Η “μεγάλη απάτη” με τις “ανανεώσιμες” πηγές ενέργειας!

 

Δημοσιεύουμε το παρακάτω άρθρο για δύο λόγους: Πρώτον γιατί δείχνει ότι αντιδράσεις κατά των ΑΠΕ για το κόστος που προκαλούν στους καταναλωτές δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα (μάλιστα στη χώρα μας εμφανίστηκαν και με μεγάλη καθυστέρηση) και δεύτερον γιατί εξηγεί με πολύ κατανοητό τρόπο τους λόγους που η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ είναι οικονομικά ασύμφορη.
Επισημαίνουμε ότι οι αναφορές του άρθρου στην πυρηνική ενέργεια αφορούν τη Γαλλία και συνεπώς, αν θέλουμε να κάνουμε αναγωγή στην ελληνική πραγματικότητα, θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι το αντίστοιχο φθηνό καύσιμο για εμάς είναι ο εγχώριος λιγνίτης. Το άρθρο το βρήκαμε στον ιστότοπο «Le blog de descartes» και η μετάφρασή του στα ελληνικά έγινε για τη σελίδα μας από τη φίλη Σόνια.

Δεν είναι όμορφα όλα αυτά τα πανέλα των φωτοβολταϊκών που καλύπτουν όλες τις στέγες των σούπερ-μάρκετ μας και των στεγάστρων των πάρκινγκ μας, όλες αυτές οι ανεμογεννήτριες που ομορφαίνουν τον ορίζοντα των περιοχών μας; Είμαι ενθουσιασμένος που όλα αυτά σας αρέσουν, γιατί είναι δικά σας. Τέλος πάντων, έπρεπε να είναι μιας και τα πληρώσατε, και πολύ ακριβά μάλιστα, μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος. Και το χειρότερο, επειδή τα πληρώσατε χωρίς λόγο (για το τίποτα).

Ο άνθρωπος είναι ένα ζώο με προκαταλήψεις. Έτσι, αν πω «πετρέλαιο» αυτό θα σας φέρει στο νου καλοντυμένους ανθρώπους με πούρο που κερδίζουν δισεκατομμύρια μολύνοντας τον πλανήτη. Και αν σας πω «πυρηνικά» θα σκεφτείτε ένα δυνατό λόμπυ τεχνοκρατών και στρατιωτικών. Αλλά αν σας πω «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», θα φανταστείτε ευγενικούς οικολόγους που χτίζουν τους ανεμόμυλούς τους και τα ηλιακά τους πανέλα καλοπροαίρετα για το καλό όλων.

Τί Λάθος! Το περιβάλλον – ο όρος πρέπει να αποδοθεί με την έννοια που του δίνουν στις σελίδες περιοδικών ποικίλης ύλης – των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το περιβάλλον των καζίνο: το χρήμα ρέει άφθονο, οι νόμοι παρακάμπτονται με χάρη και σταθερότητα… και στο τέλος είναι τα κορόιδα που πληρώνουν.

Για να καταλάβει κανείς πώς δουλεύει το σύστημα, πρέπει πρώτα να ξεκινήσει από μια λανθασμένη ιδέα. Μια λανθασμένη ιδέα όμως που επαναλαμβάνεται συνεχώς από κάθε είδους τσαρλατάνους του τύπου Rifkin και που, εντελώς αθώα, αναπαράγεται από τους πολιτικούς μας σαν ευαγγέλιο.

Αυτή η ιδέα είναι που θεωρεί τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πολύ φτηνές, σχεδόν «τσάμπα» («δωρεάν»). Πώς φτάνουμε σε έναν τέτοιο παραλογισμό; Ε λοιπόν, η εξήγηση είναι αυτή που αφελώς έδωσε ο Hulot σε ένα ακόμα πέρασμά του από την France Inter. Τί μας λέει; Ότι το ηλεκτρικό ρεύμα από τα αιολικά είναι δωρεάν αφού «με το που φτιάξετε ένα αιολικό, το ηλεκτρικό ρεύμα δεν σας στοιχίζει τίποτα».

Το πρόβλημα με αυτή την λογική είναι ότι πρέπει να κατασκευάσετε το αιολικό σας και αυτό κοστίζει. Και επειδή το αιολικό σας έχει περιορισμένη διάρκεια ζωής, το κόστος κατασκευής πρέπει να αποσβεστεί από το σύνολο των κιλοβατωρών που θα παράγει το αιολικό σας όσο θα είναι χρήσιμο.

Και όταν διαιρέσετε το κόστος κατασκευής και συντήρησης του αιολικού σας με το νούμερο των kWh που θα ‘χει παράγει, θα φτάσετε σε μια τιμή σχετικά αυξημένη, που κυμαίνεται από 80 με 120 euro/MWh, ανάλογα με την περιοχή και τον τύπο των ανεμογεννητριών. Οι οικονομολόγοι έχουν δημιουργήσει δύο έννοιες για να περιγράψουν αυτή την κατάσταση: το συνολικό κόστος (coût complet) και το οριακό κόστος (coût marginal).

Το συνολικό κόστος βρίσκεται διαιρώντας το σύνολο των εξόδων – επένδυση, συντήρηση, κλπ – με το σύνολο της παραγωγής κατά τη διάρκεια ζωής της εγκατάστασης. Το οριακό κόστος είναι το χρηματικό ποσό που πρέπει να ξοδέψετε για να φτιάξετε το λιγότερο μια ακόμα μονάδα παραγωγής. Ή αν προτιμάτε, τα χρήματα που θα εξοικονομούσατε αν κατασκευάζατε μια μονάδα παραγωγής λιγότερη.

Για να σας δώσω μια ιδέα, φανταστείτε το αυτοκίνητό σας: το συνολικό κόστος για κάθε χιλιόμετρο που διατρέξατε υπολογίζεται διαιρώντας τον αριθμό των χιλιομέτρων που κάνατε με το αυτοκίνητό σας σε όλη τη διάρκεια ζωής του με το άθροισμα του κόστους αγοράς, των ελέγχων, των επισκευών, της ασφάλισης, της βενζίνης, κ.λπ.

Το οριακό κόστος του χιλιομέτρου είναι αυτό που θα σας χρειαζόταν για να μπορέσετε να τρέξετε ένα χιλιόμετρο ακόμα: ορίζεται ουσιαστικά από το κόστος της βενζίνης και την μηχανική φθορά. Δεν θα συμπεριλάβουμε την ασφάλιση, το πάρκινγκ, τους περιοδικούς ελέγχους… μιας και αυτά τα έξοδα είναι ανεξάρτητα από τον αριθμό των χιλιομέτρων που διατρέξατε.

Στην ηλεκτροπαραγωγή, υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του συνολικού κόστους και του οριακού, ανάλογα με το μέσο παραγωγής. Έτσι, για παράδειγμα, μια κεντρική μονάδα παραγωγής με μαζούτ ή κάρβουνο έχει χαμηλό συνολικό κόστος – πρόκειται για εγκαταστάσεις σχετικά απλές και εύκολες στην συντήρηση – σε σχέση με το οριακό κόστος: δηλαδή είναι το κόστος του καυσίμου το σημαντικό για τα έξοδα, και το ποσό του καυσίμου που καταναλώνεται είναι ευθέως ανάλογο με την παραγωγή.

Από την άλλη, έχουμε μια πυρηνική εγκατάσταση παραγωγής, στην οποία το οριακό κόστος είναι πολύ χαμηλό σε σχέση με το συνολικό κόστος. Το κόστος της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζεται κυρίως από τα έξοδα κατασκευής, μιας και το καύσιμο είναι πολύ φθηνό.

Και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Ε! λοιπόν πλησιάζουν περισσότερο τα πυρηνικά εργοστάσια παρά αυτά που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα. Είναι το κόστος της επένδυσης που καθορίζει το συνολικό κόστος, αφού το κόστος του «καυσίμου» (ο ήλιος, ο άνεμος, τα κύματα κλπ) είναι μηδενικό. Το οριακό κόστος προσδιορίζεται μόνο από τα έξοδα συντήρησης.

Αυτό που κάνουν ο Rifkin ή ο Hulot, είναι να μπερδεύουν το οριακό κόστος ανά kWh με το αντίστοιχο συνολικό κόστος. Αυτό είναι εντελώς ατυχές, αφού το ποσό που πληρώνετε μέσω του λογαριασμού ρεύματος με την πάροδο του χρόνου είναι το συνολικό κόστος και όχι το οριακό κόστος.

Αυτό όμως επιτρέπει στους τσαρλατάνους να ισχυρίζονται ότι σε μια θαυμαστή κοινωνία ο καθένας «θα μπορεί να παράγει την ενέργειά του δωρεάν» και διάφορες άλλες μπαρούφες. Ή ότι το συνολικό κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – εκτός των υδροηλεκτρικών – είναι εξαιρετικά χαμηλότερο από το συνολικό κόστος άλλων μέσων παραγωγής.

Έτσι, όσον αφορά το συνολικό κόστος, η πιο οικονομική ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από την κατασκευή φραγμάτων (20-40 € / MWh), με καύση άνθρακα ή ουρανίου (40-60 €/MWh), με καύση φυσικού αερίου (60-80 €/MWh) και μόνο στη συνέχεια χρησιμοποιώντας τον άνεμο στην ξηρά (αιολικά ξηράς) (80-120 €/MWh) ή της θάλασσας (180-200 €/MWh) ή παίρνοντας ενέργεια από τον ήλιο (180-500 €/MWh).

Το βλέπουμε, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι στο τέρμα της λίστας. Για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που υποτίθεται ότι είναι “σχεδόν τζάμπα”, απέχουμε πολύ στον λογαριασμό. Και πάλι, το κόστος αυτό δεν λαμβάνει υπόψη το ιδιαίτερο πρόβλημα που χαρακτηρίζει την ηλεκτρική ενέργεια, αντίθετα από άλλες μορφές ενέργειας, το ότι δεν αποθηκεύεται, με οικονομικά εφικτό τρόπο, σε μεγάλες ποσότητες.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παράγεται τη στιγμή που την έχει ανάγκη ο καταναλωτής. Ή αλλιώς, το πρόβλημα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όπως ο άνεμος και ο ήλιος, συνίσταται στο ότι δεν είναι διαθέσιμες στην ζήτηση. Ο άνεμος είναι ακανόνιστος (τυχαίος), και μάλιστα εάν ακολουθήσει κανείς τη λογική ότι με την επέκταση μπορεί αυτή η τυχαιότητα να μειωθεί (1), αυτή παραμένει σημαντική.

Μια μεγάλη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα προϋποθέτει ότι οι καταναλωτές αποδέχονται τις διακοπές ρεύματος – εντελώς απατηλό – ή έχουν αρκετά μέσα συμβατικής παραγωγής ετοιμοπόλεμα να αναλάβουν ανά πάσα στιγμή την υποστήριξη (εφεδρείες) – πράγμα ακριβό.

Για να βρει κανείς το πραγματικό συνολικό κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα πρέπει να προσθέσει το κόστος που συνδέεται με την διαλείπουσα φύση των ΑΠΕ, κάτι που κανένας από τους παραπάνω τσαρλατάνους – και άλλοι που δεν έχω το χρόνο να απαριθμήσω, δεν κάνουν.

Ναι αλλά, θα μου πείτε, πώς γίνεται και αυτές οι πηγές ενέργειας αναπτύσσονται τόσο γρήγορα, στην Γαλλία και σε όλη την Ευρώπη;

Γιατί, μέσα στον φιλελεύθερο κόσμο όπως η χώρα μας, οι άνθρωποι επενδύουν σημαντικά κεφάλαια για να παράγουν τόσο ακριβό ρεύμα, ενώ υπάρχουν τρόποι πολύ λιγότερο ακριβοί για να καταλήξουν στο ίδιο αποτέλεσμα; Οι καπιταλιστές τρελάθηκαν; Ή είναι τόσο αφοσιωμένοι στην προστασία του περιβάλλοντος ώστε να είναι έτοιμοι να χάσουν χρήματα στο όνομά του;

Μιας και μπαίνει το ερώτημα, η απάντηση είναι: παραφράζοντας τον Βολταίρο, όταν βλέπετε έναν καπιταλίστα να πηδάει απ’ το παράθυρο, πηδήξτε πίσω του και σεις. Σίγουρα υπάρχει κέρδος. Εάν οι άνθρωποι επενδύουν στις ΑΠΕ, είναι σίγουρο ότι θα κερδίσουν χρήματα.

Όλο το θέμα είναι να καταλάβει κανείς από πού βγαίνουν αυτά τα χρήματα. Η απάντηση είναι χωρίς έκπληξη: αυτά τα χρήματα βγαίνουν από τις τσέπες σας, μέσω ενός αρκετά πολύπλοκου συστήματος υποτιθέμενων δημόσιων επιδοτήσεων που καλύπτει την διαφορά ανάμεσα στην τιμή της αγοράς του ρεύματος (σήμερα περίπου στα 35 €/MWh) και το κόστος παραγωγής από ΑΠΕ, “επιτρέποντας έτσι μια λογική απόδοση των κεφαλαίων επένδυσης”, για να χρησιμοποιήσουμε την κανονική ορολογία της ΡΑΕ, απόδοση που σήμερα ορίζεται στο 6 με 9%.

Ξεκινώντας από μια τέτοια απόδοση, το κράτος υπολογίζει ένα σταθερό feed-in tariff (εγγυημένη τιμή), που σας προσφέρεται για ολόκληρη τη διάρκεια ζωής του ηλιακού ή αιολικού σας πάρκου. Με άλλα λόγια, ας υποθέσουμε ότι επενδύετε μερικά εκατομμύρια ευρώ σε ένα αιολικό πάρκο.

Θα έχετε το δικαίωμα μιας εγγυημένης τιμής – “ feed-in tariff ”, στην οποία ο διαχειριστής, η EDF είναι υποχρεωμένη να αγοράσει το παραγόμενο ρεύμα σας- τιμή, η οποία σήμερα είναι καθορισμένη στα 90 €/MWh και η οποία σας επιτρέπει να έχετε μία απόδοση πάνω από 6% στο επενδυμένο κεφάλαιό σας.

Με άλλα λόγια, η EDF είναι υποχρεωμένη από τον νόμο να αγοράσει το παραγόμενο από σας ρεύμα στα 90 €/MWh, ενώ μπορούσε να προμηθευτεί την ίδια ποσότητα ρεύματος από την αγορά χονδρικής με μόνο 35 €/MWh. Ποιός πληρώνει τη διαφορά; Ε! Λοιπόν, είναι ο καταναλωτής ηλεκτρικού ρεύματος που αποζημιώνει την EDF.

Για κάθε MWh που θα παράγεται από τα δικά σας αιολικά, η EDF θα σας δίνει 90€ και θα λαμβάνει από το κράτος μία αποζημίωση 55€ που θα χρηματοδοτείται από έναν φόρο στο ηλεκτρικό ρεύμα. Και αν η τιμή ρεύματος στην χονδρική πέσει ας πούμε στα 20 €/MWh;

Κανένα πρόβλημα, ο παραγωγός δεν παίρνει κανένα ρίσκο: ο καταναλωτής ρεύματος θα είναι ενθουσιασμένος να αναλάβει το μερίδιο αποζημίωσης που αναλογεί, των 70 €/MWh. Και αυτή η επιδότησή σας είναι εγγυημένη για ολόκληρη τη ζωή των αιολικών σας ή των φωτοβολταϊκών σας, για 15 με 20 χρόνια, ανάλογα με τα συμβόλαια.

Δεν με πιστεύετε; Πάρτε τον λογαριασμό του ηλεκτρικού στα χέρια σας: θα βρείτε ανάμεσα σε ένα κάρο από ακατανόητες σειρές, μία που θα έπρεπε να τραβήξει την προσοχή σας: εμφανίζεται σαν «Συμμετοχή στην δημόσια χρήση ηλεκτρικού ρεύματος» («Contribution au service public de l’électricité» ή CSPE για συντομία).

Αυτή η συμμετοχή πληρώνει διάφορα πράγματα: το ένα τέταρτο αφορά στην εξισορρόπηση μεταξύ περιοχών και σε κοινωνικά τέλη. Τα υπόλοιπα τρία τέταρτα, δηλαδή περίπου 5 δις € ανά έτος για το 2015, πηγαίνουν στην επιδότηση των ΑΠΕ (2). Και όσο οι ΑΠΕ αναπτύσσονται, τόσο η επιβάρυνση του CSPE αυξάνει.

Στη Γερμανία το CSPE έχει ξεπεράσει τα 50€/MWh, και αν στην Γαλλία εξακολουθεί να είναι στα 14€/MWh, αυτό το ποσό θα αυξηθεί ραγδαία μέσα στα επόμενα χρόνια – ο νόμος καθορίζει την ελάχιστη αύξηση των 3 €/MWh ανά έτος – λαμβάνοντας υπόψη τα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα που είναι υπό κατασκευή.

Σ’ αυτή την χαριτωμένη κατάσταση προστίθεται μια ακόμα, ακόμα πιο διεστραμμένη: η προτεραιότητα έγχυσης στο δίκτυο. Κανονικά, η κλασσική λογική των δικτύων ηλεκτρισμού βασιζόταν στην εισαγωγή στο δίκτυο των μονάδων παραγωγής “με βάση την οικονομικότερη προσφορά”.

Κάθε πρωί, ο λειτουργός του δικτύου κάνει έναν κατάλογο των διαθέσιμων μέσων παραγωγής ταξινομημένων με σειρά αύξησης της τιμής ανά kWh. Και όταν η κατανάλωση ανεβαίνει – για παράδειγμα τις ώρες αυξημένης ζήτησης μέσα στη μέρα – ο λειτουργός του δικτύου καλεί διαδοχικά την είσοδο των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα με βάση τη σειρά κατάταξής τους.

Η μέθοδος αυτή εξασφαλίζει την οικονομική βελτιστοποίηση του συστήματος, εφόσον ανά πάσα στιγμή λειτουργούν περισσότερο οι πιο φθηνές μονάδες παραγωγής. Από μόνη της η εφαρμογή αυτού του μέτρου θα έκανε τις ΑΠΕ να μην μπορούν να μπουν ποτέ στο σύστημα, αφού βρίσκονται στην ακριβότερη πλευρά του καταλόγου κατάταξης… το οποίο όμως δεν συμβαίνει: μια κοινοτική οδηγία – που οφείλει πολλά στο λόμπυ των ΑΠΕ, ιδιαίτερα ισχυρό στη Γερμανία – δίνει την προτεραιότητα εισόδου στο δίκτυο των ΑΠΕ, με όλες τις άλλες μονάδες παραγωγής να περνάνε πίσω (πιο κάτω) στην «λίστα».

Αυτό το σύστημα έχει ένα πασιφανώς διαστροφικό αποτέλεσμα. Με τις ελκυστικές επιδοτήσεις, κατασκευάζονται στην Ευρώπη αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα οπουδήποτε – η αλήθεια είναι ότι αυτό γίνεται περισσότερο στη Γερμανία απ’ ότι στη Γαλλία, όπου υπάρχουν ισχυρά διοικητικά και κοινωνικά εμπόδια αποδοχής.

Αυτό καταλήγει στο να υπάρχει μαζική προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας που επιπλέον έχει προτεραιότητα εισόδου (έγχυσης) στο δίκτυο. Μια τέτοια υπερπροσφορά πιέζει τις τιμές της αγοράς προς τα κάτω, γεγονός που φυσικά δεν ενοχλεί καθόλου τους παραγωγούς ρεύματος από ΑΠΕ, αφού οι επιδοτήσεις τους προσαρμόζονται έτσι ώστε να καλυφθεί η πτώση της τιμής και οι οποίοι φυσικά δεν έχουν κανένα λόγο να σταματήσουν τις κατασκευές νέων μονάδων ΑΠΕ.

Αλλά με τόσο χαμηλές τιμές, ποιός θα επενδύσει σε συμβατικές μονάδες παραγωγής; Ποιος θα κατασκευάσει μια κεντρική μονάδα φυσικού αερίου που θα δουλεύει μερικές εκατοντάδες ώρες τον χρόνο; Ωστόσο αυτές οι μονάδες είναι απαραίτητες για την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος, αφού χρειάζεται να εξασφαλιστεί η εξισορρόπηση ανάμεσα στην προσφορά και την ζήτηση όταν ο ήλιος φεύγει και ο άνεμος πέφτει.

Πρέπει λοιπόν να υπάρξουν κι άλλες επιδοτήσεις, που αυτή τη φορά θα αφορούν αποκλειστικά στην εξασφάλιση της επιβίωσης συμβατικών μονάδων. Έτσι λοιπόν επιδοτούνται το φυσικό αέριο, το κάρβουνο, το μαζούτ… και πάλι σε βάρος του καταναλωτή.

Ακριβώς αυτό είναι που εξηγεί τα παράδοξα αποτελέσματα, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της Γερμανίας όπου η μαζική ανάπτυξη των ΑΠΕ συνοδεύεται από μια αύξηση στις εκπομπές CO2, ενώ ταυτόχρονα η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται εντελώς δυσλειτουργική με τις τιμές «σποτ» να είναι πολλές φορές αρνητικές.

Αυτή η ιδέα της «αρνητικής τιμής» μπορεί να φαίνεται περίεργη, αλλά βασίζεται στην ιδιαιτερότητα της δομής της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μιας αγοράς όπου ανταλλάσσεται ένα προϊόν που δεν αποθηκεύεται και του οποίου η παραγωγή πρέπει ανά πάσα στιγμή να ισούται με την κατανάλωση.

Βασίζεται ακόμα στους επιβεβλημένους από τα λόμπυ των ΑΠΕ κανόνες που εξαναγκάζουν τους διαχειριστές του δικτύου να αγοράζουν το συνολικά παραγόμενο ρεύμα τους. Τί γίνεται λοιπόν όταν η παραγωγή υπερβαίνει την κατανάλωση; Ή πληρώνεται ο παραγωγός ώστε να σταματήσει να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα, ή πληρώνεται ο καταναλωτής να καταναλώνει επιπλέον ρεύμα. Έτσι λοιπόν φτάνουμε σε μια «αρνητική τιμή» της ηλεκτρικής ενέργειας…

Πώς φτάσαμε ως εδώ; Όπως συχνά σ’ αυτές τις περιπτώσεις, με την απόσπαση της προσοχής. Όσο οι «δημοσιογράφοι ερευνητές» – φαίνεται ότι υπάρχουν και τέτοιοι – ήταν απασχολημένοι να αποκαλύψουν τα κακώς κείμενα του πυρηνικού λόμπυ ή του λόμπυ του πετρελαίου, το λόμπυ των ΑΠΕ είχε την απόλυτη ευχέρεια να επιβάλει, στις Βρυξέλλες και αλλού, την ιδεολογία ότι δεν υπάρχει σωτηρία πέρα από τις ΑΠΕ, και ότι αυτός ο στόχος δικαιολογεί όλες τις δαπάνες, ακόμα και τις πιο παράλογες.

Η μαφία των ΑΠΕ χρησιμοποίησε καταρχήν τις αντιπυρηνικές φοβίες που συντηρούσαν οι οικολόγοι, αλλά στη συνέχεια και μια καθόλου αμελητέα μερίδα των πολιτικών ΜΜΕ, τροφοδοτώντας την εναλλακτική παραγωγή ενέργειας που θα έκανε τα σχέδια τους για «έξοδο από τα πυρηνικά» αξιόπιστα, κρύβοντας επιμελώς το κόστος μιας τέτοιας «εναλλακτικής».

Έτσι, για παράδειγμα, τα σενάρια που πρότεινε η «Négawatt» – ψηλά στην ιεραρχία του λόμπυ των ΑΠΕ στην Γαλλία – ενσωμάτωναν ένα σημαντικό (κυρίαρχο) μέρος των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τηρώντας όμως επιφυλακτικά σιγή ιχθύος σχετικά με το κόστος αυτής της επιλογής. Μια επιφυλακτικότητα που βασιζόταν στην παλιά τακτική του πνευματικού εκφοβισμού: ποιος θα τολμούσε να μιλήσει για χρήματα, όταν διακυβεύεται το μέλλον του πλανήτη;

Οι οικολόγοι, συνήθως πολύ προσεκτικοί στη χρήση του δημόσιου χρήματος, χρησιμοποίησαν μια παρόμοια λογική για την συστηματική υποστήριξη επιλογών, πιο γενναιόδωρων από άλλες, που επέτρεψαν στους βιομήχανους των ΑΠΕ – και ιδιαίτερα στους Κινέζους κατασκευαστές φωτοβολταϊκών πάνελ (3) – να γεμίσουν τις τσέπες τους. Παρ’ όλα αυτά τα κόστη είναι εκεί και είναι τεράστια.

Ακόμα και οι Γερμανοί που ήταν συνεπαρμένοι με την «energiewende» τους – με την έξοδο από τα πυρηνικά και την μαζική ανάπτυξη των ΑΠΕ – παραδέχονται σήμερα την καταστροφή και ψάχνουν απεγνωσμένα να ελέγξουν το τέρας που δημιούργησαν. Σε λίγο, θα έχουμε ξοδέψει σε επιδοτήσεις των ΑΠΕ στη Γαλλία περισσότερο απ’ όσο κόστισε το γαλλικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η διαφορά είναι ότι τότε επρόκειτο για μια επένδυση: οι 58 αντιδραστήρες μας στοίχησαν 80 δις ευρώ, αλλά τελικά είχαμε 58 αντιδραστήρες που η παραγωγή τους υπερκάλυψε το αρχικό κόστος. Για τις ΑΠΕ, σε εθνικό επίπεδο, θα έχουμε ξοδέψει περίπου 70 δις ευρώ όχι επενδύοντας, αλλά ίσα–ίσα για να καλύψουμε την διαφορά κόστους της kWh από ΑΠΕ με τη κόστος της kWh από άλλες πηγές παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Ποτέ η εθνική κοινότητα δεν θα βγάλει ούτε μια δεκάρα. Αυτά τα χρήματα δεν θα έχουν χρησιμεύσει σε τίποτα, παρά μόνο να κάνουν τεχνητά κερδοφόρα μια παραγωγή αντιοικονομική. Για το κοινωνικό σύνολο, θα είναι χρήματα πεταμένα απ’ το παράθυρο. Για τους επενδυτές των ΑΠΕ, μια σημαντική πηγή κέρδους.

Και βέβαια, δεν πρόκειται να ακούσετε να καταγγέλλεται αυτή η τεράστια απάτη από τα ΜΜΕ. Κανένα «ΑΠΕland» στο κανάλι Arte, καμία έρευνα από την Monique Robin, (η υπόλοιπη παράγραφος παραλείπεται γιατί περιέχει λεπτομέρειες που είναι ακατανόητες στους έλληνες αναγνώστες).

Είναι, αντίθετα με αυτό που πιστεύουν τα κορόιδα, το να φτύνεις το «πυρηνικό λόμπυ» χωρίς κίνδυνο: σήμερα, δεν είναι παρά ένας χάρτινος τίγρης. Το λόμπυ των ΑΠΕ, είναι μια άλλη κομπίνα: αυτοί οι άνθρωποι όχι μόνο έχουν πολλά χρήματα, αλλά και δεσμούς με τα ΜΜΕ και δυνατούς πολιτικούς.

Ποιος υπουργός, ποιος πρόεδρος θα πάρει την απόφαση να σταματήσει αυτή την απάτη με το ρίσκο να «σταυρωθεί» από τα ΜΜΕ; Θέλετε μια απεικόνιση; Ε! Λοιπόν, να ένα θέμα να σκεφτείτε: στο πλαίσιο μιας οικονομικής κρίσης, όπου κόβονται όλοι οι προϋπολογισμοί, όπου είναι δύσκολο να βρεθεί ένα πρόγραμμα επένδυσης που δεν θα μειωθεί ή σταματήσει, υπάρχει ένας τομέας όπου οι προϋπολογισμοί δεν μειώνονται, όπου οι επιδοτήσεις παραμένουν και μάλιστα αυξάνουν, όπου τα έργα επιταχύνονται… χρειάζεται να σας το ζωγραφίσω;

Descartes

(1) Το αποτέλεσμα της επέκτασης προκύπτει από το γεγονός ότι τα αιολικά δεν τοποθετούνται όλα σε μια γεωγραφική περιοχή: όταν ο άνεμος «πέφτει» σε μια περιοχή, θα συνεχίσει να φυσάει σε μια άλλη και, επομένως, μεσοσταθμικά ένα γεωγραφικά πολύ εκτεταμένο σύστημα μπορεί να έχει μια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πολύ λιγότερο ακανόνιστης απ’ ότι κάθε πάρκο που περιλαμβάνει χωριστά.

Δυστυχώς και αυτή η επιχειρηματολογία έχει τους περιορισμούς της: για να είναι η επέκταση αποτελεσματική, θα πρέπει κατάσταση των ανέμων στα διαφορετικά μέρη να μην έχει καμιά συσχέτιση. Ή, στην κλίμακα της κεντρικής Ευρώπης, όπου αυτό δεν ισχύει, δεν είναι οικονομικά εφικτή η μεταφορά του ρεύματος σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Είναι αρκετά συχνό να υπάρχει μια κατάσταση σχετικής άπνοιας στο σύνολο της δυτικής Ευρώπης και, ακόμα πιο συχνά στην κλίμακα της Γαλλίας, οπότε σε τέτοια περίπτωση δεν βοηθάει καθόλου η εκτεταμένη τοποθέτηση αιολικών.

(2) Και ακόμα, η συμμετοχή δεν καλύπτει το σύνολο του κόστους. Γι αυτό το Κράτος έχει δημιουργήσει μια τρύπα χρέους προς την EDF – γιατί η EDFείναι που αγοράζει το επιδοτούμενο ρεύμα και στη συνέχεια εξοφλείται για την διαφορά στο CSPE – που φτάνει τα 6 δις ευρώ. Η επιβάρυνση αυτού του χρέους υποστηρίζεται, όπως εξυπακούεται, από τους καταναλωτές του ηλεκτρικού ρεύματος…

(3) Κινέζοι κατασκευαστές που συχνά δεν επανήλθαν. Θυμάμαι να έχω συζητήσει με έναν από αυτούς που αρνιόταν να πιστέψει ότι οι Ευρωπαίοι μπορούν να ασκούν μια τόσο παράλογη και καταστροφική πολιτική και οι οποίοι ήθελαν με κάθε κόστος να βρουν το αντικειμενικό μυστικό αυτής της πολιτικής επιλογής… φτωχέ μου άνθρωπε που δεν έχεις ακόμα καταλάβει ότι όταν εξετάζουμε τις ευρωπαϊκές πολιτικές δεν πρέπει να συγχέουμε τον λήθαργο με την στρατηγική…

Δίκτυο Ενεργών Καταναλωτών
Defence-Point

ΣΧΟΛΙΑ

Αντώνης Φωσκολος Ενέργεια και ΔΕΗ

https://www.youtube.com/watch?v=Nm0Pn6mmdRc

Το κόστος του Φυσικού Αερίου είναι κολοσσιαίο,απαγορευτικό για μονάδες Ηλεκτροπαραγωγής.
Και αυτό το μεταφέρουμε στον καταναλωτή.
Αν προχωρούσε το σχέδιο όπως το έχουνε συλλάβει θα έπρεπε να εισάγουμε άλλα 4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που σημαίνει πως χρειάζεται και δεύτερος αγωγός από τη Ρωσία.
Και επειδή το κόστος είναι μεγάλο η ΔΕΗ μπαίνει μέσα κάθε χρόνο άλλα 3-4 δις €.
Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ευτυχία,αντιδρά με το νερό και δίνει οργανικές ενώσεις.
Οι απόψεις ότι είναι πρόβλημα είναι των Οικονομολόγων και των Περιβαντολλόγων και όχι των επιστημόνων.

Το ότι το κόστος του Φυσικού Αερίου είναι απαγορευτικό για Ηλεκτροδότηση το γνωρίζουν όλοι,από Ηλεκτρολόγους,Χημικούς,Μηχανολόγους Μηχανικούς.
Υπάρχει και εργασία δημοσιευμένη που το αποδεικνύει

The prospect of using greek lignite in an energy portfolio related to power generation
https://www.researchgate.net/publication/313234755_The_prospect_of_using_greek_lignite_in_an_energy_portfolio_related_to_power_generation
Την αναφέρει ο καθηγητής Φώσκολος στο παραπάνω βίντεο

Σήμερα, όποιος θέλει να κάνει μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο μπορεί να το κάνει, αλλά τα λεφτά που παίρνει είναι πολύ λίγα. Επίσης, έχει ξεκινήσει να εφαρμόζεται ένα καινούριο σύστημα, το net-metering ή συμψηφισμός ενέργειας, που εκεί η επένδυση στα φωτοβολταϊκά γίνεται για να τα χρησιμοποιεί κάποιος που έχει συγκεκριμένες ανάγκες. Δηλαδή, δεν μπορείς να βάλεις τα φωτοβολταϊκά στο χωράφι σου. Θα τα βάλεις στο σπίτι σου, στην επιχείρησή σου και την ενέργεια που παράγεις θα την χρησιμοποιείς εσύ. Αν περισσεύει θα τη δίνεις στο δίκτυο και θα σου πιστώνεται για ένα χρονικό διάστημα, ενώ αν σου λείπει ενέργεια θα αγοράζεις απ’ το δίκτυο.

Υπάρχει πολύς κόσμος, ο οποίος λέει: «αφού έχουμε ήλιο, αφού έχουμε αέρα γιατί να μην πάμε σε 100% ΑΠΕ». Αυτό τεχνικά δεν μπορεί να γίνει και δεν μπορεί να γίνει για έναν απλό λόγο. Διότι, οι ΑΠΕ όσο ελκυστικές και γοητευτικές κι αν είναι, έχουν ένα μεγάλο πρόβλημα. Ενώ, είναι πηγές ισχύος, ξέρουμε δηλαδή πόση ισχύ δίνει ένα αιολικό πάρκο, δεν είναι πηγές ενέργειας, δηλαδή δεν σημαίνει ότι μπορούν να δώσουν κάθε στιγμή αυτή την ενέργεια. Κι αυτό γιατί μπορεί να μην έχει ήλιο, για παράδειγμα την νύχτα, ή εκεί που δουλεύει ένα φωτοβολταϊκό και δίνει ισχύ 100MW ξαφνικά να περάσει ένα σύννεφο και να μηδενιστεί η παραγωγή. Δυστυχώς αυτά δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Στην περίπτωση λοιπόν, που θα χάσει κάποιος την παραγωγή ενός φωτοβολταϊκού θα πρέπει αμέσως και μάλιστα με πολύ γρήγορο ρυθμό να αντικαταστήσει αυτή την πηγή με κάποια άλλη. Κι αυτή η αντικατάσταση θα πρέπει να γίνει ακαριαία γιατί ξέρεις πολύ καλά ότι κάθε στιγμή η παραγωγή θα πρέπει να είναι ίση με την ζήτηση. Αν δεν γίνει αυτό, η ζήτηση θα είναι μεγαλύτερη από την παραγωγή και το σύστημα θα καταρρεύσει. Πρέπει δηλαδή να υπάρχουν συμβατικές πηγές ενέργειας, οι οποίες θα μπορούν να αντικαταστήσουν την παραγωγή και μάλιστα με πάρα πολύ γρήγορο τρόπο. Αυτός είναι ο λόγος, που δεν θα φτάσουμε ποτέ να έχουμε 100% ΑΠΕ.

Βέβαια, πρέπει να αναφέρουμε πως η Γερμανία έχει πετύχει σήμερα ένα 30% ΑΠΕ, την στιγμή που η Ελλάδα είναι στο 15% μαζί με τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια, τα οποία τα ξεχωρίζω πάντα, γιατί αυτά μπορούν να παράγουν ενέργεια όποτε θέλουμε. Εκτός των υδροηλεκτρικών εργοστασίων οι υπόλοιπες ΑΠΕ στην Ελλάδα είναι περίπου στο 6%, έναντι του 30% που είναι στην Γερμανία. Η Γερμανία όμως, είναι σ’ έναν χώρο όπου περιτριγυρίζεται απ’ τα πυρηνικά της Γαλλίας και απ’ τα μεγάλα υδροηλεκτρικά της Νορβηγίας. Έχει δηλαδή, έναν πολύ καλό συνδυασμό μεταξύ ανεμογεννητριών στη Βόρεια Θάλασσα και φωτοβολταϊκών με συμβατικές πηγές ενέργειας, με αποτέλεσμα να μπορεί πάντα να βρίσκει εναλλακτική λύση να αναπληρώνει την παραγωγή των ΑΠΕ.
...

https://inzone.gr/papagiannis/
...
Να πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή. Τα φωτοβολταϊκά είναι μία ανανεώσιμη πηγή ενέργειας (ΑΠΕ) και φυσικά είναι μία συγκεκριμένη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει ως στόχο την προώθηση των ΑΠΕ. Είναι οι γνωστοί στόχοι 20-20-20, μέχρι το 2020. Δηλαδή, μέχρι το 2020 θα πρέπει το 20% της ενέργειας της ΕΕ να προέρχεται από ΑΠΕ, οι οποίες περιλαμβάνουν και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά εργοστάσια. Άρα είναι μία συγκεκριμένη πολιτική την οποία η ΕΕ έπρεπε να προωθήσει. Η κάθε χώρα-μέλος της ΕΕ διαλέγει από μόνη της την πολιτική που θα ακολουθήσει για την προώθηση των ΑΠΕ.
...
Η Ελλάδα υιοθέτησε κάποιες πολιτικές. Στο χώρο των φωτοβολταϊκών υιοθέτησε μία πολιτική, η οποία κατά την γνώμη μου, ήταν τελείως λανθασμένη. Έδωσε κάποια πολύ υψηλά κίνητρα τα οποία κάνανε ουσιαστικά την υπόθεση των φωτοβολταϊκών μία οικονομική επένδυση. Όποιος δηλαδή είχε κάποια λεφτά στην άκρη και έφτιαχνε ένα μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο, είχε απόσβεση των χρημάτων του, με τα λεφτά που έδινε τότε η κυβέρνηση, μέσα σε 4 χρόνια με διάρκεια ζωής των φωτοβολταϊκών 20-25 χρόνια. Άρα, ήταν μία πολύ ελκυστική οικονομική επένδυση. Όμως, όταν το κράτος πληρώνει 50 λεπτά την KWh, για να την αγοράσει από κάποιον που έχει φωτοβολταϊκά και την πουλάει 8 λεπτά την ίδια KWh, εμφανίζεται προφανώς μία διαφορά στην τιμή. Ποιος θα την πληρώσει αυτή τη διαφορά; Όλοι μας, μέσα από τον λογαριασμό της ΔΕΗ. Αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινωνική πολιτική και φυσικά έπρεπε να σταματήσει. Για τον λόγο αυτό, σταμάτησαν οι επιδοτήσεις.

Γιατί θα κατασκευαστεί ο αγωγός EAST-MED

 

του Δρα Αντωνίου Ε. Φώσκολου*

Πριν μιλήσω για το κύριο θέμα που προέκυψε από το πολύ επιπόλαιο Non paper που ανήγγειλε ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Anthony Blinken για την τύχη του αγωγού East-Med, θα κάνω ένα παραλληλισμό που αφορά την διένεξη μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας που αφορά την Ουκρανία. Εχθές η εκπρόσωπος δημοσίων σχέσεων του ΥΠΕΞ της Ρωσίας κυρία Ζαχάροβα, δεξί χέρι του ΥΠΕΞ κυρίου Λαβρώφ, είπε ότι η διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας που αφορά την Ουκρανία, σχετίζεται με το ποια χώρα, ΗΠΑ η Ρωσία, θα ελέγχει την ενεργειακή αγορά της Ευρώπης και ιδιαίτερα την τροφοδοσία της σε φυσικό αέριο. Θα είναι το πανάκριβο υγροποιημένο σχιστολιθικό αέριο των ΗΠΑ η το Ρωσικό φυσικό αέριο που προέρχεται από την χερσόνησο του Γιαμάλ της δυτικής Σιβηρίας; Και αυτή είναι η αλήθεια.

Μια πολύ παρεμφερής περίπτωση είναι αυτή μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά που αφορά πάλι την τροφοδοσία της Ευρώπης με Καναδικό φυσικό αέριο. Αυτό θα προερχότανε  από την Αλμπέρτα του Καναδά. Ο αγωγός  φυσικού αερίου με προέλευση από την Αλμπέρτα θα όδευε προς Χάλιφαξ, Νέας Σκωτίας. Αυτός ακυρώθηκε διότι οι Ινδιάνοι από όπου θα περνούσε ο αγωγός ξεσηκώθηκαν εναντίον της κατασκευής του. Το ίδιο συνέβη  και με τον αγωγό Keystone XL που θα μετέφερε αργό πετρέλαιο από την Αλμπέρτα στις ΗΠΑ.  Η κατασκευή εγκρίθηκε προ τετραετίας από τον πρόεδρο Τράμπ αλλά σήμερα η κατασκευή του ακυρώθηκε από τον πρόεδρο Biden με αποτέλεσμα ο πρωθυπουργός της Αλμπέρτας να ζητά την επέμβαση της δικαιοσύνης.

Βεβαίως η ανυπαρξία ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ έδωσε την ευκαιρία δύο γάιδαροι να μαλώνουν σε ξένο αχυρώνα. Δεν γνωρίζω τι έχει κάνει μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή επίτροπος ενέργειας κυρία Kadri Simpson η οποία αμείβεται και με 1.000 ευρώ την ημέρα από τον Δεκέμβριο του 2019. Αμείβεται με 360.000 ευρώ το χρόνο και Ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική δεν έχουμε δει.

Η Ευρώπη σήμερα και μέχρι το 2050 θα χρειαστεί επί πλέον ποσότητες φυσικού αερίου της τάξης των 240 δις μ3 , πέραν των 400 δις μ3 που σήμερα καταναλίσκει. Έτσι κατασκεύασε σταθμούς υποδοχής φυσικού αερίου γνωρίζοντας ότι η Ρωσία δεν θα μπορεί να καλύψει αυτό το τεράστιο επί πλέον έλλειμμα των 240 δις μ3 φυσικού αερίου. Εισάγει, λοιπόν, από τις ΗΠΑ 68 δις μ3 φυσικού αερίου και ξοδεύει, με μια τιμή των $25/1000 κυβικά πόδια, $60 δις/έτος. Το σχιστολιθικό φυσικό αέριο το προμηθεύεται ως υγροποιημένο από το Τέξας, λεκάνες Permian Basin, Eagle και Fort Barnett, και η μεταφορά προς την Ευρώπη γίνεται με LNG πλοία, κυρίως Ελλήνων εφοπλιστών. Εισάγει από την Βόρειο Αφρική 44.5 δις μ3 φυσικού αερίου εκ των οποίων τα 10 δις μ3 προέρχονται από την Αίγυπτο. 

Αυτή η λεπτομέρεια έχει σημασία διότι ορισμένοι Έλληνες δημοσιογράφοι πιστεύουν ότι η Αίγυπτος έχει πολύ φυσικό αέριο που μπορεί να τροφοδοτήσει την Ευρώπη μέσω Ελλάδας. Δυστυχώς τις περισσεύουν μόνο 10 δις μ3/έτος τα οποία ήδη εξάγει προς την Ευρώπη υπό μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου. Με τον East-Med είμαστε σε θέση να παραδώσουμε στην Ευρώπη 20 δις μ3 φυσικού αερίου στην μισή τιμή. Αυτό δεν το θέλει η Αμερική, Non paper του AnthonyBlinken περί ακαταλληλότητας του East-Medμε την οποία φαίνεται να συμφωνεί και ο Έλληνας ΥΠΕΞ, διότι χαλά την αγορά με τις χαμηλές τιμές.  Επίσης, η Ευρώπη εισάγει 21.5 δις μ3 φυσικού αερίου από την Ρωσία και 18 δις μ3 φυσικού αερίου από το Κατάρ, πάλι ως υγροποιημένο φυσικό αέριο.

Το σύνολο των εισαγωγών ανέρχεται σε 153 δις μ3 φυσικού αερίου. Άρα οι ανάγκες της ΕΕ που είναι 240 δις μ3 /έτος φυσικού αερίου, δεν ικανοποιούνται. Υπάρχει ένα έλλειμμα της τάξης των 87 δις μ3 . Φανταστείτε τι θα γίνει αν η Αμερική πετύχει να σταματήσει η τροφοδοσία της ΕΕ με Ρωσικό φυσικό αέριο της τάξης των 50 δις μ3/ετος που θα διοχετεύεται μέσω του Nord Stream II. Αυτή είναι η επιδίωξη των ΗΠΑ που είναι και η αιτία της Ουκρανικής κρίσης. 

Η Ευρώπη θα έχει ένα έλλειμμα φυσικού αερίου των 137 δις μ3/έτος. Κατανοώντας αυτή την αδυναμία ικανοποίησης αυτής της ποσότητας αν σταματήσει η ροή φυσικού αερίου μέσω Nord Stream II, οι Αμερικανοί καταφεύγουν στον έμπιστο σύμμαχό τους το Κατάρ, όχι την Ελλάδα και Κύπρο, και το ρωτούν αν μπορεί να καλύψει αυτό το τεράστιο έλλειμμα. Και η απάντηση του Κατάρ είναι αρνητική. Δεν μπορεί. Το Κατάρ έχει αποθέματα φυσικού αερίου της τάξης των 868 τρις κυβικών ποδιών που αντιστοιχούν με 24.6 τρις μ3.  Παράγει ετησίως 170 δις μ3 εκ των οποίων τα 18 δις μ3 πηγαίνουν στην Ευρώπη και τα υπόλοιπα στις Ασιατικές αγορές, κυρίως Κίνα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Με αυτές τις χώρες έχει συνάψει μακροχρόνιες συμφωνίες. 

Δυστυχώς το ενεργειακό έλλειμμα της Ευρώπης μπορεί να το καλύψει μόνο η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου που βρίσκονται στην λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου που έχει περισσότερα αποθέματα φυσικού αερίου από το Κατάρ. Αυτό όμως δεν το επιθυμούν οι Αμερικάνοι διότι θα σπάσει το μονοπώλιο που θα επιβάλλουν στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης οι ΗΠΑ. Εξ’ ου και το περίφημο non paper του Anthony Blinken περί ακαταλληλότητας του East-Med. 

Και ερχόμαστε να ανατρέψουμε τα περί οικονομοτεχνικής ακαταλληλότητας του East-Med. Η ιδέα της κατασκευής του αγωγού προήλθε από τον πρώην πρωθυπουργό του Ισραήλ, τον κύριο Netanyahu, που την προώθησε στον τότε Έλληνα πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου το 2010 σε ένα ταξίδι, ινκόγκνιτο, που έκαναν οι δύο πρωθυπουργοί τον Αύγουστο στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. 

Η ιδέα έπεσε σε χειμερία νάρκη μέχρι τον Νοέμβριο του 2011, οπότε σε ένα συνέδριο του Economist που έγινε στην Λευκωσία, επαναφέρω στην επιφάνεια την ιδέα κατασκευής λέγοντας ότι η μεταφορά των κοιτασμάτων του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου πρέπει να γίνει με ένα αγωγό όπως πρότεινε ο κύριος Netanyahu. Αυτόν τον οποίο τον ονόμασα τότε Herodotuspipeline. 

Μετά το πέρας της συνεδρίασης με πλησιάζει ο Δρ. Κ. Καραγιαννάκος , διευθυντής της ΔΕΠΑ και μου λέει ότι η κατασκευή αυτού του αγωγού φαίνεται ότι είναι τεχνικά εφικτή. Τότε η ΔΕΠΑ υπό την ηγεσία του Δρ. Κιτσάκου και με συνεργάτες τους Δρ. Κ. Καραγιαννάκο και Δρ. Δημήτρη Μανώλη αρχίζουν τις μελέτες με την σύμφωνη γνώμη του υφυπουργού Γιάννη Μανιάτη. Ενεργειακός οργασμός στην Ελλάδα. Όλοι μηχανικοί. Οι κύριοι Κιτσάκος και Καραγιαννάκος παρουσιάζουν σε ενεργειακά συνέδρια τις τεχνικοοικονομικές μελέτες που δείχνουν ότι ο αγωγός είναι βιώσιμος ακόμα και πριν ανακαλυφθούν τα κοιτάσματα βιογενούς φυσικού αερίου, Ζορ, Καλυψώ και Γλαύκου. 

Την εποχή εκείνη προωθείται η ιδέα της κατασκευής του αγωγού ΤΑΠ, η ιδέα της κατασκευής του αγωγού IGB και η έρευνα υδρογονανθράκων προς εκμετάλλευση στην Δυτική Ελλάδα, Ιόνιο και Κρήτη. Όταν λέμε ενεργειακός οργασμός, τότε, τον εννοούσαμε. Λέει προ μηνός ο πρώην υπουργός ενέργειας καθηγητής Γιάννης Μανιάτης. Ο αγωγός East-Med είναι τεχνικά και οικονομικά βιώσιμος διότι μπορεί να μεταφέρει 20 δις μ3/έτος φυσικού αερίου επί 25 χρόνια. Ουσιαστικά προσδιορίζει και το μέγεθος του υπαρκτού κοιτάσματος που είναι 20 δις μ3/ετος Χ 25 έτη = 450 δις μ3 φυσικού αερίου. 

Αυτή η ποσότητα υπάρχει και προέρχεται από τα 6 τρις κυβικά πόδια που έχει το κοίτασμα της Καλυψώ της Κύπρου και τα 11 τρις κυβικά πόδια που έχει το Ισραηλινό κοίτασμα Λεβιάθαν. Τα υπόλοιπα 11 τρις κυβικά πόδια του κοιτάσματος Λεβιάθαν ήδη διοχετεύονται με αγωγό στον σταθμό υγροποίησης της Δαμιέττης, Αιγύπτου και συμπεριλαμβάνονται στα 10 δις μ3 φυσικού αερίου που στέλνει η Αίγυπτος στην Ευρώπη. Άρα δεν υπάρχει διαθέσιμή ποσότητα Ισραηλινού φυσικού αερίου για να πάει στην Τουρκία. 

Το άθροισμα, λοιπόν, των 6 τρις κυβικά πόδια του κοιτάσματος Καλυψώ της Κύπρου και τα  11 τρις κυβικά πόδια του Ισραηλινού κοιτάσματος μας κάνουν 17 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου που ισοδυναμούν με τα 481 δις μ3 φυσικού αερίου. Υπερκαλύπτεται η ποσότητα των 450 δις μ3 φυσικού αερίου που χρειάζεται για να λειτουργήσει ο αγωγός East Med. Αν αυτή η ποσότητα φυσικού αερίου διοχετευτεί στην Ευρώπη προς $ 11/1000 κυβικά πόδια τότε η αξία του κοιτάσματος ανέρχεται σε $ 187 δις. Αν από αυτά τα χρήματα οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και Κύπρου πάρουν το 25% ήτοι $ 46.75 δις τότε υπερκαλύπτεται η αξία της κατασκευής του αγωγού East- Med που είναι $ 5.2 δις. Πέραν τούτου ο αγωγός αναβαθμίζει γεωπολιτικά τόσο την Ελλάδα όσο και την Κύπρο. 

Την μελέτη της κατασκευής του αγωγού την έχει αναλάβει η κοινοπραξία IG Poseidon στην οποία συμμετέχουν κατά 50% η Ελληνική ΔΕΠΑ και κατά 50% η ΓαλλοιταλικήEdison. H μελέτη κατασκευής χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η τοπογραφική μελέτη του βυθού της θάλασσας από όπου θα περάσει ο αγωγός έγινε από το Γαλλικό γεωφυσικό πλοίο Nautica Geo. Η μελέτη τελείωσε πριν 15 μέρες και το σκάφος βρίσκεται στον λιμένα του Ηρακλείου.  Άρα η κατασκευή του αγωγού πολεμάτε από τους Αμερικανούς διότι θα πέσουν οι τιμές του εισαγόμενου πανάκριβου Αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου και είναι πλέον αρμοδιότητα της ΕΕ αν θέλει το πανάκριβο Αμερικανικό φυσικό αέριο που έχει δημιουργήσει τεράστια οικονομικά προβλήματα στην Ευρώπη η το Έλληνο-Κυπριακό φυσικό αέριο που είναι πολύ πιο φθηνότερο και που σε τελευταία ανάλυση είναι Ευρωπαϊκό. 

Μία άλλη αστοχία που αφορά το περίφημο non paper του Anthony Blinken περί ακαταλληλότητας του East-Med με την οποία συμφωνεί και Έλληνας ΥΠΕΞ, είναι αυτή που μας σερβίρουν οι σύμμαχοι μας Αμερικάνοι. Αν δεν γίνει ο αγωγός East Med, θα μπορούν κάλλιστα, ο Euro-Asia Interconnector και Euro-Africa Interconnector που θα μεταφέρουν προς την Ευρώπη με υποθαλάσσια καλώδια ο μεν πρώτος ρεύμα ισχύος 2000 MW και ο δεύτερος ισχύος 1000 MW να αντικαταστήσουν τον υπό μελέτη κατασκευής αγωγό East-Med.  

Αυτά είναι σφάλματα διότι η παραγωγή ρεύματος από σταθμούς των 2000 MW απαιτεί 1.8 δις μ3 φυσικού αερίου και ο δεύτερος εξ’ Αιγύπτου 1 δις μ3 φυσικού αερίου. Αυτή την στιγμή στην Πτολεμαίδα οι εν λειτουργία λιγνιτικοί ΑΗΣ συνολικής ισχύος 1800 MW παράγουν ρεύμα που καλύπτει το 16% των ηλεκτρικών αναγκών της Ελλάδας . Ερωτώ: Τι θα ποσοστό των ηλεκτρικών αναγκών της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης θα καλύψει ο Euro-Asia Interconnector και τι ποσοστό των ηλεκτρικών αναγκών της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης θα καλύψει ο Euro-Africa Interconnector. Ο μεν πρώτος λιγότερο του 1% και ο δεύτερος λιγότερο του 0.5%. ΔΗΛΑΔΗ ΚΟΡΟΙΔΕΥΟΜΑΣΤΕ. 

Και η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από τα περίπου 2.8 δις μ3 φυσικού αερίου είναι καλλίτερη και προτιμότερη από την τροφοδοσία της Ευρώπης με 20 τρις μ3 φυσικού αερίου ανά έτος. Αυτές είναι οι αστοχίες Anthony Blinken που φαίνεται να τις υιοθετεί και ο Έλληνας ΥΠΕΞ. Όπως είπε χθες στο Όσλο της Νορβηγίας «Εμείς δεν θα σκάβουμε για να γίνουμε σαν τον κόλπο του Μεξικού. Είμαστε Πράσινοι». No furthercomments.

Ποια είναι τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου. Το 2010 η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) βασιζόμενη σε 1900 γεωτρήσεις που έγιναν στην ΑΟΖ της Αιγύπτου και σε 460 γεωτρήσεις πού έγιναν στην ΑΟΖ του Ισραήλ. Θεωρεί ως δυνητικά αποθέματα φυσικού αερίου στον Κώνο του Νείλου με πιθανότητα ανεύρεσης το 50% την ποσότητα των 6 τρις μ3 φυσικού αερίου και στην λεκάνη της Λεβαντίνης τα 3.5 τρις μ3 φυσικού αερίου. Μέχρι στιγμής στην Αίγυπτο έχουν βρεθεί 2.6 τρις μ3 φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή τα 80 δις μ3 εκ των οποίων τα 70 τρις μ3 χρειάζεται ετησίως η Αίγυπτος ενώ τα υπόλοιπα 10 δις μ3 να πηγαίνουν στην Ευρώπη. 

Οι Έλληνες δημοσιογράφοι μην ονειροβατούν ότι η Αίγυπτος μπορεί να τροφοδοτήσει την Ελλάδα και την Ευρώπη με περισσότερο φυσικό αέριο. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Τα ανευρεθέντακοιτάσματα φυσικού αερίου στην ΑΟΖ του Ισραήλ ανέρχονται σε 3.2 τρις μ3 ενώ τα ήδη ευρεθέντα δεν υπερβαίνουν το 1.1 τρις μ3. Άρα χρειαζόμαστε ακόμη πολύ δουλειά. Τα πολύ πιθανά αποθέματα της Κύπρου ανέρχονται κατά τις γεωφυσικές εταιρείες PGS και SPECTRUM σε 3 τρις μ3 βιογενούςφυσικού αερίου και 1.2 τρις μ3 πυρολιτικούφυσικού αερίου.  Τα κοιτάσματα που βρέθηκαν στο κόλπο της Κυπαρισσίας, μπλοκ 10 εκτάσεως 3.5 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που ανήκουν στα ΕΛΠΕ, 2 τύπου Ζορ,  και αυτά που βρίσκονται Δυτικά και Νοτιοδυτικά της Κρήτης μπλοκ 11 και 12, εκτάσεως 80000 τετραγωνικών χιλιομέτρων που ανήκουν στην κοινοπραξία Total, 40%, Exxon-Mobil, 40% και ΕΛΠΕ, 20% με σύνολο στόχων 14 τύπου Ζορ,  έχουν πάνω από 12.8 τρις μ3 βιογενούςφυσικού αερίου1.   

Την εκμετάλλευση αυτών των κοιτασμάτων εμποδίζουν οι Greenpeace, WWF-Hellas και το Ινστιτούτο Κητωδών του κυρίου Αρσένη με τις προσφυγές στο ΣτΕ.  Άξιο προσοχής είναι ότι η Ελληνική κυβέρνηση εμποδίζει τις εταιρείες να κάνουν έρευνα προς εκμετάλλευση, αλλά οι εταιρείες δεν φεύγουν από τα θαλάσσια οικόπεδα. Πληρώνουν ενοίκιο, (Royalty) $8/τετραγωνικό χιλιόμετρο/έτος. 

Άρα τα δυνητικά αποθέματα φυσικού αερίου στην λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου είναι: 6 τρις μ3 της Αιγύπτου, 3.5 τρις μ3 του Ισραήλ, 4.2 τρις μ3 της Κύπρου και 12.8 τρις μ3 της Ελλάδας, σύνολο 26.5 τρις μ3 που είναι περισσότερα από τα 24.6 τρις μ3 φυσικού αερίου του Κατάρ.  Στα Ελληνικά αποθέματα δεν συμπεριλαμβάνονται άλλοι 7 στόχοι που υπάρχουν νότια του νομού Ηρακλείου και του νομού Λασιθίου. Το μεγαλύτερο κοίτασμα, 7 φορές πιο μεγάλο από το Ζορ, βρίσκεται 140 χιλιόμετρα των Καλών Λιμένων Ηρακλείου στην περιοχή Olimpi και περιβάλλεται από 19 λασποηφαίστεια που εκλύουν βιογενέςφυσικό αέριο πάνω από 1 εκατομμύριο χρόνια. 

Επίσης δεν συμπεριλαμβάνεται το κοίτασμα της Γαύδου που είναι 4 φορές μεγαλύτερο του Ζορ διότι η περιοχή της Γαύδου είναι περιοχή NATURA. Στις περιοχές NATURA απαγορεύεται η εκμετάλλευση υδρογονανθράκων αλλά επιτρέπεται η εγκατάσταση, κατά το ΥΠΕΝ, ανεμογεννητριών, π.χ. στη νήσο Σκύρο. Αυτά τα κοιτάσματα που είναι κάτω από τους νομούς του Ηρακλείου κα Λασιθίου δεν βγήκαν σε διαγωνισμό όπως παρότρυνε ο τέως διευθυντής της κρατικής ΕΔΕΥ κύριος Μπασιάς, τον οποίο απέλυσε κατά απαράδεκτο τρόπο, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το Τούρκο-Λυβικό μνημόνιο. Αυτά τα κοιτάσματα είναι Ελληνικά.

Τα έσοδα της Ελλάδας από την εκμετάλλευση αυτών των 16 στόχων τύπου Ζορ η αξία των οποίων ανέρχεται, 12.8 τρις μ3 βιογενούςφυσικού αερίου, ήτοι 452 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου, επί $ 15/1000 κυβικά πόδια, διότι θα βγάλουμε στην Ευρώπη, ανέρχεται σε $ 6.78 τρις. Το 20% της αξίας των κοιτασμάτων, ήτοι $ 1.36 τρις θα πάει στο Ελληνικό δημόσιο, νόμος Μανιάτη 4001/2011.  

Με αυτά τα χρήματα εξοφλούμε το δημόσιο χρέος, εξοπλίζουμε τις Ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, βελτιώνουμε αφάνταστα την ιατροφαρμακευτική μας περίθαλψη, χρηματοδοτούμε με άφθονο χρήμα την παιδεία και περισσεύουν χρήματα για έργα πολιτισμού. Καταπολεμούμε την ανεργία δημιουργώντας 250.000 θέσεις εργασίας με ελάχιστες μηνιαίες αποδοχές των 4000 ευρώ και σταματάμε την πληθυσμιακή συρρίκνωση της Ελλάδα. Και όμως οι Αμερικανοί σταματούν την ανάπτυξη της Ελλάδας μέσω των ακτιβιστών περιβαλλοντολόγων με τις προσφυγές τους στο ΣτΕ.

Σήμερα άκουσα τον πρωθυπουργό να λέει ότι θα σταθούμε στο πλευρό της Ουκρανίας. Δεν φαντάζομαι να στείλει η Ελλάδα στρατό να πολεμήσει για την Ουκρανία, μια χώρα που διάκειται εχθρικά προς την Ελλάδα δεδομένου ότι στέλνει όπλα στον εχθρό μας που είναι η Τουρκία. Και ο κύριος πρωθυπουργός καλό είναι να μάθει τι έπαθε η Ελλάδα πριν 105 χρόνια, δηλαδή το 1917, όταν στείλαμε την σιδηρά μεραρχία του Κωνσταντίνου στην Κριμαία να πολεμήσει μαζί με τον Τσαρικό στρατό τους Μπολσεβίκους. Όχι μόνο μας κατατρόπωσαν αλλά έστειλαν τους επιζώντες στρατιώτες πίσω στην Ελλάδα οδικά μέσω Ρουμανίας με αποτέλεσμα πάρα πολύ να πεθάνουν από τον βαρύ χειμώνα και να πάθουν κρυοπαγήματα. Ο πατέρας μου έχασε 4 δάχτυλα των ποδιών του. Και αυτό ήταν το λιγότερο. Όταν έγινε ο πόλεμος με την Τουρκία μετά το 1918 χάσαμε την ανατολική Θράκη, που την είχαμε κερδίσει,καταστράφηκε η Σμύρνη, που την είχαμε πάρει, χάσαμε Ίμβρο και Τένεδο και είχαμε ανταλλαγή πληθυσμών. 

Η Ελλάδα των 2 Ηπείρων και 4 θαλασσών συρρικνώθηκε. Τι συνέβη; Οι Ρώσοι εξόπλισαν τους Τούρκους εναντίον της Ελλάδας, η λεγόμενη Μικρασιατική καταστροφή. Και αυτό οφείλεται στην λανθασμένη επέμβαση του Ελληνικού στρατού το 1917 που πήγε να υπερασπιστεί το υπό κατάρρευση καθεστώς του Τσάρου. Τέτοιες αστοχίες πρέπει να αποφεύγονται. 

Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει τα κοιτάσματά της για να βοηθήσει την Ευρώπη. Ίσως να μας βοηθήσει η Γαλλία. Αν όχι τότε θα μας βοηθήσουν οι αγορές. Υπάρχει τεράστιο ενεργειακό έλλειμμα και η λύση για την Ευρώπη βρίσκεται στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων της Ανατολική Μεσογείου, κυρίως όμως των κοιτασμάτων Κύπρου και Ελλάδας. Έχουμε τεράστιο πλούτο που δεν είναι μόνο το φυσικό αέριο που υπάρχει στα 4500 μέτρα βάθος, ήτοι στο Μειόκαινο.Έχουμε στα βαθύτερα στρώματα, ήτοι στο Παλαιογενές, πυρολιτικό φυσικό αέριο και υγρούς αέριους υδρογονάνθρακες (gasliquids) και βαθύτερα στα Μεσοζωικά στρώματα αργό πετρέλαιο που σήμερα λόγω βάθους, άνω των 10000 μέτρων δεν είναι εκμεταλλεύσιμο λόγω τεχνολογίας.  Τα πάχη των ιζημάτων κάτω από την Κρήτη υπερβαίνουν κατά πολύ τα 20 χιλιόμετρα. Τίγκα με υδρογονάνθρακες.

Συμπέρασμα: Όχι μόνο ο αγωγός  East Med θα γίνει για να επιβιώσει ενεργειακά η Ευρώπη αλλά και τα υπόλοιπα Έλληνα-Κυπριακά κοιτάσματα φυσικού αερίου θα αξιοποιηθούν στέλνοντας ετησίως στην Ευρώπη 150 δις μ3 φυσικού αερίου για 100 χρόνια.   

1.Το κοίτασμα φυσικού αερίου Ζορ είναι ένας Μειοκαινικός κοραλλιογενή κώνος στο τέλος της Μεσογειακής Ράχης. Έχει έκταση στην βάση του 100 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα, ύψος 730 μέτρων, πορώδες 55% εκ του οποίου το 33% περιέχει βιογενές φυσικό αέριο και το υπόλοιπο θαλασσινό νερό. Η περιεκτικότητα σε φυσικό αέριο ανέρχεται σε 30 τρις κυβικά πόδια ήτοι 0.8 τρις μ3. 

Τα αντίστοιχα κοιτάσματα Καλυψώ και Γλαύκος έχουν το μεν πρώτο 5 φορές μικρότερο όγκο και 5 φορές μικρότερη ποσότητα φυσικού αερίου ήτοι 6 τρις κυβικά πόδια, το δε δεύτερο κοίτασμα έχει 4 φορές μικρότερο όγκο και 4 φορές λιγότερο φυσικό αέριο ήτοι 7.5 τρις κυβικά πόδια. 

Δεδομένου ότι αυτή η αναλογία όγκου/ ποσότητα φυσικού αερίου ισχύει στους ήδη ανευρεθέντες κοραλλιογενείς υφάλους που υπάρχουν στην Μεσογειακή Ράχη που ξεκινά από την Κεφαλονιά και τελειώνει στο Ζορ, γίνεται η λογική υπόθεση ότι όλοι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, 2 τον αριθμό, που βρίσκονται στον κόλπο της Κυπαρισσίας και στα θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, 14 τον αριθμό, επειδή είναι πιστά αντίγραφα του Ζορ, θα πρέπει να έχουν τις ίδιες ποσότητες φυσικού αερίου ήτοι 452.032 τρις κυβικά πόδια που ισοδυναμούν με 12.8 τρις μ3.

*Ο Δρ. Αντώνης Ε. Φώσκολος γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου, είναι Ομότιμος Καθηγητής στο Πολυτεχνείο Κρήτης και Ομότιμος Επιστήμονας Έρευνας στο Γεωλογικό Ινστιτούτο του Καναδά. Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος ακαδημαϊκών θεμάτων του Πολυτεχνείου Κρήτης, πρόεδρος του τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων και σύμβουλος για ενεργειακά θέματα του ΟΗΕ. Έχει 84 δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με Citation Index of 338, 47 ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια σε Ευρώπη και Αμερική και 14 τεχνικές εκθέσεις για λογαριασμό των ΔΕΠ-ΕΚΥ, ΔΕΗ, ΙΓΜΕ και ΟΗΕ.

——————————————————————————-

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του ΙΗΑ εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς – μέλη του ΙΗΑ. Η ιστοσελίδα του ΙΗΑ δεν λογοκρίνει, ούτε επεμβαίνει σε άρθρα – κείμενα των μελών του ΙΗΑ.

πηγή. https://professors-phds.com/2022/02/25/42157/?fbclid=IwAR0mO2wTQuu3OIQMYkdWGo93X3kqym5A0Izf-ejPWrawddAhMAo-74vO44s

Ο λογαριασμός στους πολλούς, τα υπερκέρδη για τους λίγους

Την περασµένη Τετάρτη, κι ενώ την προηγούµενη µέρα η Κοµισιόν είχε ανακοινώσει τολµηρά µέτρα που έδιναν τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις να στηρίξουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από τις εν εξελίξει µεγάλες αυξήσεις στο ρεύµα απέναντι στις οποίες η ελληνική κυβέρνηση κρατούσε αιδήµονα σιωπή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε αιφνιδιαστικά λόγο για «κερδοσκοπία που ανεβάζει αδικαιολόγητα τις τιµές» και ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συµβούλιο πρόταση για πλαφόν στις τιµές φυσικού αερίου στο Χρηµατιστήριο ενέργειας του Αµστερνταµ η οποία ήδη απορρίφθηκε από τις χώρες του βορρά.

H κίνηση Μητσοτάκη ως επικοινωνιακός αντιπερισπασµός στοχεύει στο να ξεγελάσει τους ταλαίπωρους ιθαγενείς προκειµένου να µην πάρουν χαµπάρι ότι η κυβέρνηση της Ν∆ –όπως αποκάλυψαν πηγές του υπουργείου Ενέργειας– δεν θα υιοθετήσει κανένα από τα µέτρα ανακούφισης που πρότεινε την Τρίτη η Κοµισιόν.

Τα µέτρα αυτά περιλαµβάνουν µεταξύ άλλων, την επιβολή διατίµησης στις τιµές ρεύµατος και την επιβολή έκτακτης φορολογίας στα υπερκέρδη των προµηθευτών ρεύµατος, προκειµένου αυτά τα λεφτά να δοθούν ως κρατικές επιδοτήσεις στο ρεύµα. Η κυβέρνηση της Ν∆ όµως απέρριψε τα µέτρα µε το σκεπτικό πρώτον, ότι έχει ήδη δώσει κρατικές επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύµα και δεν µπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τον προϋπολογισµό και, δεύτερον, γιατί η ∆ΕΗ (καµία κουβέντα για τους υπόλοιπους τρεις ιδιώτες παραγωγούς) έχει ήδη δώσει εκπτώσεις. Η ξαφνική πρωτοβουλία Μητσοτάκη ενάντια στην «κερδοσκοπία που ανεβάζει τις τιµές στην Ευρώπη» στοχεύει κυρίως να πείσει τους ιθαγενείς ότι για όλα φταίει η ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση. Μόνο που ο πενταπλασιασµός των τιµών ενέργειας που πληρώνουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις µέσα σε ένα χρόνο είναι αποκλειστικά ελληνικό φαινόµενο και τον τρόπο µε τον οποίο γίνεται αυτό εξηγεί σήµερα στο Documento ο Αντώνης ∆ραγανίγος, ηλεκτρολόγος µηχανικός και µέλος της Συντονιστικής Επιτροπής της ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

 Από τον περασµένο Αύγουστο οι τιµές του ηλεκτρικού ρεύµατος έχουν πάρει την ανηφόρα. Η κυβέρνηση αποδίδει το φαινόµενο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση. Πόσο ισχύει αυτό;

Ας πάρουµε µία µέρα της εβδοµάδας που πέρασε, κατά την οποία το µείγµα ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα διαµορφώθηκε ως εξής: φυσικό αέριο 48,8%, ΑΠΕ 21,86%, λιγνίτης 18,83% και εισαγωγές 2,79%. Την ίδια µέρα η τιµή του φυσικού αερίου στα διεθνή χρηµατιστήρια αυξήθηκε κατά 11%. Αφού το φυσικό αέριο συµµετείχε στο µείγµα της µέρας κατά περίπου 50%, ακόµη και αν όλη η αύξηση της τιµής του περνούσε στην ηλεκτροπαραγωγή, η αύξηση της τιµής του ρεύµατος θα έπρεπε να είναι 5-5,5%! Ούτε οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) ούτε η τιµή του λιγνίτη αυξήθηκαν! Κι όµως, την ίδια ηµέρα η χονδρεµπορική τιµή του ρεύµατος στη χώρα µας αυξήθηκε κατά 50%, σε 426,9 ευρώ από 279,94 ευρώ (αύξηση 52,5% µέσα σε µία µέρα)! Αυτό και µόνο το παράδειγµα αποδεικνύει ότι οι εξωφρενικές αυξήσεις δεν προκύπτουν από την αύξηση των διεθνών τιµών, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση, αλλά από την απίστευτη κερδοσκοπική µανία των µεγάλων επιχειρήσεων της ενέργειας.

Παρότι η κυβέρνηση προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από τη διεθνή ενεργειακή κρίση, τον πόλεµο στην Ουκρανία ή τον… κακό µας τον καιρό, το ράλι στις τιµές του ρεύµατος οφείλεται στην απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας. Πρόκειται για ένα φρικτό µηχανισµό νοµιµοποιηµένης κερδοσκοπίας, που δηµιουργήθηκε από τις κυβερνήσεις και την ΕΕ ώστε τα µεγάλα ενεργειακά µονοπώλια να κερδίζουν δισεκατοµµύρια, ενώ οι λαοί καταδικάζονται στη φτώχεια και στο κρύο.

Η µετατροπή των βασικών πρώτων υλών σε χρηµατιστηριακά προϊόντα δίνει τη δυνατότητα σε αυτούς που ελέγχουν τα χρηµατιστήρια να καθορίζουν σε παγκόσµιο επίπεδο τις τιµές, σπρώχνοντάς τες προς τα πάνω στο όνοµα του οποιουδήποτε προβλήµατος. Ετσι, αν υπάρξει αύξηση στην τιµή του φυσικού αερίου λόγω του πολέµου στην Ουκρανία, η αύξηση αυτή θα µεταφερθεί αυτόµατα µέσω του χρηµατιστηρίου (για την Ευρώπη το Χρηµατιστήριο του Αµστερνταµ) στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από τον προµηθευτή!

Για τη χώρα µας κοµβική στιγµή νοµίζω ήταν η εισαγωγή του target model. Μπορείς να µας εξηγήσεις ποιοι κανόνες του ελληνικού target model ανεβάζουν τις τιµές ρεύµατος που πληρώνουν τα νοικοκυριά και πώς το κάνουν;

Στο πλαίσιο του ενιαίου ευρωπαϊκού µοντέλου αγοράς, γνωστού και ως «µοντέλου στόχου» (target model), που άρχισε να οικοδοµείται το 2016 επί ΣΥΡΙΖΑ, οικοδοµήθηκε το σηµερινό µοντέλο της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η αγορά αυτή συντίθεται από τέσσερις διακριτές αγορές: την αγορά προθεσµιακών προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας, την αγορά επόµενης ηµέρας, την ενδοηµερήσια αγορά και την αγορά εξισορρόπησης. Η λειτουργία των τριών πρώτων αγορών συγκροτεί αυτό που ονοµάζεται «Ελληνικό Χρηµατιστήριο Ενέργειας», ενώ η «αγορά εξισορρόπησης» είναι αποκλειστική αρµοδιότητα του Α∆ΜΗΕ.

Πώς λειτουργεί το Χρηµατιστήριο Ενέργειας; Η τιµή εκκαθάρισης της ηλεκτρικής ενέργειας στο Ελληνικό Χρηµατιστήριο Ενέργειας γίνεται µε βάση την υψηλότερη τιµή της κάθε ώρας (οριακές τιµές), ανεξαρτήτως του µείγµατος των πηγών παραγωγής ενέργειας. Αυτό σηµαίνει ότι η τιµή του ακριβότερου καυσίµου (στην προκειµένη περίπτωση του φυσικού αερίου) καθορίζει συνολικά την τιµή του ρεύµατος, παρότι στο µείγµα παραγωγής περιλαµβάνονται και άλλες πηγές (όπως οι ΑΠΕ, ο λιγνίτης ή τα υδροηλεκτρικά) που καµία σχέση δεν έχουν µε το φυσικό αέριο ούτε η τιµή τους επηρεάζεται από την αύξησή του! Το ρεύµα τιµολογείται σαν να παραγόταν όλο από φυσικό αέριο, αν και η συµµετοχή του στην παραγωγή δεν ξεπερνά το 35-40%.

Αυτό σηµαίνει ότι οι τέσσερις µεγάλοι προµηθευτές (∆ΕΗ, Μυτιληναίος, Elpedison, Ηρων) έχουν υπερκέρδη, αφού πουλάνε όλη την ενέργεια είτε από λιγνίτη είτε από ΑΠΕ στην ακριβότερη τιµή, που σήµερα είναι αυτή του φυσικού αερίου στο Χρηµατιστήριο του Αµστερνταµ. Με βάση τα παραπάνω, ο πρώην πρόεδρος της ΡΑΕ κ. Κάπρος παραδέχτηκε τον Ιανουάριο –πολύ πριν από την τελευταία εκτόξευση της τιµής του φυσικού αερίου– ότι η τιµή των ΑΠΕ ήταν υπερτιµολογηµένη κατά 145%!

Στα παραπάνω πρέπει να συνυπολογίσουµε το κερδοσκοπικό όργιο της «αγοράς εξισορρόπησης». Εκεί οι προµηθευτές καταθέτουν σε πραγµατικό χρόνο προσφορές για την κάλυψη των «κενών» που µπορεί να έχουν προκύψει στο σύστηµα (εξισορρόπηση). Οσο αυξάνεται η χρήση των ΑΠΕ τόσο η ανάγκη για εφεδρείες πολλαπλασιάζεται (π.χ. προσωρινές ελλείψεις, ανάγκες ευστάθειας του συστήµατος κ.λπ.). Η τιµή της µεγαβατώρας στην «αγορά εξισορρόπησης» όµως µε βάση την ισχύουσα νοµοθεσία επιτρέπεται να εκτινάσσεται έως τις 4.240 ευρώ (συνήθως είναι 3.000 ευρώ). Ετσι µπορεί ένας ιδιώτης παραγωγός να δώσει µια ακριβή τιµή στο Χρηµατιστήριο Ενέργειας και να µην µπει στο σύστηµα την επόµενη ηµέρα, υπολογίζοντας ότι αν υπάρξει κάποια ανάγκη, θα µπορέσει να πουλήσει το ρεύµα στην «αγορά εξισορρόπησης» σε δεκαπλάσια τιµή από την τιµή της ηµέρας και σε εικοσαπλάσια από το κόστος παραγωγής !

Αν και οι τιµές χονδρικής της ενέργειας έχουν ανέβει πολύ σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, το 2021 τα ελληνικά οικιακά τιµολόγια κατέγραψαν αύξηση 80% ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι αυξήσεις ήταν µονοψήφιες. Γιατί;

Η εκτίναξη της τιµής του ρεύµατος αφορά όλη την Ευρώπη: οι λαοί σε όλες τις χώρες πληρώνουν την ιδιωτικοποίηση/απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας! Οµως εδώ πράγµατι η κυβέρνηση των «αρίστων της συµφοράς» έχει δώσει ρέστα. Η Ελλάδα είναι η µόνη χώρα στην οποία το 100% του ρεύµατος περνά µέσω του Χρηµατιστηρίου Ενέργειας. ∆εύτερη είναι η Ελβετία µε 38%, ενώ η κοιτίδα του νεοφιλελευθερισµού, το Ηνωµένο Βασίλειο, έχει µόλις 13%! Κάπου ανάµεσα κινείται η Γερµανία. Σε αυτές τις χώρες το υπόλοιπο ποσοστό ενέργειας καλύπτεται µε µακροχρόνια συµβόλαια, που επηρεάζονται λιγότερο από τις ηµερήσιες διακυµάνσεις των τιµών. Μέχρι και άνθρωποι της αγοράς ενέργειας λένε ότι στο Χρηµατιστήριο Ενέργειας καλό είναι να µην εντάσσεται πάνω από το 15% του παρεχόµενου ρεύµατος. Αλλά οι Χατζηδάκης, Σκρέκας, Μητσοτάκης επέλεξαν να… µεγαλουργήσουν και σε αυτό τον τοµέα, στέλνοντας βέβαια σε όλους εµάς τον λογαριασµό!

Λέγεται και υπάρχουν στοιχεία ότι οι σηµερινές εκρηκτικές αυξήσεις οφείλονται σε µεγάλο βαθµό στο ότι η κυβέρνηση της Ν∆ προχώρησε σε πρόωρη απολιγνιτοποίηση, εξαρτώντας πλήρως την ηλεκτροπαραγωγή της χώρας από το πανάκριβο λόγω της συγκυρίας φυσικό αέριο.

Αυτό είναι άλλη µια πονεµένη ιστορία. Καταρχάς οι κυβερνήσεις της Ν∆ δεσµεύτηκαν ότι θα κλείσουν πλήρως τις λιγνιτικές µονάδες µέχρι το 2023, όταν η ίδια η Γερµανία έθετε το αντίστοιχο όριο στο 2038! Αυτό σήµανε τη βίαιη αντικατάσταση του λιγνίτη από το πολύ πιο ακριβό εισαγόµενο φυσικό αέριο. Η κυβέρνηση χρησιµοποίησε ως επιχείρηµα ότι λόγω του χρηµατιστηρίου ρύπων το κόστος παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη είχε πολλαπλασιαστεί και η ∆ΕΗ έµπαινε µέσα. Εδώ όµως υπάρχουν κάποια σοβαρά ζητήµατα που κρύβουν η κυβέρνηση και τα παπαγαλάκια της.

Τι είναι το χρηµατιστήριο ρύπων και γιατί έπρεπε να υπάρχει; Η ΕΕ στο όνοµα της πράσινης µετάβασης οικοδόµησε ένα σύστηµα δικαιωµάτων εκποµπών ρύπων, µε βάση το οποίο µοίρασε «δικαιώµατα ρύπων» σε χώρες και εταιρείες και έστησε ένα «χρηµατιστήριο ρύπων». Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕ φρόντισε να απονείµει δωρεάν δικαιώµατα ρύπων σε όλες τις ηλεκτροβόρες βιοµηχανίες ώστε να διαφυλάξει την ανταγωνιστικότητά τους και φόρτωσε το κόστος των ρύπων στις εταιρείες παραγωγής ενέργειας, που το µεταβιβάζουν άµεσα στον καταναλωτή.

Η χρηµατιστηριακή τιµή αυτού του ανύπαρκτου προϊόντος (του δικαιώµατος να ρυπαίνεις) εκτινάχτηκε στα 70 ευρώ/τόνο τον Νοέµβρη του 2021 από 18 ευρώ/τόνο τον Ιούνιο του 2018! Αντί να παίρνουν µέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος, φορτώνουν στις πλάτες των λαών ένα «τέλος ρύπανσης» στους λογαριασµούς του ρεύµατος. Υπάρχει όµως και κάτι επιπλέον. Κατά την περίοδο 2012-14, όταν στηνόταν όλη αυτή η ιστορία, η Ελλάδα δεν ζήτησε να κατανεµηθούν για τις δικές της βιοµηχανίες παραγωγής ενέργειας (δηλαδή τη ∆ΕΗ) δωρεάν δικαιώµατα ρύπων, όπως έκαναν λ.χ. η Πολωνία, η Σλοβενία και άλλες λιγνιτοπαραγωγές χώρες στο πλαίσιο της µεταβατικής περιόδου. Ηταν τόση η µανία τους να διαλύσουν τη ∆ΕΗ που της φόρτωσαν κόστη ρύπων που µπορούσαν να είχαν αποφύγει. Την πορεία αυτή δεν ανέτρεψε ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι όροι της απολιγνιτοποίησης είναι λοιπόν καταστροφικοί.

Τι λύσεις υπάρχουν;

Για να βγούµε από αυτό το αδιέξοδο πρέπει να συγκρουστούµε µε αυτούς που το δηµιουργούν και να σπάσουµε αυγά εδώ και τώρα. Καταρχάς, όλα τα αγαθά που είναι απαραίτητα για τη διαβίωση (τρόφιµα, ρεύµα, νερό) πρέπει να αποδεσµευτούν από οποιαδήποτε φορολογική επιβάρυνση. Σήµερα στη βενζίνη τα ¾ της τιµής που πληρώνει ο καταναλωτής είναι οι φόροι!

∆εύτερον, να σταµατήσει αµέσως η τρέλα της διαπραγµάτευσης των βασικών αυτών αγαθών στα διάφορα χρηµατιστήρια και να επιβληθεί πλαφόν στις τιµές. ∆εν µπορεί η τιµή στο αλεύρι να εξαρτάται από το χρηµατιστήριο ούτε να µπαίνει πλαφόν στο ποσοστό κέρδους του εµπόρου, όπως νοµοθέτησε πρόσφατα η κυβέρνηση, αντί να µπει πλαφόν στις τιµές που πληρώνει ο καταναλωτής. Τρίτον, η ∆ΕΗ και όλες οι επιχειρήσεις ενέργειας πρέπει να περάσουν στο κράτος, χωρίς αποζηµίωση, µε εργατικό και λαϊκό έλεγχο. Η ενέργεια όπως και η υγεία, η εκπαίδευση, το νερό είναι ζωτικά κοινωνικά αγαθά, πρέπει να ανήκουν εξ ολοκλήρου στο δηµόσιο και να βρίσκονται εκτός της σφαίρας οποιασδήποτε αγοράς. Για να υλοποιηθούν αυτά απαιτείται µια πολιτική ρήξης µε τα γεράκια των Βρυξελλών και τις κυβερνήσεις που στηρίζουν την πολιτική τους, µια πορεία ρήξης και αποδέσµευσης από την ΕΕ και τις επιταγές της. ∆ύσκολες καταστάσεις, δύσκολες αποφάσεις. Αλλιώς θα πούµε το ψωµί ψωµάκι.

πηγή/ https://www.documentonews.gr/article/o-logariasmos-stoys-polloys-ta-yperkerdi-gia-toys-ligoys/

Γιατί οι υψηλές τιμές στην ενέργεια θα γίνουν μόνιμο πρόβλημα

 

Δημήτρης Καρδοματέας

Το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης αποδίδεται στη συνδρομή μια σειράς λόγων όπως η απότομη ανάκαμψη της οικονομίας και επομένως της ζήτησης ενέργειας μετά τα lockdown της πανδημίας, η αύξηση της ζήτησης (και των τιμών) του LNG στην Ασιατική αγορά και ο συνακόλουθος περιορισμός της προσφοράς του στην Ευρώπη, η μείωση της παραγωγής ΦΑ στην Ευρώπη, ιδίως στη Βόρειο θάλασσα και στην Ολλανδία, οι μισογεμάτες υπόγειες αποθήκες ΦΑ στην Ευρώπη και η καθυστέρηση έναρξης λειτουργίας του αγωγού Nord Stream 2 σε συνδυασμό με την επιλογή της Ρωσίας να μην αυξήσει σημαντικά τις προμήθειες πέραν των ποσοτήτων που προβλέπονταν στα συμβόλαια.

Έτσι, φθάσαμε στη δραματική αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας από τα μέσα του 2021. Είναι περιστασιακό όμως το πρόβλημα; Μήπως και άλλοι, συστημικοί, λόγοι επιδείνωσαν την κρίση και δημιουργούν το πλαίσιο για την επανεμφάνισή της ολοένα και πιο συχνά; Έχουμε ξαναζήσει παρόμοια ενεργειακή κρίση στο παρελθόν ή η σημερινή πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη; Ποια είναι τα μαθήματα που λαμβάνουμε και τι θα μπορούσε να γίνει σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα;

Κατ’ αρχήν, ως ενεργειακή κρίση ορίζουμε την ελλειμματικότητα της προσφοράς ενέργειας σε μια γεωγραφική περιοχή έτσι ώστε να μην ικανοποιείται πλήρως η ζήτηση, με επακόλουθο και την αύξηση των τιμών. Η ενεργειακή κρίση μπορεί να οφείλεται σε διαταραχή της προσφοράς (συνηθέστερο) ή/και σε αύξηση της ζήτησης. Οι πρώτες ενεργειακές κρίσεις σε παγκόσμιο γεωγραφικό εύρος ήταν οι πετρελαϊκές του 1973 και 1979, ως αποτέλεσμα γεωπολιτικών αιτιών που σχετίζονταν με τους τότε κυρίαρχους παραγωγούς πετρελαίου.

Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε η παραγωγή πετρελαίου και από πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη εκτός της Μέσης Ανατολής, δημιουργήθηκαν πλάνα διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας όπως η παραγωγή/εισαγωγή φυσικού αερίου, οι πρώτες αναπτύξεις Α.Π.Ε. όπως οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, προωθήθηκε η εκμετάλλευση εγχωρίων πρώτων υλών όπως στην Ελλάδα ο λιγνίτης, κλπ. Φαινόταν ότι η ασφάλεια ενεργειακής τροφοδοσίας είχε σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί, παρ’ότι υπήρχε πάντα ο κίνδυνος εξάντλησης των παγκοσμίων αποθεμάτων. Την εποχή εκείνη η ενέργεια ήταν αντικείμενο κρατικού σχεδιασμού και εκτέλεσης (οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου (ΦΑ) και ηλεκτρικής ενέργειας (ΗΕ) ήταν κρατικές στην Ευρώπη) και οι όποιες αστοχίες ήταν αποτέλεσμα αστοχιών του κράτους.

Στη συνέχεια, σε μια προσπάθεια βελτίωσης της λειτουργίας της οικονομίας από τις αγκυλώσεις που είχαν δημιουργηθεί από τις δυσλειτουργίες του κράτους ως προμηθευτή αγαθών, άρχισαν από τη δεκαετία του 1990 οι απελευθερώσεις αγορών και οι ιδιωτικοποιήσεις κρατικών εταιρειών σε όλα τα κράτη με ελεύθερη οικονομία.

Τελευταίοι απελευθερώθηκαν οι τομείς των τηλεπικοινωνιών, της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, λόγω των προφανών ερωτημάτων που τίθενται. Η απελευθέρωση επετεύχθη αφού δημιουργήθηκε ένα πολύπλοκο θεσμικό πλαίσιο που περιελάμβανε διαχωρισμό των δικτύων και ελεύθερη πρόσβαση τρίτων, ανεξάρτητες αρχές με αποφασιστικές αρμοδιότητες, διασυνοριακό εμπόριο, κλπ. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο δημιουργήθηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για να υπερπηδηθούν τα εμπόδια των επί μέρους εθνικών προτεραιοτήτων.

Στην περίπτωση του φυσικού αερίου, αποφασιστική ώθηση στη δημιουργία συνθηκών ελεύθερης αγοράς και ανταγωνισμού (gas to gas competition), έδωσε η ανάπτυξη της spot αγοράς του LNG και η κατασκευή πολλών σταθμών εισαγωγής LNG στην Ευρώπη από τις αρχές του 21ου αι. Ως φυσικό επακόλουθο, αναπτύχθηκαν οι σχετικοί κόμβοι διαπραγμάτευσης (Virtual Trading Points ή Gas Hubs), στους οποίους άρχισαν να διαπραγματεύονται και ποσότητες pipeline gas καθώς η spot αγορά επεκτεινόταν. Οι κόμβοι διαπραγμάτευσης στο ΦΑ είναι ανά ευρύτερη γεωγραφική περιοχή λόγω των ιδιαιτεροτήτων μεταφοράς του ΦΑ (σε αντίθεση με το πετρέλαιο). Π.χ. στην Ευρώπη, μεγάλες ποσότητες ΦΑ διακινούνται με αγωγούς σε αντίθεση με την Ασία.

Ο κόμβος διαπραγμάτευσης που κυριάρχησε στην Ευρώπη ήταν ο Ολλανδικός (Title Transfer Facility, TTF) λόγω του μεγάλου όγκου των συναλλαγών. Οι τιμές που διαμορφώνονταν στο χρηματιστήριο αυτό έγιναν στο τέλος σημείο αναφοράς όλων των συναλλαγών ΦΑ. Σε αυτό προσχώρησαν και τα μακροχρόνια συμβόλαια αερίου για να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό από τη spot αγορά, συνδέοντας σημαντικό ποσοστό των τιμών τους με τον δείκτη TTF.

Έτσι, έγινε και το φυσικό αέριο χρηματιστηριακό είδος, όπως το πετρέλαιο.

Τα χρηματιστήρια όμως έχουν ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: (α) Οι τιμές που διαμορφώνονται είναι αυτές τις οποίες αποδέχονται οι συναλλασσόμενοι και δεν αντιπροσωπεύουν κατά κανόνα τα πραγματικά κόστη των αγαθών. Εκφράζουν μόνο την κατάσταση από πλευράς προσφοράς και ζήτησης. (β) Επηρεάζονται πολύ από την ψυχολογία.

Αρκεί μια δήλωση του Προέδρου Πούτιν για να ανέβουν ή κατέβουν οι τιμές στο TTF και (γ) Υπόκεινται σε στρατηγικές από πλευράς είτε των πωλητών (όπως στην περίπτωση των προμηθευτών ενέργειας) είτε των αγοραστών (όπως στην περίπτωση των επενδυτικών ταμείων). Η χειραγώγηση δε είναι πιο εύκολη σε «ρηχά» χρηματιστήρια, δηλ. με μικρό όγκο συναλλαγών. Δεν υπάρχουν ενδείξεις οτι κάτι τέτοιο συμβαίνει στο ΤΤF.

Η «μόλυνση» των τοπικών τιμών ΦΑ από το Ολλανδικό χρηματιστήριο ΦΑ (TTF)

Οι ανωτέρω εξελίξεις έχουν οδηγήσει τις τιμές του ΦΑ σε όλες τις Ευρωπαϊκές αγορές να ακολουθούν πλέον τις τιμές του Ολλανδικού χρηματιστηρίου ΦΑ (TTF) τη στιγμή της συναλλαγής, ανεξάρτητα από τις τιμές με τις οποίες έχει αποκτηθεί το ΦΑ: Οι τιμές στο Ιταλικό χρηματιστήριο ΦΑ PSV έχουν πρακτικά εξισωθεί με του Ολλανδικού TTF, μολονότι υπάρχουν 20 bcm υπόγειων αποθηκών στην Ιταλία. Με άλλα λόγια, οι προμηθευτές φυσικού αερίου πωλούν στο χρηματιστήριο το φυσικό αέριο στις τιμές του TTF ακόμα και αν το έχουν αποθηκεύσει πριν σε χαμηλότερες τιμές (αυτό βέβαια μπορεί να συμβεί και αντίστροφα).

Και στην Ελλάδα, οι προμηθευτές αερίου πωλούν με ρήτρα TTF στους καταναλωτές (συγκεκριμένα με αναφορά στο μέσο όρο των τιμών του προηγούμενου της τιμολόγησης μήνα του προθεσμιακού προϊόντος με παράδοση στο μήνα τιμολόγησης [Front Month Settlement Price] που εμπορεύεται στο TTF1), ανεξάρτητα από τα συμβόλαια προμήθειας που διαθέτουν. Μόνο η ΔΕΠΑ έδωσε έκπτωση της τάξης του 15% (είχε βέβαια τη δυνατότητα από τις μακροχρόνιες συμβάσεις της), αλλά προφανώς δε θα το έκανε αν δεν ήταν δημόσια εταιρεία.

Η αγορά φυσικού αερίου είναι πλέον υπερτοπική και κανένα έλεγχο δεν μπορεί να έχει επί αυτής ένα συγκεκριμένο κράτος. Έτσι, αν π.χ. υπάρξει μια αύξηση των τιμών στο Ολλανδικό Χρηματιστήριο ΦΑ λόγω διαταραχής των ποσοτήτων ρωσικού αερίου που διέρχονται από την Ουκρανία, η αύξηση αυτή θα μεταφερθεί και στην Ελλάδα μολονότι η τελευταία μπορεί να θιγεί λιγότερο αφού το ρωσικό αέριο που διοχετεύεται στην Ελλάδα παρακάμπτει από το 2020 την Ουκρανία και διέρχεται μόνο από Τουρκία και Βουλγαρία.

Είναι η λύση τα μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου (δηλ. με διάρκεια άνω του έτους); Θα μπορούσε, αν τα μακροχρόνια συμβόλαια προσφέρονταν σε σταθερές τιμές. Όλοι όμως οι παραγωγοί προσφέρουν μακροχρόνια συμβόλαια με τιμές αναπροσαρμοζόμενες βάσει μιας φόρμουλας που περιλαμβάνει τις τιμές του TTF (όπως προελέχθη), τις τιμές του πετρελαίου και τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ (όταν οι τιμές είναι σε δολάρια). Οι τιμές του πετρελαίου

υπόκεινται και αυτές σε διακύμανση, προβλέπεται μάλιστα να αυξηθούν κατά την πορεία της ενεργειακής μετάβασης λόγω μείωσης των επενδύσεων στην παραγωγή πετρελαίου. Έτσι, δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης κάλυψη με τα μακροχρόνια συμβόλαια, αν και μπορεί να εξασφαλισθεί καλύτερη διασπορά του κινδύνου, εξομάλυνση των τιμών καθώς στα μακροχρόνια συμβόλαια η αναπροσαρμογή της τιμής γίνεται με αναφορά στη μέση τιμή του δείκτη σε ένα εύρος χρόνου, και προφανώς ασφάλεια τροφοδοσίας.

Καμία αγορά ΦΑ δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής από την άποψη του εφοδιασμού αν βασίζεται κατά 100% στη spot αγορά – πρέπει κατά τουλάχιστον 50% να καλύπτεται από εγχώρια παραγωγή ή μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας. Η τελευταία συνθήκη πληρούται για την Ελλάδα με τα συμβόλαια της ΔΕΠΑ. Αυτά τα μακροχρόνια συμβόλαια έσωσαν την Ελληνική αγορά από πολλές κρίσεις εφοδιασμού ΦΑ στο παρελθόν (π.χ. αρχές 2009, τέλος 2016/αρχές 2017, κλπ.). Οι μακροχρόνιες συμβάσεις με διαφοροποίηση των δεικτών αναφοράς θα ήταν καλή λύση για τη μείωση του κινδύνου και για μεγάλους καταναλωτές ΦΑ με σχετικά προβλέψιμες καταναλώσεις (π.χ. βιομηχανίες). Οι μικροί καταναλωτές όμως δεν μπορούν να συνάψουν τέτοια συμβόλαια και να καλυφθούν από τις διακυμάνσεις λόγω TTF.

Δεν ήταν όμως μόνο το φυσικό αέριο…

Η «μόλυνση» των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα από τις τιμές φυσικού αερίου του TTF

Εκτός από το φυσικό αέριο, χρηματιστηριακό είδος έγινε και η ηλεκτρική ενέργεια μετά την απελευθέρωση και της αγοράς αυτής. Η ηλεκτρική ενέργεια έχει όμως διατηρήσει τον τοπικό χαρακτήρα της λόγω της ιδιομορφίας της (δεν μπορεί να αποθηκευθεί, ούτε υπάρχουν επαρκή δίκτυα μεταφοράς σε μεγάλες αποστάσεις). Στην Ελλάδα σημείο διαπραγμάτευσης της ΗΕ είναι το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (ΕΧΕ).

Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται με διαφόρους τρόπους: Η παραγωγή από Α.Π.Ε. (κατά βάση αιολικά, φωτοβολταϊκά και υδροηλεκτρικά) έχει απολύτως σταθερό και ελεγχόμενο κόστος παραγωγής, βασίζεται σε εγχώριους, καθαρούς και ανανεώσιμους πόρους (άνεμο, ήλιο και νερό) είναι δε και απόλυτα συμβατή με τον στόχο της αποανθρακοποίησης. Η παραγωγή από εγχώριους λιγνίτες έχει σταθερό κόστος πρώτης ύλης, επηρεάζεται όμως από τις διακυμάνσεις των τιμών CO2 που βαίνουν αυξανόμενες1, ενώ είναι και υπό διοικητική απόσυρση λόγω της ενεργειακής μετάβασης.

Η παραγωγή από φυσικό αέριο επιτρέπεται μεταβατικά στην πορεία της αποανθρακοποίησης και μάλιστα θα παίζει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη της στοχαστικότητας των ΑΠΕ μέχρις ότου αναπτυχθούν επαρκώς άλλες μέθοδοι αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες, αντλησιοταμιευτικά, ανανεώσιμα αέρια). Το κόστος ηλεκτροπαραγωγής από ΦΑ εξαρτάται κατά 70% περίπου από το κόστος του καυσίμου (φυσικό αέριο). Η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου στην αγορά ΗΕ στην Ελλάδα ήταν 38% το 2021. Ένα άλλο 37% καλύφθηκε από ΑΠΕ συμπεριλαμβανομένων υδροηλεκτρικών (το υπόλοιπο από λιγνίτες κατά 10% και εισαγωγές κατά 15%).

Παρά τη σύνθεση αυτή, όταν οι τιμές ΦΑ περίπου 5πλασιάσθηκαν στο TTF (από 20 €/MWh περίπου τη δεκαετία 2010-2020 στα 100 €/MWh περίπου στο τέλος του 2021 με προσωρινές αιχμές μέχρι τα 187 €/MWh), το ίδιο συνέβη και στις ημερήσιες τιμές ΗΕ που εκκαθαρίζονται στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας: Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς (Market Clearing Price, MCP) της προ-ημερήσιας Αγοράς (Day Ahead Market, DAM)1: από 50-60 €/MWh στις αρχές 2021 στα 235-245 €/MWh στο τέλος του 2021 με προσωρινές αιχμές ακόμα ψηλότερα. Αντίστοιχα αυξήθηκαν και οι λογαριασμοί προσαυξήσεων.

Παρατηρείται λοιπόν οτι η ημερήσια διακύμανση των τιμών του TTF μεταφέρεται και στις τιμές εκκαθάρισης ηλεκτρικής ενέργειας του ελληνικού χρηματιστηρίου (day ahead market clearing prices) σαν να παραγόταν όλη η ΗΕ από μονάδες ΦΑ που αγοράζουν το ΦΑ στη spot αγορά. Έτσι, διαπιστώνεται ότι από τη λειτουργία του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, η τιμή εκκαθάρισης καταλήγει σε τιμή που δεν αντιπροσωπεύει το πραγματικό μίγμα ηλεκτροπαραγωγής.

Στη συνέχεια, επειδή η ανωτέρω χρηματιστηριακή τιμή ΗΕ χρησιμοποιείται ως ο δείκτης για την αναπροσαρμογή των τιμών πώλησης ΗΕ στους καταναλωτές που έχουν συμβόλαια με κυμαινόμενη τιμή, η αύξηση αυτή μεταφέρεται και στις τιμές καταναλωτού ηλεκτρικής ενέργειας. Δηλ. αντί του 40% (όση περίπου είναι η συμμετοχή του ΦΑ στην ηλεκτροπαραγωγή), οι τιμές ΗΕ «μολύνονται» κατά 100% από τις τιμές ΦΑ του TTF. Μόνο όσοι έχουν συμβόλαια αγοράς ΗΕ με σταθερή τιμή μπορούν να καλυφθούν από τις διακυμάνσεις του TTF.

Συνέπεια των ανωτέρω είναι, όταν οι τιμές ΦΑ εκτοξεύονται, να δημιουργούνται υπερκέρδη στους παραγωγούς που έχουν μονάδες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής και πωλούν με βάση την τιμή του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Στην περίπτωση των μονάδων Α.Π.Ε. οι οποίες έχουν feed-in tariff ή feed-in premium, το υπερβάλλον όφελος μεταφέρεται τελικά στον ΕΛΑΠΕ δημιουργώντας έτσι τη βάση για τις επιδοτήσεις των καταναλωτών. Αυτό δεν ισχύει όμως όταν θα εισέλθουν στην παραγωγή μονάδες ΑΠΕ πλήρως εμπορικές, καθώς και στην περίπτωση άλλων μονάδων (π.χ. φυσικού αερίου ή μεγάλες υδροηλεκτρικές), όπου το υπερβάλλον όφελος παραμένει στους παραγωγούς.

Παρά το γεγονός ότι οι επιδοτήσεις των καταναλωτών από τα πλεονάσματα του ΕΛΑΠΕ ανακουφίζει σε ένα βαθμό τους τελευταίους, χωρίς να επιβαρύνει μάλιστα τους φορολογούμενους, είναι φανερό ότι εξηλεκτρισμός της οικονομίας δεν μπορεί να προχωρήσει με εξωπραγματικά υψηλές τιμές ΗΕ.

Που οφείλεται το φαινόμενο αυτό

Η τιμή εκκαθάρισης ΗΕ στο χρηματιστήριο περιλαμβάνει τις υψηλότερες τιμές κάθε ώρας (οριακές τιμές). Επομένως με πολύ μικρή ποσότητα συναλλαγών μπορεί να ωθείται η τιμή εκκαθάρισης στα ύψη. Και ένα μικρό ποσοστό ακριβής ΗΕ (από ΦΑ ή εισαγωγές) θα υπάρχει πάντα στο μίγμα, λόγω της στοχαστικότητας των ΑΠΕ και των αιχμών ζήτησης.

Είναι επίσης σαφές ότι στο χρηματιστήριο ΗΕ, η ισχύς βρίσκεται στα χέρια των παραγωγών-πωλητών (sellers’ market), οι οποίοι, όπως είναι φυσικό, επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση των ωφελειών τους. Δεν υπάρχει ισορροπία δυνάμεων.

Τέλος, τα χρηματιστήρια ΗΕ είναι πάντα τοπικά. Τα τελευταία όμως θα είναι πάντα «ρηχά» και προβληματικά σε χώρες με μικρές αγορές όπως η Ελλάδα.

Τα ανωτέρω προβλήματα είναι συστημικά και όχι περιστασιακά, και πρέπει να μας προβληματίσουν αν το σημερινό μοντέλο της αγοράς ΗΕ είναι σωστό. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ίδιες υψηλές τιμές παρατηρούνται και στα γειτονικά χρηματιστήρια των Βαλκανικών κρατών και της Ιταλίας, με αποτέλεσμα και η εισαγόμενη ΗΕ να είναι εξ ίσου ακριβή. Η παρούσα ενεργειακή κρίση μπορεί να παρέλθει όταν οι γενεσιουργοί αιτίες εκλείψουν, αλλά τίποτα δεν αποκλείει την επανεμφάνιση των υψηλών τιμών ΗΕ κατά τη διάρκεια της ενεργειακής μετάβασης, λόγω της μεταβλητότητας των τιμών ΦΑ, παρά τη σταθερότητα κόστους των μονάδων Α.Π.Ε.

Άποψή μας είναι ότι η ΗΕ, ως αγαθό απαραίτητο (που θα γίνεται όλο και πιο απαραίτητο στην πορεία αποανθρακοποίησης), χωρίς υποκατάστατα και χωρίς δυνατότητα αποθήκευσης, δεν μπορεί να είναι πλήρως χρηματιστηριακό είδος όπως ο καφές, ο χάλυβας, κλπ. Διότι οι αγοραστές/καταναλωτές δεν μπορούν ούτε να αναβάλλουν την αγορά όταν οι τιμές είναι υψηλές, ούτε να αποθηκεύσουν την ΗΕ όταν οι τιμές είναι χαμηλές. Η δε μετακίνηση των υψηλών τιμών αμέσως και καθ’ολοκληρία στην λιανική κατανάλωση, δεν παρέχει κίνητρο συγκράτησης των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.

Τα χρηματιστήρια έχουν καθιερωθεί ως ο τυπικός τρόπος καθορισμού των τιμών σε μια ελεύθερη αγορά επειδή τα οφέλη υπερβαίνουν κατά κανόνα τα προβλήματα από τη λειτουργία τους (που πάντα υπάρχουν, ιδίως σε μικρές αγορές). Ο κανόνας όμως αυτός δεν φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας.

Διαπιστώνεται ότι τα προβλήματα, δυστυχώς, υπερισχύουν των ωφελειών, αφού φαίνεται να οδηγούμαστε σε ενδημικά υψηλές τιμές ΗΕ λόγω της αναμενόμενης αύξησης της τιμής των ορυκτών καυσίμων και των συστημικών προβλημάτων των χρηματιστηρίων ηλεκτρικής ενέργειας που προαναφέρθηκαν.

Όμως, οι επιπτώσεις των (αδικαιολόγητα) υψηλών τιμών ΗΕ, διαχέονται σε όλη την οικονομία και επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητά της, όπως και την ποιότητα ζωής των πολιτών, παράγουν πληθωρισμό και ύφεση, ενώ θα αποτελέσουν σίγουρα και deal killer για την αποανθρακοποίηση. Το θέμα είναι πολύ σοβαρό για να αφεθεί σε αδράνεια...

Τι μπορεί να γίνει

Πως μπορούν να καλυφθούν οι καταναλωτές στο ανωτέρω πλαίσιο;

Θεωρώντας ότι μια ριζική αλλαγή του σημερινού μοντέλου, όπως έχει θεσμοθετηθεί σε επίπεδο Ε.Ε., θα πάρει χρόνο να πραγματοποιηθεί (πρώτα πρέπει γίνουν κατανοητά από την πλειονότητα των κρατών-μελών τα προβλήματά του), παραθέτουμε κατωτέρω ορισμένες σκέψεις βελτίωσης, πολλές από τις οποίες άλλωστε έχουν διατυπωθεί και από άλλους αναλυτές.

Πρώτο μέτρο είναι οι μεγάλοι καταναλωτές να προχωρήσουν σε διμερή συμβόλαια με παραγωγούς/προμηθευτές που έχουν σημαντική παραγωγή από μονάδες σταθερού κόστους (π.χ. Α.Π.Ε.), τα οποία να μη μπορούν να αρνηθούν χωρίς εύλογη αιτία οι παραγωγοί/πωλητές. Εναλλακτικά, μπορούν να καλυφθούν χρησιμοποιώντας την προθεσμιακή αγορά ΗΕ (όχι χωρίς ρίσκο βέβαια), εφ’όσον όμως η τελευταία λειτουργήσει χωρίς προβλήματα (πράγμα καθόλου σίγουρο για τους ίδιους συστημικούς λόγους της προ-ημερήσιας αγοράς).

Οι μικροί/μεσαίοι καταναλωτές μπορούν να αυξήσουν τη διαπραγματευτική τους δύναμη με την οργάνωσή τους σε Ενεργειακές Κοινότητες, οι οποίες να προχωρήσουν επίσης σε διμερή συμβόλαια. Οι Ενεργειακές Κοινότητες είναι σημαντικό εργαλείο, αλλά αποτελούν πρόκληση για την Ελλάδα που δεν έχει καλή παράδοση σε συλλογικές πρωτοβουλίες.

Επίσης, η σύστασή τους απαιτεί χρόνο και επομένως δεν δίνει άμεση λύση. Εναλλακτικά, οι μικροί καταναλωτές μπορούν να επιλέγουν σταθερά τιμολόγια ΗΕ, με αντίστοιχη δέσμευση βέβαια ως προς τη διάρκεια του συμβολαίου (και αντίστοιχο ρίσκο). Στο σημείο αυτό, πρέπει να σημειωθεί ότι θα ήταν χρήσιμη η ρύθμιση υποχρεωτικότητας παροχής επιλογής σταθερών τιμολογίων (ή τιμολογίων με ένα ποσοστό σταθερότητας) στους μικρούς (και επομένως πλέον ευάλωτους από διαπραγματευτικής άποψης) καταναλωτές.

Η θεσμοθετημένη διάθεση της ΗΕ που παράγεται από Α.Π.Ε. με διμερή συμβόλαια (δηλ. εκτός του χρηματιστηρίου), η οποία εφαρμόζεται ευρέως σε άλλες

Ευρωπαϊκές χώρες με συμφωνίες πωλητών-αγοραστών, είναι και η βάση της «γαλλικής πρότασης», την οποία (ορθώς) υποστηρίζει και η Ελλάδα.

Δεύτερο μέτρο είναι η προτυποποίηση των τιμολογίων και η διαφάνεια στον υπολογισμό των χρεώσεων, καθώς και η ενδελεχής ενημέρωση των καταναλωτών για τις διαθέσιμες επιλογές, έργο στο οποίο εργάζεται ήδη η ΡΑΕ. Αυτό θα καταστήσει τους καταναλωτές πιο ενεργούς και προσεκτικούς στις επιλογές τους, επομένως θα ωφελήσει τον ανταγωνισμό.

Συγχρόνως, η βελτίωση λειτουργίας μετά από σχετική ανάλυση, και ο αυστηρός έλεγχος του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας είναι σε κάθε περίπτωση απαραίτητος για την αποφυγή καταχρηστικών συμπεριφορών από ισχυρούς παίκτες, οι οποίες άλλωστε ελλοχεύουν σε κάθε Χρηματιστήριο. Η δυσκολία απόδειξης τέτοιων πράξεων είναι γνωστή - όταν όμως αποδεικνύονται, πρέπει το κόστος να υπερβαίνει το όφελος για τους πρωταγωνιστές.

Άλλος τρόπος είναι οι καταναλωτές να γίνουν και παραγωγοί της ενέργειάς τους. Πιο εύκολα οι μεγάλοι, αλλά και οι μικροί μέσω των Ενεργειακών Κοινοτήτων ή μέσω των φωτοβολταϊκών στέγης, με τη μέθοδο του ενεργειακού συμψηφισμού (net metering). Αυτή είναι άλλωστε και η γοητεία των φωτοβολταϊκών: μπορεί να κάνει κάθε νοικοκυριό να παράγει τη δική του ενέργεια (έστω μερικώς), ενώ η Ελλάδα λόγω του κλίματός της, προσφέρεται ιδιαίτερα για την εφαρμογή αυτή.

Στα μέσα 2021 η εγκατεστημένη ισχύς των φ/β στέγης ήταν το 9,9 % μόνο του συνόλου των φ/β. Υπάρχουν σίγουρα μεγάλα περιθώρια αύξησης στον τομέα αυτόν με την υιοθέτηση κατάλληλων μέτρων από την Πολιτεία (π.χ. με φορολογικά κίνητρα ή διοικητικά μέτρα, όπως με τους ηλιακούς θερμοσίφωνες). Ο στόχος τα φωτοβολταϊκά στέγης να αποτελούν το 50% του συνόλου των φ/β δεν είναι ανέφικτος. Επί πλέον, τα φ/β στέγης δεν έρχονται σε σύγκρουση με άλλες χρήσεις γης (π.χ. αγροτική). Το ΥΠΕΝ φαίνεται να κινείται ήδη προς την κατεύθυνση αυτή.

Γενικά, η επέκταση της παραγωγής, και ιδίως της ιδιοπαραγωγής, από Α.Π.Ε., είναι μια από τις πιο ριζικές λύσεις για τη δημιουργία συνθηκών σταθερότητας στις τιμές ΗΕ. Τα θεσμικά μέτρα και κίνητρα είναι εύκολο να διαμορφωθούν. Το δυσκολότερο εμπόδιο στην επέκταση των Α.Π.Ε. φαίνεται οτι είναι η έλλειψη ηλεκτρικού χώρου στα δίκτυα διανομής ΗΕ.

Τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ΗΕ έχουν σχεδιασθεί για συγκεντρωτική παραγωγή σε μεγάλες εγκαταστάσεις, όπως απαιτούσαν τα ορυκτά καύσιμα για οικονομικούς και περιβαλλοντικούς λόγους, και όχι για παραγωγή σε αποκεντρωμένες μικρές εγκαταστάσεις. Απαιτείται ανασχεδιασμός και ενίσχυση των δικτύων με ταχείες διαδικασίες, δεδομένου ότι αυτό είναι απαραίτητο όχι μόνο για να επιτευχθούν οι στόχοι της ενεργειακής μετάβασης, αλλά και για να πραγματοποιηθεί αυτή όσο πιο ανώδυνα γίνεται για τους πολίτες της Ελλάδος.

Και μια τελευταία σημείωση: Καλό είναι η ενεργειακή μετάβαση να συνοδευθεί από δημιουργία ελληνικής τεχνογνωσίας και παραγωγής των φωτοβολταϊκών συστημάτων, όπως έγινε με επιτυχία με τους ηλιακούς θερμοσίφωνες. Η χώρα του ήλιου πρέπει να χρησιμοποιήσει σωστά το θείο δώρο της….

*Ο Δημήτρης Καρδοματέας είναι Ενεργειακός Σύμβουλος, τ. Γενικός Δ/ντής Στρατηγικής & Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ

πηγη. https://www.liberal.gr/news/giati-oi-upsiles-times-stin-energeia-tha-ginoun-monimo-problima/431425

Από πού προκύπτουν οι εξωφρενικές τιμές του ρεύματος στην Ελλάδα;

 Αντώνης Δραγανίγος*

Οι λογαριασμοί του ρεύματος έχουν προκαλέσει τεράστια προβλήματα σε εκατομμύρια νοικοκυριά. Οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης καταφεύγουν σε εξηγήσεις μακριά απ’ την πραγματικότητα: τη «δυσαρμονία προσφοράς-ζήτησης», την «αλματώδη ανάπτυξη μετά τον κορονοϊό», την «παγκόσμια ενεργειακή κρίση». Το μόνο στο οποίο δεν αναφέρονται είναι η «απελευθέρωση» της αγοράς ενέργειας, δηλαδή η ιδιωτικοποίηση του ρεύματος. Πώς να εξηγήσουν ότι το «αόρατο χέρι της αγοράς» που δήθεν θα έριχνε τις τιμές, έχει οδηγήσει τους λογαριασμούς σε ανοδικό ράλι; Πώς να εξηγήσουν ότι η ενέργεια από κοινωνικό αγαθό έχει μετατραπεί σε χρηματιστηριακό προϊόν;

Η –ιδιωτική, πλέον– ΔΕΗ ανακοίνωσε υπερδιπλασιασμό της λειτουργικής της κερδοφορίας στα 886 εκατ. ευρώ για το 2020, τα Ελληνικά Πετρέλαια (Elpedison) σημείωσαν βελτίωση άνω των 600 εκ ευρώ το 2021, ενώ ο Μυτιληναίος (Protergia) έθεσε τον… σεμνό στόχο να διπλασιάσει την κερδοφορία του το 2022! Σε διεθνές επίπεδο η κερδοφορία των μονοπωλιακών ομίλων της ενέργειας εκτινάσσεται: η BP ανακοίνωσε κέρδη ύψους 12,8 δισ. δολαρίων για το 2021, τα υψηλότερα ετήσια κέρδη των τελευταίων 8 ετών, η Shell άγγιξε τα 19 δισ. δολάρια, ενώ η ExxonMobil μετράει κέρδη ύψους 23 δισ. δολαρίων. Η φτώχεια μας τα κέρδη τους, τόσο απλά!

Την ώρα που η ενεργειακή φτώχεια απειλεί τους λαούς, μια χούφτα καπιταλιστών θησαυρίζουν αξιοποιώντας την προνομιακή θέση που τους εξασφάλισε το εξωφρενικό θεσμικό πλαίσιο που δημιούργησαν από κοινού με τους μηχανισμούς της ΕΕ και τις κυβερνήσεις, στο όνομα της περιβαλλοντικής κρίσης και της «πράσινης μετάβασης». Πώς γίνεται αυτό; Είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς, αλλά η διαμόρφωση της τελικής τιμής του ρεύματος περνάει μέσα από τουλάχιστον τρία χρηματιστήρια.

Χρηματιστήριο ρύπων. Η Ε.Ε. στο όνομα της «πράσινης μετάβασης» οικοδόμησε ένα Σύστημα Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων, με βάση το οποίο μοίρασε «δικαιώματα ρύπων» σε χώρες και εταιρείες και έστησε ένα «χρηματιστήριο ρύπων». Η καλή μας η ΕΕ φρόντισε να απονείμει δωρεάν δικαιώματα ρύπων σε όλες τις ηλεκτροβόρες βιομηχανίες για να διαφυλάξει την «ανταγωνιστικότητά» τους και φόρτωσε το κόστος των ρύπων στις εταιρείες παραγωγής ενέργειας, αφού ο καταναλωτής δεν μπορεί να ζήσει χωρίς ρεύμα. Η χρηματιστηριακή τιμή αυτού του ανύπαρκτου προϊόντος (του «δικαιώματος να ρυπαίνεις») εκτινάχθηκε στα 70 €/tn τον Νοέμβρη 2021, από μόλις 18 €/tn τον Ιούνιο του 2018! Και φυσικά αυτό επιστρέφει ως κόστος στο ρεύμα!

Χρηματιστήριο φυσικού αερίου. Οσο κλιμακώνονται οι στόχοι για την «απολιγνιτοποίηση», αυξάνεται η χρήση του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή. Στην Ελλάδα, το ποσοστό ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο διπλασιάστηκε ανάμεσα στο 2014 και το 2019, φτάνοντας στο 35%. Η τιμή του φυσικού αερίου καθορίζεται κυρίως στο χρηματιστήριο του Αμστερνταμ. Ετσι, αν π.χ. υπάρξει μια αύξηση των τιμών στο ολλανδικό χρηματιστήριο ΦΑ, ας πούμε λόγω διαταραχής των ποσοτήτων ρωσικού αερίου που διέρχονται από την Ουκρανία, η αύξηση αυτή θα μεταφερθεί και στην Ελλάδα, ακόμη κι αν η χώρα μας προμηθεύεται αέριο από την Αλγερία. Η υψηλότερη τιμή που διαμορφώνεται από την κερδοσκοπική φούσκα στο χρηματιστήριο του Αμστερνταμ «διαχέεται» παντού και καθορίζει τις τιμές του φυσικού αερίου συνολικά.

Η απόφαση της κυβέρνησης Μητσοτάκη να κλείσει πλήρως τις λιγνιτικές μονάδες έως το 2028 (όταν η ίδια η Γερμανία έχει θέσει το αντίστοιχο ορόσημο 10 χρόνια αργότερα!), επιταχύνοντας τις εξελίξεις, δεν έχει να κάνει φυσικά με τις… οικολογικές ευαισθησίες της Ν.Δ., αλλά με την αβάντα στους ιδιώτες επιχειρηματίες μονάδων φυσικού αερίου.

Το ελληνικό χρηματιστήριο ενέργειας. Αυτό είναι έτσι οργανωμένο που η τιμή της ενέργειας δεν καθορίζεται από το μείγμα των πηγών που συμμετέχουν στην παραγωγή της (λχ ΑΠΕ που έχουν χαμηλό κόστος), αλλά από την τιμή του ακριβότερου καυσίμου, δηλαδή σήμερα του φυσικού αερίου, και μάλιστα στην ακριβότερη τιμή της, που είναι η τιμή της στο χρηματιστήριο του Αμστερνταμ. Η τιμή εκκαθάρισης της ηλεκτρικής ενέργειας στο χρηματιστήριο της ενέργειας περιλαμβάνει τις υψηλότερες τιμές κάθε ώρας (οριακές τιμές), ανεξαρτήτως πηγής. Με άλλα λόγια: η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στο ελληνικό χρηματιστήριο διαμορφώνεται ωσάν να παραγόταν όλη η ηλεκτρική ενέργεια από μονάδες φυσικού αερίου, μολονότι το φυσικό αέριο συμμετέχει στην ηλεκτροπαραγωγή μόνο κατά 35%!

Σε αριθμούς: το 2021 η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα ήταν 38% (37% καλύφθηκε από ΑΠΕ συμπεριλαμβανομένων και των υδροηλεκτρικών, 10% από λιγνιτικές μονάδες και 15% από εισαγωγές). Παρά τη σύνθεση αυτή, όταν οι τιμές του φυσικού αερίου πενταπλασιάσθηκαν στο Χρηματιστήριο του Αμστερνταμ, το ίδιο συνέβη και στις τιμές στο ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας: η μεγαβατώρα σκαρφάλωσε από 50-60 € στις αρχές 2021 στα 235-245 € στο τέλος του ίδιου χρόνου. (Δ. Καρδοματέα «Γιατί οι υψηλές τιμές στην ενέργεια θα γίνουν μόνιμο πρόβλημα», liberal 10/2/22)

Σημειωτέον ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη που το 100% της ενέργειας που μπαίνει στο σύστημα περνάει μέσα από το χρηματιστήριο -με δεύτερη την Ελβετία με 38% (!), ενώ στην κοιτίδα του νεοφιλελευθερισμού, τη Μ. Βρετανία, το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 13% και η υπόλοιπη ποσότητα διευθετείται μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων. (Πηγή: The Manifold, «Ποιος φταίει για την ενεργειακή ακρίβεια στην Ελλάδα» 27/1/2022)

Bonus: η «αγορά εξισορρόπησης». Πρόκειται για μια αγορά στην οποία οι προμηθευτές καταθέτουν σε πραγματικό χρόνο προσφορές για την κάλυψη των «κενών ενέργειας» που μπορεί να έχει το σύστημα. Θα μπορούσε να περιγραφεί ως «αγορά έκτακτης ανάγκης». Εδώ έρχεται το κερασάκι στην τούρτα της κερδοσκοπίας των ελληνικών ομίλων ενέργειας: ενώ η τιμή χονδρικής του ρεύματος κυμαίνεται περίπου στα 200 €/mwh (στην Ελλάδα που είναι η ακριβότερη στην Ευρώπη), η ίδια μεγαβατώρα στην «αγορά εξισορρόπησης» εκτινάσσεται μέχρι και τα 4.240 €/mwh! Νομιμότατα λοιπόν ένας ιδιώτης παραγωγός μπορεί να μπαίνει με μια υψηλή τιμή στο χρηματιστήριο ενέργειας για να μην μπει στο σύστημα την επόμενη ημέρα, λογαριάζοντας ότι έτσι θα δημιουργηθεί κάποια έλλειψη ρεύματος στο σύστημα που θα του επιτρέψει να πουλήσει τελικά το ρεύμα στην «αγορά εξισορρόπησης» με δεκαπλάσια τιμή.

Σε όλα τα παραπάνω πρέπει να συνυπολογίσουμε τις πρακτικές καρτέλ από τις εταιρείες παραγωγής ενέργειας στη χώρα μας, στις οποίες πλέον συμμετέχει και η ΔΕΗ, που λειτουργεί με μόνο γνώμονα το κέρδος των μετόχων της. Και βέβαια την ευκολία με την οποία οι πάροχοι ενέργειας, χωρίς κανένα φραγμό από το ελληνικό κράτος, μπορούν να μετακυλίουν το κόστος του χρηματιστηρίου στους καταναλωτές, επιτυγχάνοντας υπερκέρδη για τους ίδιους και ενεργειακή φτώχεια για όλους εμάς.

Ολα αυτά ακούγονται παράλογα: κι όμως, αυτός ο «παραλογισμός» είναι ακριβώς η λειτουργία της «απελευθερωμένης» αγοράς ενέργειας. Η επιδότηση των τιμολογίων, που διαφημίζει η κυβέρνηση, δεν αποτελεί λύση. Οχι μόνο γιατί είναι ψίχουλα, αλλά κυρίως γιατί αφήνει άθικτο τον τερατώδη μηχανισμό αύξησης των τιμών, επιδοτώντας ουσιαστικά με κρατικό χρήμα την κερδοσκοπία.

Το βαθύτερο θεμέλιο των τραγικών εξελίξεων στην τιμή του ρεύματος είναι ακριβώς το γεγονός ότι το ρεύμα αντί για κοινωνικό αγαθό έχει γίνει εμπόρευμα, και μάλιστα χρηματιστηριακό, σύμφωνα με τις επιταγές του κεφαλαίου, τις ντιρεκτίβες της ΕΕ και την ευγενή χορηγία των κυβερνήσεων Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ. Η ενέργεια πρέπει να φύγει ολοκληρωτικά από την σφαίρα της εμπορευματικής παραγωγής και να γίνει ξανά δημόσιο αγαθό. Αυτό σημαίνει αγώνα για εθνικοποίηση του ενεργειακού τομέα (εθνικοποίηση της ΔΕΗ και όλων των ιδιωτικών μονάδων) χωρίς αποζημίωση, με εργατικό και λαϊκό έλεγχο. Μόνο ένας εθνικοποιημένος τομέας ενέργειας μπορεί να εξασφαλίσει φτηνό ρεύμα για όλους, αξιοποιώντας τις υπάρχουσες τεχνολογίες με κριτήριο τις κοινωνικές ανάγκες και την περιβαλλοντική ισορροπία.

Αυτό, φυσικά, προϋποθέτει πλήρη απειθαρχία στις ντιρεκτίβες και την πολιτική της ΕΕ, την ίδια την ΕΕ και μια πορεία ρήξης και αποδέσμευσης από αυτή. Αυτός ο πολιτικός στόχος, που ανακύπτει τελικά σε κάθε μικρό ή μεγάλο θέμα, δεν είναι «για το μέλλον» αλλά για το τώρα.

---

* Ηλεκτρολόγος μηχανικός, ΚΣΕ ΑΝΤΑΡΣΥΑ

πηγή. https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/333222_apo-poy-prokyptoyn-oi-exofrenikes-times-toy-reymatos-stin-ellada

Ενεργειακή Κρίση & Οικονομικές Συνέπειες στην Εποχή της Πανδημίας

 ΑΠΟ ΚΡΗΤΗ TV

https://www.youtube.com/watch?v=X_w3PAKZYY0

Ενεργειακή Κρίση - Ενεργειακή Φτώχεια- Εμπλοκή στις Εφοδιαστικές Αλυσίδες και Επισιτιστικό Ζήτημα στο καιρό της Πανδημίας και της Ενεργειακής Μετάβασης . Στο επίκεντρο η Οικονομία σε Παγκόσμιο Επίπεδο, Ευρωπαικά και στη πορτοφόλι της κοινωνίας και των νοικοκυριών. Στην εκπομπή παρεμβαίνουν και καταθέτουν την άποψη τους : - Ο Καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο , Κωνσταντίνος Μελάς - Ο Ηλίας Κονοφάγος , Χημικός Μηχανικός του Ελβετικού Ομόσπονδου Πολυτεχνείου της Λοζάννης, Μέλος της Επιτροπής Ενέργειας της Ακαδημίας Αθηνών - Ο Μανώλης Παναγιωτάκης, πρώην Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Δ.Ε.Η. - Ο Χρήστος Κολοβός , Δρ Μηχανικός Μεταλλείων – Μεταλλουργός Μηχανικός ΕΜΠ τ. Διευθυντής Κλάδου Μεταλλευτικών Μελετών & Έργων ΔΕΗ ΑΕ/Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας - Ο Σωτήρης Καμενόπουλος, διδάκτορας στη Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης- Ερευνητής στους τομείς βιώσιμης αξιοποίησης των ορυκτών πόρων, τις σπάνιες γαίες και της γεωπολιτικής διαχείρισης κινδύνων - Ο Δημήτρης Πουλής , Μηχανολόγος- ηλεκτρολόγος, μηχανικός, τ. Καθηγητής Εφαρμογών στο τ. ΤΕΙ , ερευνητής θεμάτων «Κλιματικής Αλλαγής» - Ο Βασίλης Λύκος , Βιολόγος – Δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης Πανεπιστημίου Κρήτης - Ο Γιώργος Αδαλής, Οικονομέτρης – Αναλυτής Και ο Ζαχαρίας Μίχας , συνιδρυτής και διευθυντής Μελετών στο Ινστιτούτο Αναλύσεων Ασφάλειας και Άμυνας (ΙΑΑΑ/ISDA), συνεργάτης του εξειδικευμένου site “ defence-point.g” Δείτε "ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ" με τον Γιώργο Σαχίνη στην "ΚΡΗΤΗ TV"