Οι φωτιές που βλέπουμε σήμερα είναι, σε μεγάλο βαθμό, το αποτέλεσμα μιας Ευρώπης που έπαψε να κατοικεί την ύπαιθρό της.
lifo team
Οι εικόνες επαναλαμβάνονται κάθε καλοκαίρι με τέτοια συχνότητα ώστε κινδυνεύουμε να τις θεωρήσουμε φυσιολογικές. Δάση που μετατρέπονται μέσα σε λίγες ώρες σε κάρβουνο, χωριά που εκκενώνονται βιαστικά, άνθρωποι που εγκαταλείπουν τα σπίτια τους κρατώντας μια βαλίτσα και τα κατοικίδιά τους, πυροσβέστες που μάχονται επί ημέρες απένhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQαντι σε μέτωπα τα οποία εξαπλώνονται εν ριπή οφθαλμού. Από την Ισπανία και την Πορτογαλία μέχρι τη Γαλλία, την Ελλάδα και τη Σουηδία, η Ευρώπη ζει πλέον σχεδόν κάθε καλοκαίρι κάτω από την ίδια σκιά: τη σκιά των λεγόμενων «μεγαπυρκαγιών», πυρκαγιών τόσο εκτεταμένων και τόσο βίαιων ώστε ακόμη και οι πιο έμπειρες δυνάμεις δασοπυρόσβεσης δυσκολεύονται να τις αντιμετωπίσουν.
Η συνηθισμένη εξήγηση είναι γνωστή και, ως έναν βαθμό, σωστή. Η κλιματική αλλαγή ανεβάζει τη θερμοκρασία, παρατείνει τις περιόδους ξηρασίας, δημιουργεί ακραία κύματα καύσωνα και ευνοεί ισχυρούς ανέμους. Όλα αυτά συνθέτουν ιδανικές συνθήκες για την εξάπλωση μιας φωτιάς. Αν όμως αυτό είναι όλο, οι επιστήμονες δεν θα συνέχιζαν να αναζητούν απαντήσεις.
Γιατί ενώ ο πλανήτης θερμαίνεται παντού, οι πιο ακραίες πυρκαγιές εμφανίζονται κυρίως σε ορισμένες περιοχές;
Γιατί χώρες που διαθέτουν από τα καλύτερα οργανωμένα συστήματα πυροπροστασίας στον κόσμο βλέπουν χρόνο με τον χρόνο τα δάση τους να καταστρέφονται σε ολοένα μεγαλύτερη κλίμακα;
Και γιατί η Μεσόγειος μοιάζει να έχει μετατραπεί στο επίκεντρο αυτής της νέας πραγματικότητας;
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι γιατί άρχισε να αλλάζει το κλίμα. Είναι γιατί έπαψε να λειτουργεί εκείνο το τοπίο που επί αιώνες απορροφούσε τους κραδασμούς του. Και η απάντηση, όπως θα δούμε, βρίσκεται πολύ λιγότερο στα δάση απ' όσο στις κοινωνίες που τα εγκατέλειψαν.
Στην Ισπανία μέσα στη φετινή χρονιά έχουν ήδη καεί περισσότερα από 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, έκταση υπερδιπλάσια από τον ιστορικό μέσο όρο της χώρας. Στη Γαλλία, μια γιγαντιαία πυρκαγιά δυτικά του Μπορντό —τέσσερις φορές μεγαλύτερη σε έκταση από το Παρίσι— προκάλεσε τη μεγαλύτερη ειρηνική εκκένωση πληθυσμού στην ιστορία της χώρας, αναγκάζοντας περίπου 220.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Στη ΒρετΟι φωτιές που βλέπουμε σήμερα είναι, σε μεγάλο βαθμό, το αποτέλεσμα μιας Ευρώπης που έπαψε να κατοικεί την ύπαιθρό της.ανία, οι πυροσβέστες δίνουν μάχη με τη φωτιά στο Τίντγουιστλ Μουρ, μία από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ενώ σχεδόν ταυτόχρονα νέες εστίες εμφανίζονται από τη Σουηδία μέχρι την Κρήτη, καθώς ένα ακόμη παρατεταμένο κύμα καύσωνα σαρώνει την ευρωπαϊκή ήπειρο. Για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, η αίσθηση ότι «καίγεται ολόκληρη η Ευρώπη» δεν αποτελεί δημοσιογραφική υπερβολή· περιγράφει μια πραγματικότητα που επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε καλοκαίρι.
Μέσα σε αυτόν τον καταιγισμό εικόνων, είναι εύκολο να παρασυρθεί κανείς από την αίσθηση ότι παρακολουθεί την αρχή ενός κόσμου που καταρρέει. Τα κοινωνικά δίκτυα ενισχύουν αυτή την εντύπωση. Βίντεο με άλογα που τρέχουν μέσα σε αποπνικτικό καπνό, drone που καταγράφουν ολόκληρες πλαγιές μεταμορφωμένες σε μαύρες εκτάσεις στάχτης, σπίτια που καταρρέουν μέσα στις φλόγες και ουρανοί βαμμένοι σε ένα αφύσικο πορτοκαλί δημιουργούν μια σχεδόν αποκαλυπτική εικονογραφία. Δεν είναι σπάνιο οι αναρτήσεις αυτές να συνοδεύονται από δραματικές μουσικές και τη λέξη Apocalypse. Όσο περισσότερο τις παρακολουθεί κανείς, τόσο ευκολότερα γεννιέται η εντύπωση ότι η καταστροφή είναι αναπόφευκτη και ότι δεν απομένει παρά να μετράμε τις απώλειες.
Κι όμως, ίσως αυτό να είναι το πρώτο λάθος που πρέπει να αποφύγουμε.
Το αποκαλυπτικό αφήγημα είναι ελκυστικό γιατί προσφέρει μια απλή εξήγηση: ο κόσμος τελειώνει, άρα δεν υπάρχει τίποτε να καταλάβουμε πέρα από το μέγεθος της καταστροφής. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο απαιτητική. Ανάμεσα στην αφελή αισιοδοξία ότι «όλα θα πάνε καλά» και στη βεβαιότητα ότι «όλα χάθηκαν», υπάρχει ένας τρίτος δρόμος: η προσπάθεια να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει.
Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια όσους μελετούν τις μεγάλες πυρκαγιές. Γιατί οι φωτιές αποκτούν σήμερα τέτοια ένταση; Γιατί περιοχές που έκαιγαν επί αιώνες χωρίς να γνωρίζουν αυτές τις βιβλικές καταστροφές μετατρέπονται πλέον σε τοπία που θυμίζουν εμπόλεμη ζώνη;
Η πιο εύκολη απάντηση είναι η κλιματική αλλαγή. Και ασφαλώς αποτελεί μέρος της εξήγησης. Δεν είναι όμως η μοναδική. Αν ήταν, θα βλέπαμε παντού την ίδια εικόνα, αφού η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν σταματά στα σύνορα της Μεσογείου.
Η κατάσταση οφείλεται σε ένα κοκτέιλ παραγόντων. Στην εξίσωση μπαίνουν οι ακραίες θερμοκρασίες, αλλά και κάτι που ακούγεται εκ πρώτης όψεως αντιφατικό: οι ασυνήθιστα βροχεροί μήνες που προηγήθηκαν. Οι βροχές γέννησαν άφθονη βλάστηση σε περιοχές που ήδη αντιμετώπιζαν πρόβλημα υπερβολικής ανάπτυξης θάμνων και χόρτων. Όταν ακολούθησαν οι παρατεταμένοι καύσωνες, αυτή η βλάστηση ξεράθηκε και μετατράπηκε σε τεράστιο απόθεμα καύσιμης ύλης. Βάλτε όλα αυτά τα συστατικά μέσα σε ένα σέικερ, και το αποτέλεσμα είναι πυρκαγιές που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες https://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQακόμη και των καλύτερα οργανωμένων πυροσβεστικών δυνάμεων.
Όταν ξεσπά μια πυρκαγιά, οι κάτοικοι περιμένουν τα ελικόπτερα, τα πυροσβεστικά οχήματα και τα αεροσκάφη να δώσουν τη λύση. Όμως η πραγματική μάχη έχει χαθεί πολύ νωρίτερα, όταν τα χωράφια έμειναν ακαλλιέργητα, τα κοπάδια εξαφανίστηκαν, οι θάμνοι σκέπασαν τα παλιά μονοπάτια και τα χωριά άρχισαν να ερημώνουν.
Μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία ξεκινά από ένα παράδοξο. Γιατί χώρες που διαθέτουν πλούτο, τεχνολογία, δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης, εναέρια μέσα και άρτια εκπαιδευμένα σώματα δασοπυρόσβεσης πλήττονται τόσο σκληρά; Η κλιματική αλλαγή εξηγεί ένα μέρος του προβλήματος, επειδή η καύση ορυκτών καυσίμων μεταβάλλει το κλίμα και δημιουργεί ολοένα συχνότερα ακραίες συνθήκες ευνοϊκές για τις πυρκαγιές. Όμως αυτό δεν αρκεί. Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί οι ίδιες αυτές συνθήκες παράγουν τόσο διαφορετικά αποτελέσματα από τόπο σε τόπο. Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια την ιστορία του ευρωπαϊκού τοπίου.
ια χιλιάδες χρόνια, η Μεσόγειος δεν ήταν ένας τόπος όπου οι άνθρωποι προσπαθούσαν να αποκλείσουν τη φωτιά από τη φύση. Έμαθαν να ζουν μαζί της. Οι αγρότες έκαιγαν ελεγχόμενα χωράφια και βοσκοτόπια, καθάριζαν τη χαμηλή βλάστηση, άνοιγαν ξέφωτα, διατηρούσαν μικρές καλλιέργειες ανάμεσα στα δάση και δημιουργούσαν ένα πολύπλοκο μωσαϊκό από αμπέλια, ελαιώνες, οπωρώνες, βοσκότοπους και δασικές συστάδες. Η φωτιά υπήρχε πάντοτε· εκείνο που άλλαζε ήταν η δυνατότητά της να ταξιδεύει ανεμπόδιστα. Σε ένα τόσο κατακερματισμένο τοπίο, οι φυσικές και ανθρώπινες ασυνέχειες λειτουργούσαν σαν διαρκείς αντιπυρικές ζώνες.
Στην πραγματικότητα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι γιατί άρχισε να αλλάζει το κλίμα. Είναι γιατί έπαψε να λειτουργεί εκείνο το τοπίο που επί αιώνες απορροφούσε τους κραδασμούς του. Και η απάντηση, όπως θα δούμε, βρίσκεται πολύ λιγότερο στα δάση απ' όσο στις κοινωνίες που τα εγκατέλειψαν.
Για να καταλάβουμε τις σημερινές πυρκαγιές, δεν αρκεί να κοιτάξουμε το θερμόμετρο· πρέπει να κοιτάξουμε και την ύπαιθρο.
Αρκεί να συγκρίνει κανείς τη σημερινή ευρωπαϊκή ύπαιθρο με εκείνη που υπήρχε πριν από πενήντα ή εξήντα χρόνια. Το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά. Η γεωργία εκβιομηχανίστηκε, οι μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις εγκαταλείφθηκαν, τα κοπάδια μειώθηκαν, οι αγροτικοί πληθυσμοί μετακινήθηκαν στις πόλεις και ένα τεράστιο τμήμα της υπαίθρου έπαψε να αποτελεί χώρο καθημερινής εργασίας. Αυτό που για χιλιετίες ήταν ένα σύνθετο μωσαϊκό καλλιεργειών, βοσκοτόπων, θαμνώνων και μικρών δασών μετατράπηκε σταδιακά σε πολύ μεγαλύτερες και ομοιογενείς εκτάσεις βλάστησης. Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς αισθητική. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κινείται η φωτιά.
Οι εικόνες που κυκλοφορούν κάθε καλοκαίρι στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν συχνά ατελείωτες πλαγιές με καμένους κορμούς δέντρων, στοιχισμένους με σχεδόν μαθηματική ακρίβεια. Ο μέσος θεατής έχει την εντύπωση ότι πρόκειται για αρχέγονα δάση που αφανίστηκαν. Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις εκτάσεις είναι βιομηχανικές φυτείες. Σειρές από πεύκα ή ευκαλύπτους, φυτεμένα σε ίσες αποστάσεις, με σκοπό την παραγωγή ξυλείας ή χαρτοπολτού. Όταν η φωτιά εισέλθει σε ένα τέτοιο περιβάλλον, βρίσκει μπροστά της ένα σχεδόν ιδανικό καύσιμο: ομοιόμορφη βλάστηση, συνεχές φυτικό φορτίο και ελάχιστες φυσικές ασυνέχειες που θα μπορούσαν να ανακόψουν την πορεία της.
Η αντίφαση είναι προφανής. Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη φυτεύει περισσότερα δέντρα από ποτέ. Η δενδροφύτευση παρουσιάζεται δικαίως ως βασικό εργαλείο για την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Από το 1990 έως το 2015 οι δασικές εκτάσεις της ηπείρου αυξήθηκαν κατά περίπου 90.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα — σχεδόν όσο η συνολική έκταση της Πορτογαλίας.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευθεί να φυτέψει τρία δισεκατομμύρια νέα δέντρα έως το 2030. Πρόκειται για έναν φιλόδοξο περιβαλλοντικό στόχο. Όμως, όπως επιμένουν οι ειδικοί, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι ο αριθμός των δέντρων αλλά το είδος τους, η διάταξή τους στο τοπίο και, κυρίως, ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστούν στο μέλλον. Ένα δάσος δεν είναι απλώς μια συλλογή κορμών. Είναι ένα οικοσύστημα. Και ένα οικοσύστημα μπορεί να είναι ανθεκτικό ή εξαιρετικά εύφλεκτο.
Η περίπτωση της Ισπανίας είναι χαρακτηριστική. Από τη δεκαετία του 1940 δημιουργήθηκαν περίπου 40.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα νέων δασών, συχνά σε περιοχές όπου ιστορικά δεν υπήρχε συνεχής δασική κάλυψη. Οι φυτεύσεις βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε είδη όπως το πεύκο και ο ευκάλυπτος, τα οποία αναπτύσσονται γρήγορα και έχουν σημαντική οικονομική αξία, αλλά παρουσιάζουν και υψηλή ευφλεκτότητα. Η επιλογή τους δεν ήταν παράλογη για την εποχή της. Σήμερα όμως, μέσα σε ένα θερμότερο και ξηρότερο κλίμα, οι ίδιες αυτές επιλογές αποκτούν εντελώς διαφορεhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQτικές συνέπειες.
Ωστόσο, ούτε οι μονοκαλλιέργειες βρίσκονται στον πυρήνα του προβλήματος. Εκείνο που φαίνεται να απασχολεί περισσότερο όλους τους επιστήμονες είναι ένα άλλο φαινόμενο, λιγότερο θεαματικό αλλά ίσως πολύ πιο καθοριστικό: η εγκατάλειψη της υπαίθρου. Όσο περισσότεhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQρο μελετούν τις μεγάλες πυρκαγιές, τόσο περισσότερο καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικολογικό. Είναι δημογραφικό, κοινωνικό και οικονομικό. Οι φωτιές που βλέπουμε σήμερα είναι, σε μεγάλο βαθμό, το αποτέλεσμα μιας Ευρώπης που έπαψε να κατοικεί την ύπαιθρό της.
Και εδώ εμφανίζεται η ίσως πιο απρόσμενη διάσταση της υπόθεσης. Οι ειδικοί που μελετούν τις πυρκαγιές μιλούν όλο και λιγότερο για τα δάση και όλο και περισσότερο για τους ανθρώπους που λείπουν από αυτά.
Οι οικογένειες εγκαταλείπουν τα δάση για τις πόλεις. Κι εδώ κρύβεται μια από τις βαθύτερες κοινωνικές μεταβολές της μεταπολεμικής Ευρώπης. Σε διάστημα λίγων δεκαετιών, εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν την ύπαιθρο. Η γεωργία έπαψε να αποτελεί ελκυστική προοπτική για τις νεότερες γενιές, οι μικρές εκμεταλλεύσεις δεν μπορούσαν πλέον να ανταγωνιστούν τη βιομηχανική παραγωγή και ολόκληρες ορεινές περιοχές έχασαν σταδιακά τον πληθυσμό τους. Αυτό που κάποτε ήταν ζωντανός χώρος εργασίας και κατοίκησης μετατράπηκε σε έναν τόπο που επισκεπτόμαστε τα Σαββατοκύριακα ή στις διακοπές.
Εκεί όπου παλαιότερα υπήρχε ένα μωσαϊκό διαφορετικών χρήσεων γης, σχηματίζεται πλέον μια τεράστια ενιαία μάζα εύφλεκτης βλάστησης.
Οι εικόνες επαναλαμβάνονται κάθε καλοκαίρι με τέτοια συχνότητα ώστε κινδυνεύουμε να τις θεωρήσουμε φυσιολογικές. Δάση που μετατρέπονται μέσα σε λίγες ώρες σε κάρβουνο, χωριά που εκκενώνονται βιαστικά, άνθρωποι που εγκαταλείπουν τα σπίτια τους κρατώντας μια βαλίτσα και τα κατοικίδιά τους, πυροσβέστες που μάχονται επί ημέρες απέναντι σε μέτωπα τα οποία εξαπλώνονται εν ριπή οφθαλμού. Από την Ισπανία και την Πορτογαλία μέχρι τη Γαλλία, την Ελλάδα και τη Σουηδία, η Ευρώπη ζει πλέον σχεδόν κάθε καλοκαίρι κάτω από την ίδια σκιά: τη σκιά των λεγόμενων «μεγαπυρκαγιών», πυρκαγιών τόσο εκτεταμένων και τόσο βίαιων ώστε ακόμη και οι πιο έμπειρες δυνάμεις δασοπυρόσβεσης δυσκολεύονται να τις αντιμετωπίσουν.
Η συνηθισμένη εξήγηση είναι γνωστή και, ως έναν βαθμό, σωστή. Η κλιματική αλλαγή ανεβάζει τη θερμοκρασία, παρατείνει τις περιόδους ξηρασίας, δημιουργεί ακραία κύματα καύσωνα και ευνοεί ισχυρούς ανέμους. Όλα αυτά συνθέτουν ιδανικές συνθήκες για την εξάπλωση μιας φωτιάς. Αν όμως αυτό είναι όλο, οι επιστήμονες δεν θα συνέχιζαν να αναζητούν απαντήσεις.
Γιατί ενώ ο πλανήτης θερμαίνεται παντού, οι πιο ακραίες πυρκαγιές εμφανίζονται κυρίως σε ορισμένες περιοχές;
Γιατί χώρες που διαθέτουν από τα καλύτερα οργανωμένα συστήματα πυροπροστασίας στον κόσμο βλέπουν χρόνο με τον χρόνο τα δάση τους να καταστρέφονται σε ολοένα μεγαλύτερη κλίμακα;
Και γιατί η Μεσόγειος μοιάζει να έχειhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQ μετατραπεί στο επίκεντρο αυτής της νέας πραγματικότητας;
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι γιατί άρχισε να αλλάζει το κλίμα. Είναι γιατί έπαψε να λειτουργεί εκείνο το τοπίο που επί αιώνες απορροφούσε τους κραδασμούς του. Και η απάντηση, όπως θα δούμε, βρίσκεται πολύ λιγότερο στα δάση απ' όσο στις κοινωνίες που τα εγκατέλειψαν.
Στην Ισπανία μέσα στη φετινή χρονιά έχουν ήδη καεί περισσότερα από 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, έκταση υπερδιπλάσια από τον ιστορικό μέσο όρο της χώρας. Στη Γαλλία, μια γιγαντιαία πυρκαγιά δυτικά του Μπορντό —τέσσερις φορές μεγαλύτερη σε έκταση από το Παρίσι— προκάλεσε τη μεγαλύτερη ειρηνική εκκένωση πληθυσμού στην ιστορία της χώρhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQας, αναγκάζοντας περίπου 220.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Στη Βρετανία, οι πυροσβέστες δίνουν μάχη με τη φωτιά στο Τίντγουιστλ Μουρ, μία από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ενώ σχεδόν ταυτόχρονα νέες εστίες εμφανίζονται από τη Σουηδία μέχρι την Κρήτη, καθώς ένα ακόμη παρατεταμένο κύμα καύσωνα σαρώνει την ευρωπαϊκή ήπεhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQιρο. Για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, η αίσθηση ότι «καίγεται ολόκληρη η Ευρώπη» δεν αποτελεί δημοσιογραφική υπερβολή· περιγράφει μια πραγματικότητα που επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε καλοκαίρι.
Μέσα σε αυτόν τον καταιγισμό εικόνων, είναι εύκολο να παρασυρθεί κανείς από την αίσθηση ότι παρακολουθεί την αρχή ενός κόσμου που καταρρέει. Τα κοινωνικά δίκτυα ενισχύουν αυτή την εντύπωση. Βίντεο με άλογα που τρέχουν μέσα σε αποπνικτικό καπνό, drone που καταγράφουν ολόκληρες πλαγιές μεταμορφωμένες σε μαύρες εκτάσεις στάχτης, σπίτια που καταρρέουν μέσα στις φλόγες και ουρανοί βαμμένοι σε ένα αφύσικο πορτοκαλί δημιουργούν μια σχεδόν αποκαλυπτική εικονογραφία. Δεν είναι σπάνιο οι αναρτήσεις αυτές να συνοδεύονται από δραματικές μουσικές και τη λέξη Apocalypse. Όσο περισσότερο τις παρακολουθεί κανείς, τόσο ευκολότερα γεννιέται η εντύπωση ότι η καταστροφή είναι αναπόφευκτη και ότι δεν απομένει παρά να μετράμε τις απώλειες.
Κι όμως, ίσως αυτό να είναι το πρώτο λάθος που πρέπει να αποφύγουμε.
Το αποκαλυπτικό αφήγημα είναι ελκυστικό γιατί προσφέρει μια απλή εξήγηση: ο κόσμος τελειώνει, άρα δεν υπάρχει τίποτε να καταλάβουμε πέρα από το μέγεθος της καταστροφής. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο απαιτητική. Ανάμεσα στην αφελή αισιοδοξία ότι «όλα θα πάνε καλά» και στη βεβαιότητα ότι «όλα χάθηκαν», υπάρχει ένας τρίτος δρόμος: η προσπάθεια να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει.
Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια όσους μελετούν τις μεγάλες πυρκαγιές. Γιατί οι φωτιές αποκτούν σήμερα τέτοια ένταση; Γιατί περιοχές που έκαιγαν επί αιώνες χωρίς να γνωρίζουν αυτές τις βιβλικές καταστροφές μετατρέπονται πλέον σε τοπία που θυμίζουν εμπόλεμη ζώνη; Η πιο εύκολη απάντηση είναι η κλιματική αλλαγή. Και ασφαλώς αποτελεί μέρος της εξήγησης. Δεν είναι όμως η μοναδική. Αν ήταν, θα βλέπαμε παντού την ίδια εικόνα, αφού η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν σταματά στα σύνορα της Μεσογείου.
Η κατάσταση οφείλεται σε ένα κοκτέιλ παραγόντων. Στην εξίσωση μπαίνουν οι ακραίες θερμοκρασίες, αλλά και κάτι που ακούγεται εκ πρώτης όψεως αντιφατικό: οι ασυνήθιστα βροχεροί μήνες που προηγήθηκαν. Οι βροχές γέννησαν άφθονη βλάστηση σε περιοχές που ήδη αντιμετώπιζαν πρόβλημα υπερβολικής ανάπτυξης θάμνων και χόρτων. Όταν ακολούθησαν οι https://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQπαρατεταμένοι καύσωνες, αυτή η βλάστηση ξεράθηκε και μετατράπηκε σε τεράστιο απόθεμα καύσιμης ύλης. Βάλτε όλα αυτά τα συστατικά μέσα σε ένα σέικερ, και το αποτέλεσμα είναι πυρκαγιές που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες ακόμη και των καλύτερα οργανωμένων πυροσβεστικών δυνάμεων.
Όταν ξεσπά μια πυρκαγιά, οι κάτοικοιhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQ περιμένουν τα ελικόπτερα, τα πυροσβεστικά οχήματα και τα αεροσκάφη να δώσουν τη λύση. Όμως η πραγματική μάχη έχει χαθεί πολύ νωρίτερα, όταν τα χωράφια έμειναν ακαλλιέργητα, τα κοπάδια εξαφανίστηκαν, οι θάμνοι σκέπασαν τα παλιά μονοπάτια και τα χωριά άρχισαν να ερημώνουν.
https://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQΜια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία ξεκινά από ένα παράδοξο. Γιατί χώρες που διαθέτουν πλούτο, τεχνολογία, δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης, εναέρια μέσα και άρτια εκπαιδευμένα σώματα δασοπυρόσβεσης πλήττονται τόσο σκληρά; Η κλιματική αλλαγή εξηγεί ένα μέρος του προβλήματος, επειδή η καύση ορυκτών καυσίμων μεταβάλλει το κλίμα και δημιουργεί ολοένα συχνότερα ακραίες συνθήκες ευνοϊκές για τις πυρκαγιές. Όμως αυτό δεν αρκεί. Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί οι ίδιες αυτές συνθήκες παράγοhttps://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQυν τόσο διαφορετικά αποτελέσματα από τόπο σε τόπο. Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια την ιστορία του ευρωπαϊκού τοπίου.
Για χιλιάδες χρόνια, η Μεσόγειος δεν ήταν ένας τόπος όπου οι άνθρωποι προσπαθούσαν να αποκλείσουν τη φωτιά από τη φύση. Έμαθαν να ζουν μαζί της. Οι αγρότες έκαιγαν ελεγχόμενα χωράφια και βοσκοτόπια, καθάριζαν τη χαμηλή βλάστηση, άνοιγαν ξέφωτα, διατηρούσαν μικρές καλλιέργειες ανάμεσα στα δάση και δημιουργούσαν ένα πολύπλοκο μωσαϊκό από αμπέλια, ελαιώνες, οπωρώνες, βοσκότοπους και δασικές συστάδες. Η φωτιά υπήρχε πάντοτε· εκείνο που άλλαζε ήταν η δυνατότητά της να ταξιδεύει ανεμπόδιστα. Σε ένα τόσο κατακερματισμένο τοπίο, οι φυσικές και ανθρώπινες ασυνέχειες λειτουργούσαν σαν διαρκείς αντιπυρικές ζώνες.
Στην πραγματικότητα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι γιατί άρχισε να αλλάζει το κλίμα. Είναι γιατί έπαψε να λειτουργεί εκείνο το τοπίο που επί αιώνες απορροφούσε τους κραδασμούς του. Και η απάντηση, όπως θα δούμε, βρίσκεται πολύ λιγότερο στα δάση απ' όσο στις κοινωνίες που τα εγκατέλειψαν.
Για να καταλάβουμε τις σημερινές πυρκαγιές, δεν αρκεί να κοιτάξουμε το θερμόμετρο· πρέπει να κοιτάξουμε και την ύπαιθρο.
Αρκεί να συγκρίνει κανείς τη σημερινή ευρωπαϊκή ύπαιθρο με εκείνη που υπήρχε πριν από πενήντα ή εξήντα χρόνια. Το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά. Η γεωργία εκβιομηχανίστηκε, οι μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις εγκαταλείφθηκαν, τα κοπάδια μειώθηκαν, οι αγροτικοί πληθυσμοί μετακινήθηκαν στις πόλεις και ένα τεράστιο τμήμα της υπαίθρου έπαψε να αποτελεί χώρο καθημερινής εργασίας. Αυτό που για χιλιετίες ήταν ένα σύνθετο μωσαϊκό καλλιεργειών, βοσκοτόπων, θαμνώνων και μικρών δασών μετατράπηκε σταδιακά σε πολύ μεγαλύτερες και ομοιογενείς εκτάσεις βλάστησης. Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς αισθητική. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κινείται η φωτιά.
Οι εικόνες που κυκλοφορούν κάθε καλοκαίρι στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν συχνά ατελείωτες πλαγιές με καμένους κορμούς δέντρων, στοιχισμένους με σχεδόν μαθηματική ακρίβεια. Ο μέσος θεατής έχει την εντύπωση ότι πρόκειται για αρχέγονα δάση που αφανίστηκαν. Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις εκτάσεις είναι βιομηχανικές φυτείες. Σειρές από πεύκα ή ευκαλύπτους, φυτεμένα σε ίσες αποστάσεις, με σκοπό την παραγωγή ξυλείας ή χαρτοπολτού. Όταν η φωτιά εισέλθει σε ένα τέτοιο περιβάλλον, βρίσκει μπροστά της ένα σχεδόν ιδανικό καύσιμο: ομοιόμορφη βλάστηση, συνεχές φυτικό φορτίο και ελάχιστες φυσικές ασυνέχειες που θα μπορούσαν να ανακόψουν την πορεία της.
Η αντίφαση είναι προφανής. Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη φυτεύει περισσότερα δέντρα από ποτέ. Η δενδροφύτευση παρουσιάζεται δικαίως ως βασικό εργαλείο για την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Από το 1990 έως το 2015 οι δασικές εκτάσεις της ηπείρου αυξήθηκαν κατά περίπου 90.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα — σχεδόν όσο η συνολική έκταση της Πορτογαλίας. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευθεί να φυτέψει τρία δισεκατομμύρια νέα δέντρα έως το 2030. Πρόκειται για έναν φιλόδοξο περιβαλλοντικό στόχο. Όμως, όπως επιμένουν οι ειδικοί, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι ο αριθμός των δέντρων αλλά το είδος τους, η διάταξή τους στο τοπίο και, κυρίως, ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστούν στο μέλλον. Ένα δάσος δεν είναι απλώς μια συλλογή κορμών. Είναι ένα οικοσύστημα. Και ένα οικοσύστημα μπορεί να είναι ανθεκτικό ή εξαιρετικά εύφλεκτο.
Η περίπτωση της Ισπανίας είναι χαρακτηριστική. Από τη δεκαετία του 1940 δημιουργήθηκαν περίπου 40.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα νέων δασών, συχνά σε περιοχές όπου ιστορικά δεν υπήρχε συνεχής δασική κάλυψη. Οι φυτεύσεις βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε είδη όπως το πεύκο και ο ευκάλυπτος, τα οποία αναπτύσσονται γρήγορα και έχουν σημαντική οικονομική αξία, αλλά παρουσιάζουν και υψηλή ευφλεκτότητα. Η επιλογή τους δεν ήταν παράλογη για την εποχή της. Σήμερα όμως, μέσα σε ένα θερμότερο και ξηρότερο κλίμα, οι ίδιες αυτές επιλογές αποκτούν εντελώς διαφορετικές συνέπειες.
Ωστόσο, ούτε οι μονοκαλλιέργειες βρίσκονται στον πυρήνα του προβλήματος. Εκείνο που φαίνεται να απασχολεί περισσότερο όλους τους επιστήμονες είναι ένα άλλο φαινόμενο, λιγότερο θεαματικό αλλά ίσως πολύ πιο καθοριστικό: η εγκατάλειψη της υπαίθρου. Όσο περισσότερο μελετούν τις μεγάλες πυρκαγιές, τόσο περισσότερο καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικολογικό. Είναι δημογραφικό, κοινωνικό και οικονομικό. Οι φωτιές που βλέπουμε σήμερα είναι, σε μεγάλο βαθμό, το αποτέλεσμα μιας Ευρώπης που έπαψε να κατοικεί την ύπαιθρό της.
Και εδώ εμφανίζεται η ίσως πιο απρόσμενη διάσταση της υπόθεσης. Οι ειδικοί που μελετούν τις πυρκαγιές μιλούν όλο και λιγότερο για τα δάση και όλο και περισσότερο για τους ανθρώπους που λείπουν από αυτά.
Οι οικογένειες εγκαταλείπουν τα δάση για τις πόλεις. Κι εδώ κρύβεται μια από τις βαθύτερες κοινωνικές μεταβολές της μεταπολεμικής Ευρώπης. Σε διάστημα λίγων δεκαετιών, εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν την ύπαιθρο. Η γεωργία έπαψε να αποτελεί ελκυστική προοπτική για τις νεότερες γενιές, οι μικρές εκμεταλλεύσεις δεν μπορούσαν πλέον να ανταγωνιστούν τη βιομηχανική παραγωγή και ολόκληρες ορεινές περιοχές έχασαν σταδιακά τον πληθυσμό τους. Αυτό που κάποτε ήταν ζωντανός χώρος εργασίας και κατοίκησης μετατράπηκε σε έναν τόπο που επισκεπτόμαστε τα Σαββατοκύριακα ή στις διακοπές.
Εκεί όπου παλαιότερα υπήρχε ένα μωσαϊκό διαφορετικών χρήσεων γης, σχηματίζεται πλέον μια τεράστια ενιαία μάζα εύφλεκτης βλάστησης.
Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Μόνο από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα, σχεδόν τριακόσια εκατομμύρια στρέμματα αγροτικής γης έχουν εγκαταλειφθεί στην Ευρώπη. Η τάση είναι εντονότερη στις μεσογειακές χώρες, αλλά εμφανίζεται επίσης στη Σκανδιναβία και στις βαλτικές περιοχές. Δεν πρόκειται για μια απλή δημογραφική μεταβολή. Όταν ένα χωράφι παύει να καλλιεργείται, δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε υγιές δάσος. Πρώτα το καταλαμβάνουν τα αγριόχορτα, έπειτα οι θάμνοι, στη συνέχεια τα νεαρά δέντρα. Χρόνο με τον χρόνο η βλάστηση πυκνώνει, η καύσιμη ύλη συσσωρεύεται και το τοπίο αποκτά μια σχεδόν αδιάκοπη συνέχεια. Εκεί όπου παλαιότερα υπήρχε ένα μωσαϊκό διαφορετικών χρήσεων γης, σχηματίζεται πλέον μια τεράστια ενιαία μάζα εύφλεκτης βλάστησης.
Αυτή ακριβώς η συσσώρευση καύσιμης ύλης είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Μεσόγειος. Το «φορτίο καυσίμου», όπως το αποκαλούν οι ειδικοί, έχει αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες και ο βασικός λόγος είναι η εγκατάλειψη της υπαίθρου. Το ανησυχητικό είναι ότι πρόκειται για μια διαδικασία που δεν αντιστρέφεται εύκολα.
Δεν αρκεί να καθαρίσει κανείς μια περιοχή μία φορά· απαιτείται συνεχής διαχείριση, ακριβώς όπως συνέβαινε επί αιώνες, όταν η ανθρώπινη δραστηριότητα ήταν καθημερινό στοιχείο του τοπίου.
Οι προβλέψεις δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Η κλιματική αλλαγή και η παγκοσμιοποίηση εκτιμάται ότι θα επιταχύνουν ακόμη περισσότερο την εγκατάλειψη της αγροτικής γης, καθώς η παραδοσιακή γεωργία θα γίνεται ολοένα δυσκολότερη και λιγότερο βιώσιμη οικονομικά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζεται και μια ακόμη συζήτηση που διχάζει τους επιστήμονες: η «επαναγρίευση» , το περίφημο rewilding. Η ιδέα είναι ελκυστική. Να επιτρέψουμε στη φύση να επανέλθει στην αρχική της κατάσταση περιορίζοντας στο ελάχιστο την ανθρώπινη παρέμβαση. Σε πολλές περιπτώσεις η προσέγγιση αυτή έχει αποδώσει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Στο ζήτημα των πυρκαγιών, όμως, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα.
Ξεχνάμε ότι πολλά από τα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα που σήμερα θεωρούμε «φυσικά» διαμορφώθηκαν στην πραγματικότητα μέσα από χιλιετίες ανθρώπινης παρουσίας. Βοσκοί, αγρότες, δασοκόμοι και κτηνοτρόφοι δεν κατέστρεψαν αυτά τα τοπία· συνέβαλαν στη διαμόρφωσή τους. Αν λοιπόν αποσυρθεί ξαφνικά ο άνθρωπος από ένα περιβάλλον που επί αιώνες λειτουργούσε με τη δική του παρουσία, δεν είναι βέβαιο ότι το αποτέλεσμα θα είναι η αποκατάσταση μιας χαμένης ισορροπίας. Μπορεί να είναι ακριβώς το αντίθετο: ένα τοπίο πολύ πιο πυκνό, πιο ομοιογενές και, τελικά, πιο εύφλεκτο. Γι' αυτό αρκετοί ερευνητές επισημαίνουν ότι, από την άποψη της συμπεριφοράς της φωτιάς, η επαναγρίευση και η εγκατάλειψη της γης συχνά οδηγούν στα ίδια αποτελέσματα.
Ακόμη και στις προστατευόμενες περιοχές της Ευρώπης, το ζήτημα γίνεται ολοένα πιο ορατό. Στην Ιρλανδία, περισσότερο από το μισό της έκτασης που επλήγη από πυρκαγιές την τελευταία δεκαετία συνέπιπτε με περιοχές του δικτύου Natura 2000. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι η προστασία της φύσης προκαλεί φωτιές· δείχνει όμως ότι η απλή απουσία ανθρώπινης διαχείρισης δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει ανθεκτικά οικοσυστήματα. Η φωτιά υπενθυμίζει, με τον πιο βίαιο τρόπο, ότι η σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και στη φύση είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο μας επιτρέπουν τα εύκολα συνθήματα.
Απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να επενδύουν κυρίως στην καταστολή και πολύ λιγότερο στην πρόληψη. Η Ισπανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η χώρα δαπανά περίπου 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Σχεδόν το 78% αυτών των χρημάτων κατευθύνεται στις επιχειρήσεις κατάσβεσης και μόλις το 22% σε δράσεις πρόληψης. Η αναλογία αυτή δεν αποτυπώνει απλώς έναν κρατικό προϋπολογισμό· αποτυπώνει έναν ολόκληρο τρόπο σκέψης. Περιμένουμε να ξεσπάσει η φωτιά και ύστερα κινητοποιούμε κάθε διαθέσιμο μέσο για να την αντιμετωπίσουμε.Ελάχιστα επενδύουμε στο να μη δημιουργηθούν ποτέ οι συνθήκες που θα την καταστήσουν ανεξέλεγκτη.
Αυτή η λογική έχει και μια λιγότερο ορατή συνέπεια. Όσο περισσότερο η πυροπροστασία μετατρέπεται σε αποκλειστική υπόθεση του κράτους, τόσο περισσότερο αποσύρονται οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες από την ευθύνη διαχείρισης του τόπου τους. Όταν ξεσπά μια πυρκαγιά, οι κάτοικοι περιμένουν τα ελικόπτερα, τα πυροσβεστικά οχήματα και τα αεροσκάφη να δώσουν τη λύση. Όμως η πραγματική μάχη έχει χαθεί πολύ νωρίτερα, όταν τα χωράφια έμειναν ακαλλιέργητα, τα κοπάδια εξαφανίστηκαν, οι θάμνοι σκέπασαν τα παλιά μονοπάτια και τα χωριά άρχισαν να ερημώνουν.
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο ολόκληρης της συζήτησης είναι ότι επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων —δασολόγοι, ιστορικοί, εδαφολόγοι, πυροσβέστες, ειδικοί στη διαχείριση φυσικών οικοσυστημάτων— καταλήγουν σχεδόν όλοι στην ίδια διαπίστωση. Η αντιμετώπιση των μεγαπυρκαγιών δεν μπορεί να βασιστεί
αποκλειστικά σε περισσότερα Canadair, περισσότερους πυροσβέστες ή πιο εξελιγμένους δορυφόρους. Χρειάζεται μια διαφορετική σχέση με το τοπίο. Αυτό σημαίνει ενίσχυση της υπαίθρου, στήριξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, ενεργή δασοπονία, ελεγχόμενες καύσεις όπου επιτρέπονται και, πάνω απ' όλα, την επιστροφή της ανθρώπινης παρουσίας σε περιοχές που σήμερα εγκαταλείπονται. Η φύση, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου δεν διατηρήθηκε επί αιώνες παρά επειδή υπήρχαν άνθρωποι που τη φρόντιζαν καθημερινά.
Οι μεγάλες φωτιές δεν μας προειδοποιούν μόνο ότι το κλίμα αλλάζει. Μας υπενθυμίζουν ότι αλλάξαμε κι εμείς. Ότι μέσα σε μία ή δύο γενιές εγκαταλείψαμε έναν τρόπο κατοίκησης της υπαίθρου που είχε διαμορφωθεί επί χιλιετίες και πιστέψαμε πως η φύση θα
Οι μεγάλες φωτιές δεν μας προειδοποιούν μόνο ότι το κλίμα αλλάζει. Μας υπενθυμίζουν ότι αλλάξαμε κι εμείς. Ότι μέσα σε μία ή δύο γενιές εγκαταλείψαμε έναν τρόπο κατοίκησης της υπαίθρου που είχε διαμορφωθεί επί χιλιετίες και πιστέψαμε πως η φύση θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς τη διαρκή, προσεκτική ανθρώπινη παρουσία. Το παράδοξο είναι ότι οι ίδιες οι πυρκαγιές φαίνεται να υποδεικνύουν το αντίθετο: στη Μεσόγειο, τουλάχιστον, το ζητούμενο δεν είναι μια φύση χωρίς ανθρώπους, αλλά μια φύση με ανθρώπους που ξέρουν πώς να ζουν μέσα της.
Με ορισμένα στατιστικά και επιστημονικά στοιχεία από το New Yorke
https://www.lifo.gr/stiles/ti-diavazoume-simera/analysi-giati-kaigetai-kai-tha-kaigetai-i-eyropi?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawTf5hJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYOFlLcUd3ZHZ6U0g3UFZSc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHskH3YyG8vcLpbjUxW-1qxvyxaAbI-Z4zvfJsV-jvOFJRf0LL2vKwN9tF2YZ_aem_oN8MqLVzbIxe_fYGlH-SMQ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου