Περί ανεμογεννητριών ο λόγος

 

Όθων Κουμαρέλλας

Μια ανεμογεννήτρια από την κατασκευή, τη μεταφορά και την εγκατάστασή της στο χώρο για να ξεκινήσει την παραγωγή ρεύματος κοστίζει από 1,2 εκατομμύρια ευρώ και φτάνει και πάνω από 2,5 εκατομμύρια ευρώ ανά μεγαβάτ (Mw) ονομαστικής εγκατεστημένης ισχύος. Σε δύσβατα μάλιστα ορεινά εδάφη, όπως στην ηπειρωτική Ελλάδα, χωρίς οδικές υποδομές που πρέπει να κατασκευαστούν εξ αρχής, χωρίς γειτνιάζοντα δίκτυα υψηλής τάσης, υποσταθμούς κτλ, το κόστος ανά Mw εγκατεστημένης ισχύος μπορεί και να ξεπερνά τα προαναφερόμενα ποσά κατά πολύ.

Το κόστος αυτό αντιπροσωπεύει επί της ουσίας δαπάνη ενέργειας η οποία παρήχθη από «βρώμικα» ορυκτά καύσιμα. Πρόκειται για «βρώμικη» ενέργεια που καταναλίσκεται για να παραχθεί αργότερα «καθαρή».

Συνεπώς, εάν επιτυγχάνεται ο σκοπός των ΑΠΕ, έχει να κάνει με το ισοζύγιο της «βρώμικης» ενέργειας που θα δαπανηθεί για την κατασκευή, μεταφορά και εγκατάστασή τους, με την «καθαρή» ενέργεια που θα παράξουν στη διάρκεια της ζωής τους και πόσο πλεονασματική θα είναι αυτή σε σχέση με την πρώτη.

Σύμφωνα με τους ίδιους τους κατασκευαστές των ανεμογεννητριών ο συντελεστής απόδοσής τους ξεκινά από 22 και φτάνει κάτω από ιδανικές συνθήκες το 30%. Άρα εάν υπολογίσουμε μεσοσταθμικά έναν συντελεστή απόδοσης της τάξης του 26% θα είμαστε πολύ κοντά στην πραγματικότητα. Ωστόσο, γνωστός για τη... γενναιοδωρία μου, υπολογίζω με συντελεστή 28%, για να μη βρεθεί κάποιος να μου πει ότι κλέβω.

Επίσης, σύμφωνα πάντα με τους κατασκευαστές ανεμογεννητριών, ο μέσος χρόνος ζωής μιας τέτοιας είναι γύρω στα 20 χρόνια.

Έχουμε λοιπόν για κάθε εγκατεστημένο Mw ανεμογεννήτριας παραγωγή 1 Χ 0,28 = 0,28Mwh Χ 24 ώρες Χ 365 ημέρες = 2.452,8 Mwh τον χρόνο Χ 20 χρόνια = 49.056 Mwh. Από αυτό θα πρέπει, πάντα σύμφωνα με τους κατασκευαστές, να αφαιρεθεί ένα 10% ως κόστος συντήρησης κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους. Συνεπώς η καθαρή ενέργεια που μπορούμε να προσδοκούμε ότι θα λάβουμε ανά εγκατεστημένο Mw ανεμογεννήτριας είναι μάξιμουμ 45.000 Mwh, ανεξάρτητα εάν οι εργολάβοι τύπου ΤΕΡΝΑ φουσκώνουν για ευνόητους λόγους τις αποδόσεις.

Εάν διαιρέσουμε το κόστος κατασκευής, μεταφοράς και εγκατάστασης, μαζί με τον συμπαρομαρτούντα εξοπλισμό, δίκτυα υψηλής, ή υπερυψηλής τάσης, υποσταθμούς κτλ της τάξης μεσοσταθμικά των 2 εκατομμυρίων ευρώ ανά Mw, στους ορεινούς όγκους της χώρας μας, με την προσδοκώμενη να παραχθεί ενέργεια έχουμε 2.000.000/45.000 = 44,44 ευρώ ανά μεγαβατώρα μέσο κόστος παραγωγής προκειμένου να υπάρξει απόσβεση του αρχικού κόστους κατασκευής, μεταφοράς κι εγκατάστασης στην 20ετία. Σε αυτά πρέπει να προσθέσουμε τα λειτουργικά έξοδα των εταιρειών, τους φόρους και τα κέρδη τους. Άρα το κόστος της αιολικής ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή δεν μπορεί να είναι μικρότερο των 75 έως 80 ευρώ ανά Mwh.

Πρώτη παρατήρηση: Το τζάμπα πέθανε αγαπητοί και μην εξανίστασθε όταν παραλαμβάνετε τους λογαριασμούς του ρεύματος.

Η αιολική ενέργεια κοστίζει και μάλιστα πιο ακριβά από την παραγόμενη από λιγνίτη περίπου 40%, ή 80% παραπάνω από υδροηλεκτρικά, ή τη γεωθερμία. Είναι βέβαια ελαφρώς φθηνότερη από την πετρελαιοπαραγωγή και εκείνη του φυσικού αερίου, αλλά κι αυτό εξαρτάται κάθε φορά από τις τρέχουσες τιμές πετρελαίου και κυρίως του φυσικού αερίου (αφού η παραγωγή ηλεκτρισμού με ντίζελ εγκαταλείπεται σταδιακά και μόνον σε ακριτικά νησιά χρησιμοποιείται ακόμη, αν χρησιμοποιείται).

Είναι όμως όντως πιο φθηνή η βιομηχανικού τύπου παραγωγή αιολικής ενέργειας από εκείνη του φυσικού αερίου;

Για έναν προσεκτικό παρατηρητή και γνώστη των θεμάτων, ΟΧΙ!!!

Κι αυτό διότι η παραγόμενη αιολική ενέργεια είναι στοχαστική. Αυτό σημαίνει ότι πάντα θα πρέπει να βρίσκονται σε λειτουργία μονάδες βάσης άμεσης απόκρισης προκειμένου να διατηρείται το δίκτυο σταθερό και να αποφεύγονται τα black outs, λόγω αστάθειας στην παραγωγή. Τέτοιες «εφεδρικές» μονάδες βάσης συνεχούς λειτουργίας για άμεση απόκριση, είναι μονάδες παραγωγής που λειτουργούν με φυσικό αέριο. Δεν προσφέρονται ούτε οι λιγνιτικές, ούτε τα υδροηλεκτρικά που έχουν μεγάλους χρόνους αδρανείας πριν καταφέρουν να τεθούν σε λειτουργία.

Με δεδομένο, λοιπόν, ότι δεν υπάρχει, ακόμη τουλάχιστον, αξιόπιστος τρόπος αποθήκευσης της ενέργειας με τις αντίστοιχες τεχνολογίες να είναι στα σπάργανα και πανάκριβες, η παράλληλη χρήση μονάδων φυσικού αερίου, αντίστοιχης εγκατεστημένης ισχύος, είναι αναγκαστική. Συνεπώς στο καθαρό κόστος παραγωγής της αιολικής ενέργειας, θα πρέπει να προστεθεί και το κόστος κατασκευής και λειτουργίας των αντίστοιχων μονάδων βάσης φυσικού αερίου.

Παρατήρηση δεύτερη: Με βάση τα παραπάνω προκύπτει ότι σε σχέση με το αρχικό ερώτημα, δηλαδή το ισοζύγιο μεταξύ της «βρώμικης» ενέργειας που καταναλώθηκε από τα ορυχεία, τα εργοστάσια κατασκευής μέχρι τη μεταφορά, την κατασκευή των δικτύων και λοιπών υποδομών και τέλος την εγκατάσταση της ανεμογεννήτριας, με την «καθαρή» ενέργεια που θα παράξει τελικά στη διάρκεια της ζωής της, δεν προκύπτει καθόλου πλεονασματικό. Εάν προσθέσουμε και την αναγκαστική παραγωγή με φυσικό αέριο για την ευστάθεια του συστήματος, τότε η «βρώμικη» ενέργεια που καταναλώνεται είναι πολλαπλάσια της «καθαρής» που θα παράξει η ανεμογεννήτρια.

Και αυτό αφορά μόνον στην ενέργεια, όχι στην καταστροφή του περιβάλλοντος στις περιοχές εγκατάστασης των ανεμογεννητριών, με τους χιλιάδες τόνους μπετόν για τις θεμελιώσεις, τις αρνητικές επιδράσεις στις υπόγειες υδροφορίες, την αποξήλωση πολύτιμων δασών, την αισθητική υποβάθμιση κτλ κτλ. Ούτε βέβαια στο ότι μεγάλο μέρος από τα υλικά κατασκευής των ανεμογεννητριών δεν είναι καν ανακυκλώσιμα και ήδη δημιουργούν ένα νέο τεράστιο πρόβλημα μόλυνσης στο περιβάλλον.

Τζίφος η ιστορία, αλλά και τα κέρδη των «πράσινων» εταιρειών κέρδη και μάλιστα τεράστια. Όσο για τους χαζοχαρούμενους ευαίσθητους για το κλίμα, δυστυχώς τις περισσότερες φορές η πάθησή τους είναι ανίατη. Η επιστήμη προσώρας δεν έχει καταφέρει να θεραπεύει τη βλακεία.

Γιατί η τιμή της ενέργειας έφτασε σε αυτό το επίπεδο;

 ΔΗΜΗΤΗΡΗΣ ΚΑΡΣΙΝΟΣ

Έφτασε σε αυτό το επίπεδο εξ αιτίας των πολιτικών που επέβαλαν οι Ευρωπαίοι γραφειοκράτες που καθορίζουν την τιμή της ενέργειας στη βάση «οριακής τιμής», που είχε σαν αποτέλεσμα, η τιμή της ενέργειας να συνεχίσει να ανεβαίνει αντί να μειώνεται. Αυτή η ηλίθια πολιτική μπορεί να απέφερε τεράστια κέρδη για κάποιες εταιρείες και «έξυπνα χρυσά αγόρια», όμως οδήγησε σε τεράστια οικονομική καταστροφή τις ευρωπαϊκές εταιρείες και φτωχοποίησε όλους ανεξαιρέτους τους λαούς της Ευρώπης.

1. Η τιμή της ενέργειας καθορίζεται στη βάση της λεγόμενης «οριακής τιμής», δηλαδή, ανεξάρτητα από ποια πηγή παράγεται το ρεύμα, η τελική τιμή πώλησης του ρεύματος είναι υψηλότερη από την μέγιστη τιμή με την οποία παράγεται αυτό το ρεύμα.

2. Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται, ως επί το πλείστον, από υδροηλεκτρικές πηγές (οι φθηνότερες), αιολικές, φωτοβολταϊκά, βιομάζα, πυρηνικά, αέριο και άνθρακα (η ακριβότερη λόγω των επιβαρύνσεων CO2- πιστοποιητικά άνθρακα).

3. Το ρεύμα από άνθρακα και αμέσως μετά από αέριο είναι το ακριβότερο για δύο λόγους: (α) κοστίζει ακριβά η εξόρυξη άνθρακα/αερίου από το έδαφος και η μεταφορά τους και (β) οι παραγωγικές εταιρείες πρέπει να πληρώσουν «πιστοποιητικά άνθρακα».

4. Τα πιστοποιητικά άνθρακα (διαφορετικά από τα πράσινα πιστοποιητικά) είναι ένας οικονομικός μηχανισμός για την εμπορία τόνων CO2 που εκπέμπονται ή δεν εκπέμπονται κατά την διαδικασία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Δηλαδή ήρθε όλη η περιβαλλοντική προπαγάνδα και είπε ότι η "υπερθέρμανση του πλανήτη" συμβαίνει λόγω CO2, κατά συνέπεια πρέπει να φορολογηθούν οι παραγωγοί CO2 και να ενισχυθούν όσοι δεν παράγουν CO2.

Έτσι, οι παραγωγοί ενέργειας από ορυκτές πηγές (αέριο, άνθρακας), για να πωλήσουν 1 MWh προϊόντος, πρέπει να αγοράσουν πιστοποιητικό άνθρακα. Με αυτόν τον τρόπο προστίθεται στην τιμή παραγωγής η τιμή του πιστοποιητικού άνθρακα.

Επειδή η Ελλάδα δεν διαθέτει ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα (δηλαδή εταιρείες που παράγουν ενέργεια από ρυπογόνες και μη ρυπογόνες πηγές), αγοράζονται στην αγορά ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΝΘΡΑΚΑ, όπου εμπορεύονται/πωλούνται από εταιρείες που παράγουν μη ρυπογόνα ενέργεια.

Με αυτόν τον τρόπο, οι εταιρείες που παράγουν «πράσινη ενέργεια», εκτός του ότι έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής ανά 1 MWh, αυξάνουν το κέρδος τους γιατί μπορούν να πουλήσουν αυτά τα πιστοποιητικά άνθρακα σε εταιρείες που παράγουν 1 MWh με άνθρακα/ αέριο.

5. Συγκριτικό παράδειγμα σχετικά με τις τιμές:

- 1 MWh που παράγεται σε ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες που χρησιμοποιούν Φυσικό Αέριο, πριν πωληθεί από την εταιρεία, κοστίζει πχ 600 ευρώ. Σε αυτή τη τιμή προστίθεται η τιμή αγοράς του πιστοποιητικού άνθρακα που ανέρχεται στα 30 ευρώ => 630 ευρώ για 1 MWh.

-1 MWh που παράγεται στους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς με καύση άνθρακα /λιγνίτη, πριν πωληθεί από την εταιρεία, κοστίζει πχ 70 ευρώ. Σε αυτή τη τιμή προστίθεται η τιμή αγοράς του πιστοποιητικού άνθρακα που ανέρχεται στα 30 ευρώ => 100 ευρώ για 1 MWh. Όμως, λόγω της "οριακής τιμής", η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από άνθρακα /λιγνίτη πωλείται και αυτή στην υψηλότερη τιμή, 1 MWh προς 630 ευρώ. Υπολογίστε το κέρδος ( 630 -100= 530€/MWh)

- 1 MWh που παράγεται από υδροηλεκτρικά, πριν πωληθεί από την εταιρεία, κοστίζει πχ 50 ευρώ. Σε αυτό προστίθεται και η τιμή του πιστοποιητικού άνθρακα που πουλιέται από 30 ευρώ έως 70 ευρώ ανά 1 MWh. Παράλληλα, λόγω της "οριακής τιμής", η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από υδροηλεκτρικά πωλείται και αυτή στην υψηλότερη τιμή, 1 MWh προς 630 ευρώ. Υπολογίστε το κέρδος ( 630 +70-50= 600€/MWh) .

6. Σε κάποιες χώρες «ελέγχεται» η τιμή της ενεργειακής αγοράς, πράγμα που σημαίνει ότι το κράτος δεν αφήνει την τιμή να εκτοξευτεί πάνω από ένα συγκεκριμένο ποσό. Οι Βρυξέλλες, ωστόσο, επέβαλαν την «απελευθέρωση» της αγοράς, που σημαίνει την εφαρμογή του συστήματος που αναφέρεται παραπάνω ,στο σημείο 5, το οποίο προκάλεσε άλμα όλων των τιμών ενέργειας.

7. Αυτή η αύξηση της τιμής της ενέργειας οδηγεί σε αύξηση των τιμών όλων των αγαθών και υπηρεσιών, κάτι που βραχυπρόθεσμα «αποδίδει» πολλά χρήματα στον κρατικό προϋπολογισμό μέσω του ΦΠΑ. Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα όμως, η αγορά συρρικνώνεται, πράγμα που σημαίνει ότι οι εταιρείες θα επενδύουν λιγότερο και οι άνθρωποι θα αγοράζουν λιγότερα, οπότε το κράτος χάνει.

8. Η κυβέρνηση της ΝΔ έρχεται και λέει ότι θα «αποζημιώσει» την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος για τον «ευάλωτο καταναλωτή», που σημαίνει ότι θα δώσει στον φτωχό κάποια χρήματα για να καλύψει τον λογαριασμό του ρεύματος.

Η λύση είναι λαϊκίστικη και κουτοπόνηρη, γιατί δεν χτυπάει το πρόβλημα στην ρίζα του, η κυβέρνηση τα παίρνει από όλους και τα δίνει στους χρηματοδότες της για να εξασφαλίσει την πολιτική της επιβίωση.

9. Πάνω από αυτή τη γενική κατάσταση εμφανίζονται ακόμη τρεις παράγοντες:

α) η αποδοτικότητα της παραγωγής ενέργειας άνθρακα,

β) η πολιτική που επιβάλλουν οι Βρυξέλλες

γ) η τιμή που προκύπτει από την ζήτηση και την προσφορά.

9.1. Όπως έδειξα πιο πάνω, η τιμή της ενέργειας που παράγεται από άνθρακα είναι σχετικά ακριβή επειδή υπάρχει το κόστος εξόρυξης άνθρακα και η «αναγκαιότητα» αγοράς πιστοποιητικών άνθρακα. Γι' αυτό χώρες όπως η Πολωνία κλπ έκαναν ό,τι ήταν δυνατόν για να επενδύσουν έτσι ώστε αυτή η τιμή εξόρυξης άνθρακα/ λιγνίτη να είναι όσο το δυνατόν χαμηλότερη.

Στη Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, επί 12 χρόνια δεν έχουν επενδύσει στην καινοτομία στη βιομηχανία άνθρακα /λιγνίτη, οπότε η τιμή/κόστος παραγωγής από λιγνίτη συνέχισε να αυξάνεται.

Λόγω κακοδιαχείρισης και διαφόρων σκοπιμοτήτων (περίεργες κατολισθήσεις στα ορυχεία Μεγαλόπολης, Πτολεμαΐδας, Αμυνταίου κλπ ) είχε σαν αποτέλεσμα το κόστος εξόρυξης να αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με την τιμή του Φ.Α. Παράλληλα η κυβερνητική απόφαση για επίσπευση της απολιγνιτοποίησης με το κλείσιμο των μονάδων παραγωγής που χρησιμοποιούσαν ως καύσιμο λιγνίτη, είχε σαν αποτέλεσμα την υποτίμηση της αξίας ΔΕΗ, και το ξεπούλημα της σε «έλληνες» και ξένους ολιγάρχες.

Η λύση κάποιων των ντόπιων προδοτών, ΜΕΤΑ από σύσταση των Ευρωπαίων γραφειοκρατών, ήταν να κλείσουν τα ορυχεία εξόρυξης λιγνίτη γιατί τάχα ήταν /είναι "μη κερδοφόρα".

Αν το έβλεπες μεμονωμένα, μπορούσες να πεις ότι η εξόρυξη άνθρακα/λιγνίτη είναι μη κερδοφόρα, γιατί είχες άλλες φθηνότερες πηγές ενέργειας.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει εφευρεθεί ακόμα ένα σύστημα αποθήκευσης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, οπότε, ότι παράγεται πρέπει να καταναλώνεται. Παράλληλα, αν η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια στο δίκτυο είναι μεγαλύτερη από αυτή που υπάρχει ( παραγόμενη / εγκατεστημένη) στο δίκτυο, το δίκτυο θα πέθαινε.

Όταν η ζήτηση για ηλεκτρικό ρεύμα είναι πολύ μεγάλη, και οι "πράσινες" πηγές δεν μπορούν να καλύψουν την αντίστοιχη ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος, αν δεν έχεις τη δυνατότητα ενεργειακού “διακόπτη” (με τον οποίο να μπορείς να ανεβάζεις και να κατεβάζεις την παραγωγή όποτε θέλεις), θα σου πεθάνει το σύστημα. Γι' αυτό χρειάζεται ηλεκτρικό ρεύμα από άνθρακα.

Έτσι , μέσω της μη επένδυσης στη βιομηχανία άνθρακα/λιγνίτη, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα συνέχισε να ανεβαίνει, οπότε λόγω της "οριακής τιμής", όπως έδειξα πιο πάνω, αυξήθηκε και η τιμή του άλλου ρεύματος, που παράγεται από τις "πράσινες" πηγές.

9.2. Όλες οι πολιτικές στις Βρυξέλλες, ειδικά από τότε που ήρθε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οδήγησαν στη συνεχή άνοδο της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, αν και καυχιόταν ότι ήθελαν να προωθήσουν την καινοτομία στη βιομηχανία.

Επιβαλλόμενες ποσοστώσεις άνθρακα, ευρωπαϊκά χρήματα που χορηγούνται για πράσινη ενέργεια και υπερχρέωση της ενέργειας από άνθρακα κ.λπ. οδήγησαν στην αύξηση της τιμής της ενέργειας από άνθρακα, με την οποία ευθυγραμμίστηκε και η τιμή της ενέργειας από πράσινες πηγές. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εταιρείες που παράγουν πράσινη ενέργεια έχουν κερδίσει τρομερά, ενώ ο πληθυσμός έγινε φτωχός και οι εταιρείες έκλεισαν ή παρήγαγαν ακριβότερα αγαθά και υπηρεσίες, πράγμα που σημαίνει δυσκολότερο να πωληθούν στην παγκόσμια αγορά.

9.3. Πέρα από αυτά που ήδη αναφέρθηκαν παραπάνω, το τελευταίο διάστημα έρχεται η τρέλα με την εξάλειψη των ορυκτών πηγών ενέργειας (που σημαίνει ότι μειώνεται η παραγωγική σου ικανότητα), αλλά, μέσω των επιβαλλόμενων δημόσιων πολιτικών, αυξάνεται η ζήτηση ενέργειας, που εμμέσως οδηγεί στη αύξηση όλων των τιμών.

Σκεφτείτε ότι ψηφίστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο από το 2030 να εγκαταλείψουν τα αυτοκίνητα εσωτερικής καύσης και να μεταβούν σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ενώ γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει δυνατότητα παραγωγής τόσης ενέργειας που να τα καλύψει.

10. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία δεν είναι η αιτία αυτών των τιμών, αλλά απλώς ένα στοιχείο που συνέβαλε στην τιμή της ενέργειας ως αποτέλεσμα των ηλιθίων πολιτικών των Βρυξελλών.

Η Γερμανία για παράδειγμα σταμάτησε την κατασκευή ατομικών αντιδραστήρων και έκλεισε τα ορυχεία της, προτιμώντας να εισάγει αέριο και άνθρακα από τη Ρωσία επειδή ήταν πιο φθηνά (ήταν τότε). Το ίδιο έκαναν και άλλες χώρες. Προφανώς, αυτή η ανοησία των δυτικών χρησιμοποιήθηκε πλήρως από τον Πούτιν, ο οποίος ήξερε πώς να χρησιμοποιήσει την ενέργεια για να αποκτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα πολιτικά-στρατηγικά πλεονεκτήματα.

Η ΛΥΣΗ για να ομαλοποιηθεί αυτή η κατάσταση είναι απλή:

- χρειαζόμαστε πολιτικούς (γιατί αυτοί αποφασίζουν) πατριώτες, που να παίρνουν πραγματιστικές αποφάσεις, υπέρ των χωρών τους, χωρίς να ακούν ξένα και εχθρικά συμφέροντα·

- πρέπει να επιβληθεί άμεσα ανώτατη τιμή με βάση το ενεργειακό μείγμα και όχι με βάση την τιμή του Φυσικού Αερίου.

- πρέπει να κρατικοποιηθεί τουλάχιστον το 60-70% των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

- πρέπει να γίνουν επενδύσεις στις μονάδες που χρησιμοποιούν στερεά καύσιμα, οι οποίες θα πρέπει να παράγουν το 40-50% της ημερήσιας κατανάλωσης και να διατηρούν σε εφεδρεία ένα 20-30% για όταν χρειάζεται,

- πρέπει να γίνουν επενδύσεις σε νέες πηγές ενέργειας (γεωθερμία) ,

- υπάρχει ανάγκη για εμπλοκή του κράτους η οποία μέσω των οικονομικών πολιτικών που επιβάλλει θα οδηγήσει σε μείωση της τιμής της ενέργειας στην πηγή, ώστε τα κέρδη να μην είναι για λίγες εταιρείες που κερδοσκοπούν με το ρεύμα, αλλά για ολόκληρη την οικονομία και εννοώ όλων.

Συμπερασματικά, υπάρχει ανάγκη για ενεργειακή κυριαρχία που μόνο πραγματιστές, πατριώτες πολιτικοί μπορούν να παράγουν. Η γραφειοκρατία των Βρυξελλών και οι σημερινοί προδότες της Ελλάδος έχουν αποδείξει την ανικανότητά τους.

ΑΠΕ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ (ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ)

 

https://drive.google.com/file/d/0B4ei4Vt9ZMqtVFI4dFlfOHY1Rktyc1VfSXo3eXNuN2RFd2xn/view?usp=sharing&resourcekey=0-VYhRn3uqfxLqxSusEotOjQ

Οι κερδοσκόποι ξανά εκτινάσσουν τις τιμές του ρεύματος

 

Υπέρογκες αυξήσεις έως και 70% στις τιμές ρεύματος ανακοίνωσαν οι «πάροχοι» για τα τιμολόγια του Ιουνίου σπέρνοντας δικαιολογημένη αγανάκτηση στους λαϊκούς καταναλωτές, στους αυτοαπασχολούμενους και στις μικρές επιχειρήσεις.

Αν παρακολουθήσουμε αναλυτικά τις τιμές ρεύματος στο πρώτο πεντάμηνο του 2024 και συγκρίνουμε τα τιμολόγια χονδρικής και λιανικής θα καταλάβουμε την άγρια κερδοσκοπία που στήνει το ενεργειακό κεφάλαιο, με τις πλάτες της Κυβέρνησης και της ΕΕ, σε βάρος του πενιχρού λαϊκού εισοδήματος.

Πρώτα απ όλα η κατακόρυφη πτώση των τιμών του φυσικού αερίου που ξεκίνησε τον Δεκέμβρη του 2023 παρασύρει προς τα κάτω και τις τιμές ρεύματος χονδρικής στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας. Συγκεκριμένα, οι τιμές του Φυσικού Αερίου στο Ολλανδικό Χρηματιστήριο (TTF) το πρώτο τρίμηνο του 2024 πέφτει στα 23 ευρώ η μεγαβατώρα (MW/h) ενώ το 2022 μέσα στην ενεργειακή κρίση έφτασε και τα 300 ευρώ ανά MW/h. Αμέσως ξεκινάει η διαδικασία αύξησης των τιμών του Φυσικού Αερίου και του LNG. Κατά τα πρότυπα του ΟΠΕΚ, η Νορβηγία που εξελίσσεται σε ηγέτιδα δύναμη του Φ.Α μέσω αγωγών μειώνει την παραγωγή και οι ΗΠΑ ακυρώνουν όλες τις εξαγωγές LNG. Οι τιμές του φυσικού αερίου ανακάμπτουν και σήμερα βρίσκονται κοντά στα 34 ευρώ!

Οι τιμές χονδρικής του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας (ΕΧΕ) ακολουθούν αυτή την πτώση από τον Ιανουάριο του 2024 που σταματά η Κυβέρνηση τις επιδοτήσεις. Έτσι τον Φεβρουάριο η τιμή της Μεγαβατώρας κλείνει στα 73 Ευρώ, τον Μάρτιο στα 67 και τον Απρίλη στα 61 ευρώ ενώ τον Μάη ξανά εκτινάσσεται στα 78 ευρώ (αύξηση 35% σε σχέση με τον Απρίλη) και το πρώτο 10ήμερο του Ιούνη βρίσκεται μ.ο στα 92,6 ευρώ με ανοδικές τάσεις αφού οι κερδοσκόποι των Ομίλων βλέπουν να αυξάνεται η ζήτηση λόγω κλιματιστικών.

Στη λιανική τα πράγματα δεν είναι διαφορετικά: Υπάρχει μια πτώση των τιμών (αναντίστοιχη με τη μείωση στη χονδρική) για τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο και ο ανεκδιήγητος ΥΠΕΝ κ. Σκυλακάκης παίρνει σβάρνα τα κανάλια διαλαλώντας τον «ανταγωνισμό που μειώνει τις τιμές». Για τους μήνες Απρίλη και Μάη όμως που πέφτουν ακόμα πιο χαμηλά οι τιμές χονδρικής αντί να μειώσουν τις τιμές και στη λιανική (οικιακά τιμολόγια) οι προμηθευτές τις ανεβάζουν με τη δικαιολογία ότι οι πελάτες τους πρέπει να πληρώσουν τις «ρευματοκλοπές» και τις τεχνικές απώλειες του ηλεκτρικού δικτύου!

Έτσι τον Μήνα Μάη το ρεύμα στη χονδρική ανέβηκε 35% και ακολούθησαν τα τιμολόγια λιανικής του Ιουνίου που ανέβηκαν από 12% μέχρι 70%!!! Με βάση τις τιμές χονδρικής του Ιουνίου, που είναι πολύ ανεβασμένες σε σχέση με τον Μάη, αναμένονται μεγάλες αυξήσεις στα οικιακά τιμολόγια του Ιουλίου.

Και δεν είναι μόνο οι τιμές του ρεύματος είναι και τα «χαράτσια» στο λογαριασμό που ονομάστηκαν «ρυθμιζόμενες χρεώσεις» μέσω των οποίων οι λαϊκοί καταναλωτές πληρώνουν σχεδόν έναν ακόμα λογαριασμό. Έτσι πληροφορούμαστε ότι ετοιμάζονται να αυξήσουν ακόμα 30% το ΕΤΜΕΑΡ (Ειδικό Τέλος Μείωσης Αερίων Ρύπων) επειδή ο ΕΛΑΠΕ (Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ) από όπου πληρώνονται εξτρά οι κρατικοδίαιτοι μπαταξήδες των ΑΠΕ, είναι ελλειμματικός σχεδόν μισό δις ευρώ. Ταυτόχρονα αιτήματα για νέες αυξήσεις των «τελών δικτύου» μαθαίνουμε ότι ζητούν ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ.

Μερικά ερωτήματα που προκύπτουν από την ανάλυση των γεγονότων:

1. Είναι δυνατόν ο λογαριασμός του ρεύματος των νοικοκυριών να καλύπτει το 40% και το 50% ενός κατώτατου μισθού για να αποζημιώνονται με «ουρανοκατέβατα κέρδη» οι παραγωγοί και οι πάροχοι;

2. Το ποσοστό κέρδους των παρόχων είναι ανεξέλεγκτο; Αφού αγοράζουν από τη χονδρική 6 ή 7 λεπτά την κιλοβατώρα γιατί πουλάνε στους καταναλωτές 12, 14 και 17 λεπτά; 100% κέρδος!!! Αυτό δεν είναι αισχροκέρδεια σε βάρος του λαϊκού εισοδήματος;

3. Ποιος ο λόγος που ανεβάζουν στο χρηματιστήριο τις τιμές όταν ανεβαίνει το φυσικό αέριο στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ αφού οι παραγωγοί δεν έχουν αγοράσει με νέες αυξημένες τιμές; Κι αυτοί που παράγουν ρεύμα με Ρώσικο φυσικό αέριο με κλειδωμένες χαμηλές τιμές του 2016 γιατί μας πουλάνε με τις τρέχουσες τιμές του Άμστερνταμ;

4. Που είναι το «τζάμπα» ρεύμα των ΑΠΕ και τι ρόλο παίζει στη διαμόρφωση των τιμών; Αφού έφτασαν να καλύπτουν μέχρι και το 60% του ενεργειακού μίγματος και το Α` τετράμηνο του 2024 πέταξαν στα σκουπίδια πάνω από 300 γιγαβατώρες γιατί ανεβαίνουν οι τιμές;

5. Αφού όλοι οι «παράγοντες της αγοράς» εντοπίζουν το «πρόβλημα» στη Χώρα μας στη χαμηλή κατανάλωση γιατί μόλις πάει να ανεβεί λίγο η κατανάλωση, λόγω καύσωνα ή ψύχους, εκτοξεύουν τις τιμές στα ουράνια;

6. Το Κράτος, η Κυβέρνηση, η ΕΕ τι ρόλο παίζουν σ αυτά τα κερδοσκοπικά παιχνίδια; Μήπως τα σιγοντάρουν για να παίρνουν κι αυτοί το μερίδιό τους (ΦΠΑ και άλλοι φόροι);

7. Ποιος δε γνωρίζει ότι η άνοδος των τιμών ηλεκτρισμού θα εκτοξεύσει ακόμα περισσότερο τις τιμές στα είδη πρώτης ανάγκης πυροδοτώντας έναν νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων;

Φυσικά τα ερωτήματα είναι ρητορικά αφού όλοι γνωρίζουμε πως όλα γίνονται για τα κέρδη μιας χούφτας καπιταλιστών και των αεριτζήδων που παρασιτούν γύρω τους.

Γιατί όμως ανεβαίνουν ανεξέλεγκτα οι τιμές;

Επειδή οι πέντε παραγωγοί, μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι που όπως όλα δείχνουν έκαναν τραστ και από πίσω τους οι πάροχοι, που σε πολλές περιπτώσεις είναι οι ίδιοι, καλόμαθαν στα «ουρανοκατέβατα» κέρδη και χειραγωγούν το Ελληνικό Χρηματιστήριο εκτοξεύοντας της τιμές.

Επειδή η «Απελευθέρωση Ηλεκτρικής Ενέργειας» μόνο στόχο είχε τις ιδιωτικοποιήσεις των δημόσιων εταιρειών ενέργειας και την είσοδο του μεγάλου κεφαλαίου στο Χώρο αυτό, λόγω της αναγκαιότητας όλων των λαών για πρόσβαση στο ρεύμα, και ήταν σίγουρο ότι θα τους έδινε απεριόριστα κέρδη και στο λαό ενεργειακή αλλά και τροφική πενία.

Εδώ δεν χωράει ούτε ημίμετρα ούτε «πολιτικαντισμός» από κανέναν. Το ρεύμα είναι κοινωνικό αγαθό και έχουν όλοι οι πολίτες δικαίωμα στην πρόσβαση.

 Κατάργηση του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

 Απόσυρση της Ελλάδας από το σύστημα του Ευρωπαϊκού χρηματιστηρίου ρύπων

 Κατάργηση όλων των φανερών και κρυφών επιδοτήσεων των ενεργειακών ομίλων

 Διατίμηση με βάση το κόστος παραγωγής

 Ακύρωση όλων των μεγάλων έργων ΑΠΕ για να σταματήσει η περιβαλλοντική και παραγωγική καταστροφή της Χώρας

 Αξιοποίηση χωρίς αποκλεισμούς όλου του εγχώριου ενεργειακού μίγματος

Για μια Εταιρεία Ηλεκτρισμού αποκλειστικά δημόσια, 100%, ενιαία και καθετοποιημένη με εργατική και κοινωνική συμμετοχή στη διεύθυνση και σε όλα τα κέντρα λήψης των αποφάσεων, προσανατολισμένη στα λαϊκά συμφέροντα και μόνο. «Ρεύμα φθηνό για όλο το λαό».

Επανεθνικοποίηση-Κρατικοποίηση ολόκληρου του Ηλεκτρενεργειακού τομέα. Μια και πραγματικά Δημόσια Εταιρεία που θα πρωτοστατήσει στη νέα εποχή της Ηλεκτρικής Ενέργειας χρησιμοποιώντας όλες τις σύγχρονες μορφές ενέργειας με σεβασμό στην αειφορία και την προστασία του Περιβάλλοντος.

Στην κατεύθυνση πλήρους κοινωνικοποίησης του αγαθού της Ηλεκτρικής Ενέργειας, του νερού, των τηλεπικοινωνιών κ.α

Κοζάνη 12/6/2924

«Αριστερή Συμπόρευση για την Ανατροπή στη Δυτική Μακεδονία»

ΚΑΙ ΑΦΟΥ ΤΑ ΚΑΝΑΜΕ ΟΛΑ ΑΠΕ, ΓΙΑΤΊ Η ΤΙΜΉ ΤΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΔΕΝ ΠΈΦΤΕΙ ΟΡΕ ΚΛΕΦΤΟΠΟΥΛΑ,

 

Γιαννης Χατζηχρηστος

ΚΑΙ ΑΦΟΥ ΤΑ ΚΑΝΑΜΕ ΟΛΑ ΑΠΕ, ΓΙΑΤΊ Η ΤΙΜΉ ΤΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΔΕΝ ΠΈΦΤΕΙ ΟΡΕ ΚΛΕΦΤΟΠΟΥΛΑ, ΚΑΙ ΠΕΤΑΜΕ ΤΌΣΟ ΡΕΎΜΑ (αξίας 1,2δισ) ΣΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ?

Τι λένε τα τελευταία δεδομένα:

Χρειαζόμαστε κάθε ημερα στην Ελλάδα ηλεκτρική ισχύ 5-6,5 GW (και γύρω στο 8 όταν έχει καύσωνα). Έχουμε ήδη εγκατεστημένη ισχύ παραγωγής 30GW, εκ των οποίων τα 11,5GW είναι ηδη από ΑΠΕ διασυνδεδεμενα στο δίκτυο. Και περιμένουνε στην ουρά να εγκριθούν και άλλα 20-30GW για ανεμογεννήτριες (τώρα και μέσα στην θάλασσα...) και φωτοβολταϊκά σε "πάρκα". Αφού φυσικά προηγηθεί η αποψίλωση των απαιτούμενων εκτάσεων με εντολές μη πυρόσβεσης και στην επόμενη αντιπυρική περίοδο.

Η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, λόγω του νόμου προσφοράς και ζήτησης, παρ' όλα αυτά αντί να μειώνεται, συνεχιζει να αυξάνεται. Η στην καλύτερή, να μην πέφτει αναλογικά της προσφοράς!!!

Η αυτοκινητοβιομηχανία αρχίζει να εγκαταλείπει τα σχέδια να γίνουν όλα τα αυτοκίνητα ηλεκτρικά "τουτού", βλέποντας τώρα την Κίνα να αρχίζει να κυριαρχεί και σε αυτόν τον τομέα.

Οπότε εύλογα τίθεται το ερώτημα:

ΠΟΣΟ "ΤΖΑΜΠΑ" ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΠΕ: (Ή ΓΙΑΤΊ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ "ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ" ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΜΕΝΟ ΝΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΕΙ?

Το σχέδιο REPowerEU της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανακοινώθηκε πριν δύο χρόνια, επιδιώκει να μειώσει την εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει τη μετάβαση από τις πηγές ενέργειας με βάση τον άνθρακα.

Η εκτίμηση κόστους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ωστόσο, φαίνεται τώρα ότι υπολείπεται πολύ έναντι της πραγματικοτητας, καθώς το σχέδιο θα απαιτήσει τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ σε επενδύσεις μεχρι το 30 για την επίτευξη του βασικού στόχου της αύξησης της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε 45% του συνολικού ενεργειακού εφοδιασμού έως το 2030 (από τον στόχο του 40% που είχε προϋπολογιστεί πριν την Ουκρανική κρίση).

Η στρατηγική στόχευε να φέρει σε ευρωπαϊκό επίπεδο 320 γιγαβάτ (GW) ηλιακών φωτοβολταϊκών μέχρι το 2025 και σχεδόν 600 GW έως το 2030, με στόχο να εκτοπίσει 9 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (Bcm) ζήτησης φυσικού αερίου.

Η Ευρώπη έχει επί του παρόντος συνολικά περίπου 200 GW εγκατεστημένης ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος, που σημαίνει ότι πρέπει να εγκατασταθούν 120 GW μέχρι τα μέσα της δεκαετίας, ή ισοδύναμο με 40 GW ετησίως.

Αυτό θα σήμαινε σχεδόν διπλασιασμό του ρυθμού εγκατάστασης, που ήταν 24 GW το 2021 και αναμένεται να είναι γύρω στα 29 GW φέτος.

Για να φτάσουμε στο στόχο των 600 GW έως το 2030, θα πρέπει να εγκατασταθούν περίπου 56 GW νέας ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος κάθε έτος κατά την επόμενη πενταετία.

Υποθέτοντας ένα μέσο κόστος για ηλιακά και φωτοβολταϊκά 1,1 εκατ. ευρώ ανά μεγαβάτ (MW) εγκατεστημένης ισχύος, η εγκατάσταση 400 GW από τώρα έως το 2030 θα αντιπροσώπευε μια επένδυση 440 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η επίτευξη του 45% του εφοδιασμού με ΑΠΕ έως το 2030 απαιτεί επιπλέον σημαντικές επενδύσεις στην αιολική δυναμικότητα – για τις οποίες το σχέδιο δεν έχει δώσει πολλής λεπτομέρειες.

Οι εκτιμήσεις της Rystad Energy υποδηλώνουν ότι άλλα 450-490 GW αιολικής ισχύος θα πρέπει να εγκατασταθούν σε όλη την ΕΕ έως το 2030 προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του 45% του εφοδιασμού με ΑΠΕ, απαιτώντας επιπλέον επενδύσεις 820 δισεκατομμυρίων ευρώ. (Σήμερα είναι εγκατεστημένη σε όλη την ΕΕ 180.000 ανεμογεννήτριες, εκ των οποίων περίπου 3.200 βρίσκονται στο ελληνικό ανάγλυφο).

Εκείνο που ΔΕΝ υπολογίζεται (και φαίνεται πλέον πεντακάθαρα από το ελληνικό παράδειγμα) στα πιο πάνω είναι:

Το πρόσθετο κόστος αναδιάρθρωσης ΟΛΩΝ των ηλεκτρικών δικτύων της ΕΕ για να μπορούν να "αντέξουν" τα παρα πάνω προσθέτα ηλεκτρικά φορτία. Με τους πιο συντηρητικός υπολογισμούς, απαιτούνται επιπλέον επενδύσεις 100-120δισ στην Ελλάδα και μερικά ακόμη τρισ ευρώ σε όλη την ΕΕ, για να μπορεί να μεταφερθεί όλη αυτή η πρόσθετα παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια εκεί που θα καταναλωθεί.

Τα κόστη αυτά των επενδύσεων σχεδόν τριπλασιάζονται αν πρέπει να αποθηκεύεται σε μπαταρίες όλη αυτή η παραγόμενη ενέργεια για να καταναλωθεί όταν χρειαστεί (και όχι μόνον όταν φυσάει), για να μην πετιέται στα άχρηστα, όπως συμβαίνει τώρα στην πρωτοπορία των ζαβών Ελλάδα.

Το συνολικό κόστος τής απόσβεσης αυτών των επενδύσεων των τεχνικών κατασκευών που έχουν μέσο χρόνο "ζωής" 20 έτη. Όπερ θα απαιτηθούν άλλα τόσα το 2042.

Ότι είναι ΑΓΝΩΣΤΗ η τιμή (αλλά και η διαθεσιμότητα) των μετάλλων, ιδιαίτερα των σπανίων, που απαιτούνται για όλες αυτές τις επενδύσεις (χαλκός, κοβάλτιο, λίθιο, νικέλιο, σπάνιες γαίες).

Δεν υπολογίζονται τα κόστη αποθήκευσης της ενέργειας. Αυτό σημαίνει, κατά το ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο σιωπηλά, την παραγωγή υδρογόνου από ηλεκτρόλυση και νερό και την διόδευσή του ως container ενέργειας στην κατανάλωση. Μέσα ομως από ποιά δίκτυα? Άγνωστο ποιο το κόστος επέκτασης των δικτύων κορμού του φυσικού αερίου για κάτι τέτοιο, όταν η ΕΕ έχει δώσει ντιρεκτιβα στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα επενδύσεων να παγώσει τις σχετικές επενδύσεις δικτύων φυσικού αερίου (σήμερα το υδρογόνο μπορεί να καεί χωρίς προβλήματα αντοχής υλικών καυστήρων σε αναλογία 1:10 σε μείγμα με φυσικο αέριο).

Το γεγονός ότι η βιομηχανία παραγωγής ανεμογεννητριών "γράφει" για έκτη συνεχή χρονιά σε παγκόσμιο επίπεδο πολύ μεγάλες ζημιές και, από το 2022, και η αντίστοιχη των φωτοβολταϊκών λόγω της "κρίσης στα logistics" (περιόρισε η Κίνα τις εξαγωγές πρώτων υλών και των wafers).

Η Κομισιόν ειπε ότι για όλα αυτά έχει διασφαλισμένους πόρους 250δισ€ για το σχέδιο της. Για τα υπόλοιπα, θα απαιτηθεί ιδιωτικός και δημόσιος δανεισμός. Η χαρά του κάθε Στουρνάρα δηλαδή. Εσύ περίμενε να πάρεις σύνταξη, όσο τα δημόσια χρέη λόγω του πιο πάνω σχεδίου πρέπει να αυξηθούν με άλματα Τεντογλου.

Αν κάνεις την αριθμητική, η μέση kWh από τις αποσβέσεις των πιο πάνω πρόσθετων επενδύσεων σε ΑΠΕ αλλά ΚΑΙ από τις άλλες πηγές ( που δεν μηδενίζονται), βγάζει περίπου την τιμή που πληρώνουμε τώρα με την Ουκρανική και Παλαιστινιακή κρίση και μετά το 2030! Xωρις τα κόστη δανεισμού. Αυτά βλέπει η Mercedes και η Tesla, μετρώντας τους μεγάλους πελάτες που χάνουν σωρηδόν (Hertz, Avin κλπ) και λένε τώρα "ουπς, την πατήσαμε με τα ηλεκτρικά".

Κατόπιν τούτου, πριν βιαστείτε να χαρείτε χαζοχαρούμενα, οπως χάρηκαν ο Σταθακης και ο Τσακαλώτος πριν λίγα χρόνια, καλό θα είναι να χρησιμοποιήσετε πριν ένα κομπιουτεράκι. Και λίγο το μυαλό σας όταν ακούτε αυτό το "όλα από ΑΠΕ". Ή ραγιαδισμους του τύπου "εξορύξεις ελληνικού φυσικού αερίου γιοκ" για να ξεπουλήσει ο θείος Σαμ και ο σεΐχης του Κατάρ τα LNG τους και να οικονομησουν 5-6 εφοπλιστές, χορηγοί των Βαρωνιων-ιδεολογικών τάσεων της ΝΔ. Αυτοί που τώρα εκτελούν το πρόγραμμα του κόμματος "Χαρίζω χρέη (στους εχοντες)- Χαρίζω οικόπεδα (και βραχονησίδες) της Ελληνικής ΑΟΖ" για συνεκμετάλλευση. Κατά τας Σημητικάς γραφάς ένθεν κακείθεν, λέει.

Τι δεν καταλαβαίνετε για το τι πραγματικά παίζει τώρα πίσω από τον μπερντέ ορέ κλεφτόπουλα?

No Local democracy – No Local effectiveness

 Χάρης Κουγιουμτζόπουλος

Ζούμε σε μια εποχή ακραίας δοκιμασίας των δημοκρατικών αξιών με την κυβέρνηση να έχει αδρανοποιήσει στην κυριολεξία τα Δημοτικά Συμβούλια και τον Κοινωνικό Ελεγχο μεταφέροντας όλες τις αρμοδιότητες στους Δημάρχους προς χάριν της λεγόμενης… “κυβερνησιμότητας”.

Ηδη με δύο αποφάσεις του, το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει χαρακτηρίσει αντισυνταγματικές και τις διατάξεις μεταφοράς αρμοδιοτήτων στις διορισμένες από το Δήμαρχο Επιτροπές και την ανάδειξη των αντιδημάρχων των νησιωτικών ενοτήτων. 

Και ενώ επισήμως πια η Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση λειτουργεί με αντισυνταγματικές διατάξεις αφού η κυβέρνηση δεν συμμορφώνεται στις αποφάσεις του ΣτΕ, προχωράει σε νέα ρύθμιση αφαιρώντας το δικαίωμα της αντιπολίτευσης να θέτει εκτός ημερήσιας διάταξης θέματα στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Στην κυριολεξία έχει καταργηθεί κάθε διαβουλευτική διαδικασία και η λειτουργία των δήμων πια διέπεται από μια λευκή επιταγή που δίνει η τοπική κοινωνία στον Δήμαρχο για τέσσερα χρόνια (με το νέο νόμο για πέντε). 

Παράλληλα έχει καταργηθεί στην ουσία και κάθε Κοινωνικός Έλεγχος αφού μέσα από μια σειρά νομοθετημάτων, μόνο στα δικαστήρια πια, ο πολίτης μπορεί να ακυρώσει αποφάσεις του Δημάρχου. Η ποινές για μη ανταπόκριση σε ερωτήσεις πολιτών καταργήθηκαν, οι ελεγκτές δημόσιας διοίκησης εξετάζουν μόνο καταγγελίες διαφθοράς και όχι κακοδιοίκησης και οι αρμόδιες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις επικαλούμενες υποστελέχωση, νομιμοποιούν σιωπηρώς (εντος διμήνου σύμφωνα με τον νόμο) όλες τις αποφάσεις… χωρίς να τις εξετάζουν.

Το τεράστιο δώρο αρμοδιοτήτων όμως, που τους έκανε η κυβέρνηση στους δημάρχους έχει και το ανάλογο τίμημα. Ονομάζεται «οριζόντιες δράσεις». Οι δήμαρχοι έχουν την απόλυτη εξουσία, δεν έχουν όμως σχεδόν καμία δυνατότητα να διαχειρίζονται τους προϋπολογισμούς τους. Από 9 δισεκατομμύρια που διαχειρίζονταν οι δήμοι το 2010, σήμερα δεν διαχειρίζονται πια πάνω από 1 δις και αυτό «ζευγοποιημένο», ήδη εξαντλημένο από ανελαστικές δαπάνες όταν φτάνει στα ταμεία τους.

Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα όπου οι δήμοι έλαβαν 50 εκατομμύρια ευρώ για την εγκατάσταση κοινόχρηστων ποδηλάτων είτε τα ήθελαν, είτε όχι. Ακόμη και οι δήμοι που δεν έχουν καμία δυνατότητα να τα λειτουργήσουν. Ένα σύστημα που δεν θα λειτουργήσει πάνω από ένα χρόνο αφου δεν έχουν λύσει ζητήματα βανδαλισμών, βλαβών και κλοπών. 

Το ίδιο συνέβη και με τις παιδικές χαρές, και με τα προαύλια των σχολείων και τώρα με ένα πρόγραμμα μαμούθ 700 εκατομμυρίων ευρώ για την ψηφιακή αναβάθμιση, όπου οι δήμοι επιλέγουν μεταξύ 31 συγκεκριμένων υπηρεσιών που υποχρεωτικά θα παρέχουν στους πολίτες. Ανεξάρτητα αν έχουν άλλες προτεραιότητες όπως π.χ. να λειτουργήσουν Παιδικούς Σταθμούς ή Δημοτική Αστυνομία. Το ίδιο φαινόμενο παρουσιάζεται και με το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και με τα προγράμματα του Πράσινου Ταμείου. Η όροι είναι take it or leave it.  

Ουσιαστικά βλέπουμε μια Τοπική Αυτοδιοίκηση να μετατρέπεται σε εταιροδιοίκηση και σε κρατικό ακροφύσιο. Ο μόνος λόγος που ο Δήμαρχος τελικά αποκτά υπερεξουσίες είναι για να εκτελεί τις αποφάσεις της κεντρικής διοίκησης, χωρίς δυνατότητα κοινωνικής διαβούλευσης και χωρίς διαπραγμάτευση αφού και τα χρονικά περιθώρια είναι ασφυκτικά και τα έργα ήδη δοσμένα σε μεγάλες εταιρείες πριν το μάθουν ο Δήμαρχοι.

Η Δημοκρατία όμως δεν είναι μόνο θέμα δικαίου, αλλά και ένα αποτελεσματικό σύστημα διοίκησης. Η λεγόμενη Σοφία του Κοινού. Το κοινό (δηλαδή χιλιάδες μυαλά) έχει καλύτερη δυνατότητα να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα και τις ανάγκες ως μέσος όρος και σύνθεση.

Το αποτέλεσμα λοιπόν είναι να σπαταληθούν εκατοντάδες εκατομμύρια σε δεύτερης προτεραιότητας ή άχρηστα έργα, τη στιγμή που πολλοί δήμοι δεν μπορούν να λύσουν βασικά προβλήματα όπως ύδρευσης, αποχέτευσης, οδοποιίας, κοινωνικής πρόνοιας κ.α. Ετσι παρουσιάζονται δήμοι να αποκτούν γήπεδα, πολιτιστικά κέντρα και ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ δεν έχουν δίκτυο ομβρίων και αγροτικούς δρόμους.

Το άρθρο 102 του Συντάγματος που ορίζει ότι οι Δήμοι έχουν την αρμοδιότητα των τοπικών υποθέσεων έχει καταργηθεί πλήρως. Οι δήμοι δηλαδή προσωπικά οι δήμαρχοι, απλά διαχειρίζονται τα χρήματα για δαπάνες που τους υποδεικνύει η Κεντρική Διοίκηση. Ο δήμαρχος δεν διαθέτει διαβουλευτικά όργανα και ουσιαστικά έχει μετατραπεί σε έναν ανώτατο δημόσιο υπάλληλο που εκτελεί εντολές και επιβλέπει την καλή λειτουργία του δήμου του. 

Παράλληλα βέβαια λόγω του ότι στην πραγματικότητα ο Δήμαρχος κάνει για τέσσερα χρόνια ότι θέλει, αναπτύσσεται και μια απίστευτη γραφειοκρατεία για να τον ελέγχουν σε θέματα νομιμότητας. Στους ήδη 13 ελέγχους που περνάει κάθε απόφαση του, σήμερα προσθέτουν και δυο – τρεις ακόμη με την Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και τον Σύμβουλο Ποιότητας. Ένα έργο για να γίνει από την στιγμή που θα αποφασιστεί χρειάζεται κατ΄ελάχιστον πέντε με έξι χρόνια και όταν αποπερατωθεί κατά 99% οι ανάγκες και όροι λειτουργίας του έχουν αλλάξει. Εξού και εκατοντάδες μελέτες παραμένουν στα συρτάρια για δεκαετίες, αφού όταν φτάσουμε στην διαδικασία της ανάθεσης θεωρούνται πια παρωχημένες. 

Βαριά βέβαια και η ευθύνη των δημάρχων αφού βολεύονται κοντόφθαλμα από αυτήν τη κατάσταση. Κανένας δεν τους απαγορεύει να μεταφέρουν την συζήτηση στα Δημοτικά Συμβούλια και στην Κοινωνία εκθέτοντας την κυβέρνηση. Προτιμούν όμως σαφώς να αποφασίζουν μόνοι τους.

Ετσι ανακόπτεται κάθε αναπτυξιακή πορεία της χώρας και ειδικά της ελληνικής υπαίθρου που έχει άλλες ανάγκες με απολύτως τοπικά χαρακτηριστικά. Η πλήρης αδυναμία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να απορροφήσει τα Ευρωπαϊκά κονδύλια το αποδεικνύει περίτρανα. Από τα 6 δις που προορίζονται για την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο ΕΣΠΑ 2014 – 2020 μόνο τα 2,5 έχουν γίνει έργα κι ας βρισκόμαστε στο 2022. Οι δήμαρχοι ούτε μπορούν να ξέρουν πια έργα θα εγκριθούν, ούτε βέβαια πληρώνουν για μελέτες που δεν πρόκειται ποτέ να υλοποιηθούν. Τα Πενταετή Επιχειρησιακά Προγράμματα των δήμων δεν υλοποιούνται και δεν χρηματοδοτούνται ποτέ. Άλλα πράγματα τους υπαγορεύει η κεντρική κυβέρνηση ανάλογα με τις δικές της ανάγκες. 

Σύμφωνα με πρόσφατη πανελλαδική έρευνα το 60% των δημοτών δεν είναι ικανοποιημένο από τις δημοτικές τους αρχές. Αφού άλλα περιμένουν από αυτές και άλλα βλέπουν να γίνονται που δεν έχουν και καμία σχέση με τα προεκλογικά τους προγράμματα. Ο κόσμος δεν γνωρίζει ότι άλλος αποφασίζει. Ενώ χρειάζεται σχολεία, πεζοδρόμια και εργαζόμενους στην καθαριότητα, βλέπει να ξηλώνουν και να ξαναφτιάχνουν πλατείες με τόνους τσιμέντο που το καλοκαίρι τις καθιστά μη βιώσιμες. Ο Δήμαρχος δεν έχει λεφτά να βάψει τα παγκάκια και να φυτέψει τα παρτέρια. Του δίνουν όμως λεφτά να ξηλώσει όλη την πλατεία και να την ξαναφτιάξει από την αρχή. 

Ετσι βέβαια σε μια εποχή Κλιματικής Κρίσης, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός δήμου μέσω φαραωνικών έργων ανεβαίνει κατακόρυφα. 

Η συρρίκνωση της Δημοκρατίας στην Ελληνική Αυτοδιοίκηση, αποτελεί τρανή απόδειξη της αναγκαιότητας για διεύρυνση της δημοκρατίας, του ευρύ διαλόγου και των συνεργασιών μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων και τάσεων. Αν λάβουμε υπόψη δε και την τεράστια ανάπτυξη που παρουσίασε η Τοπική Αυτοδιοίκησης στις δεκαετίες ’80 και ’90 όπου είχαμε και την μέγιστη δημοκρατική λειτουργία, ενισχύουμε την απόδειξη. Όπως ενισχύουμε την άποψη αυτή και αν δούμε τα διευρυμένα ευρωπαϊκά μοντέλα όπου η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαχειρίζεται με απόλυτο τρόπο τις τοπικές υποθέσεις, με ευρείες δημοκρατικές διαδικασίες και τις περισσότερες φορές με απλή αναλογική εκπροσώπηση. 

Αυτοδιοίκηση και Αριστερά: μια παρεξηγημένη σχέση

Δέσποινα Σπανούδη

Σε αυτές τις αυτοδιοικητικές εκλογές, η κρίση της Αριστεράς είναι οδυνηρά ορατή. Σε όλη τη χώρα, αριστεροί ενταγμένοι και ανένταχτοι, στελεχώνουν ψηφοδέλτια που ποτέ στο παρελθόν δεν θα είχαν φανταστεί. Ψηφοδέλτια που πολιτικά βρίσκονται σε όλο το φάσμα και αυτοδιοικητικά περίπου στο μηδέν, αφού δεν πρόκειται για παρατάξεις με δική τους οντότητα και ζωή αλλά για λίστες υποψηφίων που εξυπηρετούν προσωπικές ή κομματικές στοχεύσεις. Λίγα σχήματα, που τα περισσότερα ήδη υπήρχαν, έχουν αυτοδιοικητικά χαρακτηριστικά, αυτόνομη λειτουργία, συνδέονται ουσιαστικά με τοπικά κινήματα και τοπικά θέματα.   

Είναι η κατάληξη μιας πορείας που έχει προϊστορία. Από την εποχή της κυβέρνησης του βουνού όταν η αυτοδιοίκηση απέκτησε πραγματικό περιεχόμενο, αλλά ακόμη και από την εποχή των κομμουνιστών δημάρχων στις λαϊκές και προσφυγικές γειτονιές της Αθήνας, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι που χώρισε την Αριστερά από την αυτοδιοίκηση τυπικά και ουσιαστικά.

Τα τελευταία χρόνια, η Αριστερά ακολούθησε την πεπατημένη του παραδοσιακού  μοντέλου των αστικών κομμάτων στην αυτοδιοίκηση. Είτε εκκινώντας από τις τοπικές οργανώσεις, είτε από τα κεντρικά όργανα, είτε από φιλόδοξους τοπικούς παράγοντες, οι παρατάξεις και οι επικεφαλής τους ήταν προϊόντα κομματικών αποφάσεων, ομολογημένων ή μη. Με το παιχνίδι και τον επικεφαλής υποψήφιο καθορισμένο από την αρχή, αυτοί που συμπληρώνουν τα ψηφοδέλτια είναι εξαρχής προδιαγεγραμμένο ότι δεν μετέχουν σε μια δημοκρατική - αυτοδιοικητική διαδικασία.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το παραδοσιακό μοντέλο του κομματισμού της αυτοδιοίκησης, τηρήθηκε με μεγαλύτερο ζήλο από τα κόμματα της Αριστεράς. Τα αντάρτικα ψηφοδέλτια ήταν και εξακολουθούν να είναι φαινόμενα κυρίως του χώρου της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ.  Αν ωστόσο τα παραδοσιακά αστικά κόμματα έχουν στενούς δεσμούς με την τοπική κοινωνία μέσα από ένα δίκτυο πελατειακών σχέσεων και εκπροσωπήσεων και αν το ΚΚΕ έχει ξεκαθαρίσει ότι κατεβαίνει με κομματικά σχήματα στην αυτοδιοίκηση, τα αυτοδιοικητικά σχήματα του ΣΥΡΙΖΑ που δεν πληρούσαν επαρκώς καμία από τις δύο προϋποθέσεις, κατέρρευσαν με θόρυβο.

Το καίριο ερώτημα είναι: ποιες είναι οι αιτίες που η Αριστερά μέσα και έξω από το κοινοβούλιο ασχολείται ελάχιστα με την αυτοδιοίκηση, χωρίς επεξεργασίες, χωρίς σοβαρές διεκδικήσεις, χωρίς να προωθεί ένα διαφορετικό μοντέλο αυτοδιοίκησης;

 

 

Αριστεροί δήμαρχοι ή απλώς καλύτεροι διαχειριστές;

 

Είναι γεγονός ότι η αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα είναι σε γενικές γραμμές ανίσχυρη και ποδηγετημένη από την κεντρική εξουσία. Έχει ελάχιστα χρήματα που μπορεί να διαχειριστεί με δικό της σχεδιασμό και προτεραιότητες, δεν επιβάλει φόρους, τα  δημοτικά τέλη αφορούν αποκλειστικά ανταποδοτικές υπηρεσίες ηλεκτροφωτισμού και καθαριότητας. Έχει επίσης ελάχιστη δυνατότητα να αποφασίζει  σε σχέση με τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων που ορίζει το Σύνταγμα. Δεν αποφασίζει καν για τα μεγάλα έργα, τις βιομηχανίες, τις ανεμογεννήτριες, τις τουριστικές μονάδες, τις ιχθυοκαλλιέργειες, τα γήπεδα, τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων κλπ που γίνονται στην περιοχή της, και δεν διαθέτει σοβαρούς μηχανισμούς ελέγχου. Όλες οι αποφάσεις περνούν από μια τόσο μακρόσυρτη και άκαμπτη γραφειοκρατική διαδικασία, που στην πραγματικότητα κάθε αιρετή αρχή ολοκληρώνει αυτά που κληρονόμησε από την προηγούμενη… εκτός αν είσαι ο Πατούλης ή ο Μπακογιάννης, οπότε όλα λύνονται αυτομάτως.

Με αυτά τα δεδομένα, η αυτοδιοίκηση είναι εν πολλοίς ένας θεσμός διεκπεραίωσης και διαχείρισης. Δεν είναι ένα καθαρό πεδίο ταξικής πάλης, δεν προσφέρεται για άσκηση ουσιαστικών πολιτικών αναδιανομής εισοδήματος, περιβαλλοντικής προστασίας,  κοινωνικών παρεμβάσεων. Στο ερώτημα τι κάνει μια αριστερή δημοτική αρχή κανείς δεν έχει μια ακριβή ιδέα. Ωστόσο, ξέρουμε ότι υπήρξαν δημοτικές αρχές που μπήκαν μπροστά στον αγώνα ενάντια σε μεγάλα και οικονομικά συμφέροντα για να υπερασπίσουν τους δημόσιους χώρους και το περιβάλλον: στη Νέα Φιλαδέλφεια η δημοτική αρχή αντιστάθηκε στο σχέδιο Μελισσανίδη για το γήπεδο της ΑΕΚ (και υπέστη συνεχείς απειλές, τραμπουκισμούς και κατασυκοφάντηση), στο Κερατσίνι- Δραπετσώνα η δημοτική αρχή στάθηκε απέναντι στην OIL-ONE του Μελισσανίδη (από την οποία σύρθηκε σε δίκη ο δήμαρχος Χρήστος Βρετάκος), στο Ελληνικό απέναντι στη Lamda Development του Λάτση βρέθηκε η δημοτική αρχή που πρωτοστάτησε και στο γκρέμισμα των κάγκελων που έκλειναν την πρόσβαση στις παραλίες (για το οποίο ο δήμαρχος Χρήστος Κορτζίδης σύρθηκε σε δίκες από τους ιδιώτες που τις είχαν φράξει), και αρκετές άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις όπου δημοτικές αρχές αναλαμβάνουν να οργανώσουν κινητοποιήσεις και αντιστάσεις και να σταθούν αντιμέτωπες με «υπέρτερες δυνάμεις», έμπρακτα και με προσωπικό ρίσκο και κόστος.   

Υπήρξαν δημοτικές αρχές που αγωνίστηκαν ενάντια σε έργα διευθέτησης για διασώσουν ποτάμια και ρέματα, όπως έγινε στη Ν. Φιλαδέλφεια-Ν. Χαλκηδόνα με τον Ποδονίφτη και τον Κηφισό, στον Άγιο Δημήτριο με το ρέμα της Πικροδάφνης. Δημοτικές αρχές που προσπαθούν να εφαρμόσουν ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης των απορριμμάτων, ακόμη και αν κάποιες από αυτές δεν ανήκουν στην Αριστερά, όπως στη Βάρη- Βούλα -Βουλιαγμένη, στα Βριλήσσια,  στο Χαλάνδρι, στο Βύρωνα. Υπήρξαν παλαιότερα δήμαρχοι, όπως ο Χρήστος Παλαιολόγος στη Λιβαδειά, ο οποίος προώθησε το ρόλο της αυτοδιοίκησης μέσα από τη δράση του στα συλλογικά της όργανα, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και ταυτόχρονα περιφρούρησε το δημόσιο χώρο, το περιβάλλον και τις λειτουργίες της πόλης ακόμη και απέναντι σε βιομήχανους και μεγαλοεργολάβους που τον έσυραν σε μακρόχρονες δικαστικές διαμάχες που συνεχίστηκαν μετά τη θητεία του.

 

Συμμετοχή και αυτοδιοίκηση απέναντι στον νέο ολοκληρωτισμό

 

Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουν υπάρξει ακόμη μέχρι σήμερα δημοτικές αρχές που να κάνουν πράξη τη λαϊκή συμμετοχή, πατώντας πάνω στο ισχνό θεσμικό πλαίσιο και δίνοντάς του ουσιαστικό περιεχόμενο: λαϊκές συνελεύσεις που να υλοποιούνται οι αποφάσεις τους, τοπικά δημοψηφίσματα με δεσμευτικό χαρακτήρα, διαχείριση προϋπολογισμού από τις δημοτικές κοινότητες, ουσιαστική λειτουργία της επιτροπής διαβούλευσης, λειτουργία δημοτικής υπηρεσίας ενημέρωσης και υποστήριξης της λαϊκής συμμετοχής κλπ. Ίσως γιατί η άσκηση της δημοκρατίας είναι η πιο δύσκολη επιχείρηση και τα δεδομένα της καθημερινής διαχείρισης απαιτούν τόση κατανάλωση δυνάμεων που δεν περισσεύουν για τέτοιες απόπειρες. Ή ίσως γιατί η πεπατημένη είναι πάντα πιο απλή.

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και αν η αυτοδιοίκηση ασθμαίνει στον στενό κορσέ της κεντρικής εξουσίας, η δυνατότητα να κινητοποιεί το ενδιαφέρον των πολιτών και να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους αναγνωρίζεται καθολικά. Γι’ αυτό, παρά το γεγονός ότι η κεντρική εξουσία έχει τοποθετηθεί έξω και πάνω από την κοινωνία, η αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να διαμορφώνει έναν αυτόνομο χώρο πολιτικής δραστηριότητας. Η εδραίωση ανοιχτών δημοκρατικών θεσμών στο δήμο και στη γειτονιά, εκεί δηλαδή που ο καθένας βλέπει τα αποτελέσματα των προσπαθειών του και νοιάζεται αφού και ο ίδιος είναι αποδέκτης τους, ακυρώνει το ρόλο του παθητικού και αδιάφορου θεατή/καταναλωτή, του αγχωμένου εργαζόμενου ή του απελπισμένου και περιθωριακού ανέργου που μας επιφυλάσσει το νεοφιλελεύθερο μοντέλο.

Από την άλλη πλευρά, είναι σημάδι πραγματικής και βαθιάς κρίσης η ένδεια της Αριστεράς στο θεωρητικό, το ιδεολογικό και το πολιτικό πεδίο της αυτοδιοίκησης, χωρίς την οποία κάθε υπόσχεση για λαϊκή εξουσία, δημοκρατία, οικολογικό μετασχηματισμό είναι γράμμα κενό. Αναγνωρίζουμε τη σημασία της αυτοδιοίκησης στη Ροτζάβα και στην Τσιάπας, αλλά τη θεωρούμε περιττή για τον σύγχρονο δυτικό κόσμο. Πρόκειται για μια απόδειξη της παραδοχής ότι ο κόσμος καθορίζεται από συγκεντρωτικούς εθνικούς και κυρίως υπερεθνικούς μηχανισμούς και ότι αυτό δεν αλλάζει. Ότι είμαστε καταδικασμένοι να ζήσουμε μια νέα φεουδαρχία, όπου ο πληθυσμός συγκεντρώνεται σε μητροπολιτικά κέντρα - μεγάλες αγορές, όπου η ύπαιθρος και οι δημόσιες εκτάσεις περνούν σε λίγα χέρια για ανεμπόδιστη εκμετάλλευση, αυτοί που δουλεύουν είναι είτε εργάτες γης (συνήθως μετανάστες χωρίς δικαιώματα), είτε εργάτες σε βιομηχανίες, εξορύξεις, τουριστικά μεγαθήρια κλπ, είτε εργάτες και υπάλληλοι σε μεγάλες επιχειρήσεις με χρήση πληροφορικής και διαδικτύου. Ένας κόσμος με συνεχή ανασφάλεια, κατακερματισμένος, αποδιοργανωμένος, ένας κόσμος που οι εκρήξεις, οι εξεγέρσεις, ακόμη και οι μεγάλες κινητοποιήσεις δεν οδηγούν πουθενά… παρά μόνο στην υποχώρηση, την απογοήτευση ή ακόμη χειρότερα στον φόβο, τον ανορθολογισμό, την εναλλακτική πραγματικότητα, την Ακροδεξιά.   

Αν όμως αυτό δεν αλλάζει και δεν μας ενδιαφέρει ούτε ως πρόπλασμα ή ως υπόδειγμα μιας άλλης κοινωνίας για να το αναδείξουμε και να το διεκδικήσουμε, τότε όλα όσα διεκδικούμε και παλεύουμε, έχουν μόνο μια αξία αντίστασης που συνεχώς οπισθοχωρεί. Τα σημερινά επίδικα είναι πάντα τα χθεσινά δεδομένα, αυτά που είχαν άλλοτε κερδηθεί. 

Δεκαετίες πριν, ο Μάρεϊ Μπούκτσιν, έγραφε ότι «η  αυτοδιοίκηση με την έννοια του αποκεντρωμένου ελέγχου στα δημόσια αγαθά, στους φυσικούς πόρους, στις συνθήκες παραγωγής, μέσα από διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας, περιγράφει ένα όραμα ανατροπής όσο και μια επιλογή ανάγκης και επιβίωσης. Περιγράφει ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο οργάνωσης, όπου όλοι θα έχουν γνώση και γνώμη και θα συναποφασίζουν ώστε να γίνει πράξη η διαχείριση των «κοινών» από τους ελεύθερους πολίτες.»1 Και παρότι αναγνώριζε ότι η αυτοδιοίκηση στα αστικά κράτη δεν έχει αυτό το περιεχόμενο, θεωρούσε ότι αποτελεί προνομιακό χώρο δράσης όχι μόνο για τη συγκρότηση αντιστάσεων, αλλά και για την διεκδίκηση ενός άλλου μοντέλου κοινωνικής οργάνωσης.  

Όπως σημείωνε πριν από μερικά χρόνια η Ελένη Πορτάλιου2, η έννοια του πολίτη και της άμεσης συμμετοχής στους πολιτικούς θεσμούς της πόλης, με κορυφαία έκφρασή της την Αθηναϊκή Δημοκρατία, δεν έχει, παρά τις ιστορικές μεταλλαγές, εξαφανιστεί στα σύγχρονα συμφραζόμενα. Αναβιώνει εκεί όπου η πολιτική των αποκάτω ασκείται αυτοπρόσωπα και ενσώματα, πρωτίστως σε στιγμές που η λάμψη της αντίστασης και των κοινωνικών αγώνων διακόπτει το συνεχές είτε αυταρχικών καθεστώτων είτε σύγχρονων δημοκρατιών, στις οποίες, η έννοια του πολίτη έχει θεσμικά συρρικνωθεί στο εκλογικό του δικαίωμα.

Αυτοοργάνωση και αυτοδιοίκηση  υπήρξαν πάντα οι μορφές οργάνωσης από τα κάτω, εκεί που ο καθένας και η καθεμιά μπορούν να συναντηθούν, να αναλάβουν δράση στη γειτονιά, στο δημόσιο χώρο, στην κοινωνική αλληλεγγύη, στην προστασία του τόπου και του τοπίου. Εκεί που μπαίνει φρένο στον πλειστηριασμό, στον καταπατητή, στην ενδοοικογενειακή βία, στην κακοποίηση των ευάλωτων, στην εκμετάλλευση των μεταναστών, στον ρατσισμό και τον φασισμό. Εκεί που σώζεται το ελάχιστο πράσινο και τα πάρκα των τσιμεντουπόλεων, που ανοίγουν οι μπάρες των διοδίων, που κλείνουν οι πόρτες των βιομηχανιών που ρυπαίνουν, που ελευθερώνονται οι παραλίες, που σώζονται τα μνημεία, που σταματάνε τα φορτηγά με τα πτερύγια που πάνε να καρφώσουν γιγάντιες ανεμογεννήτριες σε κάθε κορφή, εκεί που ξεσηκώνονται αντιδράσεις ενάντια στις εξορύξεις πετρελαίου, φυσικού αερίου και χρυσού, εκεί που σταματάνε οι εκτροπές των ποταμών, τα φράγματα, ο εγκιβωτισμός των ρεμάτων.

 

Μια χαμένη αλλά κρίσιμη στρατηγική επιλογή

 

Όλα αυτά σημαίνουν τοπικά κινήματα και ταυτόχρονα ισχυρή και αυτόνομη τοπική αυτοδιοίκηση. Αν πρέπει από κάπου να ξεκινήσουμε για να πιάσουμε πάλι το νήμα είναι από κει. Να δώσουμε σημασία στην αυτοδιοίκηση, να αφιερώσουμε δυνάμεις, να ασχοληθούμε, να συμμετέχουμε ή να συγκροτήσουμε σχήματα με κόσμο που υπάρχει, ανασαίνει, λειτουργεί, ενδιαφέρεται και μπορεί να συμφωνήσει για το πώς βλέπει την παρέμβασή του στην κοινότητα. Σχήματα τα οποία με την δυναμική και την κοινωνική τους γείωση θα διεκδικήσουν και θα υποστηριχτούν από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών δυνάμεων. Σχήματα στα οποία αυτοί που συμμετέχουν θα συνδιαμορφώνουν τις πολιτικές και δεν θα αποτελούν θεατές επιλογών που εκφωνούνται από ένα κομματικό μηχανισμό.

Το Νοέμβρη 2013, είχα γράψει ένα αντίστοιχο κείμενο στην «Εποχή» για τις επερχόμενες τότε ταυτοδιοικητικές εκλογές στο οποίο σημείωνα ότι  «...παρά τις παροδικές εξάρσεις, οι κοινωνικές αντιστάσεις δεν είναι ανάλογες της επίθεσης που δεχόμαστε. Και δεν είναι ανεξήγητο. Η κοινωνία -μεταξύ άλλων-  δεν αντέχει άλλο ξόδεμα, πισωγυρίσματα και αποτυχίες. Δεν ελπίζει στις δυνάμεις της, γιατί όσοι επιχειρούν να την εκπροσωπήσουν δεν της απευθύνονται παρά για να της ζητήσουν γενικά και αόριστα να «παλέψει», επιφυλάσσοντας στον «κυρίαρχο λαό», ρόλο παρατηρητή, οπαδού ή ψηφοφόρου. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές είναι μια ευκαιρία, αλλά ταυτόχρονα και μια απειλή. Αν επιλεγούν για ευθεία αναμέτρηση δυνάμεων των κομμάτων εξουσίας και υιοθετηθεί έστω και καμουφλαρισμένα το  παραδοσιακό μοντέλο, είναι πιθανές δύο εξίσου προβληματικές εκδοχές: Είτε να επικρατήσουν παρατάξεις υποστηριζόμενες από το κυβερνητικό μπλοκ, λόγω του κοινού μοντέλου αλλά της καλύτερης «πρόσφυσής» τους στο τοπικό γίγνεσθαι των πελατειακών συναλλαγών. Είτε να επικρατήσουν παρατάξεις που θα πρόσκεινται μεν στην αντιπολίτευση,  αλλά δεν θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις επιτακτικές ανάγκες, ούτε να ‘φυσήξουν’ τα πανιά της κοινωνικής αλλαγής.  Αντίθετα, αν υπηρετηθεί η αυτονομία των αυτοδιοικητικών σχημάτων,  η κινηματική και δημοκρατική τους συγκρότηση- που αποτελούν διακηρυγμένη κατεύθυνση τουλάχιστον για τον ΣΥΡΙΖΑ-  τότε υπάρχει ελπίδα για μια πραγματική ανακατανομή δυνάμεων, ανατροπή του ζοφερού σκηνικού,  υπεράσπιση των δημοκρατικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Είναι θέμα επιλογής.»

Τότε, λοιπόν, έγινε μια συγκεκριμένη επιλογή που τα αποτελέσματά της είναι ορατά σήμερα. Όπως ορατά είναι και τα αποτελέσματα της επιλογής του ΚΚΕ να πορεύεται με κομματικά ψηφοδέλτια, καλώντας να συμμετέχουν άτομα που δεν θα έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν ούτε καν για το όνομα της παράταξης. Για τις επερχόμενες εκλογές το τοπίο έχει διαμορφωθεί.

Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει η δυνατότητα να υποστηριχτούν παρατάξεις με συνεργασίες ενεργών ανθρώπων από διαφορετικούς χώρους  που συμφωνούν σε ένα κοινό πλαίσιο (με οικολογικό, αλληλέγγυο, δικαιωματικό, δημοκρατικό, αριστερό πρόσημο, εν όλω ή εν μέρει) και μια βασική προγραμματική συμφωνία. Η εκλογική απήχηση τέτοιων σχημάτων, αλλά και η ουσιαστική λειτουργία και παρέμβασή τους στη συνέχεια, θα μπορούσε να είναι η βάση για να δημιουργηθεί ένα αυτοδιοικητικό κίνημα που να αποτελεί στρατηγική επιλογή για την Αριστερά. Γιατί Αριστερά δεν υπάρχει χωρίς αυτοδιοίκηση και δημοκρατία.

 

Επιμέλεια: Χάρης Γολέμης

 

Σημειώσεις:

1 Murray Bookchin, Η σύγχρονη οικολογική κρίση, Βιβλιοπέλαγος, 1993

2 ΣτΕ: Η Ελένη Πορτάλιου είναι ομότιμη καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και εμβληματικό πρόσωπο της ριζοσπαστικής Αριστεράς και των κοινωνικών κινημάτων. Υπήρξε δημοτική σύμβουλος της Ανοιχτής Πόλης στον Δήμο της Αθήνας για δύο θητείες, και δύο φορές υποψήφια δήμαρχος.