Έλλειμμα ισχύος 5.000 MW φέρνει το "duck effect" το 2030 - Η ανάλυση του Market Reform Plan και οι προτάσεις για την επάρκεια του συστήματος

 

Μιχάλης Μαστοράκης

26 07 2021

 

Τις αυξανόμενες προκλήσεις για την ευστάθεια του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω της μεγαλύτερης διείσδυσης των ΑΠΕ υπογραμμίζει το Market Reform Plan, εκπέμποντας προειδοποιητικά σήματα για το 2030.

Σε ένα ενεργειακό περιβάλλον με υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ και ιδιαίτερα των φωτοβολταϊκών συστημάτων όπως στην Ελλάδα, διευρύνεται περαιτέρω το γνωστό «σχήμα της πάπιας» (Duck effect), όπου δηλαδή το καθαρό φορτίο (ζήτηση μείον μεταβλητές ΑΠΕ) μοιάζει με το σχήμα της πάπιας, δημιουργώντας ένα έλλειμμα φορτίου της τάξης των 5000 MW, όπως αποτυπώνεται στο παρακάτω σχήμα.

 

 

Όπως ανέφερε ο καθηγητής Παντελής Κάπρος στην πρόσφατη ημερίδα της ΡΑΕ για το Market Reform Plan, το πρόβλημα της επάρκειας ισχύος εμπλουτίζεται σε ένα πολυπαραγοντικό σύστημα.

Πιο συγκεκριμένα, μέχρι το 2030, οι κατανεμημένες μονάδες παραγωγής (dispatchable power resources) θα πρέπει να καλύπτουν με υπηρεσίες ταχείας ανόδου 5000 MW κατά μέσο όρο ημερησίως, καθ’όλη την διάρκεια του χρόνου, προκειμένου να καλύψουν το κενό μεταξύ του ελάχιστου φορτίου το μεσημέρι και του μέγιστου καθαρού φορτίου το βράδυ. Έτσι χρειάζονται υπερδιπλάσιες απαιτήσεις ισχύος ταχείας ανόδου σε λιγότερο από οκτώ χρόνια.

Να θυμίσουμε ότι στην Ελλάδα έχουμε σημαντική μεταβολή του καθαρού φορτίου λόγω της ηλιακής ενέργειας, από το 2011 έως σήμερα.

Όπως προκύπτει και από τις παραπάνω εκτιμήσεις του Market Reform Plan, η μεταβλητότητα ανόδου και καθόδου φορτίου θα μεγεθυνθεί σημαντικά με την αναμενόμενη περαιτέρω επέκταση της ηλιακής ενέργειας στη χώρα μας, διαμορφώνοντας νέες απαιτήσεις σε υπηρεσίες ευελιξίας και εφεδρείες.

Ευελιξία του συστήματος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σημαίνει ότι το σύστημα μπορεί να ανταποκριθεί τόσο στις προβλέψιμες όσο και στις απρόβλεπτες αλλαγές της παραγωγής και της ζήτησης κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στα πρότυπα αξιοπιστίας αποφεύγοντας τις περικοπές. Η ικανότητα ενός συστήματος ηλεκτροπαραγωγής να αντιμετωπίσει τη μεταβλητότητα εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα των κατάλληλων πόρων, στα μέσα παραγωγής, την αποθήκευση ενέργειας, και τη δυνατότητα προσαρμογής της ζήτησης.

Πλέον τα ζητήματα της επάρκειας δεν αφορούν μονάχα τις ώρες αιχμής, όπως ήταν παραδοσιακά, απεναντίας, πρόκειται πλέον για πολλές απειλές που δυναμικά μπορούν να πλήξουν την αξιοπιστία του συστήματος.

Οι νέες προκλήσεις στην επάρκεια ισχύος

Ανάμεσα σε άλλα ξεχωρίζουν, όπως τόνισε ο καθηγητής, η ανάγκη για ταχεία άνοδο και κάθοδο των ηλεκτροπαραγωγικών πόρων, καθώς και οι κίνδυνοι υπερπαραγωγής. Τα παραπάνω σημαίνουν πως οι μονάδες παραγωγής όπως οι μονάδες φυσικού αερίου υποχρεούνται να ακολουθούν μια όλο και περισσότερο κυκλική πορεία, γεγονός που αυξάνει την πίεση (stress) και το κόστος λειτουργίας, καθιστώντας αυτές περισσότερο μονάδες εφεδρειών παρά εμπορικές μονάδες. Αντίστοιχο πρόβλημα συναντάται και στις μονάδες αποθήκευσης, καταλήγοντας να δημιουργείται ένα εγγενές πρόβλημα ανάκτησης του κόστους όλων των ηλεκτροπαραγωγικών πόρων, όπως ανέφερε σχετικά ο καθηγητής.

Οι προτάσεις 

Στο φόντο των παραπάνω διαπιστώσεων και εκτιμήσεων, οι συντάκτες του σχεδίου Μεταρρύθμισης της ενεργειακής αγοράς υπογραμμίζουν την ανάγκη να αναπτυχθούν η αποθήκευση, η απόκριση-ζήτηση και μονάδες παραγωγής γρήγορης περιστροφής με καύσιμο το φυσικό αέριο προκειμένου να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που γεννά η ολοένα και μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ και ιδιαίτερα των φωτοβολταϊκών.

πηγή.  energypress.gr

 

Μαθαίνοντας από τον ιό. Του Paul B. Preciado

 

 

[ Δημοσιεύτηκε στις 28 Μαρτίου 2020 στην ισπανική εφημερίδα El País. Μετάφραση από τα ισπανικά: Νατάσα Τριτάκη (ευχαριστίες στον Βάγιο Καραβά και την Ελένη Παπαπολυχρονίου για τη βοήθειά τους) ]

Αν ο Michel Foucault είχε επιζήσει από τη μάστιγα του AIDS και είχε αντέξει μέχρι την ανακάλυψη της αντιρετροϊκής θεραπείας, θα ήταν 93 ετών σήμερα: θα είχε αποδεχτεί πρόθυμα να κλειστεί στο διαμέρισμά του, της οδού Βωζιράρ; Ο πρώτος φιλόσοφος της ιστορίας που πέθανε από τις επιπλοκές που προκάλεσε ο ιός της επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας, μας έχει αφήσει μερικές από τις πιο αποτελεσματικές ιδέες για να σκεφτούμε την πολιτική διαχείριση της επιδημίας που, εν μέσω πανικού και παραπληροφόρησης, γίνονται ξανά τόσο χρήσιμες σαν μια καλή «μάσκα γνώσης».

Το πιο σημαντικό πράγμα που μάθαμε από τον Foucault είναι ότι το ζωντανό (και επομένως θνητό) σώμα είναι το κεντρικό αντικείμενο κάθε πολιτικής. Il n’y a pas de politique qui ne soit pas une politique des corps (δεν υπάρχει πολιτική που να μην είναι πολιτική των σωμάτων). Αλλά το σώμα δεν είναι για τον Foucault ένας δεδομένος βιολογικός οργανισμός πάνω στον οποίο κατόπιν ενεργεί η εξουσία. Το ίδιο το καθήκον της πολιτικής ενέργειας είναι να κατασκευάσει ένα σώμα, να το βάλει να δουλέψει, να ορίσει τους τρόπους αναπαραγωγής του, να προκαθορίσει τις εκφράσεις του λόγου μέσω των οποίων αυτό το σώμα πλάθεται μέχρι να είναι ικανό να πει «εγώ». Όλα τα έργα του Foucault θα μπορούσαν να κατανοηθούν ως μια ιστορική ανάλυση των διαφορετικών τεχνικών μέσω των οποίων η εξουσία διαχειρίζεται τη ζωή και το θάνατο των πληθυσμών. Ανάμεσα στα 1975 και 1976, τα έτη κατά τα οποία δημοσίευσε το Επιτήρηση και Τιμωρία και τον πρώτο τόμο της Ιστορίας της σεξουαλικότητας, ο Foucault χρησιμοποίησε την έννοια της «βιοπολιτικής» για να μιλήσει για μια σχέση που η εξουσία εδραίωνε με το κοινωνικό σώμα στη νεωτερικότητα. Περιέγραψε τη μετάβαση από αυτό που εκείνος ονόμαζε «κυρίαρχη κοινωνία» προς μια «πειθαρχική κοινωνία», ως ένα βήμα από μια κοινωνία που ορίζει την κυριαρχία με όρους απόφασης και τελετουργίας του θανάτου, σε μια κοινωνία που διαχειρίζεται και αξιοποιεί τη ζωή των πληθυσμών με όρους εθνικού συμφέροντος. Για τον Foucault, οι βιοπολιτικές κυβερνητικές τεχνικές επεκτείνονταν ως ένα δίκτυο εξουσίας που ξεπερνούσε το νομικό πεδίο ή την τιμωρητική σφαίρα, μετατρεπόμενες σε μια «σωματο-πολιτική» δύναμη, μια μορφή εξειδικευμένης εξουσίας που επεκτεινόταν σε ολόκληρη την επικράτεια μέχρι να διεισδύσει στο ατομικό σώμα.

Κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση του AIDS, πολλοί συγγραφείς επέκτειναν και ριζοσπαστικοποίησαν τις υποθέσεις του Foucault και τις σχέσεις τους με τις ανοσολογικές πολιτικές. Ο ιταλός φιλόσοφος Roberto Espósito ανέλυσε τις σχέσεις μεταξύ της πολιτικής έννοιας της «κοινότητας» και της βιοϊατρικής και επιδημιολογικής έννοιας της «ανοσίας». Κοινότητα (comunidad) και ανοσία (inmunidad) μοιράζονται μια κοινή ρίζα, το munus· στα λατινικά το munus ήταν το τίμημα που κάποιος όφειλε να πληρώσει για να ζει ή να αποτελεί μέρος της κοινότητας. Η κοινότητα είναι cum (με) munus (καθήκον, νόμος, οφειλή, αλλά επίσης προσφορά): μια ανθρώπινη ομάδα συνδεόμενη από έναν νόμο και μια κοινή οφειλή, αλλά επίσης από ένα δώρο, από μια προσφορά. Το ουσιαστικό inmunitas (λατινικά, ανοσία) είναι μια λέξη με στερητικό μόριο που προέρχεται από την άρνηση του munus. Στο ρωμαϊκό δίκαιο, η inmunitas ήταν ένα είδος απαλλαγής ή ένα προνόμιο που απάλλασσε κάποιον από τα κοινά για όλους κοινωνικά καθήκοντα. Εκείνος που είχε απαλλαγεί ήταν inmune (άνοσος). Ενώ εκείνος που βρισκόταν desmunido (δίχως ανοσία / νοσών / δίχως οφειλή / που δεν ήταν βεβαρημένος με οφειλή) ήταν αυτός στον οποίο είχαν αφαιρεθεί όλα τα προνόμια της ζωής στην κοινότητα.

Ο Roberto Espósito μας διδάσκει ότι όλη η βιοπολιτική είναι ανοσολογική: προϋποθέτει έναν ορισμό της κοινότητας και την εδραίωση μιας ιεραρχίας μεταξύ εκείνων των σωμάτων που απαλλάσσονται από εισφορές (αυτοί που θεωρούνται άνοσοι) και εκείνων που η κοινότητα αντιλαμβάνεται ως δυνητικά επικίνδυνους (los demuni: τους δίχως ανοσία / νοσούντες / δίχως οφειλή) που θα αποκλειστούν μέσω μιας πράξης ανοσολογικής προστασίας. Αυτό είναι το παράδοξο της βιοπολιτικής: κάθε πράξη προστασίας ενέχει έναν ανοσοποιητικό ορισμό της κοινότητας, σύμφωνα με τον οποίο θα δοθεί στην ίδια την κοινότητα η εξουσία να θυσιάσει άλλες ζωές, προς όφελος μιας ιδέας της δικής της κυριαρχίας. Η κατάσταση εξαίρεσης είναι η κανονικοποίηση (εξομάλυνση) αυτού του αφόρητου παράδοξου.

Από τον 19ο αιώνα και μετά, με την ανακάλυψη του πρώτου εμβολίου κατά της ευλογιάς και τα πειράματα του Pasteur και του Koch, η έννοια της ασυλίας / ανοσίας μεταναστεύει από το πεδίο της νομικής και αποκτά ιατρική σημασία. Οι φιλελεύθερες και πατριαρχικές-αποικιακές ευρωπαϊκές δημοκρατίες του 19ου αιώνα κατασκευάζουν το ιδεώδες του σύγχρονου ατόμου όχι μόνο ως ελεύθερο οικονομικό παράγοντα (αρσενικό, λευκό, ετεροφυλόφιλο), αλλά και ως άνοσο / ανοσοποιημένο σώμα, ακραία αποχωρισμένο, που δεν οφείλει τίποτα στην κοινότητα. Για τον Espósito, ο τρόπος με τον οποίο η ναζιστική Γερμανία χαρακτήρισε ένα μέρος του ίδιου της του πληθυσμού (τους Εβραίους, αλλά και τους Τσιγγάνους, τους ομοφυλόφιλους, τα άτομα με αναπηρία) ως σώματα που απειλούσαν την κυριαρχία της κοινότητας των Αρίων, είναι ένα παραδειγματικό μοντέλο των κινδύνων της ανοσολογικής διαχείρισης. Αυτή η ανοσολογική κατανόηση της κοινωνίας δεν τελείωσε με τον ναζισμό, παρά, αντίθετα, έχει επιζήσει στην Ευρώπη, νομιμοποιώντας τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές για τη διαχείριση των φυλετικών μειονοτήτων και των μεταναστευτικών πληθυσμών. Είναι αυτή η ανοσολογική κατανόηση η οποία έχει σφυρηλατήσει την ευρωπαϊκή οικονομική κοινότητα, τον μύθο Shengen και τις τεχνικές Frontex τα τελευταία χρόνια.

Το 1994 στο Flexible Bodies, η ανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου Princeton Emily Martin ανέλυσε τη σχέση μεταξύ ανοσίας και πολιτικής στον αμερικανικό πολιτισμό κατά τη διάρκεια της κρίσης της πολιομυελίτιδας και του AIDS. Η Martin κατέληξε σε ορισμένα συμπεράσματα κατάλληλα για την ανάλυση της τρέχουσας κρίσης. Η ανοσία του σώματος, υποστηρίζει η Martin, δεν είναι καθαρά ένα απλό βιολογικό γεγονός, ανεξάρτητο από πολιτισμικές και πολιτικές μεταβλητές. Το ακριβώς αντίθετο, αυτό που κατανοούμε ως ανοσία οικοδομείται συλλογικά διά μέσου κοινωνικών και πολιτικών κριτηρίων που παράγουν εναλλάξ κυριαρχία ή αποκλεισμό, προστασία ή στίγμα, ζωή ή θάνατο.

Εάν επανεξετάσουμε την ιστορία ορισμένων από τις παγκόσμιες επιδημίες των τελευταίων πέντε αιώνων κάτω από το πρίσμα που μας προσφέρουν οι Michel Foucault, Roberto Espósito και Emily Martin, είναι δυνατόν να επεξεργαστούμε μια υπόθεση που θα μπορούσε να πάρει τη μορφή μιας εξίσωσης: πείτε μου πώς οικοδομεί η κοινότητά σας την πολιτική της κυριαρχία και θα σας πω τι μορφές θα λάβουν οι επιδημίες σας και πώς θα τις αντιμετωπίσετε.

Οι διάφορες επιδημίες υλοποιούν στο πεδίο του ατομικού σώματος τις εμμονές που κυριαρχούν στην πολιτική διαχείριση της ζωής και του θανάτου των πληθυσμών σε μια δεδομένη περίοδο. Για να το θέσουμε με τους όρους του Foucault, μια επιδημία ριζοσπαστικοποιεί και εκτοπίζει τις βιοπολιτικές τεχνικές που εφαρμόζονται στην εθνική επικράτεια μέχρι το επίπεδο της πολιτικής ανατομίας, εγγράφοντας αυτές στο ατομικό σώμα. Ταυτόχρονα, μια επιδημία καθιστά εφικτή την επέκταση σε ολόκληρο τον πληθυσμό των μέτρων της πολιτικής «ανοσοποίησης» που εφαρμόζονταν μέχρι τώρα με βίαιο τρόπο εναντίον εκείνων που θεωρούνταν «ξένοι» τόσο εντός όσο και στα όρια της εθνικής επικράτειας.

Η πολιτική διαχείριση των επιδημιών φέρνει στο προσκήνιο την ουτοπία της κοινότητας και τις ανοσολογικές φαντασιώσεις μιας κοινωνίας, εξωτερικεύοντας τα όνειρά της (και τις ηχηρές αποτυχίες) για παντοδυναμία της πολιτικής της κυριαρχίας. Η υπόθεση του Michel Foucault, του Roberto Espósito και της Emily Martin δεν έχει καμία σχέση με μια θεωρία συνωμοσίας. Δεν πρόκειται για την γελοία ιδέα ότι ο ιός είναι μια εργαστηριακή εφεύρεση ή ένα μακιαβελικό σχέδιο για την επέκταση ακόμα πιο αυταρχικών πολιτικών. Αντίθετα, ο ιός δρα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν μας, δεν κάνει κάτι περισσότερο από το να αναπαράγει και να επεκτείνει σε ολόκληρο τον πληθυσμό τις κυρίαρχες μορφές βιοπολιτικής και νεκροπολιτικής διαχείρισης που ήδη ασκούνταν στην εθνική επικράτεια και τα όριά της. Ως εκ τούτου, κάθε κοινωνία μπορεί να οριστεί από την επιδημία που την απειλεί και από την οργάνωσή της απέναντι σε αυτή.

Ας σκεφτούμε, για παράδειγμα, τη σύφιλη. Η επιδημία έπληξε για πρώτη φορά την πόλη της Νάπολης το 1494. Η ευρωπαϊκή αποικιακή επιχείρηση είχε μόλις αρχίσει. Η σύφιλη ήταν σαν τον πυροβολισμό εκκίνησης για την αποικιοκρατική καταστροφή και τη φυλετική πολιτική που θα έρθει μαζί της. Οι Άγγλοι την χαρακτήρισαν «η γαλλική ασθένεια», οι Γάλλοι είπαν ότι ήταν «το ναπολιτάνικο κακό» και οι Ναπολιτάνοι ότι είχε έρθει από την Αμερική: ειπώθηκε ότι ήταν φερμένη από τους αποίκους που είχαν μολυνθεί από τους ιθαγενείς… Ο ιός, όπως μας δίδαξε ο Derrida, είναι εξ ορισμού ο αλλοδαπός, ο άλλος, ο ξένος. Σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη, η σύφιλη υλοποίησε στα σώματα του 16ου έως και τον 19ο αιώνα τις μορφές καταπίεσης και κοινωνικού αποκλεισμού που κυριαρχούσαν στην πατριαρχική-αποικιακή νεωτερικότητα: την εμμονή για τη φυλετική καθαρότητα, την απαγόρευση των αποκαλούμενων «μικτών γάμων» μεταξύ ανθρώπων διαφορετικής τάξης και «φυλής» και τους πολλαπλούς περιορισμούς που βάρυναν πάνω στις σεξουαλικές και εξωσυζυγικές σχέσεις.

Η ουτοπία της κοινότητας και το μοντέλο ανοσίας της σύφιλης είναι αυτό του αστικού λευκού σώματος, σεξουαλικά περιορισμένου στην έγγαμη ζωή, ως πυρήνα της αναπαραγωγής του εθνικού σώματος. Ως εκ τούτου, η πόρνη μετατράπηκε στο ζωντανό σώμα που συμπύκνωσε όλα τα ειδεχθή πολιτικά σημαίνοντα κατά την επιδημία: γυναίκα εργάτρια και συχνά υποκείμενο φυλετισμού, σώμα έξω από τους οικιακούς κανονισμούς και το γάμο, που μετέτρεψε την σεξουαλικότητά του στα μέσα παραγωγής του, η εργάτρια του σεξ έγινε ορατή, ελεγχόμενη και στιγματισμένη ως ο κύριος φορέας της εξάπλωσης του ιού. Αλλά δεν ήταν η καταστολή της πορνείας, ούτε ο περιορισμός των ιερόδουλων σε εθνικούς οίκους ανοχής (burdeles) (όπως φαντάστηκε ο Restif de la Bretonne) αυτό που θεράπευσε την σύφιλη. Ακριβώς το αντίθετο. Η απομόνωση των ιερόδουλων τις έκανε μόνο πιο ευάλωτες στη νόσο. Αυτό που θεράπευσε τη σύφιλη ήταν η ανακάλυψη των αντιβιοτικών και ιδιαίτερα της πενικιλίνης το 1928, ακριβώς μια στιγμή βαθιών μετασχηματισμών της σεξουαλικής πολιτικής στην Ευρώπη με τα πρώτα κινήματα απο-αποικισμού, την πρόσβαση των λευκών γυναικών στην ψήφο, τις πρώτες αποποινικοποιήσεις της ομοφυλοφιλίας και μια σχετική απελευθέρωση της ετεροφυλοφιλικής ηθικής του γάμου.

Μισό αιώνα αργότερα, το AIDS υπήρξε στην ετεροκανονική νεοφιλελεύθερη κοινωνία του 20ού αιώνα, ό,τι η σύφιλη είχε υπάρξει στη βιομηχανική και αποικιακή κοινωνία. Οι πρώτες περιπτώσεις εμφανίστηκαν το 1981, ακριβώς τη στιγμή που η ομοφυλοφιλία έπαυε πλέον να θεωρείται σαν μια ψυχιατρική ασθένεια, αφού είχε υπάρξει αντικείμενο δίωξης και κοινωνικής διάκρισης για δεκαετίες. Η πρώτη φάση της επιδημίας επηρέασε κατά προτεραιότητα τα επονομαζόμενα τότε 4H: homosexuals, hookers, hemofílicos και heroin users: ομοφυλόφιλους, εργάτριες ή εργάτες του σεξ, αιμοφιλικούς και ηρωινομανείς. Το AIDS ανακίνησε και επανεπικαιροποίησε το δίκτυο ελέγχου πάνω στο σώμα και την σεξουαλικότητα που είχε υφάνει η σύφιλη, και που η πενικιλίνη και τα κινήματα απο-αποικισμού, τα φεμινιστικά και τα ομοφυλοφιλικά κινήματα είχαν αποσυναρμολογήσει και μεταμορφώσει στη δεκαετία του 1960 και του 1970. Όπως και στην περίπτωση των ιερόδουλων στην κρίση της σύφιλης, η καταστολή της ομοφυλοφιλίας προκάλεσε μόνο περισσότερους θανάτους. Αυτό που μεταβάλλει προοδευτικά το AIDS σε μια χρόνια ασθένεια είναι η απο-παθολογικοποίηση της ομοφυλοφιλίας, η φαρμακολογική αυτονομία του Νότου, η σεξουαλική χειραφέτηση των γυναικών, το δικαίωμά τους να λένε όχι σε πρακτικές χωρίς προφυλακτικό και η πρόσβαση του πληγέντος πληθυσμού, ανεξαρτήτως της κοινωνικής του τάξης ή της φυλής του, σε αντιρετροϊκές (τριμερείς φαρμακολογικά) θεραπείες. Το μοντέλο της κοινότητας / ανοσίας του AIDS έχει να κάνει με το φαντασιακό της ανδρικής σεξουαλικής κυριαρχίας εννοούμενης σαν αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα διείσδυσης, ενώ κάθε σώμα στο οποίο έχει διεισδύσει σεξουαλικά (ομοφυλόφιλος, γυναίκα, κάθε μορφή πρωκτικού σεξ) γίνεται αντιληπτό ως κάτι που στερείται κυριαρχίας.

Ας επιστρέψουμε τώρα στην παρούσα κατάστασή μας. Πολύ πριν εμφανιστεί ο Covid-19, είχαμε αρχίσει ήδη μια διαδικασία πλανητικής μετάλλαξης. Πριν από τον ιό, διασχίζαμε ήδη μια κοινωνική και πολιτική αλλαγή τόσο βαθιά όσο αυτή που επηρέασε τις κοινωνίες που ανέπτυξαν σύφιλη. Τον 15ο αιώνα, με την εφεύρεση της τυπογραφίας και την επέκταση του αποικιακού καπιταλισμού, υπήρξε η μετάβαση από μια κοινωνία προφορικότητας σε μια κοινωνία γραπτού λόγου, από μια μορφή φεουδαρχικής παραγωγής σε μια μορφή βιομηχανικής –με σκλάβους– παραγωγής και από μια θεοκρατική κοινωνία σε μια κοινωνία που διέπεται από επιστημονικές συναινέσεις στις οποίες οι έννοιες του φύλου, της φυλής και της σεξουαλικότητας θα γίνουν μηχανισμοί νεκρο-βιοπολιτικού ελέγχου του πληθυσμού.

Σήμερα μεταβαίνουμε από μια κοινωνία της γραφής σε μια κοινωνία της κυβερνο-προφορικότητας, από μια οργανική κοινωνία σε μια ψηφιακή κοινωνία, από μια βιομηχανική οικονομία σε μια άυλη οικονομία, από μια μορφή πειθαρχικού και αρχιτεκτονικού ελέγχου, σε μορφές μικρoπροσθετικού τεχνικού και μέσο-κυβερνητικού ελέγχου. Σε άλλα κείμενα έχω ονομάσει φαρμακο-πορνογραφικό το είδος της διαχείρισης και της παραγωγής του σώματος και της σεξουαλικής υποκειμενικότητας μέσα σε αυτή τη νέα πολιτική διαμόρφωση. Το σύγχρονο σώμα και η υποκειμενικότητα δεν ρυθμίζονται πλέον αποκλειστικά μέσω του περάσματός τους από τα πειθαρχικά ιδρύματα (σχολείο, εργοστάσιο, στρατώνας, νοσοκομείο κτλ.), αλλά κυρίως μέσω ενός συνόλου βιομοριακών, μικροπροσθετικών και ψηφιακών τεχνολογιών μετάδοσης και πληροφόρησης. Στον τομέα της σεξουαλικότητας, η φαρμακολογική τροποποίηση της συνείδησης και της συμπεριφοράς, η παγκοσμιοποίηση του αντισυλληπτικού χαπιού για όλες τις «γυναίκες», καθώς και η παραγωγή αντιρετροϊκών (τριμερών) θεραπειών, προληπτικών θεραπειών για το AIDS, ή το viagra, είναι μερικοί από τους δείκτες της βιοτεχνολογικής διαχείρισης. Η πλανητική επέκταση του Διαδικτύου, η ευρεία χρήση κινητών πληροφορικών τεχνολογιών, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων στην ανάλυση ανοικτών δεδομένων (big data), η ανταλλαγή πληροφοριών με μεγάλη ταχύτητα και η ανάπτυξη παγκόσμιων συσκευών πληροφορικής επιτήρησης μέσω δορυφόρων, είναι δείκτες αυτής της νέας σημειωτικο-τεχνικής ψηφιοποιημένης διαχείρισης. Εάν τις αποκάλεσα πορνογραφικές, είναι, καταρχάς, επειδή αυτές οι τεχνικές βιο-επιτήρησης εισάγονται στο σώμα, διαπερνούν το δέρμα, διεισδύουν σε μας· και δεύτερον, επειδή οι συσκευές βιο-ελέγχου δεν λειτουργούν πλέον μέσω της καταστολής της σεξουαλικότητας (αυνανιστικής ή όχι), αλλά μέσω της υποκίνησης στην κατανάλωση και στην συνεχή παραγωγή μιας ρυθμιζόμενης και ποσοτικοποιήμενης (μετρήσιμης) απόλαυσης. Όσο περισσότερο καταναλώνουμε και όσο πιο υγιείς είμαστε, τόσο καλύτερα ελεγχόμαστε.

Η μετάλλαξη που λαμβάνει χώρα θα μπορούσε επίσης να είναι το πέρασμα από ένα καθεστώς πατριαρχικό-αποικιοκρατικό και αδηφάγο, από μια ανθρωποκεντρική κοινωνία και μια πολιτική όπου ένα πολύ μικρό μέρος της πλανητικής ανθρώπινης κοινότητας εξουσιοδοτεί τον εαυτό του να φέρει σε πέρας πρακτικές καθολικής λεηλάτησης, προς μια κοινωνία ικανή να αναδιανείμει την ενέργεια και την κυριαρχία. Από μια κοινωνία παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα προς μια άλλη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επίσης τίθεται το ερώτημα της μετάβασης από ένα δυαδικό μοντέλο σεξουαλικής διαφοράς, σε ένα πιο ανοιχτό παράδειγμα στο οποίο η μορφολογία των γεννητικών οργάνων και η αναπαραγωγική ικανότητα ενός σώματος δεν θα καθορίζουν την κοινωνική του θέση από τη στιγμή της γέννησης· και από ένα ετερο-πατριαρχικό μοντέλο σε μη ιεραρχικές μορφές αναπαραγωγής της ζωής. Αυτό που θα βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης κατά τη διάρκεια και μετά από αυτή την κρίση είναι ποιες θα είναι οι ζωές που θα είμαστε διατεθειμένοι να σώσουμε και ποιες θα θυσιαστούν. Είναι στο πλαίσιο αυτής της μετάλλαξης, της μετατροπής των τρόπων κατανόησης της κοινότητας (μιας κοινότητας που είναι σήμερα ολόκληρος ο πλανήτης) και της ανοσίας, εκεί όπου λειτουργεί ο ιός και μετατρέπεται σε πολιτική στρατηγική.

Ανοσία και πολιτική συνόρων

Αυτό που έχει χαρακτηρίσει τις κυβερνητικές πολιτικές των τελευταίων 20 ετών, τουλάχιστον από την πτώση των Δίδυμων Πύργων, έναντι των προφανών ιδεών της ελευθερίας της κυκλοφορίας που κυριαρχούσαν στον νεοφιλελευθερισμό της εποχής Θάτσερ, είναι ο επαναπροσδιορισμός των κρατών-εθνών με όρους νεο-αποικιακούς και ταυτότητας, και η επιστροφή στην ιδέα των φυσικών συνόρων ως προϋπόθεση για την επανεδραίωση της εθνικής ταυτότητας και της πολιτικής κυριαρχίας. Το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Τουρκία και η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα έχουν ηγηθεί στον σχεδιασμό νέων συνόρων, τα οποία για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες όχι μόνο έχουν φυλαχτεί ή φρουρηθεί αλλά έχουν επανασχεδιαστεί με την απόφαση να σηκωθούν τείχη και να κατασκευαστούν φράχτες, και τα έχουν υπερασπιστεί με μέτρα όχι βιοπολιτικά, αλλά νεκροπολιτικά, με τεχνικές θανάτου.

Ως ευρωπαϊκή κοινωνία αποφασίσαμε να οικοδομηθούμε συλλογικά ως μια απολύτως άνοση κοινότητα, κλειστή στην Ανατολή και στο Νότο, ενώ η Ανατολή και ο Νότος, από την άποψη των ενεργειακών πόρων και της παραγωγής καταναλωτικών αγαθών, είναι η αποθήκη μας. Κλείσαμε τα σύνορα στην Ελλάδα, χτίσαμε τα μεγαλύτερα υπαίθρια κέντρα κράτησης στην ιστορία, στα νησιά που συνορεύουν με την Τουρκία και στη Μεσόγειο, και φαντασιωθήκαμε ότι θα κατορθώναμε έτσι να επιτύχουμε μια μορφή ανοσίας. Η καταστροφή της Ευρώπης άρχισε παράδοξα με αυτή την οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής κοινότητας ανοσοποιημένης, ανοιχτής στο εσωτερικό της και εντελώς κλειστής για τους αλλοδαπούς και τους μετανάστες.

Αυτό που προβάρεται σε πλανητική κλίμακα μέσω της διαχείρισης του ιού είναι ένας νέος τρόπος κατανόησης της κυριαρχίας σε ένα πλαίσιο στο οποίο η σεξουαλική και φυλετική ταυτότητα (άξονες της πολιτικής κατάτμησης του πατριαρχικού-αποικιακού κόσμου μέχρι τώρα) εξαρθρώνονται. Ο Covid-19 έχει εκτοπίσει τις πολιτικές των συνόρων που έλαβαν χώρα στην εθνική επικράτεια ή στην ευρωπαϊκή υπερ-επικράτεια μέχρι το επίπεδο του επιμέρους σώματος. Το σώμα, το ατομικό σας σώμα, ως χώρος ζωντανός και ως πλέγμα εξουσίας, ως κέντρο παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας, έχει μετατραπεί στη νέα επικράτεια στην οποία εκφράζονται οι επιθετικές πολιτικές για τα σύνορα, που σχεδιάζουμε και προβάρουμε εδώ και χρόνια, τώρα με τη μορφή ενός φραγμού και πολέμου κατά του ιού. Τα νέα νεκροπολιτικά σύνορα έχουν μετακινηθεί από τις ακτές της Ελλάδας μέχρι την πόρτα του ιδιωτικού σπιτιού. Η Λέσβος αρχίζει τώρα στην πόρτα του σπιτιού σας. Και τα σύνορα έρχονται όλο και πιο κοντά σας, ωθούν μέχρι να πλησιάσουν περισσότερο το σώμα σας. Το Καλαί εκρήγνυται στα μούτρα σας τώρα. Το νέο σύνορο είναι η μάσκα. Ο αέρας που αναπνέετε πρέπει να είναι μόνο δικός σας. Τα νέα σύνορα είναι η επιδερμίδα σας. Η νέα Λαμπεντούζα, το δέρμα σας.

Αναπαράγονται τώρα, πάνω στα ατομικά σώματα, οι πολιτικές των συνόρων και τα αυστηρά μέτρα περιορισμού και ακινητοποίησης που εμείς ως κοινότητα εφαρμόσαμε τα τελευταία χρόνια στους μετανάστες και τους πρόσφυγες – μέχρις ότου αφεθούν έξω από οποιαδήποτε κοινότητα. Για χρόνια τους είχαμε στο διάκενο (limbo) των κέντρων κράτησης. Τώρα είμαστε αυτοί που ζουν στο διάκενο του σπιτιού μας ως κέντρου κράτησης.

Η βιοπολιτική στην «φαρμακο-πορνογραφική» εποχή

Οι επιδημίες, λόγω της επίκλησης κατάστασης έκτακτης ανάγκης και άκαμπτης επιβολής ακραίων μέτρων, είναι επίσης σπουδαία εργαστήρια κοινωνικής ανανέωσης, η ευκαιρία για μια μεγάλης κλίμακας αναδιάρθρωση των τεχνικών του σώματος και των τεχνολογιών ενέργειας. Ο Foucault ανέλυσε τη μετάβαση από τη διαχείριση της λέπρας στη διαχείριση της πανώλης, ως την διαδικασία μέσω της οποίας αναπτύχθηκαν οι πειθαρχικές, εξουσιαστικές τεχνικές χωροθέτησης στη νεωτερικότητα. Εάν η λέπρα αντιμετωπίστηκε με αυστηρά νεκροπολιτικά μέτρα που απέκλειαν τον λεπρό και τον καταδίκαζαν αν όχι στον θάνατο, το λιγότερο στη ζωή έξω από την κοινότητα, η αντίδραση στην επιδημία της πανώλης εφηύρε την πειθαρχική διαχείριση και τις μορφές ένταξης του αποκλεισμού: αυστηρή κατάτμηση της πόλης, περιορισμός κάθε σώματος σε κάθε σπίτι.

Οι διαφορετικές στρατηγικές που έχουν υιοθετήσει διάφορες χώρες έναντι της επέκτασης του Covid-19 δείχνουν δύο εντελώς διαφορετικούς τύπους βιοπολιτικών τεχνολογιών. Ο πρώτος, σε λειτουργία κυρίως στην Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία, εφαρμόζει αυστηρά πειθαρχικά μέτρα που από πολλές απόψεις δεν διαφέρουν πολύ από αυτά που χρησιμοποιήθηκαν κατά της πανώλης. Πρόκειται για τον περιορισμό στο σπίτι ολόκληρου του πληθυσμού. Αξίζει τον κόπο να ξαναδιαβάσετε το κεφάλαιο για τη διαχείριση της πανώλης στην Ευρώπη, στο Επιτήρηση και Τιμωρία,για να συνειδητοποιήσετε ότι οι γαλλικές πολιτικές διαχείρισης του Covid-19 δεν έχουν αλλάξει πολύ από τότε. Εδώ λειτουργεί η λογική της αρχιτεκτονικής οριοθέτησης και η αντιμετώπιση των περιπτώσεων μόλυνσης μέσα στα κλασικά νοσοκομειακά περιβάλλοντα. Αυτή η τεχνική δεν έχει ακόμη αποδείξει πλήρη αποτελεσματικότητα.

Η δεύτερη στρατηγική, που ξεκίνησε από τη Νότια Κορέα, την Ταϊβάν, τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ, την Ιαπωνία και το Ισραήλ, προϋποθέτει τη μετάβαση από τις νεωτερικές πειθαρχικές τεχνικές και αρχιτεκτονικές μεθόδους ελέγχου, σε φαρμακο-πορνογραφικές τεχνικές βιο-επιτήρησης: εδώ δίνεται έμφαση στον ατομικό εντοπισμό του ιού, μέσω του πολλαπλασιασμού των τεστ και της συνεχούς και αυστηρής ψηφιακής παρακολούθησης των ασθενών μέσω των φορητών πληροφορικών τους συσκευών. Τα κινητά τηλέφωνα και οι πιστωτικές κάρτες εδώ μετατρέπονται σε όργανα επιτήρησης που επιτρέπουν την παρακολούθηση των κινήσεων του ατομικού σώματος. Δεν χρειαζόμαστε βιομετρικά βραχιόλια: το κινητό έχει γίνει το καλύτερο βραχιόλι, κανείς δεν το αποχωρίζεται ούτε για να κοιμηθεί. Μια εφαρμογή GPS ενημερώνει την αστυνομία για τις κινήσεις οποιουδήποτε ύποπτου σώματος. Η θερμοκρασία και η κίνηση ενός συγκεκριμένου σώματος μπαίνουν σε μόνιτορ μέσω κινητών τεχνολογιών και παρατηρούνται σε πραγματικό χρόνο από το ψηφιακό μάτι ενός Κράτους κυβερνο-αυταρχικού για το οποίο η κοινότητα είναι μια κοινότητα χρηστών του κυβερνοχώρου και η κυριαρχία είναι πάνω από όλα ψηφιακή διαφάνεια και διαχείριση ανοιχτών δεδομένων.

Αλλά αυτές οι πολιτικές πολιτικής ανοσοποίησης δεν είναι καινούργιες και δεν έχουν αναπτυχθεί μόνο στο παρελθόν για την αναζήτηση και τη σύλληψη των επονομαζόμενων τρομοκρατών: από τις αρχές του 2010, για παράδειγμα, η Ταϊβάν είχε νομιμοποιήσει την πρόσβαση σε όλες τις επαφές των κινητών τηλεφώνων σε εφαρμογές σεξουαλικής συνεύρεσης, με στόχο την «πρόληψη» της διάδοσης του AIDS και της πορνείας στο Διαδίκτυο. Ο Covid-19 έχει νομιμοποιήσει και επεκτείνει αυτές τις κρατικές πρακτικές βιο-επιτήρησης και ψηφιακού ελέγχου, ομαλοποιώντας τις και κάνοντάς τις «απαραίτητες» για να διατηρήσει μια ορισμένη ιδέα ανοσίας. Ωστόσο, τα ίδια κράτη που εφαρμόζουν ακραία μέτρα ψηφιακής επιτήρησης δεν θέτουν ζήτημα απαγόρευσης της εμπορίας και κατανάλωσης άγριων ζώων, ούτε της βιομηχανικής παραγωγής πτηνών και θηλαστικών, ούτε της μείωσης των εκπομπών CO2. Αυτό που έχει αυξηθεί δεν είναι η ανοσία του κοινωνικού σώματος, αλλά η ανοχή του πολίτη στον κρατικό και εταιρικό διαδικτυακό έλεγχο.

Η πολιτική διαχείριση του Covid-19 ως τρόπος διαχείρισης της ζωής και του θανάτου σχεδιάζει τα περιγράμματα μιας νέας υποκειμενικότητας. Αυτό που θα έχει εφευρεθεί μετά την κρίση είναι μια νέα ουτοπία της άνοσης κοινότητας και μια νέα μορφή ελέγχου του σώματος. Το υποκείμενο της νεοφιλελεύθερης τεχνο-πατριαρχίας που ο Covid-19 κατασκευάζει δεν έχει δέρμα, δεν μπορείς να το αγγίξεις, δεν έχει χέρια. Δεν ανταλλάσσει φυσικά αγαθά, ούτε αγγίζει νομίσματα, πληρώνει με πιστωτική κάρτα. Δεν έχει χείλη, δεν έχει γλώσσα. Δεν μιλάει απευθείας, αφήνει φωνητικό μήνυμα. Δεν συναντιέται με άλλους, ούτε συλλογικοποιείται. Είναι ριζικά ατομικό. Δεν έχει πρόσωπο, έχει μάσκα. Το οργανικό του σώμα αποκρύπτεται για να μπορέσει να υπάρξει ύστερα από μια αόριστη σειρά σημειο-τεχνικών διαμεσολαβήσεων, μια σειρά από κυβερνητικές προσθετικές επεμβάσεις που χρησιμεύουν ως προσωπείο: το προσωπείο της διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, το προσωπείο του λογαριασμού στο Facebook, το προσωπείο του Instagram. Δεν είναι ένας φυσικός παράγοντας, αλλά ένας ψηφιακός καταναλωτής, ένας τηλε-παραγωγός, είναι ένας κωδικός, ένα pixel, ένας τραπεζικός λογαριασμός, μια πόρτα με ένα όνομα, μια διεύθυνση στην οποία μπορεί να στείλει τις παραγγελίες του το Amazon.

Η μαλακή φυλακή: Καλώς ήλθατε στην τηλε-δημοκρατία του σπιτιού σας

Μια από τις κεντρικές αλλαγές στις βιο-πολιτικές φαρμακο-πορνογραφικές τεχνικές που χαρακτηρίζουν την κρίση Covid-19 είναι ότι η προσωπική κατοικία –και όχι οι παραδοσιακοί θεσμοί περιορισμού και κανονικοποίησης (νοσοκομείο, εργοστάσιο, φυλακή, σχολείο)– εμφανίζεται τώρα ως το νέο κέντρο της παραγωγής, της κατανάλωσης και του βιοπολιτικού ελέγχου. Πλέον δεν πρόκειται μόνο για το σπίτι ως χώρο περιορισμού του σώματος, όπως συνέβη στην αντιμετώπιση της πανώλης. Η προσωπική κατοικία έχει γίνει τώρα το κέντρο της οικονομίας της τηλε-κατανάλωσης και της τηλε-παραγωγής. Ο οικιακός χώρος υπάρχει τώρα ως ένα σημείο μέσα σε έναν ελεγχόμενο διαδικτυακά χώρο, ένα μέρος ταυτοποιήσιμο σε έναν χάρτη google, ένα κουτί αναγνωρίσιμο από ένα drone.

Αν ενδιαφέρθηκα κάποια στιγμή για την Έπαυλη Playboy, είναι επειδή λειτούργησε κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου σαν ένα εργαστήριο όπου εφευρίσκονταν οι νέες συσκευές για τον φαρμακο-πορνογραφικό έλεγχο του σώματος και της σεξουαλικότητας, οι οποίες επρόκειτο να επεκταθούν από την αρχή του 21ου αιώνα, και οι οποίες τώρα εφαρμόζονται στο σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού με την κρίση του Covid-19. Όταν έκανα την έρευνά μου σχετικά με το Playboy, μου τράβηξε την προσοχή το γεγονός ότι ο Hugh Hefner, ένας από τους πλουσιότερους άνδρες στον κόσμο, είχε περάσει σχεδόν 40 χρόνια χωρίς να φύγει από την Έπαυλη, ντυμένος μόνο με πιτζάμες, ρόμπες και παντόφλες, πίνοντας κόκα-κόλα και τρώγοντας Butterfingers, και ότι μπορούσε να διευθύνει και να παράγει το σημαντικότερο περιοδικό στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς να κουνηθεί από το σπίτι του ή ακόμα κι απ’ το κρεβάτι του. Εξοπλισμένο με βιντεοκάμερα, απευθείας τηλεφωνική γραμμή, ραδιόφωνο και μουσική υπόκρουση, το κρεβάτι του Hefner ήταν μια πραγματική πλατφόρμα παραγωγής πολυμέσων της ζωής του κατοίκου του.

Ο βιογράφος τού Steven Watts αποκάλεσε τον Hefner «εθελοντή κρατούμενο στον δικό του παράδεισο». Οπαδός των κάθε λογής μηχανισμών οπτικοακουστικού αρχείου, ο Hefner, πολύ πριν υπάρξει το κινητό τηλέφωνο, το Facebook ή το WhatsApp, έστελνε πάνω από είκοσι κασέτες ήχου και βίντεο με εντολές και μηνύματα, από ζωντανές συνεντεύξεις μέχρι οδηγίες δημοσίευσης. Ο Hefner είχε εγκαταστήσει στην έπαυλη, στην οποία επίσης ζούσαν καμιά δωδεκαριά Playmates, ένα κλειστό κύκλωμα καμερών και μπορούσε από το κέντρο ελέγχου να έχει πρόσβαση σε όλα τα δωμάτια σε πραγματικό χρόνο. Η έπαυλη, καλυμμένη με ξύλινα πάνελ και χοντρές κουρτίνες, αλλά διαπερασμένη από χιλιάδες καλώδια και γεμάτη από όσα εκείνη την εποχή θεωρούνταν ως η υψηλότερη τεχνολογία στης τηλεπικοινωνίες (και που σήμερα θα μας φαινόταν τόσο αρχαϊκή όσο ένα ταμ-ταμ), ήταν ταυτόχρονα εντελώς αδιαφανής και εντελώς διάφανη. Το υλικό που καταγραφόταν από τις κάμερες παρακολούθησης κατέληγε επίσης στις σελίδες του περιοδικού.

Η σιωπηλή βιοπολιτική επανάσταση της οποίας ηγήθηκε το Playboy συνεπαγόταν, πέρα από τη μετατροπή της ετεροφυλοφιλικής πορνογραφίας σε μαζική κουλτούρα, την αμφισβήτηση του διαχωρισμού που εδραίωσε τη βιομηχανική κοινωνία του 19ου αιώνα: του διαχωρισμού των τομέων παραγωγής και αναπαραγωγής, της διαφοράς μεταξύ εργοστασίου και σπιτιού και, μαζί της, της πατριαρχικής διάκρισης ανάμεσα στην αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα. Το Playboy άμβλυνε αυτή τη διαφορά, προτείνοντας τη δημιουργία ενός νέου θύλακα ζωής: το διαμέρισμα του single που συνδέεται πλήρως με τις νέες τεχνολογίες επικοινωνίας, από το οποίο ο νέος σημειωτικός παραγωγός δεν χρειάζεται να βγει ούτε για εργασία ούτε για σεξ – δραστηριότητες που άλλωστε είχαν γίνει αδιαχώριστες. Το περιστρεφόμενο κρεβάτι του ήταν ταυτόχρονα το τραπέζι εργασίας του, ένα γραφείο διαχείρισης, ένα φωτογραφικό στούντιο και ένα μέρος για σεξ, καθώς και ένα τηλεοπτικό πλατό από όπου γυρίστηκε το διάσημο πρόγραμμα Playboy after dark. To Playboy προέβλεψε τον σύγχρονο δημόσιο λόγο σχετικά με την τηλε-εργασία και την άυλη παραγωγή, που η διαχείριση της κρίσης του Covid-19 έχει μετατρέψει σε καθήκον του πολίτη. Ο Hefner αποκάλεσε αυτόν τον νέο κοινωνικό παραγωγό: ο «οριζόντιος εργαζόμενος». Ο παράγοντας της κοινωνικής καινοτομίας που το Playboy έβαλε σε εφαρμογή ήταν η διάβρωση (για να μην πω η καταστροφή) της απόστασης μεταξύ εργασίας και ελεύθερου χρόνου, μεταξύ παραγωγής και σεξ. Η ζωή του playboy, συνεχώς κινηματογραφημένη και μεταδιδόμενη από τα μέσα επικοινωνίας του περιοδικού και από την τηλεόραση, ήταν απόλυτα δημόσια, ακόμα κι αν ο playboy δεν έβγαινε από το σπίτι του ή ακόμα κι απ’ το κρεβάτι του. Υπό αυτή την έννοια, ο playboy αμφισβήτησε επίσης τη διαφορά ανάμεσα στη σφαίρα του αρσενικού και του θηλυκού, κάνοντας τον νέο χειριστή πολυμέσων να είναι, όντως, ένα οξύμωρο της εποχής, ένας «νοικοκυραίος». Ο βιογράφος του Hefner μας θυμίζει ότι αυτή η παραγωγική απομόνωση χρειαζόταν χημική υποστήριξη: ο Hefner ήταν ένας μεγάλος καταναλωτής της ουσίας Dexedrin, μιας αμφεταμίνης που εξάλειφε την κόπωση και τον ύπνο. Έτσι, παράδοξα, ο άνθρωπος που ποτέ δεν βγήκε απ’ το κρεβάτι του, δεν κοιμήθηκε και ποτέ. Το κρεβάτι ως οπτικοακουστικό κέντρο διαχείρισης ήταν ένα φαρμακο-πορνογραφικό κελί: θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο με αντισυλληπτικά χάπια, ναρκωτικά που συντηρούσαν το επίπεδο παραγωγής ανεβασμένο, και μια συνεχή ροή σημειωτικών κωδίκων που είχαν γίνει το μόνο αληθινό φαγητό που έθρεφε τον playboy .

Μήπως όλα αυτά ακούγονται οικεία τώρα; Μήπως αυτό μοιάζει, κατά έναν πολύ περίεργο τρόπο, στις δικές σας περιορισμένες ζωές; Ας θυμηθούμε τώρα τα συνθήματα του Γάλλου Προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν: βρισκόμαστε σε πόλεμο, μην βγείτε από το σπίτι, δουλέψτε από την οικία σας. Τα βιοπολιτικά μέτρα διαχείρισης κατά της μετάδοσης του κοροναϊού που επιβλήθηκαν, έχουν κάνει τον καθένα από εμάς να μετατραπεί σε έναν οριζόντιο εργαζόμενο, περίπου σε ένα ανθρωποειδές τύπου Playboy. Σήμερα, ο οικιακός χώρος οποιουδήποτε από εμάς είναι δέκα χιλιάδες φορές πιο εξελιγμένος τεχνολογικά σε σχέση με το περιστρεφόμενο κρεβάτι του Hefner το 1968. Οι συσκευές τηλε-εργασίας και τηλε-χειρισμού βρίσκονται τώρα στην παλάμη του χεριού μας.

Στο Επιτήρηση και Τιμωρία, ο Michel Foucault ανέλυσε τα θρησκευτικά κελιά του ατομικού εγκλεισμού ως μοντέλα πρότυπα, που χρησίμευαν για το πέρασμα από τις αιματηρές και κυρίαρχες τεχνικές ελέγχου του σώματος και την υποκειμενικότητα, πριν από τον δέκατο όγδοο αιώνα, προς τις αρχιτεκτονικές πειθαρχίας και τις συσκευές περιορισμού όπως και στις νέες τεχνικές διαχείρισης ολόκληρου του πληθυσμού. Οι αρχιτεκτονικές πειθαρχίας ήταν κοσμικές εκδοχές των μοναστικών κοινοτήτων, στις οποίες κυοφορείται το νεωτερικό άτομο, για πρώτη φορά, ως ψυχή κλειδωμένη σε ένα σώμα, ένα πνεύμα ανάγνωσης, ικανό να διαβάζει τα συνθήματα του κράτους. Όταν ο συγγραφέας Tom Wolfe επισκέφθηκε τον Hefner, είπε ότι έζησε σε μια φυλακή τόσο μαλακή όσο η καρδιά μιας αγκινάρας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η έπαυλη του Playboy και το περιστρεφόμενο κρεβάτι του Hefner, που μετατράπηκαν σε αντικείμενα ποπ κατανάλωσης, λειτουργούσαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου ως μεταβατικοί χώροι στους οποίους εφευρέθηκε το νέο –εξοπλισμένο με προσθετικά μέλη και υπερ-συνδεδεμένο– υποκείμενο και οι νέες φαρμακο-πορνογραφικές και βιο-εποπτικές μορφές κατανάλωσης και ελέγχου που κυριαρχούν στη σύγχρονη κοινωνία. Αυτή η μετάλλαξη επεκτάθηκε και διευρύνθηκε περαιτέρω κατά τη διάρκεια της διαχείρισης της κρίσης του Covid-19: οι φορητές συσκευές μας τηλεπικοινωνίας είναι οι νέοι μας φύλακες, και οι οικιακοί μας εσωτερικοί χώροι έχουν γίνει η μαλακή, υπερ-συνδεδεμένη φυλακή του μέλλοντος.

Μετάλλαξη ή υποταγή

Όλα αυτά μπορεί να είναι κακά νέα, μπορεί να είναι όμως και μια μεγάλη ευκαιρία. Ακριβώς επειδή τα σώματά μας είναι τα νέα πεδία βιο-εξουσίας και τα διαμερίσματά μας τα νέα κύτταρα βιο-επιτήρησης, γίνεται όλο και πιο επείγον από ποτέ να εφεύρουμε νέες στρατηγικές για τη συνειδησιακή χειραφέτηση και αντίσταση και να βάλουμε σε εφαρμογή νέες ανταγωνιστικές διαδικασίες.

Σε αντίθεση με ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, η υγεία μας δεν θα προέλθει από την επιβολή συνόρων ή διαχωρισμών, αλλά από μια νέα κατανόηση της κοινότητας με όλα τα έμβια όντα, από μια νέα ισορροπία με άλλα ζωντανά όντα στον πλανήτη. Χρειαζόμαστε ένα πλανητικό κοινοβούλιο των σωμάτων, ένα κοινοβούλιο που δεν ορίζεται με όρους πολιτικής ταυτότητας ή εθνικότητας, ένα κοινοβούλιο ζωντανών (ευάλωτων) σωμάτων που ζουν στον πλανήτη Γη. Το γεγονός Covid-19 και οι συνέπειές του μας καλούν να απελευθερωθούμε μια για πάντα από τη βία με την οποία έχουμε ορίσει την κοινωνική μας ανοσία. Η θεραπεία και η ανάκαμψη δεν μπορούν να είναι μια απλή αρνητική ανοσοποιητική χειρονομία απόσυρσης από την κοινωνία, κλεισίματος της κοινότητας. Η θεραπεία και η φροντίδα μπορούν να προκύψουν μόνο μέσα από μια διαδικασία πολιτικού μετασχηματισμού. Η ίασή μας ως κοινωνίας θα σήμαινε την επινόηση μιας νέας κοινότητας, πέρα από την πολιτική των ταυτοτήτων και των συνόρων, με τα οποία έχουμε μέχρι στιγμής αναπαράγει την κυριαρχία, αλλά και πέρα από τον υποβιβασμό της ζωής στο επίπεδο της διαδικτυακής της βιο-επιτήρησης. Για να εξακολουθήσουμε να είμαστε ζωντανοί, για να παραμείνουμε ως πλανήτης εν ζωή, ενάντια στον ιό αλλά και σε αυτό που μπορεί να συμβεί, σημαίνει να θέσουμε σε εφαρμογή διαρθρωτικές μορφές πλανητικής συνεργασίας. Καθώς ο ιός μεταλλάσσεται, αν θέλουμε να αντισταθούμε στην υποταγή, πρέπει επίσης κι εμείς να μεταλλαχθούμε.

Είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε από μια αναγκαστική μετάλλαξη σε μια σκόπιμη μετάλλαξη. Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε με κριτικό πνεύμα τις βιοπολιτικές τεχνικές και τις φαρμακο-πορνογραφικές συσκευές τους. Καταρχήν, είναι επιτακτική ανάγκη να αλλάξουμε τη σχέση των σωμάτων μας με τις συσκευές βιο-επιτήρησης και βιο-ελέγχου: αυτές δεν είναι απλώς συσκευές επικοινωνίας. Πρέπει να μάθουμε συλλογικά να τις μεταβάλλουμε. Αλλά είναι επίσης απολύτως αναγκαίο να μην συμμορφωνόμαστε. Οι κυβερνήσεις μάς καλούν σε περιορισμό και τηλε-εργασία. Εμείς γνωρίζουμε ότι καλούν σε απο-συλλογικοποίηση και τηλε-έλεγχο. Ας χρησιμοποιήσουμε το χρόνο και τη δύναμη του περιορισμού για να μελετήσουμε τις παραδόσεις του αγώνα και της αντίστασης των μειονοτήτων, που μας βοήθησαν να επιβιώσουμε μέχρι τώρα. Ας σβήσουμε τα κινητά τηλέφωνα, ας αποσυνδέσουμε το Διαδίκτυο. Ας κάνουμε το μεγάλο μπλακ-άουτ μπροστά από τους δορυφόρους που μας παρακολουθούν, και ας φανταστούμε μαζί την επανάσταση που έρχεται.

---

Το άρθρο υπάρχει επίσης μεταφρασμένο στα γερμανικά στο HAU

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ  https://sfiggandotherchimeras.wordpress.com/

Η εύφλεκτη «μεταμόρφωση» της ανακύκλωσης και η Κίνα

 

Γιώργος Λιάλιος

31.08.2020

Η πυρκαγιά στην αποθήκη ανακυκλώσιμων ειδών στη Μεταμόρφωση είναι μόνο ένα σύμπτωμα. Ενα από τα δεκάδες περιστατικά την τελευταία διετία, τα οποία καταδεικνύουν το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει ένα σημαντικό κομμάτι του συστήματος ανακύκλωσης στη χώρα μας. Οι αιτίες όμως είναι βαθύτερες: σχετίζονται με την ευρωπαϊκή πολιτική στο ζήτημα τα τελευταία 20 χρόνια, τις αποφάσεις που έχει λάβει η Κίνα την τελευταία τριετία, ακόμη και τη «μάχη» που γίνεται στις Βρυξέλλες –και πιο περιορισμένα στην Αθήνα– από τα διάφορα λόμπι του ευρύτερου χώρου της διαχείρισης των απορριμμάτων. Το ερώτημα είναι, βεβαίως, πώς θα αντιμετωπιστούν στη χώρα μας βραχυπρόθεσμα τα «συμπτώματα» αυτά, αλλά και μακροπρόθεσμα η ίδια η ανακύκλωση.

 

Στην εγχώρια «αγορά» των εταιρειών που ασχολούνται με κομμάτια της ανακύκλωσης, από τα κέντρα διαλογής έως τις αποθήκες και όσους μεσολαβούν για την πώληση ή εξαγωγή υλικών, είναι σαφές ότι όλες οι πυρκαγιές των τελευταίων δύο ετών οφείλονται πρακτικά στον ίδιο λόγο. «Θεωρώ ελάχιστα πιθανό να βάλει κάποιος φωτιά εσκεμμένα, για να εισπράξει τα χρήματα της ασφάλειας. Το επιχείρημα αυτό είναι “εύκολο” να ειπωθεί, αλλά δεν ευσταθεί: Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότερες ασφαλιστικές αποφεύγουν να καλύψουν τέτοιες επιχειρήσεις, θέτοντας πολύ αυστηρούς όρους για την πυρασφάλεια, τόσο αυστηρούς που ακόμη και μια μεγάλη εταιρεία δυσκολεύεται να πετύχει», λέει στην «Κ» (υπό τον όρο της ανωνυμίας) επιχειρηματίας του κλάδου.

 

«Ετσι, οι φωτιές αυτές ξεσπούν σε δύο ειδών εταιρείες: σε όσες έχουν ουσιαστικά κλείσει, εγκαταλείποντας πίσω τεράστιες ποσότητες υλικών, ή όσες από αδιαφορία ή κακοδιαχείριση λειτουργούν με πολύ χαμηλά στάνταρ ασφαλείας. Εξάλλου, κανείς δεν ελέγχεται, παρά μόνο έπειτα από καταγγελία. Κάποιοι από αυτούς που έχουν καεί τα τελευταία χρόνια απλά “στόκαραν” για χρόνια άχρηστα υλικά, τα οποία αγόρασαν προκειμένου να εξασφαλίσουν μια καλύτερη συμφωνία για κάτι άλλο και απλώς τα έχουν αφημένα εκεί μην ξέροντας τι να τα κάνουν. Οι δε Αρχές δείχνουν και μιαν ανοχή απέναντί τους, ίσως γιατί δεν θέλουν όλα αυτά να αρχίσουν να εγκαταλείπονται σε γκρεμούς και ρέματα. Γιατί άλλωστε κανείς δεν έχει ενισχύσει με νέο, μόνιμο προσωπικό τους ελεγκτικούς μηχανισμούς την τελευταία 15ετία, ενώ αντιθέτως η αδειοδότηση αυτών των χώρων έχει γίνει εξαιρετικά απλή;».

 

Εξωγενείς παράγοντες

 

Πώς φθάσαμε σε αυτό το σημείο; Το μόνο σίγουρο είναι ότι η σημερινή κατάληξη οφείλεται εν πολλοίς σε εξωγενείς παράγοντες. Ο Αντώνης Μαυρόπουλος, πρόεδρος της Διεθνούς Ενωσης Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ISWA), παρακολουθεί για χρόνια τις εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο. «Από το 2000, οπότε άρχισε η Ε.Ε. να θέτει πιο εντατικά τα ζητήματα της ανακύκλωσης, έως το 2017 ακολουθήθηκε ένα συγκεκριμένο μοτίβο: η Ε.Ε. αύξανε διαρκώς τα επίπεδα της ανακύκλωσης με νομοθετικές παρεμβάσεις, δίνοντας σε αντάλλαγμα στην αγορά οικονομικά κίνητρα για να ανταποκριθεί», εξηγεί στην «Κ». «Από την αρχή όμως υπήρχε ένα δομικό πρόβλημα: στα ρεύματα της ανακύκλωσης συμπεριελήφθησαν υλικά για τα οποία δεν υπάρχει δευτερογενής αγορά, όπως κάποιες κατηγορίες πλαστικών ή κάποια ειδικά ρεύματα αποβλήτων. Την ίδια περίοδο, η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας ήταν τερατώδης, με αποτέλεσμα να απορροφά ό,τι διαθέσιμα υλικά υπήρχαν – είτε ως δευτερογενή ύλη ή ως καύσιμη ύλη. Αυτό οδήγησε την Ε.Ε., τις ΗΠΑ και την Αυστραλία, που είχαν τα πιο οργανωμένα συστήματα ανακύκλωσης, να εξάγουν μαζικά όλα τα ανακυκλώσιμα υλικά που δεν μπορούσαν ή δεν επιθυμούσαν να διαχειριστούν οι εγχώριες βιομηχανίες τους. Φυσικά ήταν εν γνώσει της Ε.Ε. ότι τα υλικά αυτά δεν ανακυκλώνονται, αλλά συχνά χρησιμοποιούνται ως φθηνό καύσιμο με μεγάλες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ομως, στις εξαγωγές αυτές στηρίζονταν οι εξαιρετικές επιδόσεις στην ανακύκλωση της Ε.Ε.».  

Αλλαγή πολιτικής

 

Το 2017-18, η Κίνα άλλαξε πολιτική, αρνούμενη να εισάγει ανακυκλώσιμα χαμηλής ποιότητας. «Η Κίνα αποφάσισε να αναπτύξει την εγχώρια αγορά ανακύκλωσης, δημιουργώντας μεγάλες εταιρείες και θέτοντας πολύ αυστηρά κριτήρια στις εισαγωγές ανακυκλώσιμων υλών. Παράλληλα, η τιμή του πετρελαίου άρχισε να πέφτει και ως αποτέλεσμα οι τιμές των ανακυκλωμένων πλαστικών δεν ήταν πια ανταγωνιστικές ως προς την παρθένα πρώτη ύλη. Την ευκαιρία αυτή είδαν οι ΗΠΑ, που το 2019 αύξησαν κατά 3% την εξαγωγή παρθένου πλαστικού στην Κίνα. Ολες αυτές οι εξελίξεις, όμως, προκάλεσαν μια θύελλα σε σχέση με το χαμηλής ποιότητας πλαστικό και χαρτί στην Ευρώπη». 

 

Εξειδίκευση

 

Ο κ. Μαυρόπουλος εκτιμά πως τα επόμενα χρόνια οι πολιτικές της Ε.Ε. σχετικά με το πλαστικό θα συνεχίσουν να εξειδικεύονται. «Πιστεύω ότι η κατανάλωση πλαστικού θα συνεχίσει να αυξάνεται τα επόμενα 20-30 χρόνια. Είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι, γιατί είναι τόσο επιτυχημένο ως υλικό, σε πολλές εφαρμογές αναντικατάστατο. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις πλέον στην Ε.Ε. είναι η εξάρτησή μας από το πλαστικό και πώς θα τη διαχειριστούμε. Η πολιτική για την κυκλική οικονομία, πάντως, δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στη βιομηχανία πλαστικού, αλλά και στα συστήματα ανακύκλωσης».

 

Η έλλειψη «χάρτη» και οι μονάδες καύσης

 

Η έλλειψη διαφάνειας στην εγχώρια αγορά της ανακύκλωσης είναι ίσως ένα από τα βασικότερα προβλήματά της. Η πολιτεία δεν έχει μια βάση δεδομένων όλων των επιχειρήσεων του χώρου, δεν γνωρίζει ποιες ποσότητες ποιων υλικών εξάγονται και πού, πόσες τελικά απορροφούνται στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, δεν μπορεί να χτίσει μια αποτελεσματική πολιτική.

 

«Μας λείπει ένας χάρτης της ανακύκλωσης στην Ελλάδα, μια λεπτομερής καταγραφή των υλικών που ανακτώνται και πού καταλήγουν», λέει ο Γιάννης Σιδέρης, διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ). «Επίσης δεν έχουν χαρτογραφηθεί οι υποδομές για την ανακύκλωση και τα απόβλητα εκσκαφών και κατεδαφίσεων (σ.σ. μπάζα). Και φυσικά, υπάρχουν πολύ μεγάλες ελλείψεις στο κομμάτι των ελέγχων. Την περίοδο αυτή συζητούμε με τα επιμελητήρια, κοιτάζουμε τι μπορεί να γίνει από το ΑΣΕΠ, πώς θα μπορέσουμε να δεχόμαστε αποσπάσεις από το Δημόσιο για να ενισχύσουμε το κομμάτι αυτό». Μια «τρύπα» άλλωστε που ανέδειξε η υπόθεση της Μεταμόρφωσης ήταν και η συγκεκριμένη: οι «εύκολες» διαδικασίες αδειοδότησης είναι δυνάμει επικίνδυνες, όταν ο αδειοδοτούμενος δεν ελέγχεται ποτέ.

«Οι φωτιές είναι σαφής ένδειξη ότι η ανακύκλωση πλαστικού στη χώρα μας δεν πάει καλά», τονίζει ο κ. Μαυρόπουλος. «Τα εγχώρια λάθη είναι πολλά: για παράδειγμα, το ένα τρίτο των πλαστικών που καταλήγουν στους μπλε κάδους δεν ανακυκλώνεται και γι’ αυτό φέρουν την ευθύνη τα συστήματα ανακύκλωσης και η πολιτεία, όχι ο ανενημέρωτος πολίτης.

 

Υπάρχει, όμως, ούτως ή άλλως, ζήτημα με τα πλαστικά που δεν είναι ανακυκλώσιμα ή είναι εξαιρετικά ακριβό να ανακυκλωθούν. Η Ε.Ε. μάς δίνει σε αυτό δύο επιλογές: την ταφή και την καύση. Στην Ε.Ε. υπάρχει ένα πανίσχυρο λόμπι γύρω από την καύση, που υπόσχεται να ανακουφίσει το πρόβλημα στη χώρα μας. Προσωπικά δεν είμαι εξ ορισμού αντίθετος στην καύση: όχι απορριμμάτων γενικώς, αλλά μόνο υπολειμμάτων. Πρέπει, όμως, προηγουμένως, να ληφθούν αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο. Τον πολίτη δεν τον συμφέρουν οι μονοπωλιακές λύσεις, ούτε μόνο εργοστάσια καύσης ούτε μόνο RDF για την τσιμεντοβιομηχανία. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η καύση δεν είναι ένας κρίκος στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης πολιτικής, αλλά μια μέθοδος διαχείρισης που όλοι ελπίζουν ότι θα “εξαφανίσει” μαγικά το πρόβλημα».

 

Δομικά ζητήματα

 

«Η ανακύκλωση στη χώρα μας έχει δομικά ζητήματα», επισημαίνει (υπό τον όρο της ανωνυμίας) παράγοντας της αγοράς. «Δεν νοείται να μην έχουμε προχωρήσει σε χωριστή συλλογή, δεν νοείται να φτιάχνουμε κακής ποιότητας κομπόστ. Δεν νοείται, επίσης, οι εισφορές των εταιρειών στα συστήματα ανακύκλωσης να είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη. Χωρίς πόρους, η ανακύκλωση θα παραμείνει ο φτωχός συγγενής».

 

Οι θέσεις της Ελληνικής Εταιρίας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων για το νέο ΕΣΔΑ

 

 

To νέο ΕΣΔΑ αποτελεί μια προσπάθεια ταχείας μετάβασης από το γραμμικό μοντέλο κατανάλωσης στο οποίο η χώρα μας είναι εγκλωβισμένη δεκαετίες με αποτέλεσμα ποσοστά διάθεσης με ταφή της τάξης του 80%, προς το κυκλικό μοντέλο που έχει κύριο στόχο και αποτέλεσμα αφενός την μεγιστοποίηση της επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης υλικών (άνω του 65% το 2035) και αφετέρου την ελαχιστοποίηση της ταφής (κάτω από 10%).
Στην προσπάθεια αυτή, για την επίτευξη των εθνικών στόχων σύμφωνα και με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι αναγκαία η προώθηση στο μέγιστο δυνατό της διαλογής στην πηγή και αφού εξαντληθούν όλα τα περιθώρια είναι απαραίτητη συμπληρωματικά και η ενεργειακή αξιοποίηση. Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητος ένας κεντρικός εθνικός σχεδιασμός με σαφή κατεύθυνση για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, και την παρακολούθηση υλοποίησης τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, ενώ τα ΠΕΣΔΑ θα εξειδικεύουν την υλοποίηση όλων των δράσεων και των υποδομών κάθε Περιφέρειας.
Ωστόσο για να γίνει αυτή η μετάβαση με επιτυχία είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ληφθούν υπ' όψη τα ακόλουθα:

1) Πρόληψη Παραγωγής Αποβλήτων
Στο νέο ΕΣΔΑ δεν τίθεται στόχος για ξεκάθαρη μείωση της κατά κεφαλήν παραγωγής σε σημαντικούς τομείς όπως η σπατάλη τροφίμων (η ΕΕ με σειρά μελετών φαίνεται να καταλήγει σε στόχο μείωσης 30%).
Επιπρόσθετα το θέμα της παραγωγής αποβλήτων για το 2025 και το 2030 θα πρέπει να εκτιμηθεί με μεγαλύτερη τεκμηρίωση βασιζόμενη σε μελέτες-εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών για την εξέλιξη του τουρισμού και σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να στοχεύσουμε στην κατά κεφαλή μείωση παραγωγής αποβλήτων στις τουριστικές εγκαταστάσεις, καθώς πέραν του προφανούς περιβαλλοντικού οφέλους θα μειώσει και τα κόστη των τουριστικών επιχειρήσεων. Επίσης για να αξιολογηθεί ολοκληρωμένα το νέο ΕΣΔΑ θα έπρεπε να συνυποβληθεί για διαβούλευση με το Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων κάτι που δεν έχει γίνει έως σήμερα.

2) Επαναχρησιμοποίηση, Επισκευή, Ανακύκλωση με προτεραιότητα στη διαλογή στην πηγή
Στο νέο ΕΣΔΑ, δεν φαίνεται να προτείνεται η καθολική χωριστή συλλογή σε 4 διακριτά ρεύματα (χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, γυαλί). Η ανωτέρω απαίτηση είναι πλέον υποχρεωτική από τις νέες οδηγίες της ΕΕ ενώ η ανάμικτη χωριστή συλλογή (π.χ. όπως σήμερα 1 μπλε κάδος με 2-4 ρεύματα) επιτρέπεται μόνο κατ' εξαίρεση σε λιγότερα ρεύματα με απόλυτη αιτιολόγηση (π.χ. σε απομακρυσμένες περιοχές). Γι' αυτό το λόγο τα ΣΕΔ θα πρέπει να προσαρμοστούν άμεσα σε αυτή την απαίτηση.

Επιπρόσθετα απαιτείται:
Α) Ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων ΚΔΑΥ παλαιάς τεχνολογίας και συμπληρωματικά η αξιοποίηση των τμημάτων Μηχανικής Διαλογής των ΜΕΑ συμμίκτων ώστε να λειτουργούν και ως ΚΔΑΥ, με αποτέλεσμα να μπορούν να διαλέγουν σε διαφορετικές ποιότητες τα χωριστά συλλεχθέντα ανακυκλώσιμα.
Β) Η δημιουργία δικτύου πράσινων σημείων ανά Δήμο και διαδημοτικών κεντρικών πράσινων σημείων (π.χ. ανά Περιφερειακή Ενότητα) για να λειτουργεί ως Logistics center για την προώθηση υλικών στην αγορά.

3) Διαλογή στην πηγή Βιοαποβλήτων-Κομποστοποίηση-Αναερόβια Χώνευση
Η ΔσΠ Βιοαποβλήτων δεν έχει εφαρμογή χωρίς την ύπαρξη μονάδων (ΜΕΒΑ) υποδοχής, επεξεργασίας (κομποστοποίησης ή αναερόβιας χώνευσης), οι οποίες θα πρέπει να επιδιώκεται να είναι κοντά στα κέντρα παραγωγής για να είναι περισσότερο οικονομικά βιώσιμη η αποκομιδή και μεταφορά των βιοαποβλήτων. Επίσης επειδή η οικονομικά βιώσιμη διαλογή στην πηγή είναι κλειδί για την επιτυχία απαιτείται να υπάρξουν κατευθύνσεις για έξυπνα συστήματα αποκομιδής είτε επί των απορριμματοφόρων είτε επί των καφέ κάδων που θα μετρούν την ποσότητα και θα καθορίζουν την συχνότητα και τα βέλτιστα δρομολόγια αποκομιδής με αποτέλεσμα την σημαντική (έως και 50%) εξοικονόμηση χρόνου, ανθρώπινων πόρων, εξοπλισμού και καυσίμων.

4) Επεξεργασία Συμμίκτων ΑΣΑ – Παραγωγή δευτερογενών προϊόντων
Είναι θετικό που η αρμόδια ΓΓ ΥΠΕΝ συντονίζει αποτελεσματικά τις διαδικασίες για την έγκαιρη υλοποίηση του δικτύου των νέων ΜΕΑ που βρίσκονται σε στάδιο κατασκευής, δημοπράτησης ή τελικής ωρίμανσης. Είναι θετικό επίσης ότι η μελέτη του ΕΣΔΑ είναι αναλυτική σε πολλά σημεία. Η αναφορά όμως στο παράρτημα του ΕΣΔΑ με απόλυτη ακρίβεια στον αριθμό, στη θέση, στη δυναμικότητα και τα ισοζύγια μάζας των ΜΕΑ, στερεί την απαραίτητη ευελιξία στην ωρίμανση και μπορεί να δημιουργήσει γραφειοκρατικές εμπλοκές στην αδειοδότηση τους αλλά και στην ευελιξία προσαρμογής τους στη συνέχεια. Επίσης μπορεί να οδηγήσει σε διαδικαστικά προβλήματα έγκρισης και υλοποίησης τους.

Περαιτέρω για την αποτελεσματική λειτουργία των ΜΕΑ θα έπρεπε ο ΕΣΔΑ να συνοδεύεται από τις ακόλουθες μελέτες (ή κατ' ελάχιστον να προβλεφθούν να γίνουν προ της έναρξης της νέας προγραμματικής περιόδου ΕΣΠΑ 2021-2027):
A) Μελέτη, για την δυνατότητα απορρόφησης του CLO και σε βάθος 15ετίας ή 10ετίας (ήτοι 2035 που είναι και το έτος ορόσημο της ΕΕ για το στόχο 10% ταφής ή 2030 που είναι το έτος για το ίδιο ορόσημο με βάση το ΕΣΔΑ) με στοιχεία από ΥΠΕΝ (Δ/νση Μεταλλείων) και από την αγορά (μεταλλευτικές επιχειρήσεις) ως υλικό αποκατάστασης τοπίου ή/και για ενεργειακή αξιοποίηση.
B) Επιχειρησιακό σχέδιο (master plan) για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμματογενών καυσίμων και υπολειμμάτων σε βάθος 15ετίας ή 10ετίας (ήτοι 2035 που είναι και το έτος ορόσημο της ΕΕ για το στόχο 10% ταφής ή 2030 που είναι το έτος για το ίδιο ορόσημο με βάση το ΕΣΔΑ) και πάντα με βάση τις προτεραιότητες της ΕΕ. To επιχειρησιακό σχέδιο θα προτείνει τη βέλτιστη λύση που θα πρέπει να περιλαμβάνει τις επιλογές, τόσο της αξιοποίησης της υφιστάμενης εγχώριας βιομηχανίας π.χ. συνεπεξεργασία στην τσιμεντοβιομηχανία όσο και της ενεργειακής αξιοποίησης (WtE) από νέες μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας-θερμότητας. Οι λύσεις αυτές μπορούν να είναι συμπληρωματικές στη χώρα μας όπως και στις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Για το σκοπό αυτό το επιχειρησιακό σχέδιο θα λάβει υπόψιν την κατευθυντήρια οδηγία της ΕΕ για τον ρόλο της ενεργειακής αξιοποίησης στην κυκλική οικονομία ειδικά για χώρες με υψηλά ποσοστά ταφής. Θα εξετάζει το κόστος παραγωγής, μεταφοράς & διαχείρισης από τελικούς αποδέκτες των απορριμματογενών καυσίμων και υπολειμμάτων τις αναγκαίες επενδύσεις & τρόπους χρηματοδότησης κατά περίπτωση, τα παράπλευρα οφέλη (μείωση κόστους ταφής, μείωση εκπομπών CO2 κλπ.), την έρευνα αγοράς για ποσοτικές/ποιοτικές απαιτήσεις απορρόφησης από τη βιομηχανία και τις νέες μονάδες WtE, την ανάλυση για την εξασφάλιση ενός βιώσιμου κόστους από τους ΦΟΔΣΑ κλπ. Στόχος του επιχειρησιακού σχεδίου θα πρέπει να είναι η παραγωγή μιας ελάχιστης ποσότητας εναλλακτικών καυσίμων σε εθνικό επίπεδο και ο επιμερισμός της ανά Περιφέρεια ενώ τα ΠΕΣΔΑ στη συνέχεια θα διανέμουν την παραγωγή SRF\RDF σε επίπεδο ΜΕΑ.
Το τελικό επιχειρησιακό σχέδιο, πρέπει να προωθεί τη συμπληρωματικότητα των λύσεων και να εκπονηθεί πριν την έγκριση των νέων ΠΕΣΔΑ.
Με βάση τα αποτελέσματα των ανωτέρω μελετών, μπορεί να μετατραπούν και οι υφιστάμενες ΜΕΑ – όσες απαιτούνται – από παραγωγή CLO σε εναλλακτικά καύσιμα.
O ορισμός των ρευμάτων των βιομηχανικών αποβλήτων που δύνανται να αποτελέσουν δευτερογενή α' ύλη ή και εναλλακτικό καύσιμο από βιομηχανικές εγκαταστάσεις ανά την επικράτεια τηρώντας την ισχύουσα νομοθεσία και τις αντίστοιχες βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές καθώς και o καθορισμός των τεχνικών προδιαγραφών για τη χρήση των ανόργανων αποβλήτων βιομηχανικής προέλευσης ως δευτερογενών υλικών είναι σημαντικό να διευκρινιστεί πως θα πραγματοποιείται σύμφωνα πάντα με διεθνή πρότυπα αλλά και την κείμενη νομοθεσία.

5) Διάθεση υπολειμμάτων στους ΧΥΤΥ
Στο νέο ΕΣΔΑ θα πρέπει να είναι σαφές ότι περιοχές με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (π.χ. μικρά νησιά) που δεν έχουν την κατάλληλη κλίμακα για λειτουργία ΧΥΤΥ, θα έχουν ειδικό στόχο χωριστής συλλογής και ανάκτησης καθαρών υλικών (π.χ. χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, γυαλί, βιοαπόβλητα κοκ) και τα υπολειμματικά σύμμεικτα δύναται να υπόκεινται σε ταφή ανεπεξέργαστα δηλαδή σε μικρούς ΧΥΤΑ, χωρίς να αποκλείεται η δυνατότητα ΧΥΤΥ καθώς η πρόοδος νέων τεχνολογιών μπορεί να δώσει λύσεις εφαρμοσμένες μικρότερης κλίμακας έως το 2030.
Επίσης, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ενώ ως πολιτική βούληση είναι σημαντικό ο στόχος του 10% ταφής να τεθεί 5 έτη νωρίτερα (το 2030) από τον προβλεπόμενο χρόνο της ΕΕ (το 2035), υπάρχει ο κίνδυνος σε περίπτωση αστοχίας (πχ 30% αντί για 10%) οι νέοι /επεκτάσεις ΧΥΤΥ να κορεστούν νωρίτερα προ του 2030, με ανυπολόγιστη ζημιά καθώς πέραν του ότι θα απαιτηθούν επιπλέον χρήματα από το Εθνικό ΠΔΕ, σε περίπτωση αδυναμίας επέκτασης λόγω τεχνικών περιορισμών, να έχουμε αναβίωση Χωματερών (ΧΑΔΑ) με νέα εθνικά πρόστιμα. Γι' αυτό ο σχεδιασμός των νέων/επεκτάσεων ΧΥΤΥ θα πρέπει να γίνει με συντελεστή ασφάλειας επιπλέον 5 ετών (δηλαδή το 2035 10%).

6) Χρηματοδοτικά θέματα
Στο νέο ΕΣΔΑ οι αναφορές σε εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες ανά είδος έργου και όχι να μην υπάρχουν γενικεύσεις (π.χ. ΣΔΙΤ) που οδηγούν σε συμπεράσματα ότι με ένα εργαλείο θα καλυφθούν όλες οι ανάγκες.
Ενδεικτικά αναφέρουμε, την ανάγκη αναφοράς στον ΕΣΔΑ σε εκτιμώμενα ποσά και παραδείγματα έργων προς χρηματοδότηση για χρηματοδοτήσεις που καλύπτονται από:
– υποχρεώσεις των παραγωγών στο πλαίσιο «Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού» από ΣΕΔ (κάδοι, οχήματα, ευαισθητοποίηση, καθαρισμοί ακτών)
– επιδοτήσεις προερχόμενες από ειδικά τέλη/εισφορές που έχουν θεσπιστεί από την πολιτεία (πχ περιβαλλοντική εισφορά κυκλικής οικονομίας, κλπ.)
– επιδοτήσεις προερχόμενες από το νέο ΕΣΠΑ πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ με βάση τις επιλέξιμες δράσεις
– χρηματοδοτικά κίνητρα προς τις ιδιωτικές επιχειρήσεις μέσα από το ΕΠΑΝΕΚ για τις ΜΜΕ
– ειδικές επιδοτήσεις προς τα Πανεπιστήμια και την Καινοτομία μέσα από προγράμματα ΕΣΠΑ πχ Ερευνώ-Καινοτομώ
– τις (δανειακές/κεφαλαιακές) χρηματοδοτήσεις από 3ους είτε στην μορφή μεγάλης κλίμακας έργων με το ειδικό πλαίσιο ΣΔΙΤ είτε στην μορφή μικρότερης κλίμακας χωρίς το ειδικό πλαίσιο ΣΔΙΤ.
– Μείωση ΦΠΑ στις συσκευασίες που χρησιμοποιούν rPet.

7) Διάφορα συναφή Θέματα
Για την υλοποίηση του νέου ΕΣΔΑ απαιτείται να υπάρξουν προβλέψεις για:
– Ενίσχυση του προσωπικού των ΟΤΑ με κατάλληλες ειδικότητες κατάλληλου αριθμού, ειδικοτήτων (πχ υπεύθυνος οργάνωσης χωριστής συλλογής, υπεύθυνος ευαισθητοποίησης, οδηγοί για την χωριστή συλλογή, υπάλληλος πράσινου σημείου κοκ). Το καθεστώς ενίσχυσης με προσωπικό δεν θα πρέπει να υπόκειται σε δημοσιονομικούς περιορισμούς, λόγω του ότι αποτελεί ανταποδοτική υπηρεσία.
– Υλοποίηση Εθνικών, Περιφερειακών και Δημοτικών Εκστρατειών Ενημέρωσης, Ευαισθητοποίησης με επιβράβευση των πολιτών που ανακυκλώνουν, το οποίο θα έχει ειδικό χρηματοδοτικό πλαίσιο σε ετήσια βάση.
– Το τέλος ταφής χρειάζεται να λειτουργήσει άμεσα ως ισχυρό αντικίνητρο. Πολύ σημαντική αλλαγή είναι η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της περιβαλλοντικής εισφοράς – που αποτελεί θετικό μέτρο – και στα υπολείμματα των ΜΕΑ/ΜΕΒΑ, ώστε να ενθαρρύνονται λύσεις ΔσΠ και υψηλής ανάκτησης/χαμηλού υπολείμματος σύμφωνα με τις νέες οδηγίες ΕΕ περί περιορισμού της ταφής στο 10%. Το τέλος ταφής θα πρέπει:
o Να αφορά στο σύνολο των αποβλήτων που οδηγούνται σε ΧΥΤΑ-ΧΥΤΥ
o Το ύψος του να καθοριστούν λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά κόστη των εναλλακτικών στην ταφή τρόπων διάθεσης και αντίστοιχο τουλάχιστον με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
o Να εφαρμοστεί κατά τον ίδιο τρόπο σε όλη τη χώρα.
– Θεσμοθέτηση του πληρώνω όσο πετάω με εξειδίκευση για το πώς θα εφαρμοστεί.
– Προώθηση της εφαρμογής συστημάτων επιβράβευσης ανακύκλωσης (reward as you recycle) από πλευράς Δήμων με τελικούς ωφελούμενους τους πολίτες/επιχειρήσεις που ανακυκλώνουν στην πηγή.
– Επανασχεδιασμός των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης π.χ. συσκευασιών ώστε να βελτιωθεί η ανταποδοτικότητα των εισφορών των υπόχρεων προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.
– Εφαρμογή συστήματος εγγύησης-επιστροφής (Deposit – Refund System) κατόπιν τεχνοοικονομικής μελέτης εφαρμογής για τη διασφάλιση της μέγιστης δυνατής χωριστής συλλογής για τις πλαστικές φιάλες έως τριών λίτρων και περαιτέρω διερεύνηση για μεταλλικές και γυάλινες συσκευασίες. Το σύστημα για να είναι βιώσιμο πρέπει να είναι ενιαίο, κεντρικό και υποχρεωτικό σύστημα (όχι πολλά διαφορετικά).
– Η επίτευξη ανακύκλωσης, δηλαδή επιτυχούς επαν-εισαγωγής ανακυκλώσιμων υλικών από τα απόβλητα στον παραγωγικό κύκλο, ως δευτερογενών πρώτων υλών, πρέπει να υπολογίζεται (ανά υλικό) με βάση τις ροές ανακυκλώσιμων υλικών που αποδεδειγμένα καταλήγουν για ανακύκλωση στη βιομηχανία και μπορούν να αξιοποιηθούν, σύμφωνα με τις προβλέψεις της απόφασης 2019/1004 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τυχόν προσμείξεις που δεν μπορούν να αξιοποιηθούν προς ανακύκλωση, θεωρούνται απόβλητα και τυγχάνουν περαιτέρω διαχείρισης (ενδεχόμενη ενεργειακή αξιοποίηση ή διάθεση με ταφή) με ευθύνη παραγωγού και οικονομική διαχείριση του ΣΕΔ ή του όποιου άλλου αρμόδιου φορέα.
– Όσον αφορά στα Εθνικά πρόστιμα για τους εν ενεργεία ΧΑΔΑ το στοίχημα είναι η εξάλειψη τους με ταυτόχρονη δημιουργία υποδομών ασφαλούς διάθεσης και κυρίως με απαρέγκλιτη τήρηση της νομοθεσίας & επιβολής προστίμων προς τους εκάστοτε υπαιτίους αν επιχειρηθεί να δημιουργηθούν νέοι.
– Όσον αφορά στα Γεωργοκτηνοτροφικά απόβλητα να συμπεριληφθεί η ενεργειακή αξιοποίηση στις εναλλακτικές λύσεις διαχείρισης τους.
– Σε σχέση με τα ιστορικά αποθηκευμένα απόβλητα, πρέπει να συμπληρωθεί το σχέδιο διαχείρισης με την πρόβλεψη να θεωρείται ότι στο τέλος του 2023 τελούν σε διαδικασία απομάκρυνσης και απόβλητα της κατηγορίας αυτής τα οποία παραμένουν αποθηκευμένα, ωστόσο οι υποδομές διαχείρισης που θα τα υποδεχθούν βρίσκονται (στις 31/12/2023) σε διαδικασία κατασκευής και με προβλεπόμενο χρόνο ολοκλήρωσης το αργότερο μέχρι 30/06/2024.
Συνολικά προτείνεται η σύσταση Ομάδας Διακυβέρνησης (πολύ-επίπεδη διακυβέρνηση) με στόχο να διασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή των προβλεπόμενων δράσεων, να επιβάλλει τις απαραίτητες διορθώσεις για την ευθυγράμμιση των ΠΕΣΔΑ αλλά και να διευκολύνεται η συνεργασία μεταξύ εμπλεκόμενων φορέων είτε του δημοσίου είτε και του ιδιωτικού τομέα.

Τα ανωτέρω αποτελούν τα εποικοδομητικά μας σχόλια με τα μέχρι σήμερα δεδομένα. Για να μπορέσουμε να έχουμε ολοκληρωμένη εικόνα απαιτείται να τεθούν σε διαβούλευση :
A) και να νομοθετηθούν άμεσα όλες οι οδηγίες ΕΕ του πακέτου της κυκλικής οικονομίας (οδηγία πλαίσιο για τα απόβλητα, ταφή και τις συσκευασίες) και
B) το νέο Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων.
Επίσης θεωρούμε ότι πρέπει να δοθεί ο χρόνος σε όλους τους φορείς παραγωγικούς, επιστημονικούς, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς να εκφράσουν τις απόψεις τους και ως εκ τούτου, η διαβούλευση θα πρέπει να συνεχιστεί και μετά τις 25/8/20 με συζήτηση και στο Εθνικό Συμβούλιο Κυκλικής Οικονομίας με γνώμονα την εξασφάλιση της προώθησης της κυκλικής οικονομίας και μέσω του ΕΣΔΑ.

Για το Αμερικανικό LNG

 σχόλιο του Στέφανου Πράσσου.

Μητσοτάκης και Μπόϊκο Μπορίσοφ συμφώνησαν ότι το μεγάλο αφεντικό και στην Ηλεκτρική Ενέργεια πλέον είναι οι ΗΠΑ μέσω του Υγροποιημένου (σχιστολιθικού της) Φυσικού Αερίου (LNG). Αυτός είναι ο κυριότερος λόγος που ο Μητσοτάκης από τις ΗΠΑ εξήγγειλε εσπευσμένα το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων αδιαφορώντας για το βάθεμα της ενεργειακής εξάρτησης, για την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος, για το κόστος των νέων, μη αναγκαίων, επενδύσεων στον ηλεκτρισμό (45 δις ευρώ) που θα πληρώσει ο κοσμάκης και την καταστροφή (Περιβαλλοντολογική, οικονομική, κοινωνική) των Περιοχών Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης.
Κι αν είναι ακριβό, μη ασφαλές, και αν τελικά ρυπαίνει περισσότερο από το λιγνίτη; Οι Αμερικάνοι έχουν τον τρόπο "να πείσουν" τα κράτη (αν μάλιστα είναι σαν την Ελλάδα και τη Βουλγαρία) ότι έχουν συμφέρον να πάρουν το αέριο των ΗΠΑ!!!!
https://kokinokamini.blogspot.com/2020/02/ade-in-usa.html

"Ο Κ.Μητσοτάκης τόνισε ότι το αέριο θα φτάνει μέσω της Βουλγαρίας στη Ρουμανία ενώ αναφέρθηκε στα οφέλη απεξάρτησης από πιο ρυπαρές και ακριβές μορφές ενέργειας σημειώνοντας ότι η Ελλάδα εφαρμόζει σχέδιο για οριστική απομάκρυνση από λιγνίτη το αργότερο μέχρι το 2028."
https://prismaradio.gr/…/fysiko-aerio-alexandroypoli-ypegr…/

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ “ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ” ΓΙΑ ΤΟ ΕΣΔΑ

 

Η Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου θεωρεί την συγκεκριμένη διαβούλευση ως μία ανείπωτη παρωδία, που μοναδικός της σκοπός είναι να εξαπατήσει τους άμεσους ενδιαφερομένους, τους πολίτες δηλαδή και να εξυπηρετήσει μια ανήθικη και χυδαία κάστα που λυμαίνεται το δημόσιο συμφέρον και τη δημόσια υγεία. Αν και προσχηματική λοιπόν η “διαβούλευση”, εντούτοις αποφασίσαμε να καταθέσουμε αυτήν την παρέμβαση, για λόγους ηθικούς και ιστορικούς.

Ως μια γενική παρατήρηση είναι ότι ενώ οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, και δη η γενική γραμματεία του ΥΠΕΝ για τη διαχείριση αποβλήτων, δήλωσαν ότι το διάστημα 60 ημερών δεν ήταν αρκετό για να απαντήσουν εγκαίρως για το έργο της Πελοποννήσου, το οποίο φανταζόμαστε είχαν σχεδιάσει σχολαστικά, για το εν λόγω ζήτημα ως εκ θαύματος θεωρούν πως μια προθεσμία 20 ημερών και μάλιστα μέσα στον Δεκαπενταύγουστο αρκεί για τη δημόσια διαβούλευση του εθνικού σχεδίου, ενός κειμένου 729 σελίδων, που θα καθορίσει τη διαχείριση στερεών αποβλήτων για τα επόμενα 30-40 έτη. Και μόνο αυτό το στοιχείο για εμάς “βρωμάει μπαρούτι” και διαφαίνεται η ύπουλη προσπάθεια της κυβέρνησης να “πιάσει στον ύπνο” την ελληνική κοινωνία, ώστε να υλοποιήσει καταστροφικές πρακτικές, αυτές της καύσης και της ιδιωτικοποίησης στο πεδίο-”χρυσωρυχείο” της διαχείρισης των αποβλήτων, που αποδεικνύεται να αποτελεί μία από τις επικερδέστερες επιχειρήσεις μετά τη διακίνηση ναρκωτικών και όπλων.

Υπερθεματίζουμε τις θέσεις του WWF (https://bit.ly/34w7UtR) καθώς και του Δυτικού Μετώπου (https://bit.ly/3j8audz) αναφορικά με τη λανθασμένη και συντηρητική στροφή του νέου ΕΣΔΑ σε σχέση με το υφιστάμενο ΕΣΔΑ. Αντί να προηγηθεί μία αξιολόγηση του ΕΣΔΑ του 2015, ώστε να εκτιμηθούν οι λόγοι της μη υλοποίησης των στόχων του από την προηγούμενη κυβέρνηση, η σημερινή κυβέρνηση, το συγκαλύπτει γιατί προφανώς την εξυπηρετεί και επιπροσθέτως, το χρησιμοποιεί ως άλλοθι για να αφαιρέσει από αυτό τα πιο σημαντικά θετικά στοιχεία αντί για να το βελτιώσει. Είναι φυσικό βέβαια, αφού και οι δύο κυβερνήσεις προτάσσουν τα εργολαβικά συμφέροντα πάνω από το δημόσιο συμφέρον και τη δημόσια υγεία. Και να δικαιολογήσουμε αυτή μας τη θέση αναφορικά με τους δύο αυτούς άξονες, το δημόσιο συμφέρον (1) και τη δημόσια υγεία (2) με τα παρακάτω επιχειρήματα:

1. Το νομοσχέδιο γενικεύει και επιβάλλει τη διαχείριση των αστικών αποβλήτων από ιδιώτες εργολάβους, που για την ώρα διαχειρίζονται οι ΟΤΑ και οι διαδημοτικοί φορείς διαχείρισης.. Σε λίγα χρόνια ο τομέας αυτός θα ελέγχεται απόλυτα από ιδιωτικά συμφέροντα και θα χαθεί ο σημερινός δημόσιος χαρακτήρας του. Αυτό θα έχει δύο δυσμενή αποτελέσματα: α) αύξηση του κόστους που θα μεταπηδήσει στους δημότες και β) επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και των αμοιβών για τους εργαζόμενους. Είναι ύποπτο το γεγονός ότι στο νέο ΕΣΔΑ δεν αναφέρεται το κόστος που θα κληθούν να πληρώνουν οι πολίτες, καθώς και στους τρόπους που θα χρηματοδοτηθούν οι πολλές επενδύσεις που θα απαιτηθούν. Δεν αναφέρεται επίσης το κόστος που θα επωμισθούν οι δύο φορές άτυχοι πολίτες που στις περιφέρειές τους θα προκριθεί η καύση απορριμμάτων αντί της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης. Σύμφωνα με το WWF το κόστος λειτουργίας των μονάδων καύσης θα είναι της τάξης των 150-200€ ανά τόνο εισερχόμενων απορριμμάτων. Επιπλέον, το κόστος ανά τόνο σκουπιδιών θα ανέβει σε όσες περιοχές θα υπάρχουν εργοστάσια μηχανικής επεξεργασίας, δηλ. παντού.
2. Είναι γεγονός ότι το νέο ΕΣΔΑ επιδιώκει την επίτευξη των στόχων του κυρίως μέσω της καύσης αποβλήτων, η οποία συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων αποβλήτων (ΜΕΑ) και ενός δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης (συμπεριλαμβανομένων των τσιμεντοβιομηχανιών), που θα χρησιμοποιούν υπολείμματα επεξεργασίας αποβλήτων ή/και δευτερογενή καύσιμα. Είναι επίσης γεγονός ότι τα προηγμένα ευρωπαϊκά κράτη θέτουν νέους στόχους αναφορικά με τα ποσοστά ανακύκλωσης και μείωσης ταφής, ενώ ταυτόχρονα σταδιακά τείνουν να καταργήσουν την καύση αποβλήτων ως ανταγωνιστική πρακτική της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Είναι γνωστές οι διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες και επιστημονικές έρευνες (ενδεικτικά οι πιο πρόσφατες: https://bit.ly/2UsslRJ, https://bit.ly/2y1RICz, https://www.mdpi.com/1660-4601/17/6/1919) που παρουσιάζουν την αύξηση κινδύνου νοσηρότητας και θνησιμότητας όσων διαμένουν κοντά σε μονάδες καύσης αποβλήτων/εναλλακτικών καυσίμων. Όταν αναφερόμασταν στις θανατηφόρες επιπτώσεις της καύσης απορριμμάτων, ο κ. Φάμελλος μας προέτασσε το επιχείρημα ότι δεν πρόκειται για μικτά απόβλητα αλλά για το υπόλειμμα της ανακύκλωσης. Τώρα, καταρρίπτεται κι αυτό το πρόσχημα της κυβέρνησης και μιλάμε για κάθε είδους απόβλητο που θα έχει υποστεί κάποια επεξεργασία στις ΜΕΑ με ασύλληπτες επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία.

Ως γνωστόν, η Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου κατά της καύσης σκουπιδιών από την ΑΓΕΤ έχει σχεδιάσει πρόταση ορθολογικής διαχείρισης απορριμμάτων, η οποία βασίζεται στην παραγωγή μηδενικών αποβλήτων Zero Waste), σύμφωνα με την οποία τέτοιου είδους σχέδια δεν έχουν θέση.

Ρητή πρόταση της Επιτροπής είναι να επενδυθούν κεφάλαια τόσο στην κατασκευή μικρών μονάδων ανακύκλωσης των υλικών (πχ πλαστικού, γυαλιού, χαρτιού, οργανικής ύλης) δηλαδή μετατροπής των υλικών αυτών σε επαναχρησιμοποιούμενες πρώτες ύλες, όσο και στη διαλογή στην πηγή, στη δημιουργία πράσινων σημείων και στην εκπαίδευση των πολιτών. Σύμφωνα με την παραπάνω πρόταση της Επιτροπής, οι πλαστικές συσκευασίες που θα συλλέγονται χωριστά από τον Δήμο, θα πηγαίνουν στο εργοστάσιο ανακύκλωσης πλαστικού, που θα τις μετατρέπει σε πρώτη ύλη για κατασκευή νέων πλαστικών συσκευασιών. Με αυτόν τον τρόπο θα γίνεται εξοικονόμηση φυσικών πόρων, που θα απαιτούνταν για παραγωγή πρώτων υλών, γεγονός που θα συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας και δη, στη μείωση παραγωγής αερίων του θερμοκηπίου και άρα της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, με αυτό τον τρόπο δεν θα χρειάζεται να μπαίνουν φωτιές σε κέντρα ανακύκλωσης και να χάνονται πολύτιμες πρώτες ύλες, ρυπαίνοντας ανεπανόρθωτα με διοξίνες Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα και παγκοσμίως, αντιμετωπίζουμε πρόβλημα διάθεσης των ανακυκλώσιμων πλαστικών γιατί δεν υπάρχουν υποδομές ανακύκλωσης του πλαστικών συσκευασιών που συλλέγονται στους μπλε κάδους. Αντί λοιπόν η Κυβέρνηση να εστιάσει σε αυτό το πρόβλημα, επιλέγει να επενδύσει τεράστια ποσά σε φαραωνικού τύπου εργοστάσια τα οποία βραχυπρόθεσμα φαίνεται να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων, μακροπρόθεσμα όμως αποτελούν τροχοπέδη στην οικολογική διαχείριση με στόχο την μηδενική παραγωγή απορριμμάτων.
Η Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου ζητά να δοθεί προτεραιότητα στη διαλογή στην πηγή, στα
πράσινα σημεία και στην κομποστοποίηση και στην δημιουργία υποδομών ανακύκλωσης. Να ακυρωθεί το συγκεκριμένο ΕΣΔΑ.
Αδιαπραγμάτευτο αίτημά μας είναι να απαγορευθεί η καύση αποβλήτων, ΕΙΔΙΚΑ ΄ΟΤΑΝ οι μονάδες που την εφαρμόζουν λειτουργούν εντός των διοικητικών ορίων των πόλεων.

Δέκα μύθοι και η σκληρή πραγματικότητα για τα αιολικά

γράφει ο Παναγιώτης Νάνος

Δήμαρχος Λίμνης Πλαστήρα

Eυκαιρία αφύπνισης από τη νιρβάνα που μας βύθισαν οι μύθοι, τους οποίους κάποιοι έκτισαν μεθοδικά, για να περάσουν εύκολα τα συμφέροντά τους. Ας δούμε μερικούς:

Μύθος 1^ος Τα αιολικά είναι Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας

Η αλήθεια είναι ότι αποτελεί συμπληρωματική πηγή ενέργειας, διότι οι ανεμογεννήτριες κάτω από 3 μποφόρ δεν δουλεύουν και πάνω από 6 μποφόρ «κλειδώνουν» τα πτερύγια για λόγους προστασίας. Παράγουν ασταθή και ακανόνιστη ενέργεια η οποία δεν μπορεί να διατεθεί στην κατανάλωση, γι’ αυτό και έχουν ανάγκη υποστήριξης από θερμοηλεκτρικούς σταθμούς. Αυτό το καθιστά στις όχι και τόσο αποδοτικές πηγές.

Μύθος 2^ον Τα αιολικά είναι φιλικά προς το Περιβάλλον

Η αλήθεια είναι ότι οι γιγαντιαίες διαστάσεις τους πυλώνες από 100 μέχρι 200 μέτρα ύψος θέλουν τεράστιες βάσεις, χιλιάδες τόνους σίδερα και μπετόν, ισοπέδωση βουνοκορφών, βίαιες επεμβάσεις στη Φύση που έχουν επιπτώσεις στο υδρογεωλογικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, τραυματίζουν ανεπανόρθωτα την αισθητική του Τοπίου, ακυρώνουν το ιστορικό και πολιτιστικό απόθεμα, μειώνουν την αξία αν ο τόπος είναι τουριστικός προορισμός, υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής όσων χωριών είναι κοντά και έχουν οπτική επαφή. Όσοι θέλουν να έχουν προσωπική αντίληψη για τα αιολικά, ας πάνε στην Κάρυστο και θα καταλάβουν την επερχόμενη καταστροφή…

Μύθος 3^ον Τα αιολικά πάρκα συνοδεύονται από Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, (Μ.Π.Ε.).

Η αλήθεια είναι ότι ουσιαστικές Μ.Π.Ε. δεν πρόκειται να υπάρξουν ποτέ διότι: α) κοστίζουν ακριβά, β) το πιθανότερο είναι οι μελέτες να δείξουν ότι δεν μπορούν να εγκατασταθούν ανεμογεννήτριες. Για το λόγο αυτό οι εταιρίες παρουσιάζουν γενικόλογες ΜΠΕ εκατοντάδων σελίδων οι οποίες είναι πανομοιότυπες, ή συρραφή από αυτούσιες αντιγραφές, τόσο που μερικές φορές ξεφεύγουν ονόματα άλλων περιοχών από τις οποίες έγινε το copy – paste!

Μύθος 4^ος Τα αιολικά παράγουν δωρεάν ενέργεια και οι Δήμοι παίρνουν αντισταθμιστικά.

Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται παραγωγή ενέργειας, δυσανάλογα ακριβή και με τεράστιο περιβαλλοντικό κόστος για κάθε τόπο και συνολικά για τη χώρα. Τα έσοδα από το 1,5% που παρουσιάζουν στους Δήμους είναι με βάση το αισιόδοξο σενάριο, τα εμφανίζουν ως πραγματικά έσοδα ενώ είναι δυνητικά και υπό προϋποθέσεις. Κανένας Δήμος δεν πήρε όσα του έταξαν, οι 5.000 με 10.000 ευρώ το χρόνο δεν είναι έσοδα. Τα όποια αντισταθμιστικά σε είδος ή χρήμα είναι το τυρί στη φάκα. Η υπεραξία του τόπου μας δεν μπορεί να υποθηκευτεί με φθηνά ανταλλάγματα, τα οποία παραπέμπουν σε καθεστώτα αποικιοκρατικά. Αλήθεια, ποιος θα εκπόρνευε τη γυναίκα και την κόρη του σε ξένους τουρίστες για να έχει συμπληρωματικό εισόδημα;

Στην πραγματικότητα οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας (μέσα σε αυτούς και οι Δήμοι) πληρώνουν σε κάθε λογαριασμό το ειδικό τέλος υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Δείτε στο λογαριασμό της ΔΕΗ την συντομογραφία ΕΤΜΕΑΡ και θα καταλάβετε πόσο κοστίζει η «δωρεάν» ενέργεια!

Μύθος 5^ον Τα αιολικά θα συμβάλουν στην απολιγνιτοποίηση της χώρας.

Η μαύρη αλήθεια είναι ότι η απολιγνιτοποίηση της χώρας ουδέποτε θα γίνει από τις ΑΠΕ. Η κύρια πηγή ηλεκτρικού ρεύματος είναι το Φυσικό Αέριο με 51% το οποίο αφενός μεν πληρώνουμε με συνάλλαγμα και αφετέρου χρησιμοποιείται με λάθος τρόπο. Το 23% καλύπτεται από εισαγωγή ρεύματος που έρχεται από τα Βαλκάνια και την Τουρκία,  το 12 % από τις ΑΠΕ και το 9 % από τα υδροηλεκτρικά, ποσοστό το οποίο δεν υπολογίζουν στις ΑΠΕ (!) για να κερδίσουν οι «αεριτζήδες» τα μέγιστα.

Μύθος 6^ος Η χώρα μας έχει υποχρέωση σε μια δεκαετία να πιάσει το στόχο 30% πράσινης ενέργειας από τις ΑΠΕ, για να συνεισφέρει στην κλιματική αλλαγή και οι ανεμογεννήτριες είναι η λύση.

Η αλήθεια είναι ότι η χώρα μας είναι σήμερα στο 21% και μπορεί κάλλιστα να υπερκαλύψει το ποσοστό του 30% με απλές κινήσεις, χωρίς να καταστρέψει το Περιβάλλον: 1^ον  Να μειώσει την ανεξέλγκτη υπερκατανάλωση ρεύματος. 2^ον Να θέσει άμεσα σε λειτουργία ανενεργά υδροηλεκτρικά, όπως λ.χ. το εργοστάσιο της Μεσοχώρας Τρικάλων που είναι ήδη έτοιμο, με την μερική εκτροπή του άνω ρου του Αχελώου. 3^ον Να αξιοποιήσει άλλες μορφές ΑΠΕ, όπως τα φωτοβολταϊκά στις σκεπές των κτιρίων, τη βιομάζα, τα θαλάσσια ρεύματα, τη γεωθερμία, η ενέργεια κυμάτων, κ.α. μορφές που σήμερα δεν τις λαμβάνουμε υπόψη. Η μεγαλύτερη όμως εναλλακτική πηγή είναι η εξοικονόμηση ενέργειας μέσα από την αλλαγή του καταναλωτικού και παραγωγικού μοντέλου. Όσο για την «κλιματική αλλαγή», η απάντηση είναι στα «φυσικά κλιματιστικά», ήτοι την αποκατάσταση των καμένων δασών με χιλιάδες νέες δεντροφυτεύσεις σε πόλεις και χωριά!

Μύθος 7^ος Τα αιολικά είναι μεγάλες επενδύσεις οι οποίες συμβάλλουν στην Ανάπτυξη της χώρας.

Η αλήθεια είναι ότι οι μόνοι κερδισμένοι είναι η βαριά βιομηχανία ξένων χωρών και το κύκλωμα εμπορίας και εγκατάστασης των ανεμογεννητριών. Πρόσκαιρα και μέχρι να στηθούν γίνονται διανοίξεις δρόμων, απασχολούνται σε οικοδομικές εργασίες συνεργεία, αλλά μετά δεν παράγουν ούτε μία θέση εργασίας για τους ντόπιους. Αντίθετα, όπου εγκατασταθούν υποβαθμίζουν το φυσικό περιβάλλον, τραυματίζουν την αισθητική του τοπίου, αλλοιώνουν την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα του τόπου, απαξιώνουν το τουριστικό προϊόν, ακυρώνουν την ταυτότητα, πλήττουν τις τοπικές οικονομίες, εμποδίζουν την κτηνοτροφία, υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής και το επίπεδο υγείας των μόνιμων κατοίκων.

Μύθος 8^ος: Τα αιολικά είναι εγκαταστημένα σε όλη την Ευρώπη και ότι είναι το μέλλον της εναλλακτικής ενέργειας.

Η αλήθεια είναι ότι οι δύο πρώτες δεκαετίες από τη λειτουργία τους, είδαν ότι πρόκειται για προβληματικά ισοδύναμα κόστους/οφέλους και εγκαταλείπονται στην Ευρώπη, ειδικά οι γιγαντιαίων διαστάσεων πυλώνες των 100 – 150 και 200 μέτρα ύψος. Τα αιολικά βιομηχανικού τύπου έχουν κλείσει τον κύκλο τους. Στην Ευρώπη έχουν ουσιαστικά σταματήσει να αναπτύσσονται γι’ αυτό και τα ξεφορτώνουν εδώ. Αντίθετα, υπάρχουν θετικά παραδείγματα αιολικών τα οποία θα έπρεπε η χώρα μας να αξιοποιήσει, όπως λ.χ. στη Δανία που όμως το ύψος είναι μικρό και απορροφήσιμο από το Περιβάλλον.

Μύθος 9^ος: Η ανάπτυξη των αιολικών γίνεται με βάση το ενεργειακό χωροταξικό, με σεβασμό στις περιοχές Νatura 2000, στους νόμους, κλπ

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει χωροθέτηση με επιστημονικά κριτήρια, δεν υπάρχει καν εθνικό χωροταξικό, το οποίο ζητούν επίπονα άπαντες: από τις οικολογικές οργανώσεις μέχρι τους επενδυτές! Υπάρχει ένας γενικός χαρακτηρισμός που περιλαμβάνει στις εν δυνάμει περιοχές ανάπτυξης ακόμα και ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές NATURA, οι οποίες προστατεύονται από την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία, η οποία παραβιάζεται! Αυτή η «χωροθέτηση» είναι επίτηδες «ελαστική» για να διευκολύνει τους «επενδυτές», οι οποίοι έχοντας πολιτική κάλυψη επιβάλλουν τις τοποθεσίες στις κρατικές υπηρεσίες. Γι’ αυτό και επιβάλλεται η χωροθέτηση των αιολικών πάρκων με επιστημονικά κριτήρια, διότι δεν μπαίνουν όλα παντού!

Τα αιολικά και ειδικά βιομηχανικού τύπου, είναι ασύμβατα με την ταυτότητα της χώρας μας! Κράτος και Κοινωνία οφείλουν να επαναχωροθετήσουν τα σημεία ανάπτυξης των αιολικών με τις ελάχιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι εταιρίες βιάζονται να εγκαταστήσουν στην Ελλάδα, διότι απλά για την Ευρώπη έκλεισε ο κύκλος της ανάπτυξής, δεν τα θέλουν πια, κάπου πρέπει να τα πουλήσουν πριν σκάσει η φούσκα…

Μύθος 10^ος: Ο χρόνος διάρκειας ζωής των ανεμογεννητριών είναι 20 -25 χρόνια, μετά γίνεται απόσυρση το Περιβάλλον αποκαθίσταται.

Η αλήθεια είναι ότι η διάρκεια ζωής τους είναι ανάλογη της συντήρησης και της καταπόνησης σε πραγματικές συνθήκες. Η εμπειρία δείχνει ότι στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό οι ανεμογεννήτριες παραμένουν ανενεργά κουφάρια διότι το κόστος αποξήλωσης είναι μεγάλο, ενώ αποκατάσταση δεν γίνεται. Με την «παράδοση» που έχει η χώρα μας, το Ελληνικό Τοπίο θα μοιάζει με ένα απέραντο νεκροταφείο παλιοσιδηρικών και βουνά φορτωμένα με αμέτρητους τόνους μπετόν και χιλιάδες μέτρα υπόγειων και υπέργειων καλωδιώσεων. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις η ισοπέδωση των βουνοκορφών, αντικειμενικά, δεν αποκαθίσταται. Το τοπίο θα μείνει ανάπηρο για πάντα. Οι όποιες ρήτρες σήμερα για δήθεν αποκατάσταση, θα έχουν την τύχη των κρατικών και δικαστικών αποφάσεων για ανέλκυση του βυθισμένου κρουαζιερόπλοιου στη Σαντορίνη και την τοξική βόμβα που παραμένει στο βυθό. Αλήθεια, θυμάται κανείς πως λέγονταν, ποιανής εταιρίας ήταν και πότε βυθίστηκε; (βλ. «Sea Diamond» 2007) 

Η σκληρή πραγματικότητα είναι μία: Τα αιολικά είναι συμπληρωματική πηγή ενέργειας, σκόπιμα υπερτιμημένη, με πολλά μειονεκτήματα. Το περιβαλλοντικό κόστος από την εγκατάσταση για τη χώρα μας είναι ανυπολόγιστο και δυστυχώς μη αναστρέψιμο. Τα αιολικά βιομηχανικού τύπου στην Ευρώπη έχουν κλείσει τον κύκλο, στην Ελλάδα κάποιοι τα εμφανίζουν ως μονόδρομο. Μας παραμυθιάζουν και το αφήγημά τους θυμίζει τη φούσκα του Χρηματιστηρίου, που αντί να πιάσει τις 7.000 μονάδες, έπεσε στις 500. Τότε η ζημιά ήταν «μικρή», διότι οι Έλληνες έχασαν μόνο τις οικονομίες τους. Με τα αιολικά χάνουμε την αρτιμέλεια της χώρας, υποθηκεύουμε το Περιβάλλον, υπονομεύουμε το Μέλλον των επόμενων γενεών για χάρη ελαχίστων ντήλερ οικογενειών.

Ωρα για Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας!

Η μεγαλύτερη πηγή εναλλακτικής ενέργειας στη χώρα μας είναι η ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ και η εξοικονόμιση ενέργειας. Κατασπαταλάμε χωρίς λόγο τεράστιους ενεργειακούς πόρους: Εκατομμύρια λαμπτήρες του Δημοσίου καταναλώνουν ηλεκτρική ενέργεια χωρίς να υπάρχει ανάγκη. Χιλιάδες δημόσια και ιδιωτικά κτίρια αλλά και δημοτικός φωτισμός δεν έχουν ακόμα περάσει όλα στην LED  εποχή. Χιλιάδες κρατικά ασανσέρ κινούνται ακόμα με συρματόσχοινα, ενώ αποδεδειγμένα οι ταινίες έχουν υποπολλαπλάσια ανάγκη σε ενέργεια. Επιβάλλεται όσο ποτέ άλλοτε η ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων μέσα από ένα σύστημα κινήτρων/αντικινήτρων έτσι ώστε να μειωθούν οι ενεργειακές ανάγκες.

Επιβάλλεται όσο ποτέ άλλοτε ένα Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας, με αξιοποίηση όλων των εναλλακτικών πηγών και όχι επιλεκτικά των αιολικών. Η χώρα μας διαθέτει από τα μεγαλύτερα ποσοστά ηλιοφάνειας, αλλά δεν αξιοποιεί όσο θα έπρεπε την ηλιακή ενέργεια. Έχει υδροηλεκτρικά εργοστάσια σε αναμονή, αλλά δεν τα θέτει σε λειτουργία. Υπάρχουν εναλλακτικές, προτάσεις και ιδέες, αλλά δεν αξιοποιούνται. Για τους λόγους αυτούς επιβάλλεται η επαναχωροθέτηση των ΑΠΕ, δεν κάνουν όλες οι πηγές για όλους τους τόπους, χωρίς μάλιστα τη σύμφωνη γνώμη των τοπικών κοινωνιών! Η Αυτοδιοίκηση μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο με τη δημιουργία Ενεργειακών Κοινοτήτων, με τη συμμετοχή τοπικών επιχειρήσεων και πολιτών.

Συμμετέχουμε στην Πανελλήνια κινητοποίηση στη Νιάλα την Κυριακή 5 Ιουλίου και στέλνουμε ηχηρό μήνυμα: Κάτω τα χέρια από τα ιστορικά Άγραφα! Κάτω τα χέρια από τα περήφανα βουνά και την αξιοπρέπεια των νησιών μας. Δηλώνουμε αποφασισμένοι να προστατεύσουμε με κάθε κόστος τη διατήρηση της αρτιμέλειας του Τόπου μας και να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές το Περιβάλλον που παραλάβαμε.

Όποιος απουσιάζει από τον αγώνα αυτό, ας αναρωτηθεί για τα κριτήρια της επιλογής του. Η αλήθεια είναι εδώ, τη φωνάζει η συνείδηση του συμφέροντος της χώρας! Το φωνάζουν και οι αγέννητοι ακόμα!

πηγή. http://trikkipress.gr/