αγωγών), αυτά τα φορτία αλληλεπιδρούν με το ηλεκτρικό πεδίο, δημιουργώντας περιοδικές ηλεκτροϋδροδυναμικές δυνάμεις (EHD).».
--- Τι είναι το φαινόμενο της «προκλητής ατμοσφαιρικής δόνησης» ως αποτέλεσμα ηλιακής έκλαμψης;
Το φαινόμενο της «προκλητής ατμοσφαιρικής δόνησης» στα αγγλικά "induced atmospheric oscillation" αναφέρεται σε διαταραχές ή ταλαντώσεις στην ατμόσφαιρα που προκαλούνται από εξωτερικές επιρροές, εν προκειμένω μία ηλιακή έκρηξη που επηρεάζει το μαγνητικό πεδίο της Γης και την ατμόσφαιρα. Οι επιπτώσεις του φαινομένου είναι διαταραχές στη μετάδοση ραδιοκυμάτων (επηρεάζονται οι ηλεκτρονικές συσκευές), ανώμαλα καιρικά φαινόμενα, επιπτώσεις στο δίκτυο ηλεκτρισμού υψηλής τάσης κ.ά. .
--- Μπορεί το ηλιακό και ατμοσφαιρικό αυτό φαινόμενο να προκαλέσει μαζικό μπλάκ άουτ σε ηλεκτρικά δίκτυα κατά τρόπο που μπορεί να επηρεαστούν ολόκληρες χώρες και εκατομμύρια άνθρωποι;
Η απάντηση στην ερώτηση είναι ναι, μπορεί να προκαλέσει μαζικό blackout σε ηλεκτρικά δίκτυα. Ισχυρές ηλιακές εκλάμψεις που εκτοξεύουν CMEs (Εκρήξεις Μάζας Στεφάνης) δηλαδή τεράστιες εκτοξεύσεις πλάσματος και μαγνητικού πεδίου από την ηλιακή στέφανη προς τη Γη, δημιουργούν γιγάντιες γεωμαγνητικές διαταραχές. Το φαινόμενο έχει τεράστια επίδραση στα ηλεκτρικά δίκτυα καθότι προκαλούν ρεύματα εδάφους (GIC - Geomagnetically Induced Currents) δηλαδή ηλεκτρικά ρεύματα χαμηλής συχνότητας που δημιουργούνται στο έδαφος και σε αγώγιμες υποδομές όπως οι ηλεκτρικοί πυλώνες υψηλής τάσης. Στη συνέχεια ρεύματα εδάφους υπερφορτώνουν μετασχηματιστές οι οποίοι είτε τίθενται εκτός λειτουργίας (ενεργοποιούνται ειδικά ρελέ ασφαλείας) είτε αχρηστεύονται (καίγονται).
--- Έχει υπάρξει τέτοιο προηγούμενο που ισχυρές ηλιακές εκλάμψεις έπληξαν μαζικά το ηλεκτρικό δίκτυο;
Το πιο γνωστό πρόσφατο παράδειγμα είναι το 1989 στο Κεμπέκ του Καναδά που προκάλεσε blackout για 6 εκατομμύρια ανθρώπους. Το πιο μεγάλο όμως και το πιο τρομερό ήταν το «Carrington Event» το έτος 1859 το οποίο σήμερα θα κ α τ έ σ τ ρ ε φ ε τα π α γ κ ό σ μ ι α δ ί κ τ υ α γ ι α πολλούς μ ή ν ε ς, με αποτέλεσμα την κατάρευση του πολιτισμού μας. Το Carrington Event ήταν η ισχυρότερη γεωμαγνητική καταιγίδα στην καταγεγραμμένη Ιστορία, πυροδοτημένη από μια τεράστια ηλιακή έκλαμψη που χτύπησε τη Γη στις 1 και 2 Σεπτεμβρίου 1859. Ονομάστηκε έτσι από τον Richard Carrington, τον αστρονόμο που την παρατήρησε. Αυτό που ακολούθησε ήταν απίστευτες πολικές λάμψεις (ορατές ακόμα και στους τροπικούς), τα τηλεγραφικά δίκτυα κατέρρευσαν ακαριαία (σπινθήρες, πυρκαγιές) και τα μαγνητόμετρα στα αστεροσκοπεία «τρελάθηκαν».
Αν ένα γεγονός ίδιας κλίμακας συμβεί σήμερα, θα οδηγούσε στο τέλος του πολιτισμού μας εξαιτίας της αδυναμίας μας πλήρους θωράκισης από τα ρεύματα εδάφους (GIC)• στο Carrington Event τα ρεύματα εδάφους είχαν ισχύ μεγαλύτερη από 1.000 Αμπέρ, θα ήταν δλδ τόσο ισχυρά που θα σάρωναν τις αντοχές των προστατευτικών συστημάτων, τα οποία είναι σχεδιασμένα να αντέχουν ρεύματα DC από ηλιακές καταιγίδες μεταξύ 10 και 30 Αμπέρ (30 Αμπέρ ήταν η ισχύς της Ηλιάκης Καταιγίδας στο Κεμπέκ του Καναδά το 1989 που διήρκησε λίγες ώρες, σε αντίθεση με τα 1.000 Α του Carrington Event που διήρκησε ημέρες!). Οι μετασχηματιστές υψηλής τάσης (500 kV+) θα ήταν τα πρώτα και σημαντικότερα θύματα• είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι και δεν θα μπορούσαν να αντέξουν το ρεύματα εδάφους που προκάλεσε το Carrington Event.
Οι μετασχηματιστές αυτοί είναι θηριώδεις, έχουν βάρος που ξεπερνά τους 500 τόνους, κατασκευάζονται σε ελάχιστα εργοστάσια παγκοσμίως και ο χρόνος κατασκευής ε ν ό ς μόνο τέτοιου μετασχηματιστή υπερβαίνει τα δ ύ ο χ ρ ό ν ι α. Οι συνέπειες θα ήταν τεράστιες: μαζικά blackouts για πολλούς μήνες σε ολόκληρες ηπείρους, οι δορυφορικές επικοινωνίες GPS, internet, τραπεζικές συναλλαγές θα διακοπούν για πολλούς μήνες, η ύδρευση και αποχέτευση θα καταρρεύσουν για χρόνια, ενώ η παγκόσμια μακροχρόνια επισιτιστική κρίση που ξεσπούσε θα ήταν η χαριστική βολή, γιατί για την κατασκευή των θηριωδών αυτών μετασχηματιστών των 500 σε μαζική κλίμακα από το μηδέν, θα απαιτούνταν χρόνια.
Σύμφωνα με μελέτη της Lloyds η εκτιμώμενη άμεση ζημιά σήμερα θα μπορούσε να ανέλθει σε 20 τρισ. Δολάρια.
--- Τι είδους ρεύμα είναι αυτό που παράγει χιλιάδες Αμπέρ και καίει τις υποδομές ηλεκτρικών δικτύων αλλά δεν καίει σπίτια και ανθρώπους;
Τα Ρεύματα Εδάφους (GIC - Geomagnetically Induced Currents) είναι επαγόμενο συνεχές ρεύμα (DC) ή πολύ χαμηλής συχνότητας ρεύμα (0.001-0.1 Hz). Παράγεται από γεωμαγνητικές καταιγίδες (ηλιακές εκρήξεις) που δημιουργούν μαγνητικές διακυμάνσεις στη Γη. Καταστρέφει μόνο τις ηλεκτρικές υποδομές γιατί τα χιλιάδες χιλιόμετρα αγωγών υψηλής τάσης στους πυλώνες ηλεκτρισμού που περιβάλλουν τη Γη είναι πρώτος καλός αγωγός που συναντούν• ρέει λοιπόν μέσω μακριών αγωγών υψηλής τάσης στους πυλώνες ηλεκτρισμού, οπότε προκαλεί μαγνητικό κορεσμό και υπερθέρμανση σε μετασχηματιστές. Ονομάζεται και "τεμπέλικο ρεύμα" γιατί βρίσκει τον πιο εύκολο και εύκαιρο αγωγό: τους πυλώνες ηλεκτρισμού, γι'αυτό και δεν φτάνει σε οικιακά κυκλώματα αλλά σταματάει σε υποσταθμούς όπου βρίσκονται οι θηριώδεις μετασχηματιστές των 500 τόνων που μετατρέπουν τα την τάση από τα 400.000V των πυλώνων σε 220V των σπιτιών. Οι άνθρωποι δεν καιγόμαστε γιατί δεν βρισκόμαστε σε επαφή με τα καλώδια των πυλώνων που απορροφούν όλη την ενέργεια.
--- Διαθέτουμε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για να προστατευτούμε από μία ισχυρή Ηλιακή Έκλαμψη που θα ήταν καταστροφική για τα δίκτυα ηλεκτρισμού;
Ναι, αλλά δεν είναι τέλεια. Δορυφόροι και παρατηρητήρια παρακολουθούν τον Ήλιο 24/7 και μπορούν να δώσουν προειδοποίηση , αλλά μ ό λ ι ς 15 έως 60 λεπτά πριν χτυπήσει μια μεγάλη καταιγίδα. Δορυφόροι (DSCOVR, SOHO, ACE) καταγράφουν και μετρούν τις ηλιακές εκλάμψεις και σύννεφα πλάσματος (CMEs) που εκτοξεύει ο Ήλιος προς τη Γη. Τα επίγεια παρατηρητήρια NOAA, NASA, ESA κ.ά., εκτιμούν πόσο ισχυρή θα είναι η καταιγίδα όταν φτάσει στη Γη, οπότε και σέλνουν alert σε εταιρείες ηλεκτρισμού και κυβερνήσεις.
--- Συνέβη χθες Ηλιακή Έκλαμψη ικανή να προκαλέσει το μπλάκ άουτ σε Ισπανία, Πορτογαλία και Γαλλία;
Κατηγορηματικά όχι. Εχθές 28 Απριλίου 2025 δεν συνέβη γενικό blackout στην Ιβηρική χερσόνησο λόγω ηλιακής καταιγίδας. Δεν υπήρξε ισχυρή ηλιακή καταιγίδα τις τελευταίες ώρες/μέρες.
Τα τρέχοντα ηλιακά δεδομένα από τις NOAA, ESA και NASA δ ε ν δείχνουν εκρήξεις ικανές να προκαλέσουν GIC ή blackout. Στην κεντρική σελίδα της NOAA https://www.swpc.noaa.gov/ που παρακολουθεί την ηλιακή δραστηριότητα, την 28.04.2025 οι μετρήσεις δείχνουν μηδενικό κίνδυνο : Kp=2 (ήπιο) → ΟΚ | Solar Wind: 350 km/s → ΟΚ | Bz: +2 nT → ΟΚ | Alerts: None → ΟΚ | CMEs: None Earth-directed → ΟΚ | Solar Flares: Χωρίς M/X εκλάμψεις → ΟΚ.
Στον σύνδεσμο αυτόν https://www.swpc.noaa.gov/products/goes-x-ray-flux για τις Μεγάλες εκλάμψεις (M/X-class) αν το γράφημα δεν δείχνει ακίδες στην περιοχή Μ/Χ, τότε δεν υπάρχει κίνδυνος.
Και ουδεμία τέτοια έκλαμψη υπήρξε εχθές που να συνδέει το μπλάκ άουτ στην Ιβηρική με ηλιακή καταιγίδα.
Αρα η αναφορά της REN δ ε ν ε υ σ τ α θ ε ί ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ά με βάση τα τρέχοντα ηλιακά δεδομένα. Επικαλέστηκαν ένα σπάνιο ηλιακό / ατμοσφαιρικό φαινόμενο για να αλύψουν την απάτη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
--- Τι καταρχάς συνέβη στην Ιβηρική εχθές και το σκότος κάλυψε το 1/3 των ευρωπαίων ; Και πώς το μπλάκ άουτ συνδέεται με τις ΑΠΕ - τα αιολικά και τα ηλιακά πάρκα ;
Αστοχία Συγχρονισμού Δικτύου! Η κρυφή επικίνδυνη απειλή που προκάλεσε το Blackout. Η «αστοχία συγχρονισμού» (grid desynchronization) είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα δυνητικά προβλήματα στα ηλεκτρικά δίκτυα. Όταν συμβεί σε διασυνδεδεμένα δίκτυα (όπως Πορτογαλία - Ισπανία), μπορεί να προκαλέσει μαζικές διακοπές ρεύματος σε δευτερόλεπτα. Δώσε τώρα π ρ ο σ ο χ ή στο γιατί:
Τα ηλεκτρικά δίκτυα λειτουργούν σε σ υ γ χ ρ ο ν ι σ μ έ ν η σ υ χ ν ό τ η τ α 50 Hz στην Ευρώπη. Αν μια περιοχή (π.χ. Ισπανία) ε π ι β ρ α δ ύ ν ε ι ή ε π ι τ α χ ύ ν ε ι λόγω υπερφόρτωσης/βλάβης, οι γειτονικές χώρες (Πορτογαλία) Δ Ε Ν μπορούν να ακολουθήσουν. Το δίκτυο αυτοαπομονώνεται (islanding) για να αποφύγει καταστροφικές ζημιές, και έτσι καταρρέει συνολικά!
--- Γιατί είναι οι ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά που ευθύνονται για το θηριώδες μπλάκ άουτ σε Ισπανία και Πορτογαλία ;
Η απάντηση είναι, επειδή οι ανεμογεννήτριες και τα ηλιακά πάνελ Δ Ε Ν Μ Π Ο Ρ Ο Ύ Ν ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΉΣΟΥΝ Σ Τ Α Θ Ε Ρ Ά σε σ υ γ χ ρ ο ν ι σ μ έ ν η σ υ χ ν ό τ η τ α 50 Hz. Η απάντηση στην αδυναμία τους αυτή βρίσκεται στον Νόμο της Αδράνειας, τον Πρώτο Νόμο τής Φυσικής, που αποτελεί θεμελιώδη αρχή της κλασικής μηχανικής:
" Ένα σώμα παραμένει στην κατάσταση ηρεμίας ή ομαλής ευθύγραμμης κίνησης, εκτός αν ασκηθεί πάνω του κάποια εξωτερική δύναμη που να αλλάξει αυτή την κατάσταση. ΌΣΟ ΜΕΓΑΛΎΤΕΡΟ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΒΆΡΟΣ ΤΟΥ ΤΌΣΟ ΤΕΊΝΕΙ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΕΊ ΤΗΝ ΟΜΑΛΉ ΚΊΝΗΣΉ ΤΟΥ " .
Τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια, τα θερμικά εργοστάσια (λιγνίτης, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και τα πυρηνικά εργοστάσια εξασφαλίσουν τα 50 Hz ΣΥΝΕΧΟΎΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑΣ (50 στροφές/δευτερόλεπτο , δλδ 3.000 στροφές/λεπτό) με τους παραδοσιακούς Στρόβιλους. Πρόκειται για το Βαρύ Πυροβολικό του Συστήματος, τη ραχοκοκαλιά που κρατάει όρθιο το Σύστημα. ΤΟ ΖΗΤΟΎΜΕΝΟ ΕΔΏ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΒΆΡΟΣ ΤΟΥΣ. Οι στρόβιλοι ζυγίζουν εκατοντάδες τόνους (π.χ. 400+ τόνοι στα υδροηλεκτρικά εργοστάσια). Η τεράστια μάζα τους δημιουργεί τεράστια κινητική ενέργεια και κατά συνέπεια ΤΕΡΆΣΤΙΑ ΑΔΡΆΝΕΙΑ που λειτουργεί ως φυσικό "αποθέμα" για το δίκτυο. Αν αυξηθεί η ζήτηση ο θηριώδης Στρόβιλος των 500+ τόνων επιβραδύνεται ελαφρά (π.χ. από 50 Hz → 49.5 Hz), αλλά η ΤΕΡΆΣΤΙΑ ΑΔΡΆΝΕΊΑ ΤΟΥ απελευθερώνει ενέργεια ΧΩΡΙΣ να διακοπεί η τροφοδοσία. Αν μειωθεί η ζήτηση ο θηριώδης στρόβιλος επιταχύνεται ελαφρά (π.χ. 50.5 Hz), απορροφώντας την περίσσεια ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι το δίκτυο να παραμένει Σ Τ Α Θ Ε Ρ Ό ακόμα και με απότομες μεταβολές.
Σε αντίθεση με τους θηριώδεις στροβίλους, οι ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά αποτελούν το ευάλωτο στοιχείο τού Συστήματος. Τα φωτοβολταϊκά και οι ανεμογεννήτριες χαρακτηρίζονται από ελλειψη φυσικής Αδράνειας διότι ΔΕΝ ΈΧΟΥΝ στρόβιλους με μάζα.
Οι ανεμογεννήτριες περιστρέφονται με μ ε τ α β λ η τ έ ς τ α χ ύ τ η τ ε ς, και το ίδιο συμβαίνει με τα φωτοβολταϊκά (παράγουν ηλεκτρισμό ανάλογα με την ένταση του ανέμου και του Ηλίου). Η ενέργεια μετατρέπεται ά μ ε σ α σε ηλεκτρισμό μέσω ηλεκτρονικών (inverters) ΧΩΡΊΣ ΜΗΧΑΝΙΚΉ ΑΔΡΆΝΕΙΑ. Τη μηχανική αδράνεια προσπαθούν να... ΠΡΟΣΟΜΟΙΏΣΟΥΝ (!) ΜΕ ΑΛΓΟΡΊΘΜΟΥΣ (!!) αλλά το πρόβλημα με τους αλγόριθμους (Grid-Forming Tech) είναι ότι προσπαθούν να προσομοιώσουν αδράνεια με μαθηματικά μοντέλα, αλλά ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΎΝ να μιμηθούν πλήρως τη φυσική αδράνεια των βαρέων στροβίλων. Αν ο άνεμος/ήλιος εξαφανιστεί, τα inverters δεν έχουν ενέργεια αποθέματος να δώσουν.
Στην Ισπανία που οι ΑΠΕ συμμετέχουν στο 60% του δικτύου, οι ΑΠΕ μπορούν άνετα να οδηγήσουν σε κατάρρευση του δικτύου αν κάτι πάει στραβά με τη ζήτηση (στην Ιβηρική η κατάρευση ήρθε από τις ΑΠΕ λόγω ακραίας μείωσης της ζήτησης την περίοδο του Πάσχα), ως εξής:
Ανεμογεννήτριες: αν ο άνεμος πέσει από 10 m/s σε 3 m/s, η παραγωγή πέφτει από 1.000 MW → 0 MW σε Λ Ί Γ Α δευτερόλεπτα.
Φωτοβολταϊκά: μια ξαφνική συννεφιά μπορεί να μειώσει την παραγωγή κατά 80% Α Μ Έ Σ Ω Σ.
Η παραγωγή πέφτει ΑΜΈΣΩΣ ΣΤΟ ΜΗΔΈΝ γιατί δεν υπάρχουν οι θηριώδεις στρόβιλοι με την ΤΕΡΆΣΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΉ ΑΔΡΆΝΕΙΑ. Η συνέπεια είναι το δίκτυο να χάνει συχνότητα (50 Hz) και να καταρρέει, αν δεν υπάρχουν άμεσες εφεδρείες.
Η Ιβηρική Χερσόνησος έπεσε γιατί έχει υψηλή εξάρτηση σε ΑΠΕ (~50-60%) χωρίς επαρκή αντιστάθμιση (Grid-forming inverters) και γρήγορες εφεδρείες (π.χ. μπαταρίες). Η Τελευταία Σταγόνα εδώ ήταν η ακραία μείωση της ζήτησης λόγω Πάσχα, συν, μια βλάβη γραμμής μαζί με την πτώση της έντασης του ανέμου ή κάποια απότομη συννεφιά, που έφερε δ ι α δ ο χ ι κ έ ς α π ο σ υ ν δ έ σ ε ι ς μονάδων.
--- Κατακλείδα
Το ηλεκτρικό δίκτυο είναι σαν μια γιγαντιαία ζυγαριά• οι παραδοσιακοί θηριώδεις στρόβιλοι των 500 τόνων είναι τα βάρη που κρατούν τη ζυγαριά ισορροπημένη λόγω του Νόμου τής Αδράνειας. Οι ΑΠΕ είναι τα πούπουλα της ζυγαριάς με μηδενική Αδράνεια• αν η ζυγαριά μείνει ξαφνικά από βάρος στον έναν ζυγό, είτε γιατί το βάρος στον έναν ζυγό αυξήθηκε ή μειώθηκε απότομα, η ζυγαριά γκρεμίζεται ακαριαία. Η λύση; Προσθέστε βάρη στη ζυγαριά! Πυρηνική ενέργεια, θερμική ενέργεια όπως λιγνίτη, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, και νερό - άφθονο νερό για την παραγωγή υδροηλεκτρικής -- πραγματικά πράσινης και ασφαλούς -- ενέργειας
---------------------
Χαρις Γιαννοπούλου
Τι συνέβη στην Ισπανία — Ένα μάθημα για όλους μας
Το μεσημέρι της 28ης Απριλίου 2025, στις 12:32 μ.μ. (ώρα Ισπανίας), σημειώθηκε ένα από τα μεγαλύτερα μπλακ άουτ στην ιστορία της Ιβηρικής Χερσονήσου. Η διακοπή ρεύματος επηρέασε ολόκληρη την ηπειρωτική Ισπανία, καθώς και την Πορτογαλία, την Ανδόρα και τμήματα της νότιας Γαλλίας.
Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, χάθηκαν περίπου 15 γιγαβάτ ισχύος — ποσότητα που αντιστοιχούσε σχεδόν στο 60% της συνολικής κατανάλωσης της Ισπανίας εκείνη τη στιγμή. Η ξαφνική αυτή απώλεια προκάλεσε κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου, οδηγώντας σε γενικευμένη διακοπή ρεύματος σε ολόκληρη την περιοχή.
Η βασική αιτία του φαινομένου ήταν η απότομη πτώση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως από φωτοβολταϊκά αλλά και αιολικά συστήματα. Η Ισπανία, με υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και περιορισμένη χρήση σταθερών μονάδων παραγωγής ( θερμικών ή πυρηνικών), παρουσίασε χαμηλά επίπεδα «αδράνειας» στο δίκτυό της. Αυτό σήμαινε ότι το σύστημα δεν διέθετε επαρκή ικανότητα να απορροφήσει κραδασμούς και να διατηρήσει τη σταθερότητα της συχνότητάς του όταν μειώθηκε απότομα η προσφερόμενη ισχύς.
Η αδράνεια, στην ηλεκτρική ενέργεια, είναι η κινητική ενέργεια που αποθηκεύεται στις περιστρεφόμενες γεννήτριες - που λειτουργούν με άνθρακα, φυσικό αέριο ή πυρηνική ενέργεια. Σε περιπτώσεις απότομων μεταβολών, αυτή η ενέργεια λειτουργεί σαν «μαξιλάρι» σταθερότητας, δίνοντας πολύτιμο χρόνο στους διαχειριστές του συστήματος να αντιδράσουν προτού η κατάσταση εκτροχιαστεί.
Πώς προκαλείται ένα blackout — Μια τεχνική προσέγγιση
Θα επιχειρήσω μια σύντομη ανάλυση των γεγονότων που μπορούν να οδηγήσουν σε blackout, κάτι που απαιτεί βασική κατανόηση της λειτουργίας του ηλεκτρικού δικτύου και των μηχανισμών προστασίας που ενεργοποιούνται ώστε να αποτραπεί η κατάρρευσή του.
Η συχνότητα του ηλεκτρικού ρεύματος (τυπικά 50 Hz στην Ευρώπη και 60 Hz στη Βόρεια Αμερική) είναι μια κρίσιμη παράμετρος για τη σταθερότητα του συστήματος. Αν η συχνότητα ξεφύγει πέρα από τα ασφαλή όρια (π.χ. αυξηθεί ή μειωθεί έστω και λίγο από τα 50 Hz σε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο), μπορεί να προκληθούν ζημιές σε κρίσιμο εξοπλισμό μεταφοράς και διανομής. Σε ακραίες περιπτώσεις, αυτές οι αποκλίσεις οδηγούν σε διακοπές ρεύματος ή ακόμη και σε γενικευμένο blackout.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ενεργοποιούνται αυτόματα οι μηχανισμοί προστασίας του δικτύου — γνωστοί ως ρελέ προστασίας. Οι διατάξεις αυτές έχουν σχεδιαστεί ώστε να απομονώνουν τμήματα του δικτύου, προστατεύοντας κρίσιμο εξοπλισμό από σοβαρές βλάβες και αποτρέποντας την εξάπλωση του προβλήματος σε μεγαλύτερη κλίμακα. Έτσι, απενεργοποιούνται αυτόματα μεγάλα κομμάτια του συστήματος μεταφοράς και διανομής.
Η διαδικασία αυτή, αν και προστατευτική, έχει ως άμεση συνέπεια εκτεταμένες διακοπές ρεύματος. Η αποσύνδεση μεγάλων περιοχών συμβάλλει μεν στη σταθεροποίηση του δικτύου, όμως μπορεί να αφήσει εκατομμύρια καταναλωτές χωρίς ηλεκτροδότηση — το φαινόμενο που αποκαλούμε blackout.
Πώς διατηρείται η συχνότητα του δικτύου και αποφεύγεται το blackout
Για να αποφευχθούν φαινόμενα όπως ένα εκτεταμένο blackout, είναι κρίσιμο να διατηρείται σταθερή η συχνότητα του ηλεκτρικού δικτύου. Υπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί που συμβάλλουν σε αυτόν τον στόχο, και η αποτελεσματική εφαρμογή τους απαιτεί ακριβή συντονισμό και γρήγορη απόκριση.
1. Προσαρμογή της παραγωγής στην κατανάλωση
Οι μονάδες σταθερής παραγωγής ενέργειας — όπως θερμικοί σταθμοί, μονάδες φυσικού αερίου ή πυρηνικά εργοστάσια — έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζουν σε πραγματικό χρόνο την ισχύ παραγωγής τους. Έτσι, μπορούν να ανταποκρίνονται άμεσα στις μεταβολές της ζήτησης, αυξάνοντας ή μειώνοντας την παραγωγή ώστε να διατηρείται η συχνότητα του δικτύου σταθερή.
2. Αυτόματη και κεντρική ρύθμιση της παραγωγής
• Πρωτογενής Ρύθμιση
Πρόκειται για την άμεση και αυτόματη αντίδραση των γεννητριών (κυρίως θερμικών ή υδροηλεκτρικών μονάδων) σε μικρές αποκλίσεις της συχνότητας. Γίνεται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση και ξεκινά εντός λίγων δευτερολέπτων.
• Δευτερογενής Ρύθμιση
Αν η συχνότητα δεν επανέλθει στα επιθυμητά επίπεδα, επεμβαίνει ο διαχειριστής του συστήματος (π.χ. ο ΑΔΜΗΕ στην Ελλάδα), προσαρμόζοντας την παραγωγή σε εθνικό επίπεδο για να επαναφέρει την ισορροπία.
• Τριτογενής Ρύθμιση
Σε περιπτώσεις παρατεταμένης πίεσης στο σύστημα, τίθενται σε λειτουργία εφεδρικές μονάδες παραγωγής ή γίνεται ανακατανομή φορτίου, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η σταθερότητα του δικτύου.
3. Χρήση αποθηκευμένης ενέργειας για ενίσχυση του δικτύου
Τα σύγχρονα ενεργειακά συστήματα αξιοποιούν τεχνολογίες αποθήκευσης, όπως μπαταρίες μεγάλης κλίμακας ή αντλησιοταμιευτικά συστήματα. Αυτά μπορούν να απορροφούν την περίσσεια ενέργεια σε ώρες χαμηλής ζήτησης και να την αποδίδουν στο δίκτυο όταν η ζήτηση υπερβαίνει την παραγωγή, συμβάλλοντας έτσι στη σταθερότητα της συχνότητας.
Χρονικά περιθώρια αντίδρασης: Κρίσιμος παράγοντας
Όλοι οι παραπάνω μηχανισμοί πρέπει να ενεργοποιηθούν ταχύτατα, γιατί κάθε δευτερόλεπτο μετρά:
• Η αρχική αντίδραση πρέπει να ξεκινήσει εντός 1–2 δευτερολέπτων.
• Η πλήρης αποκατάσταση της ισορροπίας συχνότητας πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός 15 λεπτών.
Αν το σύστημα δεν σταθεροποιηθεί εγκαίρως, τότε το δίκτυο κινδυνεύει με αλυσιδωτή κατάρρευση, οδηγώντας σε γενικευμένο blackout.
Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Επικίνδυνες για τη Σταθερότητα του Δικτύου
Η μαζική και απρογραμμάτιστη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) στο ηλεκτρικό δίκτυο —κυρίως αιολικές και ηλιακες— δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της ηλεκτροδότησης. Παρά την διαφημιζόμενη οικολογική τους ταυτότητα, οι ΑΠΕ δεν είναι αξιόπιστες όταν πρόκειται για την αδιάλειπτη και σταθερή παροχή ενέργειας, και συχνά ευθύνονται για εκτεταμένα blackout.
Όταν οι ΑΠΕ αποτελούν την κύρια συνιστώσα του ενεργειακού μείγματος, οι τεχνικές τους αδυναμίες και οι δυσκολίες στη διαχείρισή τους δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου.Οι κυριότεροι λόγοι είναι:
1. Ασταθής και Απρόβλεπτη Παραγωγή
Οι ΑΠΕ εξαρτώνται πλήρως από καιρικές συνθήκες — παράγουν όταν φυσάει ή έχει ήλιο. Δεν παράγουν όταν δεν υπάρχουν αυτές οι συνθήκες. Το αποτέλεσμα είναι αιφνίδιες διακυμάνσεις στην παραγωγή, άσχετες με τις πραγματικές ανάγκες του δικτύου.
Αυτό διαταράσσει την ισορροπία προσφοράς-ζήτησης, οδηγώντας συχνά σε ενεργοποίηση ρελέ προστασίας και, σε ακραίες περιπτώσεις, κατάρρευση του συστήματος. Με άλλα λόγια: το ρεύμα "κόβεται" επειδή ο καιρός δεν συνεργάζεται.
2. Μηδενική Αδράνεια – Υψηλό Ρίσκο Κατάρρευσης
Οι ΑΠΕ δεν προσφέρουν αδράνεια — δηλαδή δεν διαθέτουν τις βαριές, περιστρεφόμενες μάζες που έχουν οι θερμικές μονάδες και οι οποίες λειτουργούν ως «αμορτισέρ» για απότομες αλλαγές στο σύστημα.
Χωρίς αυτή τη φυσική σταθεροποίηση, το δίκτυο γίνεται εύθραυστο, αντιδρά απότομα σε κάθε διαταραχή και κινδυνεύει με καταιγιστική κατάρρευση. Οι inverters δεν αντικαθιστούν την φυσική σταθερότητα που προσφέρουν οι συμβατικές μονάδες.
3. Ελάχιστος Έλεγχος – Καμία Εγγύηση σταθερής Παροχής
Οι ΑΠΕ δεν ελέγχονται από τον άνθρωπο. Δεν μπορεί ο διαχειριστής του συστήματος να απαιτήσει να παραχθεί περισσότερη ενέργεια επειδή η ζήτηση αυξήθηκε. Η παραγωγή είναι όσο και όποτε "θέλει" ο καιρός, όχι όσο χρειάζεται το δίκτυο.
Αυτός ο χαμηλός βαθμός ελέγξιμότητας είναι απαράδεκτος για ένα σύστημα τόσο κρίσιμο όσο το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο.
4. Ανύπαρκτες ή Αργές Εφεδρείες – Ανάγκη Διατήρησης των Συμβατικών Πηγών
Η απουσία ή η καθυστέρηση στην ενεργοποίηση εφεδρικών μονάδων είναι κρίσιμο πρόβλημα όταν βασιζόμαστε υπερβολικά στις ΑΠΕ. Η αστάθεια που προκαλούν οι διακυμάνσεις της ηλιακής και αιολικής παραγωγής δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς επαρκή υποστήριξη από σταθερές, ελεγχόμενες πηγές ενέργειας.
Για τη διατήρηση της ασφάλειας του δικτύου είναι απαραίτητο να παραμείνει σε σημαντικό ποσοστό το παραδοσιακό ενεργειακό υπόβαθρο, που περιλαμβάνει θερμικές μονάδες (λιγνίτης, φυσικό αέριο), πυρηνικά εργοστάσια και μεγάλα υδροηλεκτρικά. Αυτές οι μονάδες είναι ελέγξιμες, διαθέτουν φυσική αδράνεια και μπορούν να ενεργοποιηθούν γρήγορα όταν χρειαστεί.
Η πλήρης απεξάρτηση από τις συμβατικές μορφές παραγωγής ενέργειας, ισοδυναμεί με ενεργειακή αυτοκτονία. Το δίκτυο δεν αντέχει "πειράματα" — χρειάζεται αξιοπιστία και σταθερότητα.
Συμπέρασμα: Ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός — είναι υπαρκτός
Οι ΑΠΕ, όσο "καθαρές" κι αν θεωρούνται περιβαλλοντικά, δεν παρέχουν τη σταθερότητα που απαιτείται για την ασφάλεια της ηλεκτροδότησης. Η υπερβολική τους ενσωμάτωση στο μείγμα ενέργειας χωρίς επαρκείς εφεδρείες, χωρίς αδράνεια και χωρίς αποθήκευση είναι ένα τεχνικό ρίσκο με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.
