Ο Χ.Κολοβός για τον ΑΣΠΗΕ “ΑΣΚΙΟ ΙΙ” στις θέσεις «Στάνες/Ξηροπήγαδο/Σκοπιά»

ΧΡΗΣΤΟΣ  ΚΟΛΟΒΟΣ

ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ Δρ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ -ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ

  

 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 

 «Αιολικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) “ΑΣΚΙΟ ΙΙ”, συνολικής ισχύος 33,6 MW στις θέσεις «Στάνες/Ξηροπήγαδο/Σκοπιά», καθώς και των συνοδών έργων αυτού (οδός πρόσβασης, εσωτερική οδοποιία, Δίκτυο Μέσης Τάσης 30 kV ηλεκτρικής σύνδεσης του Α/Π με τον υφιστάμενο οικίσκο ελέγχου του γειτονικού ΑΣΠΗΕ “ΑΣΚΙΟ ΙΙΙ”) των Δήμων Κοζάνης και Εορδαίας, της Π.Ε. Κοζάνης, της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας»

 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΟΛΙΩΝ-ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ

 Τα σχόλια-παρατηρήσεις μου επί του φακέλου της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου ή δραστηριότητας του στοιχείου 3 έχουν ως εξής:

 Σύμφωνα με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο περί περιβαλλοντικής αδειοδότησης (Ν. 4014/2011, όπως ισχύει) ο σχολιασμός θα πρέπει να αφορά σε θέματα που περιλαμβάνονται και αξιολογούνται στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (επιπτώσεις έργου ή/και δραστηριότητας στο φυσικό ή/και ανθρωπογενές περιβάλλον, σχετικά προληπτικά η/και επανορθωτικά μέτρα).

 Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του έργου Άσκιο ΙΙ και προφανώς και του έργου  Άσκιο ΙΙΙ- είναι διάτρητη, αντιεπιστημονική, αντισυνταγματική και στρέφει την προσοχή των Υπηρεσιών σε εντελώς επουσιώδη θέματα , όπως η στάθμη παραγόμενου «ακουστού» θορύβου απ’ τις ανεμογεννήτριες ή η οπτική ενόχληση. Ωστόσο ουδόλως εξετάζει τα πολύ σοβαρά θέματα της παραγωγής υποήχων και των επιπτώσεών τους σε ανθρώπους και ζώα, της παρέμβασης στα τοπικά οικοσυστήματα, της επίδρασης στο μικροκλίμα της περιοχής και της αποξήλωσης των βάσεων θεμελίωσης στο τέλος της ζωής του έργου. Μάλιστα, η μη αποξήλωση και ανακύκλωση των υλικών των βάσεων παραβιάζει την αρχή της αειφορίας, του  Άρθρου 24 παρ. 1 του Συντάγματος, καθώς και την Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία.

1. Παραγωγή και επιπτώσεις των υποήχων από τις ανεμογεννήτριες.

 1.1

Οι υπόηχοι είναι ο παραγόμενος «μη ακουστός» θόρυβος κατά την περιστροφή των ανεμογεννητριών, συχνότητας κάτω των 20Hz.

Γίνονται αντιληπτοί από ανθρώπους και ζώα ως πίεση λόγω μετακίνησης αέρα κατά τη διάδοση των ηχητικών κυμάτων. Διεθνώς αποτελούν σημείο έντονης ανησυχίας και το Νοέμβριο 2018 εκπομπή στο Γερμανικό Κρατικό κανάλι τηλεόρασης ZDF παρουσίασε σχετική μελέτη, που έχει γίνει στη Γερμανία/Βαυαρία απ’ το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Γεωεπιστημών & Φυσικών Πόρων (BGR), με τεχνολογία που παρακολουθεί για λογαριασμό του Γερμανικού Κράτους την τήρηση της συνθήκης μη χρήσης πυρηνικών όπλων. Η εκπομπή είναι διαθέσιμη στο σύνδεσμο

https://www.zdf.de/dokumentation/planet-e/infrasound-100.html. 

Στα 09:50 του βίντεο ο ερευνητής Δρ Lans Cerrana εκτιμά πως, με βάση τα ευρήματα από μικρές ανεμογεννήτριες, μια ανεμογεννήτρια ισχύος 5 MW δυνητικά εκπέμπει υποήχους σε ακτίνα είκοσι (20) χιλιομέτρων. Το έργο Άσκιο ΙΙ προβλέπει ανεμογεννήτριες Vestas V150 των 4,2MW, που μάλλον είναι οι μεγαλύτερες που έχουν τοποθετηθεί μέχρι τώρα στον Ελλαδικό χώρο. Κατ’ αναλογία προς όσα αναφέρει το Γερμανικό Ινστιτούτο BGR, οι υπόηχοι αυτών των ανεμογεννητριών εκπέμπονται σε ακτίνα ενδεχομένως άνω και των 16 χιλιομέτρων. Ωστόσο, στην ακτίνα αυτή υπάρχουν Οικισμοί, κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και ιδιαίτερα πολυάριθμες φάρμες εκτροφής γουνοφόρων, δραστηριότητα πολύ σημαντική για τους Νομούς Κοζάνης, Καστοριάς και Γρεβενών. Οι υπόηχοι των ανεμογεννητριών είχαν καταστροφικές επιπτώσεις σε φάρμα εκτροφής γουνοφόρων (4500 εκτρεφόμενα ζώα) στο Tiphedevej της Δανίας κοντά στο Vildbjerg, όταν στο τέλος του 2013, εγκαταστάθηκαν σε μικρή απόσταση τέσσερις μεγάλες ανεμογεννήτριες Vestas V112, ισχύος 3MW και ύψους 140μ. η κάθε μία. Στην αρχή παρατηρήθηκε αλλαγή στη συμπεριφορά των ζώων, έγιναν πολύ πιο επιθετικά απ' ό,τι συνήθως, με αποτέλεσμα να αλληλοεπιτίθενται, να καταστρέφεται η γούνα τους και κάποια να πεθαίνουν. Στην εποχή της αναπαραγωγής παρατηρήθηκε μεγάλο ποσοστό αποβολών (1600 νεκρά έμβρυα) και πρόωρων γεννήσεων παραμορφωμένων εμβρύων. Η πιο συχνή παραμόρφωση ήταν η έλλειψη ματιών. Ο  Kaj Bank Olesen, ιδιοκτήτης της φάρμας, διηγείται τις προσωπικές του εμπειρίες με τις ανεμογεννήτριες σε βίντεο διαθέσιμο με αγγλικούς υπότιτλους στο σύνδεσμο

https://youtu.be/_RI_LxnZYM0. 

Χαρακτηριστικός ο τίτλος: «Ανεμογεννήτριες και υγεία: ό,τι μπορεί να συμβεί στα ζώα, μπορεί να συμβεί και στον άνθρωπο!».

Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι του και να μετακομίσει 8 χιλιόμετρα μακριά, ενώ η φάρμα διέκοψε τη λειτουργία και τα τελευταία ζώα θανατώθηκαν στο τέλος του 2018 (βλ.

https://www.tvmidtvest.dk/herning/vindmoller-stresser-mink-misdannelser-og-angreb-far-minkavler-til-lukke).

1.2

Αλλά και στους ανθρώπους έχουν αναφερθεί συμπτώματα των υποήχων. Πάλι στη Δανία, σύμφωνα με δημοσίευμα του 2014,

(https://sn.dk/modules/fsArticle/index.php?articleid=418702), το φυτώριο Lammefjordens Stauder υπήρχε για 43 χρόνια, αλλά, μετά την τοποθέτηση ανεμογεννητριών σε μικρή απόσταση, όλες οι γυναίκες υπάλληλοι άρχισαν να παραπονούνται για προβλήματα στον έμμηνο κύκλο και αρκετοί υπάλληλοι είχαν συνεχείς πονοκεφάλους. Μόλις έγινε γνωστή η υπόθεση με τη φάρμα των μινκ, πέντε υπάλληλοι παραιτήθηκαν!

 1.3

Στις  12 Απριλίου  2017 δημοσιεύτηκε στο  open access περιοδικό  PLOS ONE της Καλιφόρνια εργασία με τίτλο  "Altered cortical and subcortical connectivity due to infrasound administered near the hearing threshold –  Evidence from Fmri ". (https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0174420).

Μεταξύ των συμπερασμάτων αναφέρεται πως

" Δεδομένου ότι η ανταπόκριση του εγκεφάλου σε παρατεταμένη έκθεση σε υποήχους κοντά στο όριο ακοής περιλαμβάνει την ενεργοποίηση περιοχών εγκεφάλου, οι οποίες είναι γνωστό ότι διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο συναισθηματικό και αυτόνομο έλεγχο, μπορεί να θεμελιωθεί ένας δυνητικός σύνδεσμος  μεταξύ μεταβολών της εγκεφαλικής δραστηριότητας που προκαλούνται από υποήχους και της εμφάνισης διαφόρων φυσιολογικών και ψυχολογικών επιπτώσεων στην υγεία".

 1.4

Το Μάρτιο 2018 δημοσίευμα της Γερμανικής εφημερίδας Allgemeine Zeitung, (https://www.allgemeine-zeitung.de/lokales/mainz/nachrichten-mainz/windkraft-storsender-furs-herz-mainzer-forscher-untersuchen-folgen-des-infraschalls_18566513), ανέφερε πως πειραματική έρευνα του Διευθυντή της Καρδιοθωρακικής & Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστημιακής κλινικής του Μάιντς, με σύνδεση ενός ειδικού βιομηχανικού δονητή σε κομμάτι καρδιακού μυός, κατέδειξε πως υπό τις συνθήκες μέτρησης οι υπόηχοι μειώνουν τη δύναμη που αναπτύσσεται από τον καρδιακό μυ και κάτω από ορισμένες συνθήκες χάνεται το  20%.

1.5

Τον Ιούνιο 2018 δημοσιεύτηκε βίντεο (https://youtu.be/ZXCZ3OyklrE) με διάλεξη καθηγήτριας σε πανεπιστήμιο της Λισαβόνας, ειδικής σε θέματα υποήχων. Δείχνει πως ένας ήχος συχνότητας 20Hz, στο κάτω όριο της ανθρώπινης ακουστότητας, έχει μήκος κύματος 17,1μ και, προκειμένου να εμποδιστεί η διάδοσή του, το κατάλληλο ηχόφραγμα πρέπει να έχει πάχος μεγαλύτερο απ' το μήκος κύματος. Οι υπόηχοι, κάτω των 20Hz, έχουν ακόμα μεγαλύτερο μήκος κύματος, καθιστώντας πρακτικά ανέφικτη την κατασκευή ηχοφραγμάτων.

Αναφέρει πολυάριθμες περιπτώσεις προβλημάτων σε ανθρώπους λόγω εκπομπής βιομηχανικών υποήχων.

 1.6

Μέχρι την εξάπλωση των ανεμογεννητριών οι υπόηχοι παράγονταν από μηχανές μέσα σε κτήρια ή στη θάλασσα, ή από ανατινάξεις, χωρίς να εμφανίζονται μείζονα προβλήματα. Πλέον οι ανεμογεννήτριες τοποθετούνται σε ανοικτά πεδία, με συνθήκες ιδιαίτερα ευνοϊκές για τη διάδοση των υποήχων σε μεγάλες αποστάσεις. Η νομοθεσία προβλέπει όρια έκθεσης ανθρώπων στο ακουστό φάσμα ήχων κι όχι στο μη ακουστό. Ωστόσο, η μη ρητή πρόβλεψη της νομοθεσίας δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει πρόβλημα με τους υπόηχους, καθώς η νομοθεσία έρχεται εκ των υστέρων να προστατεύσει από διαπιστωμένα προβλήματα.

1.7

Στις σελ. 137 & 232 η ΜΠΕ περιορίζεται ν’ αναφέρει πως « Στην περιοχή, βρίσκεται υπό εξέλιξη η αδειοδότηση αρκετών επιχειρήσεων εκτροφής μινκ γύρω από τον οικισμό της Γαλατινής». Μια ΜΠΕ που φέρει ημερομηνία Σεπτέμβριος 2019 επιβάλλεται να έχει χαρτογραφημένες όλες τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις της γύρω περιοχής και να μην περιορίζεται σε γενικόλογες αναφορές. Με βάση την εμπειρία απ’ τη Δανέζικη φάρμα εκτροφής γουνοφόρων, καμιά νέα ανεμογεννήτρια δεν πρέπει να προστεθεί στους 3 Νομούς όπου εκτρέφονται γουνοφόρα και πρέπει άμεσα να παρακολουθείται η επίπτωση όσων έχουν ήδη εγκατασταθεί στις λοιπές κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Με βάση και τις λοιπές αναφορές για τις επιπτώσεις των υποήχων σε ανθρώπους και ζώα, η ΜΠΕ για το Άσκιο ΙΙ, αλλά και κάθε παρόμοια ΜΠΕ, θα πρέπει τουλάχιστον να αναπεμφθεί για συμπλήρωση στο θέμα παραγωγής υποήχων και πρόβλεψη εγκατάστασης συστήματος απόσβεσης των εκπεμπόμενων υποήχων.

2. Παρέμβαση των ανεμογεννητριών στα τοπικά οικοσυστήματα

2.1

Η ΜΠΕ παρουσιάζει σοβαρά κενά στις επιπτώσεις στο τοπικό οικοσύστημα. τόσο στα είδη πανίδας που περιγράφει πως διαβιούν στην περιοχή (σελ. 63), όσο και στις σελ. 137 & 232, όπου προσπαθεί να υποτιμήσει τη σημασία της πανίδας της περιοχής, αναφέροντας « Η υφιστάμενη κατάσταση της πανίδας στην υπό μελέτη περιοχή δεν παρουσιάζει κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λόγω μη ύπαρξης κάποιου σημαντικού βιότοπου ή σημαντικού πληθυσμού προστατευόμενων ειδών ».

 Όπως επίσης προσπαθεί να υποτιμήσει τη σημασία της χλωρίδας (σελ. 245, «Η φυσική βλάστηση της περιοχής του έργου άλλωστε, θεωρείται υποβαθμισμένη λόγω ανθρωπογενών, και μη, παραγόντων»).

 Το κάθε οικοσύστημα έχει τη δική του σημασία, τα αλπικά λιβάδια στις Ελληνικές βουνοκορφές και επίσης και στο Άσκιο είναι ιδιαιτέρως σημαντικά.

 2.2

Στις σελ. 188 -192 υπάρχει κατάλογος ειδών, αλλά, οι μελετητές της ΜΠΕ έχουν προφανώς πλήρη άγνοια ή θεωρούν ως ασήμαντα είδη όπως η αρκούδα (επίθεση αρκούδας σε κτηνοτροφική εγκατάσταση είχε σημειωθεί προ ολίγων ετών στη θέση Κοκκινόμπαρα, μεταξύ Σκήτης – Γαλατινής ενώ δυο αρκούδες σκοτώθηκαν το 2018 από αυτοκίνητα στην Εγνατία μεταξύ Ξηρολίμνης & Σιάτιστας), ο λύκος (υπάρχουν πολλές αναφορές για εμφανίσεις λύκων στην περιοχή, ακόμα και σε υψόμετρα άνω των 2000μ στο διπλανό Βίτσι), τα αρπακτικά πουλιά (προφανώς κανείς μελετητής δεν σήκωσε το κεφάλι να κοιτάξει στον ουρανό), το κουνάβι, η νυχτερίδα, η πεδινή πέρδικα, που αφθονεί στη συγκεκριμένη περιοχή, ο μπούφος, η κουκουβάγια, διάφορα τρωκτικά, πουλιά όπως το κοράκι, η κουρούνα, η κίσσα, η καρακάξα, διάφορα ερπετά, κλπ. Η πανίδα της περιοχής είναι ιδιαίτερα πλούσια, τόσο σε ενδημικά όσο και σε αποδημητικά πουλιά, καθώς η περιοχή του Άσκιου βρίσκεται ακριβώς πάνω στις μεταναστευτικές οδούς ορτυκιών, υδροβίων πτηνών, κλπ. Επιπλέον, δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά σε έντομα, παρόλο που είναι διεθνώς γνωστό το πρόβλημα αλλαγής της τριβής των πτερυγίων ανεμογεννητριών λόγω επικάλυψής τους από νεκρά λόγω πρόσκρουσης έντομα.

 2.3

Πέρα από όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, για τις επιπτώσεις των ανεμογεννητριών στα εκτρεφόμενα μινκ, τον Ιούλιο  2016, στο περιοδικό Journal of Wildlife Diseases, τόμος 52, No. 3, σελ . 459-467, δημοσιεύτηκε η εργασία  "Wind turbines cause chronic stress in badgers [6] (Meles Meles) in Great Britain", (http://www.jwildlifedis.org/doi/10.7589/2015-09-231?code=wdas-site).

Το 2013 Βρετανοί ερευνητές συνέλεξαν τρίχωμα ασβών, είτε από σωρούς χώματος στις φωλιές είτε τοποθετώντας παγίδες συλλογής τριχώματος στα μονοπάτια που ακολουθούν οι ασβοί, και μέτρησαν τα επίπεδα κορτιζόλης, ως της κατ' εξοχήν ορμόνης του άγχους.  

Η εργασία αποδεικνύει πως οι ανεμογεννήτριες προκαλούν χρόνιο άγχος στους ασβούς στη Μεγάλη Βρετανία.

 2.4

Αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του άγχους, παρατηρήθηκαν επίσης σε εκτρεφόμενες χήνες κοντά σε ανεμογεννήτριες στην Πολωνία. Σχετική ερευνητική εργασία με τίτλο  "Preliminary studies on the reaction of growing geese (Anser anser f. domestica) to the proximity of wind turbines" δημοσιεύτηκε στο  Polish Journal of Veterinary Sciences,

Τόμος  16, No. 4 (2013), σελίδες  679  – 686, (http://journals.pan.pl/dlibra/publication/114151/edition/99205/content).

2.5

Το Νοέμβριο  2018 στο  Nature Ecology & Evolution, τ. 2, σελ . 1854-1858, δημοσιεύτηκε η εργασία  Wind farms have cascading impacts on ecosystems across trophic levels (https://www.nature.com/articles/s41559-018-0707-z). Η εργασία καταδεικνύει πως, μετά την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην οροσειρά Δυτικά Γκατ της Ινδίας, (επίσης γνωστά ως Sahyadri, που εκτείνεται παράλληλα με τη δυτική ακτή της Ινδικής χερσονήσου, κι έχει μέγιστο ύψος 2.695μ, περίπου σαν τις κορυφογραμμές της Πίνδου ), ως αποτέλεσμα της μείωσης των θηρευτών, σε σύντομο διάστημα τριπλασιάστηκαν οι πληθυσμοί των σαυρών! 

Ο υπερπληθυσμός έφερε μείωση της τροφής που αντιστοιχούσε σε κάθε σαύρα και οι σαύρες στις περιοχές με ανεμογεννήτριες βρέθηκαν πιο αδύναμες και ευάλωτες σε ασθένειες από τις σαύρες σε περιοχές μακριά από ανεμογεννήτριες, όπου οι θηρευτές διατηρούσαν καλύτερη ισορροπία στο οικοσύστημα. Άλλαξε επίσης η συμπεριφορά τους, στις περιοχές με ανεμογεννήτριες, όπου δεν υπήρχαν πολλοί θηρευτές, οι ερευνητές μπορούσαν να πλησιάσουν τις σαύρες πέντε φορές πιο κοντά απ' ό,τι στις περιοχές χωρίς ανεμογεννήτριες. Μετά από εξετάσεις, το επίπεδο κορτιζόλης, της ορμόνης του άγχους, ήταν χαμηλότερο στις περιοχές με ανεμογεννήτριες, πιθανώς επειδή έλειπαν οι θηρευτές.

 2.6

Συνεπώς, εφόσον επηρεασμός στα επίπεδα κορτιζόλης έχει μετρηθεί από ανεξάρτητους ερευνητές στην πανίδα σε Πολωνία, Βρετανία και Ινδία, είναι απολύτως εύλογο να θεωρηθεί πως ισχύει και για την περιοχή της ΜΠΕ και μάλιστα τόσο για την άγρια όσο και την ήμερη πανίδα. Η ΜΠΕ εντελώς ανακριβώς τα βρίσκει όλα ωραία και συσχετίζει εντελώς άσχετα μεταξύ τους πράγματα, την περιοχή εγκατάστασης των ανεμογεννητριών στις κορυφές και τις πλαγιές του Άσκιου με τις εξορυκτικές επιπτώσεις απ’ την απομακρυσμένη εκμετάλλευση των λιγνιτωρυχείων στο πεδινό τμήμα Κοζάνης Πτολεμαΐδας.

 2.7

Στη σελ. 249 της ΜΠΕ αναφέρεται πως «Οι επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα μιας περιοχής  μπορεί να καταστούν σημαντικές στην περίπτωση μεγάλων αιολικών εγκαταστάσεων η  χωροθέτηση των οποίων δεν περιορίζεται σε γραμμική διάταξη μίας σειράς αλλά εκτείνεται σε συστοιχίες πολλαπλών σειρών.» Ωστόσο ουδεμία αναφορά υπάρχει για τη σωρευτική επίπτωση από τη συνολική εγκατάσταση σε γειτονικές θέσεις και στον ίδιο ακριβώς ορεινό  όγκο των αιολικών έργων Άσκιο ΙΙ, Άσκιο ΙΙΙ, Ανατολικό Άσκιο - Μαΐστρος, Δυτικό Άσκιο, Μέλλια, Κουκούλι - Γρίβας, κλπ.

 Η ΜΠΕ γενικά χρησιμοποιεί χαρακτηρισμούς εντελώς υποκειμενικούς και κατά την κρίση των μελετητών, («μικρές» επιπτώσεις, «μικρή» έκταση, «περιορισμένη» κλίμακα, «μερικώς αναστρέψιμες», κλπ), και όχι ποσοτικοποιημένους, που θα επέτρεπαν στον κάθε αναγνώστη της ΜΠΕ να κάνει τις δικές του εκτιμήσεις.

3. Επίδραση των ανεμογεννητριών στο μικροκλίμα της περιοχής

 3.1

Η τοποθέτηση ανεμογεννητριών γίνεται με θεμελίωση σε ογκώδεις βάσεις από εξαιρετικά οπλισμένο σκυρόδεμα. Στις θέσεις αυτές παύει να είναι δυνατή η κατείσδυση του νερού στο ασβεστολιθικό έδαφος της περιοχής και αυξάνεται τοπικά η απορροή, με επίπτωση στη δυνατότητα τροφοδοσίας του καρστικού υδροφορέα. Το ίδιο συμβαίνει και με την κατασκευή των οδών πρόσβασης στις θέσεις του αιολικού έργου, καθώς, λόγω της συμπύκνωσης του οδοστρώματος, κατά μήκος των οδών μειώνεται η κατείσδυση και αυξάνεται η απορροή της περιοχής. Για να μπει το νερό στο υπέδαφος και να εμπλουτίσει τον υδροφόρο ορίζοντα πρέπει να βρει τις ασυνέχειες του πετρώματος (γυμνές ή καλυμμένες από εδαφικό κάλυμμα), κατακόρυφες ή παρακατακόρυφες .  Ο περιορισμός του εμβαδού της επιφάνειας από όπου επιτελείται η κατείσδυση είναι το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί

 3.2

Σύμφωνα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά των ανεμογεννητριών Vestas V150 , που προβλέπεται να τοποθετηθούν στο έργο Άσκιο ΙΙ, κάθε μια ανεμογεννήτρια σαρώνει έκταση 18 στρεμμάτων, κατά την περιστροφή των μήκους 74 μέτρων πτερυγίων. Η σάρωση αυτή διαταράσσει την ομαλή ροή των αερίων μαζών στην ευρύτερη περιοχή, στην οποία προβλέπεται η ανάπτυξη πολυάριθμων ανεμογεννητριών, σε διάφορα αιολικά έργα, τα οποία θα έχουν σωρευτική επίδραση στον ορεινό όγκο του Άσκιου. Η διαταραχή της ροής των αερίων μαζών στις περιοχές των αιολικών έργων έχει ως συνέπεια τον περιορισμό της εδαφικής υγρασίας λόγω μείωσης των σημείων δρόσου, πάχνης και της χαμηλής νέφωσης. Ο τοπικός περιορισμός της εδαφικής υγρασίας προφανώς θα έχει αρνητική επίπτωση στη χλωρίδα, που είναι ιδιαίτερα πλούσια σε αρωματικά φυτά, καθώς και στους πληθυσμούς των εντόμων της περιοχής. Η συνολική έκταση που θα καταληφθεί απ’ το αιολικό έργο -σύμφωνα με τη ΜΠΕ σελ. 96 - είναι 220 στρέμματα, συνεπώς τουλάχιστον στην έκταση αυτή θα υπάρχουν μεταβολές υδρολογικών δεδομένων, οι οποίες ούτε καν αυτές δεν ποσοτικοποιούνται στη ΜΠΕ. Συνεπώς εντελώς ανακριβώς στη σελ. 272 η ΜΠΕ αναφέρει πως «η κατασκευή και η  λειτουργία του Α/Π δεν πρόκειται να επηρεάσει τον υδρολογικό κύκλο». 

Απαιτείται ειδική μελέτη της σωρευτικής επίδρασης όλων μαζί των αιολικών έργων, που έχουν ήδη και που πρόκειται να εγκατασταθούν στο Άσκιο, στον υδρολογικό κύκλο, στις απορροές νερού και  στην τροφοδοσία του καρστικού υδροφορέα. Η εξέταση κάθε έργου μεμονωμένα είναι εντελώς αντιεπιστημονική.

4. Αποξήλωση των βάσεων των ανεμογεννητριών στο τέλος ζωής του έργου

4.1

Η μόνιμη επίπτωση που δημιουργούν τα αιολικά σε μια περιοχή είναι η κατασκευή μιας ογκώδους βάσης από εξαιρετικά οπλισμένο σκυρόδεμα σε κάθε ανεμογεννήτρια. Η συγκεκριμένη ΜΠΕ δεν παρέχει την παραμικρή πληροφορία για τους όγκους εκσκαφών που απαιτούνται για τη θεμελίωση των ύψους πύργου 105 μέτρων και μήκους πτερυγίων 73,7 μέτρων, δηλαδή συνολικού ύψους περίπου 170 μέτρων ανεμογεννητριών, κάτι δηλαδή σαν τις ψηλές καμινάδες καυσαερίων των ΑΗΣ. Δεν υπάρχει επίσης αναφορά για τις ποσότητες τσιμέντου και σιδήρων που θα τοποθετηθούν στο υπέδαφος. Επιπλέον δεν υπάρχει πρόβλεψη για αποξήλωση και ανακύκλωση των υλικών των βάσεων στο τέλος ζωής του έργου. Η παράλειψη της ΜΠΕ να προβλέψει την αποξήλωση και ανακύκλωση βρίσκεται σε αντίθεση με τη Συνταγματικά κατοχυρωμένη (άρθρο 24 παρ. 1) αρχή της αειφορίας . Η αποξήλωση και ανακύκλωση των υλικών της βάσης είναι τεχνικά ευχερής, μπορεί να γίνει με μηχανικά μέσα και δεν διαφέρει απ’ την καθαίρεση εγκαταστάσεων της παλαιάς ΛΙΠΤΟΛ στη δική μας περιοχή. Απαιτείται οπωσδήποτε να προβλέπεται στις ΑΕΠΟ όλων των αιολικών έργων, μαζί με εγγυητική επιστολή διασφάλισης της αποξήλωσης, η αποξήλωση και ανακύκλωση των υλικών της βάσης και η επαναφορά της περιοχής κατά το δυνατόν στην πρότερη κατάσταση, με επαναπλήρωση των ορυγμάτων και φύτευση των πλατειών με φυτά συμβατά με τη χλωρίδα της περιοχής.  

Η πολυδιάσπαση των «επενδύσεων» σε αιολικά με χωριστές θυγατρικές εταιρείες για κάθε ξεχωριστό έργο της ίδιας μητρικής εταιρείας διευκολύνει την πτώχευση κάθε θυγατρικής ξεχωριστά στο τέλος της ζωής κάθε έργου, με εγκατάλειψη των περιοχών στο έλεος του Θεού. Επιβάλλεται συνεπώς η διοίκηση να διασφαλίσει πως, ακόμα κι αν οι εταιρείες πτωχεύσουν, στο τέλος της ζωής κάθε έργου θα υπάρχουν οι απαραίτητοι πόροι για αποξήλωση των ανεμογεννητριών μαζί με τις βάσεις τους και η περιβαλλοντική αποκατάσταση, χωρίς μόνιμο τσιμεντάρισμα των βουνοκορφών.

4.2

Τονίζεται ιδιαίτερα πως δεδομένου του ό,τι η ζωή μιας ανεμογεννήτριας είναι περί τα 20 έτη και μετά χρειάζεται αντικατάσταση, η νέα θα είναι μεγαλύτερη και ήδη η πρακτική στη Δανία & τη Γερμανία είναι να τοποθετείται σε νέα βάση, ενώ η παλιά παραχώνεται στο έδαφος.  Όμως με την πρακτική αυτή προοπτικά δημιουργείται ένα πλέγμα βάσεων, που τσιμεντάρει το υπέδαφος και παρεμποδίζει την κατείσδυση του νερού , για την τροφοδοσία των υπόγειων υδροφορέων.

4.3

Επισημαίνεται επιπλέον πως από το Δεκέμβριο 2018, σύμφωνα και με τις γενικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χώρα έχει Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία (http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=R7N5HFvj2dM%3D&tabid=37&language=el-GR)

 Όπως επισημαίνεται στο σχετικό κείμενο, «η Κυκλική Οικονομία μπορεί να αποτελέσει καταλύτη  για την παραγωγική ανασυγκρότηση και έχει σαφή περιφερειακή διάσταση. Στηρίζεται στην ορθή αξιοποίηση των πόρων, στην ιδέα της ανακύκλωσης επαναχρησιμοποίησης και στο  μοντέλο της βιομηχανικής συμβίωσης. Επιδιώκει και ενθαρρύνει την χρήση δευτερογενών υλικών και αποβλήτων ως παραγωγικών πόρων και χρήσιμων υλικών, προσδίδοντας μια αειφορική διάσταση στο παραγωγικό μοντέλο. » Μάλιστα, όπως τονίζεται στη Δράση 1.21, «  Στο Πρόγραμμα Δράσης της ΕΕ για την Κυκλική Οικονομία ο κλάδος των Κατασκευών θεωρείται ιδιαίτερος κρίσιμος τομέας προτεραιότητας και αναφέρεται ότι η Επιτροπή θα  λάβει μια σειρά μέτρων για να διασφαλιστεί, η χρησιμοποίηση δεύτερης χρήσης υλικών και προϊόντων για την κατασκευή έργων ». Η ΜΠΕ για το έργο Άσκιο ΙΙ φέρει ημερομηνία Σεπτέμβριος 2019 αλλά πουθενά δεν φαίνεται να έχει λάβει υπόψη τις αρχές της Κυκλικής Οικονομίας. Κατά συνέπεια πρέπει να αναπεμφθεί για τη σχετική προσαρμογή.

 4.4

Στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ),  με αρ.πρωτ. 26897/1010/06.06.2014 (ΑΔΑ: 605ΛΟΡ1Γ- Ρ9Φ), για το έργο Άσκιο ΙΙ η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας δεν έχει ρητή πρόβλεψη για αποξήλωση των βάσεων θεμελίωσης στο τέλος ζωής του έργου και ανακύκλωση των υλικών. Κατά συνέπεια δεν προβλέπεται και εγγυητική επιστολή για διασφάλιση της χρηματοδότησης των εργασιών αποξήλωσης και αποκατάστασης της περιοχής. Η παράλειψη αυτή της διοίκησης, που παραβιάζει τη Συνταγματική Αρχή της Αειφορίας, μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση νέας ΑΕΠΟ.

5.Χρήση εκρηκτικών υλών στη φάση κατασκευής Επισημαίνεται ιδιαίτερα ότι στις 6/11/2019, στην περιοχή μεταξύ της Σιάτιστας και της Ξηρολίμνης σημειώθηκε ένα απίστευτο περιστατικό, όταν εργοτάξιο κατασκευής αιολικού έργου προέβη σε ανεξέλεγκτη ανατίναξη στη βουνοκορφή, ενώ στη βουνοπλαγιά χαμηλότερα υπήρχε κυνηγός και κοπάδι βοοειδών ελεύθερης βοσκής, ευτυχώς χωρίς προσωπικό επιτήρησης. Τα θραύσματα της ανατίναξης εκτοξεύθηκαν στην πλαγιά κι ο κυνηγός αποχώρησε έντρομος, ειδοποιώντας Αστυνομία & Πυροσβεστική για μεγάλη έκρηξη, πιθανά από πτώση αεροπλάνου. Στη σελ. 102 η ΜΠΕ για το αιολικό έργο Άσκιο ΙΙ προβλέπει χρήση εκρηκτικών υλών για την εξόρυξη σκληρών σχηματισμών.

Για την αποτροπή δυστυχημάτων, που θα έχουν ως συνέπεια την απώλεια ζωών κτηνοτρόφων, κυνηγών, ορειβατών, περιπατητών, συλλεκτών βοτάνων, κλπ, καθώς και την απώλεια περιουσιών σε ζωικό κεφάλαιο, η διοίκηση θα πρέπει να προβλέπει ρητά στις ΑΕΠΟ την εξόρυξη μόνο με μηχανικά μέσα, χωρίς χρήση εκρηκτικών υλών. Η ΜΠΕ για το έργο Άσκιο ΙΙ, αλλά και κάθε ανάλογη ΜΠΕ, θα πρέπει να αναπεμφθεί για την ανάλογη διόρθωση.

6.Η ΜΠΕ δεν περιέχει αναφορές σε κοινωνικές εντάσεις λόγω των αιολικών Σημειώνεται πως σε Γερμανία & Δανία , (αλλά και σ’ όλες τις χώρες όπου μπήκαν αιολικά), κυρίως λόγω των πιο πάνω προβλημάτων των αιολικών, αλλά και επειδή υπάρχει σοβαρή  διατάραξη του τοπίου και οι χώρες αυτές λόγω των αιολικών έχουν πλέον τα πιο ακριβά τιμολόγια ρεύματος, έχουν αναπτυχθεί πολλές αντιδράσεις πολιτών στην περαιτέρω ανάπτυξη χερσαίων αιολικών, με αποτέλεσμα πλέον να προωθούνται υπεράκτια αιολικά, στη ρηχή Βόρεια Θάλασσα. Μετά και την κατάργηση του συστήματος επιδοτήσεων, σε διαγωνιστικές διαδικασίες στη Γερμανία η αγορά έχει στραφεί στα Φ/Β, ενώ τα αιολικά έχουν μείνει στα αζήτητα. Το επεσήμανα με δυο παρεμβάσεις μου τον Αύγουστο και Νοέμβριο 2019 στον Υφυπουργό Ενέργειας και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), προτείνοντας να καταργηθούν οι ξεχωριστοί διαγωνισμοί της ΡΑΕ για αιολικά, εφεξής να γίνονται μόνο κοινοί διαγωνισμοί για αιολικά & Φ/Β και ν’ αφεθεί η αγορά να επιλέξει τεχνολογία, προκρίνοντας τα πιο φθηνά και με λιγότερα προβλήματα έργα.

Και στην Ελλάδα υπάρχουν πολυάριθμες οργανώσεις πολιτών που έχουν προσφύγει δικαστικά ενάντια σε διάφορα αιολικά έργα. Στην περιοχή μας έχουν υπάρξει προσφυγές ενάντια σε αιολικά έργα στους ορεινούς όγκους του Μπούρινου και του Άσκιου, η τελευταία εκδικάστηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας στις 4.12.2019 και η απόφαση αναμένεται. Δεν θα υπήρχε λόγος προσφυγής αν οι «επενδυτές» επέλεγαν άλλα έργα και όχι τα εντελώς αμφιλεγόμενα παγκοσμίως αιολικά. Η ΜΠΕ για το έργο Άσκιο ΙΙ δεν περιέχει αναφορές σε πιθανές κοινωνικές αντιδράσεις, καθώς προσπαθεί απατηλά να εμφανίσει μια εντελώς ωραιοποιημένη εικόνα. Αλλά το Περιφερειακό Συμβούλιο οφείλει να λαμβάνει υπόψη του την πιθανότητα αυτή και να ενεργεί προληπτικά, αποτρέποντας κοινωνικές εντάσεις και διαφυλάττοντας την κοινωνική συνοχή.

7.Η ΜΠΕ αποσιωπά πως τα αιολικά είναι η πλέον αναξιόπιστη μορφή ηλεκτροπαραγωγής

7.1

Η ηλεκτρική ενέργεια επί του παρόντος δεν αποθηκεύεται οικονομικά για χρήση σε εθνική κλίμακα. Για το λόγο αυτό τα συστήματα ηλεκτροδότησης λειτουργούν με βάση την αρχή ότι η παραγωγή πρέπει να καλύπτει συνεχώς τη ζήτηση φορτίου απ’ τους καταναλωτές και η συχνότητα του δικτύου να διατηρείται στα 50Hz±0,2Hz . Η διαρκής αυξομείωση των φορτίων ζήτησης και παραγωγής παρακολουθείται απ τα Κέντρα Κατανομής Φορτίου των Διαχειριστών (ΑΔΜΗΕ στην Ελλάδα). Εντελώς απλοποιημένα, εάν η ζήτηση υπερβαίνει την παραγωγή, προκύπτει ανάγκη περικοπής φορτίου, κάποιοι καταναλωτές μένουν χωρίς ρεύμα. Αντίστοιχα, εάν η παραγωγή υπερβαίνει τη ζήτηση, κάποιοι παραγωγοί θα πρέπει να τεθούν εκτός λειτουργίας συστήματος, σε κατάσταση εφεδρείας ή αδράνειας.

Στη σελ. 27 η ΜΠΕ εντελώς ανακριβώς αναφέρει πως «Το Α/Π ‘ΆΣΚΙΟ IΙ’ αναμένεται να παράγει ετησίως 91.986ΜWh, ενέργεια αρκετή για να καλύψει τις ετήσιες ανάγκες 21.455 νοικοκυριών και να εξοικονομήσει 91.986 τόνους διοξειδίου του άνθρακα (CO2) ετησίως». Η πραγματικότητα είναι πως το έργο δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες ούτε ενός (1) νοικοκυριού, για τον πολύ απλό λόγο πως τα αιολικά είναι η μακράν των υπολοίπων πιοαναξιόπιστη μορφή ηλεκτροπαραγωγής. Καμιά σημασία δεν έχει η συνολική ποσότητα παραγωγής, σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτή η παραγωγή, προκειμένου να είναι αξιοποιήσιμη απ’ το Διασυνδεμένο Σύστημα Μεταφοράς. Εάν λοιπόν ένα νοικοκυριό χρειάζεται ετησίως 4.287kWh (91.986ΜWh/21.455 νοικοκυριά), τις χρειάζεται για να καλύψει τις ανάγκες σε πραγματικό χρόνο: με ψυγείο που λειτουργεί 24 ώρες, με πλυντήρια που θα μπουν σε συγκεκριμένες ώρες, με κουζίνα, φωτισμό και λοιπές συσκευές που λειτουργούν σε συγκεκριμένες ώρες. Αλλά ουδείς μπορεί να βεβαιώσει πως στις συγκεκριμένες ώρες θα φυσά σε τρόπο που το Άσκιο ΙΙ να παράγει ενέργεια. Άλλωστε είναι γνωστό πως τις πιο παγωμένες ημέρες του χειμώνα, τότε που τα νοικοκυριά ζητούν περισσότερη ενέργεια, κατά κανόνα επικρατεί άπνοια ή εντελώς ανεπαίσθητοι άνεμοι και τότε τα αιολικά όχι μόνο είναι παντελώς άχρηστα, αλλά απορροφούν ενέργεια απ’ το σύστημα, για να μην παγώσουν.

7.2.

Η πολύ χαμηλή αξιοπιστία των αιολικών τεκμηριώνεται καταρχήν στη Μελέτη Επάρκειας Ισχύος για την περίοδο 2013 -2020 του ΑΔΜΗΕ, όπου ρητά αναφέρεται στη σελίδα 30: "Για τον υπολογισμό της Μη Διαθέσιμης Ισχύος είναι απαραίτητο να γίνουν υποθέσεις για τη συνολική  μείωση της Καθαρής Ισχύος των μονάδων λόγω περιορισμών στην αποδιδόμενη ισχύ των  μονάδων. … Σε όλα τα σημεία αναφοράς η συμβολή των αιολικών θεωρείται ίση με 10% της συνολικής ισχύος τους" Η αντίστοιχη συμβολή των Φ/Β λαμβάνεται 70% στο πρωινό εαρινό σημείο αναφοράς και 0% τα βράδια, η συμβολή των λιγνιτικών μονάδων 97% στους θερινούς μήνες, των πετρελαϊκών 99%, του φυσικού αερίου 90%. Στην Ελλάδα έχουμε ήδη βάλει πάνω από 3000ΜW αιολικών, τα οποία πληρώνουμε πανάκριβα μέσω του ΕΤΜΕΑΡ στους λογαριασμούς. Αυτά τα άνω των 3000MW ωστόσο δεν είναι ικανά να αντικαταστήσουν αξιόπιστα ούτε καν μια (1) παλιά λιγνιτική μονάδα των 300MW , απ’ αυτές που αποσύρονται σταδιακά τα επόμενα χρόνια.

 Η μείωση της λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων, λόγω της στοχευμένης αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσής τους, δεν συνοδεύεται από αύξηση της παραγωγής ενέργειας από αιολικά, αλλά από αύξηση εισαγωγών ηλεκτρισμού απ’ τα Βαλκάνια, δηλαδή απ’ το λιγνίτη ή τα πυρηνικά των γειτόνων. Για το λόγο αυτό η αναγγελία της κυβέρνησης για απολιγνιτοποίηση συνοδεύτηκε από θεμελίωση απ’ τον πρωθυπουργό νέας μεγάλης μονάδας φυσικού αερίου 826MW, ενώ ταυτόχρονα δημοσιεύματα ανέφεραν πως η νέα Μελέτη Επάρκειας Ισχύος του ΑΔΜΗΕ προβλέπει περί τα 2500 MW νέες μονάδες φυσικού αερίου. Επίσης παραμένει πάντα σε εκκρεμότητα η λειτουργία σε πλήρες φορτίο της μονάδας φυσικού αερίου Μεγαλόπολη 5 της ΔΕΗ, που αντί για 811 MW καθαρής ισχύος δουλεύει με περιορισμό σε έως 500 MW.

Τα αιολικά απλά προστίθενται στο σύστημα ηλεκτροδότησης χωρίς να υποκαθιστούν κάτι άλλο και το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι αφενός το σύστημα ηλεκτροδότησης γίνεται τελικά πιο ακριβό για τον καταναλωτή, αφ’ ετέρου η οικονομία χάνει σε ανταγωνιστικότητα, έναντι ιδίως των γειτονικών Τουρκίας & Βουλγαρίας.

 7.3

Η πανευρωπαϊκή και η παγκόσμια εμπειρία έχει δείξει πως τα αιολικά είναι η πλέον αναξιόπιστη μορφή ηλεκτροπαραγωγής, για τον πολύ απλό λόγο πως η καμπύλη λειτουργίας τους είναι με συνεχείς αυξομειώσεις («βελονοειδούς» μορφής) και δεν μπορεί ποτέ να προσαρμοστεί στην καμπύλη ζήτησης φορτίου απ’ το ηλεκτρικό σύστημα. Τα αιολικά παράγουν πολύ όταν φυσά πολύ και καθόλου όταν δεν φυσά, ενώ η παραγωγή έχει εντελώς  τυχαία χαρακτηριστικά. Η ταχεία αυξομείωση της παραγωγής προκαλεί σοβαρές διαταραχές στη συχνότητα λειτουργίας του δικτύου μεταφοράς (50 Hz ±0,2Hz) και οι διαχειριστές δικτύων ανά τον πλανήτη αναγκάζονται πλέον να παρεμβαίνουν σε καθημερινή βάση αυξομειώνοντας φορτία στο σύστημα, προκειμένου να διασφαλίσουν την εξισορρόπηση του δικτύου. Οι παρεμβάσεις αυξάνουν το κόστος λειτουργίας του συστήματος και η επιβάρυνση τελικά μεταφέρεται στους καταναλωτές, σχετική ανακοίνωση είχε εκδώσει ο ΑΔΜΗΕ στις 23 -7-2019 (http://www.admie.gr/perissoteres-anakoinoseis/anakoinosi/article/3746/ ): « Λόγω της αυξημένης διείσδυσης των ΑΠΕ στο Σύστημα και το Δίκτυο, ο Διαχειριστής του Συστήματος θα προβεί σε αναπροσαρμογή των απαιτήσεων των ποσοτήτων των εφεδρειών ». Μάλιστα, τη συγκεκριμένη ημέρα η «αυξημένη» διείσδυση δεν ήταν καθόλου αυξημένη, ήταν μια συνηθισμένη ημέρα, τα αιολικά έδιναν κάτω από 1000MW για μέγιστη ζήτηση φορτίου λίγο κάτω από 8000MW. Απλά η τυχαιότητα της παραγωγής αναγκάζει το διαχειριστή του συστήματος, τον ΑΔΜΗΕ, να διατηρεί αυξημένα επίπεδα εφεδρειών από μονάδες φυσικού αερίου, οι οποίες μάλιστα πρέπει να είναι «στρεφόμενες», σε συνεχή λειτουργία, εκπέμποντας CO 2 χωρίς λόγο. Συνεπώς η αναφερόμενη στη ΜΠΕ εξοικονόμηση ενός τόνου CO2 ανά παραγόμενη MWh είναι πέραν πάσης πραγματικότητας. Επιπλέον, προκειμένου να διαχυθεί το πρόβλημα της τυχαιότητας, απαιτούνται νέα δίκτυα, τα οποία επιβαρυνόμαστε οι καταναλωτές, όπως επιβαρυνόμαστε και τις εφεδρείες.

 7.4

Η λειτουργία ανεμογεννητριών απαιτεί συγκεκριμένες ταχύτητες ανέμου και κατά το δυνατόν σταθερή ταχύτητα ανέμου. Οι συγκεκριμένες ανεμογεννήτριες Vestas V150 4,2MW, που κατά τη ΜΠΕ (σελ. 107) προβλέπονται στο Άσκιο ΙΙ, κάτω από ταχύτητα 3m/sec (3 μποφόρ) δεν λειτουργούν . Σχετική είναι η ανακοίνωση του ΔΕΔΔΗΕ προς τους καταναλωτές της Κρήτης στις 23-4-2018 πως η άπνοια έχει οδηγήσει σε μηδενισμό της παραγόμενης από αιολικά ηλεκτρικής ενέργειας και αναμένονται διακοπές ηλεκτροδότησης στη βραδινή αιχμή ζήτησης , (https://www.deddie.gr/Documents2/DELTIA%20TYPOU%202018/Aνακοίνωση%20ΔΕΔΔΗΕ.pdf ). Πάνω απ’ τα 9 μποφόρ οι συγκεκριμένες ανεμογεννήτριες και πάλι διακόπτουν τη λειτουργία, για λόγους προστασίας τους. Η διακοπή μάλιστα γίνεται απότομα, επιφέροντας σοβαρή διαταραχή στη συχνότητα των 50 Hz ±0,2Hz με την οποία λειτουργεί το Διασυνδεμένο Σύστημα Μεταφοράς. Συνεπώς και με συνθήκες ισχυρών ανέμων, που θεωρητικά επιτρέπουν αύξηση της παραγωγής των αιολικών, ο Διαχειριστής του Διασυνδεμένου Συστήματος είναι υποχρεωμένος να διατηρεί αυξημένες εφεδρείες σε λειτουργούσες θερμικές μονάδες («στρεφόμενες εφεδρείες»), έτοιμες  να υποκαταστήσουν την απώλεια παραγωγής από τυχαία διακοπή λειτουργίας των αιολικών λόγω στιγμιαίας ισχυρής ριπής ανέμου. Από τα Ομηρικά  Έπη και τη θυσία της Ιφιγένειας γνωρίζουμε πως οι συνθήκες συνεχούς ή και σταθερού ανέμου δεν υφίστανται, κατά περιόδους υπάρχει πλήρης άπνοια, ενώ όταν φυσά αυτό συμβαίνει με μεταβαλλόμενες ριπές κι όχι με σταθερότητα. Γι’ αυτό άλλωστε οι θαλάσσιες μεταφορές δεν γίνονται πλέον με ιστιοφόρα και οι ανεμόμυλοι αποτελούν γραφικό παρελθόν.

7.5

Η πολύ χαμηλή αξιοπιστία των αιολικών τεκμηριώνεται επίσης σε πολυάριθμες μελέτες και δημοσιεύματα, χαρακτηριστικό είναι δημοσίευμα της Γερμανικής εφημερίδας Handelsblatt στις 27/9/2018 πως «η πάντα διαθέσιμη δυναμικότητα αιολικής ενέργειας στη Γερμανία, από [13] 29 χιλιάδες ανεμογεννήτριες, συνολικής ισχύος 56 χιλ. MW, είναι λιγότερο από το ένα τοις εκατό της εγκατεστημένης ισχύος».

 (https://www.handelsblatt.com/unternehmen/energie/energiewende-nur-wenig-windstrom-ist-jederzeit-verfuegbar/23117568.html).
7.6

 Όταν φυσά πολύ, το πρόβλημα της τυχαιότητας της παραγωγής των αιολικών σε χώρες όπως η Δανία και η Γερμανία αντιμετωπίζεται με εξαγωγή στα δίκτυα διπλανών χωρών. Η Δανία είναι η χώρα που έχει στην Ευρώπη τις πιο μεγάλης δυναμικότητας σε σχέση με τη δική της ζήτηση φορτίου καλωδιακές διασυνδέσεις με το δίκτυο των Σκανδιναβικών χωρών και την αχανή αγορά της Γερμανίας. Μάλιστα οι Σκανδιναβικές χώρες και ιδίως η Νορβηγία (120TWh!) έχουν πολύ μεγάλη παραγωγή από υδροηλεκτρικά, που είναι το πιο σύντομης αντίδρασης σύστημα στην αυξομείωση παροχής των αιολικών. Στην πραγματικότητα, η Δανία εξάγει αιολικό ρεύμα και εισάγει υδροηλεκτρικό (και πυρηνικό) απ’ το Σκανδιναβικό δίκτυο. Η Γερμανία, παρόλη την εξαιρετικά μεγάλη ζήτηση φορτίου, ξεφορτώνει παραγωγή αιολικών κυρίως σε Τσεχία, Πολωνία & Αυστρία, διαταράσσοντας τα δικά τους δίκτυα. Σπεύδει επίσης να διασυνδεθεί κι αυτή με το Σκανδιναβικό δίκτυο. Για την προστασία των δικτύων τους από το τυχαίο Γερμανικό αιολικό ρεύμα, Τσεχία και Πολωνία εγκατέστησαν στα σύνορά τους μετασχηματιστές μετατόπισης φάσης. Η ΜΠΕ για το έργο Άσκιο ΙΙ, αλλά και κάθε ΜΠΕ αιολικού έργου, δεν πρόκειται ποτέ να πει πως η Ελλάδα δεν μπορεί ποτέ να γίνει «Δανία του Νότου», επειδή η χώρα μας έχει μικρής - σε σχέση με τη Δανία- δυναμικότητας καλωδιακές διασυνδέσεις με τις Βαλκανικές χώρες, αλλά και τα δίκτυα των Βαλκανικών χωρών είναι επίσης πολύ αδύναμα, ιδίως στα Δυτικά Βαλκάνια, που δεν είναι και στην ΕΕ. Ένα μικρό τμήμα δικτύου (130χλμ), που θα συνδέσει τη Νέα Σάντα Κομοτηνής με το Λιγνιτικό Κέντρο Maritsa της Βουλγαρίας, βρίσκεται για 20 χρόνια στα αζήτητα, καθώς δεν ενδιαφέρει τους Βούλγαρους. Ηλεκτρικά η Ελλάδα είναι μια «νησίδα». Επίσης, τα υδροηλεκτρικά της Ελλάδας έχουν εντελώς περιορισμένη δυναμικότητα, ενώ δεν πρέπει να μας διαφεύγει η πολυετής απροθυμία της ΔΕΗ να ολοκληρώσει το έργο του Ιλαρίωνα (είχε απεμπλακεί με πολιτική απόφαση) και η σχεδόν εικοσαετής αδυναμία να ολοκληρωθεί το πληρωμένο έργο στη Μεσοχώρα. Την ίδια στιγμή που δεν μπαίνει σε λειτουργία το έργο στη Μεσοχώρα, μας ζητούν να πληρώσουμε πάνω από 500 εκατ. Ευρώ για νέο «αντλησιοταμιευτικό» έργο στην περιοχή Αμφιλοχίας. Προφανώς, λεφτά υπάρχουν! Θα ήταν μάλλον πιο φθηνό για τους καταναλωτές να γίνουν δίκτυα προς τις Βαλκανικές χώρες και να φέρνουμε υδροηλεκτρικό ρεύμα απ’ τα Δυτικά Βαλκάνια.

 7.7

Τα αιολικά μπήκαν σ’ όλες τις χώρες μέσω ενός συστήματος αγρίως επιδοτούμενων τιμών απ’ τους καταναλωτές (σύστημα feed-in-tariff). Για όσο διάστημα η διείσδυσή τους στα ηλεκτρικά συστήματα ήταν χαμηλή, τα προβλήματα στο δίκτυο μεταφοράς ήταν μικρά και αντιμετωπίσιμα. Μόλις η διείσδυση αυξήθηκε, αναγνωρίζοντας την αποτυχία, οι πολιτικοί στην ΕΕ τρέχουν να περάσουν νομοθετικές παρεμβάσεις, προκειμένου να συμμαζέψουν το «τέρας», που οι ίδιοι δημιούργησαν: το σύστημα feed-in-tariff καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από το σύστημα  feed-in-premium , η αθρόα εγκατάσταση αντικαταστάθηκε από διαγωνιστική διαδικασία, πλέον θα ζητείται η συμμετοχή και των αιολικών στην αγορά της επόμενης ημέρας, οπότε θα πρέπει να προβλέψουν αξιόπιστα αν θα φυσά την επόμενη ημέρα, πόσο θα φυσά, με τι ριπές θα φυσά, θέματα που ανήκουν περισσότερο στη μαντεία μέσω κρυστάλλινης σφαίρας. Επίσης, οι Διαχειριστές θα μπορούν να ζητούν τη διακοπή λειτουργίας μονάδων που διαταράσσουν το δίκτυο, δηλαδή, με άλλα λόγια, όταν φυσά πολύ οι Διαχειριστές θα μπορούν να θέσουν εκτός λειτουργίας είτε μονάδες λιγνίτη, είτε αερίου είτε και …αιολικών! Αλλά επειδή όλα αυτά τα μέτρα καταλήγουν σε επιβάρυνση του τελικού καταναλωτή, είναι απείρως προτιμότερο να εγκαταλείψουμε πλέον τα αιολικά και να στραφούμε σε πολύ πιο αξιόπιστες μορφές ΑΠΕ , όπως η γεωθερμία, η βιομάζα, η κυματική ενέργεια, ακόμα και τα ανύπαρκτα το βράδυ φωτοβολταϊκά, που όμως βοηθούν το καλοκαίρι, όταν η ζήτηση ηλεκτρισμού αυξάνεται λόγω των τουριστών.

 7.8

Στη σελ. 32 η ΜΠΕ εντελώς ανακριβώς αναφέρει ανάμεσα στα οφέλη του έργου τα έσοδα για τους Δήμους υπαγωγής του έργου  ( 1,7% των ακαθάριστων εσόδων από την πώληση της παραγόμενης ενέργειας αποδίδεται στους οικείους δήμους διοικητικής υπαγωγής του έργου και 1% επιστρέφεται μέσω των λογαριασμών χρέωσης ηλεκτρικού ρεύματος στους οικιακούς καταναλωτές του οικείου τοπικού διαμερίσματος). Η πραγματικότητα είναι πως αυτά τα χρήματα πληρώνονται απ’ τους καταναλωτές και το όφελος θα ήταν πολύ μεγαλύτερο αν δεν υπήρχαν τα αιολικά! Επειδή αυτά δεν υποκαθιστούν άλλες πηγές ενέργειας, η προσθήκη αιολικών στο σύστημα κάνει το ρεύμα πιο ακριβό για όλους και οι καταναλωτές τελικά επιβαρυνόμαστε. Η πληρωμή προς τους Δήμους είναι απλά μια μορφή αναδιανομής πόρων, απ’ το σύνολο των καταναλωτών προς τους Δήμους που δέχονται την καταστροφή του τόπου τους, το τσιμεντάρισμα των βουνοκορφών και την αλλαγή χρήσης γης σε μεγάλες εκτάσεις. Αλλά, σ’ αυτή την αναδιανομή πόρων, το μεγαλύτερο μέρος το εισπράττουν οι χώρες που μας πωλούν τις ανεμογεννήτριες, ενώ η χώρα μας καταλήγει να ηλεκτροδοτείται από φυσικό αέριο και εισαγωγές ρεύματος.

7.9

Στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του 2014, (ΑΔΑ: 605ΛΟΡ1Γ-Ρ9Φ) για το έργο Άσκιο ΙΙ, στη σκέψη 87 η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας θεωρεί πως «πρόκειται για έργο που παράγει ηλεκτρική ενέργεια με χρήση ανανεώσιμων πηγών, με αποτέλεσμα τη συμβολή του στην αειφόρο ανάπτυξη, στην μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, στην ενίσχυση του ενεργειακού ισοζυγίου της χώρας και στην Εθνική οικονομία». Τα όσα αναφέρονται πιο πάνω δείχνουν πως οι ισχυρισμοί αυτοί της Υπηρεσίας δεν ευσταθούν, η σχετική σκέψη είναι εντελώς ατεκμηρίωτη. Προκειμένου να ισχύει θα πρέπει καταρχήν να υπάρξει η ανάλογη προσαρμογή της ΜΠΕ.

8. Η ασφάλεια της εναέριας κυκλοφορίας στην περιοχή

 Η ΜΠΕ δεν αναφέρει κάτι για την ασφάλεια της εναέριας κυκλοφορίας στην περιοχή, παρόλο που οι ανεμογεννήτριες θα προεξέχουν 170 μέτρα πάνω απ’ τις βουνοκορφές. Σε ακριβώς διπλανή θέση έχουν ανεγερθεί πρόσφατα οι ανεμογεννήτριες των έργων Ανατολικό Άσκιο-Μαΐστρος και Δυτικό Άσκιο, οι οποίες είναι ορατές από απόσταση αρκετών χιλιομέτρων, τόσο  από την Εγνατία οδό στην περιοχή τ. Δήμου Ελλησπόντου όσο και απ’ το λόφο του Αγίου Χαραλάμπου Κοζάνης και το Βατερό. Παρόλο που είναι ορατές τουλάχιστον 18 ανεμογεννήτριες, μόνο σε δυο τις νυχτερινές ώρες αναβοσβήνει προειδοποιητικός φάρος (ερυθρού χρώματος, ενώ στα αιολικά της Ζωοδόχου Πηγής στο Βέρμιο αναβοσβήνουν φάροι λευκού χρώματος) . Μάλιστα, δεν πρόκειται καν για τις ανεμογεννήτριες των μεγαλύτερων υψομέτρων. Η ΜΠΕ για το έργο Άσκιο ΙΙ θα πρέπει να αναφέρει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την ασφάλεια της εναέριας κυκλοφορίας στην περιοχή. Και βεβαίως η διοίκηση θα πρέπει να λάβει άμεσα μέτρα για αποκατάσταση της ασφάλειας απ’ τις ανεμογεννήτριες των έργων Ανατολικό Άσκιο -Μαΐστρος και Δυτικό Άσκιο.

 9. Συμπεράσματα- Προτάσεις 

Με βάση όλα όσα έχουν αναφερθεί πιο πάνω, η ΜΠΕ για το αιολικό έργο Άσκιο ΙΙ θα πρέπει καταρχήν να αναπεμφθεί για συμπληρώσεις των πολύ σοβαρών πλημμελειών της.

Η υπηρεσία που θα συντάξει την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων οφείλει πλέον να λάβει υπόψη όλα τα προηγούμενα και να τεκμηριώσει τις επιλογές της. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη πως η Ελλάδα είναι χώρα ευλογημένη από πολύ καλή ηλιοφάνεια, πως έχει 15,5 χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμών, πως ΑΠΕ δεν είναι μόνο τα αιολικά, αλλά υπάρχουν κι άλλες μορφές τους, πιο αποδοτικές όπως η βιομάζα και τα υδροηλεκτρικά, πιο φθηνές όπως τα φωτοβολταϊκά, μη ακόμα αναπτυγμένες όπως η γεωθερμία και η κυματική ενέργεια, προτείνω το Περιφερειακό Συμβούλιο ν’ αποφανθεί αρνητικά για τις ΜΠΕ όλων των αιολικών έργων που προωθήθηκαν ή θα προωθηθούν μελλοντικά στη Δυτική Μακεδονία. Να επιλέξουμε ως Περιφέρεια τη «μηδενική λύση» των ΜΠΕ, την επιλογή από δω και πέρα να μην κατασκευαστεί ούτε ένα αιολικό έργο. Στην Ελλάδα έχουμε ήδη πάνω από 3.000MW αιολικά, για μια ζήτηση φορτίου που σπανίως υπερβαίνει τα 8.000MW.

Δεν χρειάζεται να βάλουμε κι άλλα! Δεν χρειάζεται να βάλουμε στα βουνά μας αυτόπου ήδη είναι στ’ αζήτητα στη Γερμανία, αυτό που έχει ακριβύνει υπέρμετρα το ρεύμα για τους καταναλωτές σε Γερμανία & Δανία. Το να είναι το ρεύμα φθηνό μας αφορά όλους και ΑΠΕ δεν είναι μόνο τα αιολικά.

Ας παραδώσουμε τις βουνοκορφές ελεύθερες από «τσιμεντάρισμα» στις επόμενες γενιές, αυτό σημαίνει αειφορία.

Κοζάνη, 6 Ιανουαρίου 2020

ΕΝΤΥΠΟ ΑΠΟΨΕΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥ ΚΟΙΝΟΥ

ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΕΡΓΟΥ Η΄ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ  

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ Α ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ  

ΠΡΟΣ:  Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας

 Αρ. Πρωτοκόλλου (εισερχομένου): 1531/7-1-2020