Ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας για την υπεράσπιση των ελεύθερων χώρων για την Παράκτια Ζώνη της Θεσσαλονίκης 11-06-2018

Τα μέχρι τώρα δείγματα γραφής τοπικής αυτοδιοίκησης και κυβέρνησης πρέπει να ανησυχούν τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης. Σε όλο αυτό το μήκος και χωρίς κανένα σχεδιασμό και τεχνικονοοικονομική τεκμηρίωση οι τουριστικοί λιμένες (μαρίνες) με τις σχετικές χερσαίες ζώνη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που κυρίως ενδιαφέρουν τους κερδοσκόπους γης σχεδιάζεται να φτάσουν τους οκτώ. Επίσης εκτός κάθε ευρύτερου σχεδιασμού έχουν αναγγελθεί επιχειρηματικά-ερευνητικά πάρκα στην Πυλαία, επιχειρηματικά πάρκα στους Λαχανόκηπους, Μακεδονικές Ριβιέρες για την εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης της παράκτιας ζώνης ανατολικά με χρήσεις τουρισμού και αναψυχής και άλλα θαύματα. Χαρακτηριστική δε της ταξικής αντίληψης τους για την εξυπηρέτηση των κοινωνικών αναγκών, είναι η μη ύπαρξη πρόβλεψης για πρόσβαση των πολιτών της Δυτικής Θεσσαλονίκης στην παράκτια ζώνη της.  Ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει παραδοθεί ψυχή και σώμα στους επιχειρηματίες των καταστημάτων εστίασης και τουρισμού και με πρόσχημα την ανταποδοτικότητα για το κόστος συντήρησης, εμπορευματοποιεί τη χρήση και αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του παράκτιου μετώπου της πόλης με αποκορύφωμα την οργανωμένη απαξίωση της Νέας Παραλίας. Στα Δυτικά πάλι, το καθεστώς της επικινδυνότητας των εγκαταστάσεων SEVEZO παραμένει άθικτο, παρότι με τα σχεδιαζόμενα έργα μεταφορών και διαμετακόμισης η κίνηση θα πολλαπλασιαστεί. Μητροπολιτικός Σχεδιασμός; «Δεν χρειάζεται, η Θεσσαλονίκη είναι μικρή πόλη» Αυτή είναι η απάντηση του υπουργού περιβάλλοντος για την ανάγκη θεσμοθέτησης Ρυθμιστικού σχεδίου και του αντίστοιχου φορέα.Η Θεσσαλονίκη και η ευρύτερη περιοχή της, απροστάτευτη και χωρίς ενιαίο χωροταξικό-αναπτυξιακό σχεδιασμό, έρμαιο των δυνάμεων της αγοράς και του τοπικού πολιτικού προσωπικού της (αυτοδιοικητικού, επιστημονικού, οικονομικού). Αποσπασματικές θεσμικές χωρικές ρυθμίσεις με Ειδικά Χωρικά Σχέδια εδώ κι εκεί και Τοπικά Χωρικά Σχέδια (πρώην ΓΠΣ), με τους δημάρχους ανεξέλεγκτους από οποιονδήποτε υπερκείμενο σχεδιασμό να χωροθετούν ότι νομίζουν ότι θα προσελκύσει «επενδυτές» στο δήμο τους και γιατί όχι και στον εκλογικό τους συνδυασμό. Η κυβέρνηση είναι επίσης που στο πρόσφατο νομοσχέδιο για τον θαλάσσιο χωρικό σχεδιασμό δεν ενσωματώνει τις προβλέψεις της Σύμβασης της Βαρκελώνης για την παράκτια ζώνη. Και πως να το κάνει αυτό όταν ετοιμάζεται να νομιμοποιήσει αυθαιρεσίες και να εντείνει την εμπορική εκμετάλλευση της παράκτιας ζώνης. Ειδικό Χωρικό Σχέδιο ή λίστα αγοραίων επιλογών; Έτσι φτάνουμε σε μια εισήγηση για το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο που ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας χωρίς αρχές και κατευθύνσεις. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν «ενοποιημένο» κατάλογο παρεμβάσεων που έχει κάθε δήμος για την περιοχή του διανθισμένο με κάτι λυρισμούς περί μεγάλων εικόνων. Καμία αναφορά στη Συνθήκη της Βαρκελώνης, στον Ολοκληρωμένο Σχεδιασμό Παράκτιας Ζώνης που είναι και κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καμία αναφορά στους στόχους αειφορίας των Ηνωμένων Εθνών που αποτελούν και σημεία αναφοράς για ανθεκτικές πόλεις στην κλιματική αλλαγή, καμία αναφορά στην ανάγκη ο έστω μερικός αυτός σχεδιασμός να μεγιστοποιεί τους χώρους πρασίνου και την προσβασιμότητα ιδιαίτερα στο δυτικό τμήμα, καμία αναφορά στην ανάγκη διατήρησης των όποιων ανοικτών ρεμάτων και των μικρών υγροτόπων. Μια εισήγηση αποκαλυπτική των προθέσεων. Να προχωρήσουμε με τα τυπικά θεσμικά, να αρχίσουν οι «δουλειές»… Παρακάτω παραθέτουμε, ενδεικτικά ορισμένα αποσπάσματα από το αρχικό (2011) σχέδιο νόμου τροποποίησης του Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης, σχετικά με το παράκτιο μέτωπο, απτή απόδειξη μιας άλλης λογικής που επειδή εμπόδιζε τα γνωστά συμφέροντα real estate,αποσύρθηκε τον Ιούλιο 2014 μετά από παρεμβάσεις των βουλευτών της ΝΔ και συμφωνία του τότε Υπουργού Μανιάτη, αλλά και δεν αποκαταστάθηκε-θεσμοθετήθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ,2.5 χρόνια μετά… -Ο σχεδιασμός των παράκτιων περιοχών θα πρέπει να ακολουθεί τη στρατηγική προσέγγιση της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης του Παράκτιου Χώρου της ΕΕ και της χώρας. -Παραλία Καλαμαριάς (από το Ποσειδώνιο ως την περιφερειακή τάφρο): Πρόγραμμα ανάπλασης για όλο το μήκος της παραλιακής ζώνης (απαγόρευση επιπλέον δόμησης, επαναχρήσεις κλπ.), με ανάδειξη της φυσικής ακτογραμμής, απόδοση συμβατών ήπιων χρήσεων και διαμορφώσεων, και ένταξη των ενδιαφερόντων κτισμάτων (ανάδειξη μεσοπολεμικών επαύλεων Αρετσούς, παλιάς πλαζ του ΕΟΤ του 1960). Παράλληλα θα πρέπει να συνοδευτεί με μέτρα έλεγχου και ρύθμισης των εντονότατων χρήσεων αναψυχής κατά μήκος της οδού Πλαστήρα. Στη μελέτη πρέπει να ενταχθεί και η εκκρεμούσα ένταξη του παλιού στρατοπέδου Κόδρα στον ιστό της πόλης, με αξιοποίηση των ιστορικών κτιρίων, την ανασκαφή του προϊστορικού οικισμού. -Περιοχή Δήμου Πυλαίας ως το αεροδρόμιο και περιοχή αεροδρομίου: Εφαρμογή περιορισμών και ελέγχων στις χρήσεις και τη δόμηση, και προστασία των φυσικών στοιχείων (ακτή και καλλιέργειες, αδόμητοι χώροι κλπ.). Πρέπει να συνδυαστεί με τη μελέτη για τον έλεγχο της άναρχης επέκτασης των κεντρικών αστικών λειτουργιών, και των εκτός σχεδίου εγκαταστάσεων, και την περιβαλλοντική εξυγίανση της ακτής, παράλληλα με την προστασία παραδοσιακών δραστηριοτήτων (όπως τα παλιά ναυπηγεία). -Περιοχή Δέλτα ως εκβολές Γαλλικού ποταμού, περιοχή Καλοχωρίου: Ειδική μελέτη για την προστασία και ανάδειξή του ως τοπίου της φύσης με ελεγχόμενη χρήση  αναψυχής και πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Ειδική Μελέτη για την ανάπλαση της υποβαθμισμένης ακτής Καλοχωρίου δυτικά του λιμανιού, που αποτελεί τη μόνη διέξοδο της δυτικής πόλης προς τη θάλασσα -Περιβαλλοντική αναβάθμιση και διαμόρφωση χώρου του θαλασσίου μετώπου από το Καλοχώρι μέχρι τον ΣΤ΄ προβλήτα, μέσω ρυθμίσεων θεσμικής προστασίας και χαρακτηρισμού της ζώνης ως ζώνης περιβαλλοντικής εξυγίανσης – χώρου πρασίνου, εκπόνησης μελετών διαχείρισης, οικολογικής αναβάθμισης, πολεοδομικής ανάπλασης και τοπιακής οργάνωσης και υλοποίησης παρεμβάσεων περιβαλλοντικής εξυγίανσης / αναβάθμισης και διαμόρφωσης χώρου δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου και αναψυχής -Περιβαλλοντική αποκατάσταση των εκβολών του Δενδροπόταμου

Πηγή: http://myportal.gr/anakinosi-tis-protovoulias-gia-tin-iperaspisi-ton-eleftheron-choron-gia-tin-paraktia-zoni-tis-thessalonikis/

Το πολλαπλό στοίχημα για τα ακίνητα του Δημοσίου και η προίκα του ΕΟΤ

Το κυβερνητικό σχέδιο για την αναδιοργάνωση της ΕΤΑΔ. Οι προτεραιότητες και ο στόχος της ομογενοποίησης του χαρτοφυλακίου. Τι προβλέπεται για τα ακίνητα χαμηλής ωρίμανσης και ο ρόλος της «προίκας» του ΕΟΤ.

Την άμεση αναδιοργάνωση της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ) η οποία διαχειρίζεται, μεταξύ άλλων, την ακίνητη περιουσία του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ) δρομολογεί η κυβέρνηση με στόχο να αναλάβει κομβικό ρόλο στην προσπάθεια προσέλκυσης επενδύσεων-ιδιαίτερα στο χώρο του τουρισμού- και αύξησης των εσόδων του Δημοσίου από την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του.

Η ανασυγκρότηση της ΕΤΑΔ αποτελεί προτεραιότητα για το οικονομικό επιτελείο, καθώς στο χαρτοφυλάκιο της εταιρείας περιλαμβάνονται 70.000 τίτλοι περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου, μεταξύ των οποίων τουριστικά «φιλέτα», οκτώ Ολυμπιακά Κέντρα και 1.052 ακίνητα που έχουν μεταβιβαστεί στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ). Ένα portfolio που καθιστά την ΕΤΑΔ έναν από τους ισχυρότερους «παίκτες» στην ελληνική αγορά real estate.

Δεδομένης της επιλογής της κυβέρνησης να αξιοποιήσει το χώρο του τουρισμού ως βασικό εργαλείο προσέλκυσης επενδύσεων και «μηχανή έλξης» άλλων τομέων της ελληνικής οικονομίας (με προτεραιότητα των γεωργικό τομέα και τους κλάδους παραγωγής προϊόντων διατροφής), η «προίκα» τουριστικών ακινήτων της ΕΤΑΔ προορίζεται να αποτελέσει έναν από τα κύρια δέλεαρ για την προσέλκυση επενδυτικών μνηστήρων.

Πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς, όταν στο «καλάθι» της ΕΤΑΔ βρίσκονται 210 τουριστικά ακίνητα σε όλη τη χώρα, μεταξύ των οποίων, τα πρώην Ξενοδοχεία Ξενία, Μαρίνες, Κάμπινγκ, Γκολφ, Χιονοδρομικά Κέντρα, Μουσεία, Σπήλαια, Τουριστικά Περίπτερα, Ιαματικές Πηγές αλλά και παραλιακές εκτάσεις-φιλέτα.

Στην αρχική της μορφή η ΕΤΑΔ δημιουργήθηκε το 1998 με την επωνυμία «Ανώνυμη Εταιρεία Αξιοποίηση Περιουσίας ΕΟΤ».Το 2000 μετονομάστηκε σε «Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Ανώνυμη Εταιρεία», για να αλλάξει και πάλι όνομα το 2004, όταν απέκτησε την επωνυμία «Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ) Ανώνυμη Εταιρεία». Το 2011 απορρόφησε την εταιρεία «Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε» και μετονομάστηκε σε «Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε». Τα… βαφτίσια ολοκληρώθηκαν στο τέλος της ίδιας χρονιάς όταν η εταιρεία συγχωνεύθηκε με την «Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (ΚΕΔ) Α.Ε» και πήρε το σημερινό της όνομα.

Η ΕΤΑΔ άλλαξε σελίδα στις 25/10/2016 όταν το ελληνικό Δημόσιο μεταβίβασε το σύνολο των μετοχών του στη νεοσύστατη Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ) και από τότε αποτελεί θυγατρική της. (100%).

Το κυβερνητικό σχέδιο για την ΕΤΑΔ περιγράφεται στο Αναπτυξιακό Σχέδιο που παρουσίασε πρόσφατα για την πορεία της χώρας μετά την τυπική ολοκλήρωση των προγραμμάτων στήριξης από τους δανειστές της.
Σύμφωνα με αυτό, η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ) σε συνεργασία με την ΕΤΑΔ,
προχωρεί στην αναδιοργάνωση της ΕΤΑΔ, προκειμένου η οργανωτική δομή της να είναι πιο αποτελεσματική στην εφαρμογή της στρατηγικής της.

Κατά προτεραιότητα, η ΕΤΑΔ προβλέπεται να επικεντρωθεί στη αναλυτική καταγραφή και ταξινόμηση των περιουσιακών στοιχείων που της μεταβιβάζονται.

Η οργάνωση των ακινήτων θα γίνεται με  κριτήριο τις δυνατότητες αξιοποίησής τους. Το επόμενο βήμα θα είναι η συγκρότηση ενός πληρέστερου αναπτυξιακού σχεδίου το οποίο θα περιλαμβάνει βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους αξιοποίησης της περιουσίας που διαχειρίζεται.

Στο επίκεντρο των ενεργειών της ΕΤΑΔ το επόμενο διάστημα αναμένεται να βρεθούν τα ακίνητα που θα έχουν ταξινομηθεί ως «χαμηλής ωρίμανσης». Πιο συγκεκριμένα προβλέπεται να προωθηθεί η περαιτέρω ωρίμανση όσων κρίνονται αξιοποιήσιμα. Αντίθετα, όσα κριθούν μη αξιοποιήσιμα αναμένεται να επιστραφούν στο δημόσιο για να χρησιμοποιηθούν από αυτό.

Το νέο ξεσκαρτάρισμα και η αναλυτική καταγραφή και ομαδοποίηση των ακινήτων της ΕΤΑΔ αποτελούν , σύμφωνα με την κυβέρνηση, βασική προϋπόθεση προκειμένου η εταιρεία να είναι σε θέση να αναλάβει επενδυτικές πρωτοβουλίες όπως η πώληση ακινήτων, οι παραχωρήσεις μέσω συμβάσεων μακροχρόνιας διάρκειας, αλλά και η αξιοποίηση σύνθετων επενδυτικών και χρηματοδοτικών σχημάτων.

Οι αλλαγές στην ΕΤΑΔ αναμένεται ταυτόχρονα να θέσουν στο μικροσκόπιο της διοίκησής της όλες τις συμβάσεις μίσθωσης και παραχώρησης που «τρέχουν» ήδη. Πρωταρχικός στόχος από τη στενότερη παρακολούθηση των υπό εκτέλεση συμβάσεων είναι να επιτευχθεί καλύτερη εμπορική εκμετάλλευση των ακινήτων και να αυξηθούν οι ροές εσόδων προς την εταιρεία και, κατ’ επέκταση, τα δημόσια ταμεία.

Μερικά από τα ακίνητα-φιλέτα της ΕΤΑΔ φιγουράρουν, ήδη, στον κατάλογο των περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου που προωθούνται άμεσα για αξιοποίηση. Πιο συγκεκριμένα, από το β’ εξάμηνο του τρέχοντος έτους προβλέπεται από την κυβέρνηση να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες αξιοποίησης για την έκταση στην περιοχή Αφάντου Ρόδου και των μαρίνων Πύλου, Αλίμου και Χίου. Δρομολογείται, παράλληλα, η αξιοποίηση και των υπόλοιπων μαρίνων στο σύνολό τους.

Παναγιώτης Δ. Υφαντής

Η Κίνα «έκλεισε»! Τι θα κάνει η Ευρώπη τα σκουπίδια της;

Οταν η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αποβλήτων στον κόσμο, κοινοποίησε πριν λίγους μήνες στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ότι δεν θα εισάγει απορρίμματα άλλων χωρών, ώστε να εστιάσει στα δικά της προβλήματα ρύπανσης, βρήκε τους μεγάλους «εξαγωγείς» πλαστικών απορριμμάτων απροετοίμαστους.

Οι εισαγωγές πλαστικών αποβλήτων είχαν καταστροφικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία των εργαζομένων στην Κίνα. Οι παρτίδες συχνά είχαν μολυνθεί από επικίνδυνα υλικά, όπως ιατρικά απορρίμματα, θέτοντας σε κίνδυνο τους εργαζομένους στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης.

Σε επίσημη κοινοποίηση στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, η κινεζική κυβέρνηση δήλωσε ότι μεγάλες ποσότητες «βρώμικων ή ακόμη και επικίνδυνων αποβλήτων» βρέθηκαν αναμεμειγμένες με τα στερεά απόβλητα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρώτη ύλη για την κατασκευή νέων προϊόντων.

«Προκειμένου να προστατευθούν τα  περιβαλλοντικά συμφέροντα της Κίνας και η δημόσια υγεία, προσαρμόζουμε επειγόντως τη λίστα των εισαγόμενων στερεών αποβλήτων και απαγορεύουμε την εισαγωγή στερεών αποβλήτων που είναι πολύ μολυσμένα», αναφέρει η ανακοίνωση.

Μαζί με την απαγόρευση της εισόδου όλων των πλαστικών απορριμμάτων από το εξωτερικό, θεωρείται ότι η Κίνα προτίθεται επίσης να εμποδίσει την είσοδο συγκεκριμένων μετάλλων στη χώρα.

Η αποστολή τεράστιων ποσοτήτων αποβλήτων στην Κίνα αποτελούσε βασική στρατηγική της διαχείρισης αποβλήτων πολλών ευρωπαϊκών χωρών, με αποτέλεσμα τώρα το νέο κινεζικό σχέδιο, με όνομα «Εθνικό Ξίφος», να προκαλεί έντονη ανησυχία σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, επειδή ο όγκος των ανακυκλώσιμων υλικών που καταλήγουν στην Κίνα είναι τόσο μεγάλος που είναι απίθανο να αντισταθμιστεί από οποιονδήποτε άλλο συνδυασμό χωρών.

Η ΕΕ παράγει περισσότερους από 79 δισεκατομμύρια τόνους απορριμμάτων συσκευασίας κάθε χρόνο... και η ποσότητα αυξάνεται διαρκώς.

Σε σχετικό δελτίο Τύπου, η οργάνωση Ανακυκλωτές Πλαστικών Ευρώπης, με έδρα τις Βρυξέλλες, προειδοποίησε για τις δυσμενείς συνέπειες της κινεζικής απόφασης. «Αυτή η απότομη αλλαγή στις συνθήκες της αγοράς καταδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για την υλοποίηση μιας πραγματικής και βιώσιμης αγοράς αποβλήτων στην Ευρώπη. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με την βελτίωση του σχεδιασμού για την ανακύκλωση, τη συλλογή και τη διαλογή απορριμμάτων», αναφέρει η ανακοίνωση.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Worldwatch , ο μέσος Βορειοαμερικανός ή Ευρωπαίος καταναλώνει 100 κιλά πλαστικού κάθε χρόνο . Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο το 14% των απορριμμάτων μας ανακυκλώνεται. Οι μηχανές ανακύκλωσης δεν είναι σε θέση να διαχωρίσουν τα πλαστικά σε επαναχρησιμοποιούμενες μορφές, τα πλαστικά απόβλητα πιέζονταν σε δέματα και αποστέλλονταν στην Κίνα, όπου η διαλογή γινόταν με τα χέρια.

Περίπου 8 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων , δηλαδή το μέγεθος που εισήγαγε η Κίνα το 2016, τώρα χρειάζεται να υποστεί επεξεργασία κάπου αλλού. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει τη μετατόπιση των αποβλήτων σε γειτονικές χώρες, αλλά οι λιγότερο ανεπτυγμένες βιομηχανίες επεξεργασίας δημιουργούν έναν αυξανόμενο άτυπο τομέα ανακύκλωσης, με τις ανάλογες περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιβαρύνσεις. Προς το παρόν, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στραφεί σε χώρους υγειονομικής ταφής και αποτέφρωσης για να απαλλαγούν από τις αυξανόμενες ποσότητες πλαστικών αποβλήτων, πράγμα που σημαίνει ότι οι πόροι όχι μόνο σπαταλούνται αλλά και ρυπαίνουν αέρα και γη.

Η πολιτική απόφαση της Κίνας δεν πρέπει να σημαίνει ότι το πρόβλημα των πλαστικών απορριμμάτων μεταφέρεται σε άλλες χώρες ή θα ταφεί σε χώρους υγειονομικής ταφής. Αντίθετα, αυτή η στιγμή πρέπει να θεωρηθεί ως σημείο ενεργοποίησης για την ανάπτυξη βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης πλαστικών απορριμμάτων και για την αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης στις χώρες εξαγωγής αποβλήτων. Είναι όμως εφικτό;

Οι κανονισμοί για τα πλαστικά απόβλητα δείχνουν πώς η πράσινη βιομηχανική πολιτική μπορεί να επηρεάσει άμεσα την καθημερινότητά μας, αλλά είναι μόνο ένα κομμάτι σε μια σειρά από διαφορετικές πολιτικές που μπορούν και πρέπει να βοηθήσουν να μετατρέψουμε τις οικονομίες μας σε οδηγούς βιωσιμότητας. Ωστόσο η έρευνα στον τομέα της πράσινης βιομηχανικής πολιτικής εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένη, αν και το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών και η δράση για την πράσινη οικονομία (PAGE) προσφέρουν δεδομένα και εξειδικευμένες συμβουλές προς τους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής για τις χώρες τους.

Τα σκουπίδια της Ευρώπης

Η Ευρώπη υπερηφανεύεται για την ιδιότητα του περιβαλλοντικού ηγέτη - πρωταθλητή της «κυκλικής οικονομίας», στην οποία η ενέργεια και οι πόροι συλλέγονται προσεκτικά, επαναχρησιμοποιούνται και ανακυκλώνονται. Η αλήθεια όμως είναι ότι μεγάλο μέρος της πράσινης επιτυχίας της βασίστηκε στην εξαγωγή των απορριμμάτων της αλλού.

Μέχρι την αρχή του τρέχοντος έτους, η ηπειρωτική χώρα παρέμεινε καθαρή με την αποστολή εκατομμυρίων τόνων χαρτιού, πλαστικών και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων με φορτηγά πλοία προς την Κίνα.

Από τα 56,4 εκατομμύρια τόνους χαρτιού της ΕΕ το 2016, περίπου 8 εκατομμύρια κατέληξαν στην Κίνα, αγοράστηκαν από κέντρα ανακύκλωσης που το μετατρέπουν σε χαρτόνι και το αποστέλλουν πίσω στην Ευρώπη ως συσκευασία για τις κινεζικές εξαγωγές. Την ίδια χρονιά, η ΕΕ συγκέντρωσε 8,4 εκατομμύρια τόνους πλαστικών απορριμμάτων και απέστειλε 1,6 εκατομμύρια τόνους στην Κίνα.

Στο τέλος λοιπόν του περασμένου έτους, το Πεκίνο τερμάτισε αυτήν την πρακτική, εφαρμόζοντας αυστηρά όρια στις εισαγωγές ξένων αποβλήτων. Μόλις είκοσι εβδομάδες αργότερα, η Ευρώπη αγωνίζεται να διαχειριστεί βουνά πλαστικών και χάρτινων απορριμμάτων.

«Όλα τα κέντρα διαλογής είναι φραγμένα, τα αποθέματά μας υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια», δήλωσε ο Pascal Gennevieve, επικεφαλής της ομοσπονδίας Γάλλων ανακυκλωτών και διευθυντής ανακύκλωσης στη γαλλική εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων Veolia.

Το κόστος των απορριμμάτων και ο πλαστικός φόρος

Εδώ και χρόνια, οι ευρωπαίοι ειδικοί μιλούν για τα οφέλη του περιορισμού και της επαναχρησιμοποίησης των αποβλήτων. Μάλιστα στις αρχές του 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το όραμά της για το μέλλον των πλαστικών, προτρέποντας την Ευρώπη να μετατρέψει τα απόβλητα σε οικονομική ευκαιρία.

Η στρατηγική της Επιτροπής για τις πλαστικές ύλες, που ανακοινώθηκε τον Ιανουάριο, έχει ως στόχο να καταστήσει όλες τις πλαστικές συσκευασίες ανακυκλώσιμες ή επαναχρησιμοποιήσιμες έως το 2030, πράγμα που λέει ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει 200.000 θέσεις εργασίας. Για να συμβεί αυτό, η ικανότητα της Ευρώπης να ταξινομεί και να ανακυκλώνει τα απόβλητα θα πρέπει να πολλαπλασιαστεί τέσσερις φορές - κάτι που θα κοστίσει έως και 16,6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η Επιτροπή εξετάζει επίσης ένα φόρο επί των παρθένων πλαστικών για να καταστήσει τα ανακυκλωμένα πλαστικά πιο ελκυστικά.

Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν τον περασμένο Δεκέμβριο να αυξήσουν τους στόχους ανακύκλωσης για άλλα υλικά συσκευασίας - χαρτί και χαρτόνι, μέταλλα και γυαλί - στο 70% μέχρι το 2030.

Η ανακύκλωση όμως εντός ΕΕ είναι δύο ταχυτήτων. Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ συλλέγουν πλαστικό με μέταλλο, γεγονός που συμβάλλει στη μείωση του κόστους συλλογής και διατηρεί σχετικά υψηλή ποιότητα, αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Μάλτα επιτρέπουν ένα μίγμα μεταλλικών, πλαστικών, γυάλινων, χαρτονιού και χαρτιού στην ίδια σακούλα. Αυτό παράγει χαμηλής ποιότητας απόβλητα που είναι δύσκολο να πωληθούν.

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αποβλήτων της ΕΕ και δεν διαθέτει δυνατότητα ανακύκλωσης στο σπίτι. Οι Βρετανοί ανακυκλωτές φοβούνται ότι η κινεζική απαγόρευση, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο να μην μπορούν να εξάγουν απόβλητα στην ΕΕ μετά το Brexit, θα πρέπει να αναγκάσουν την κυβέρνηση να επανεξετάσει την προσέγγισή της για τη διαχείριση αποβλήτων. Αλλά προς το παρόν, το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να στέλνει τα απόβλητά του στο εξωτερικό.

Η Κίνα από την άλλη έχει «περιβαλλοντική ατζέντα και οικονομική ατζέντα για ... να γίνει παγκόσμιος ηγέτης στην ανακύκλωση», δήλωσε ο Arnaud Brunet, γενικός διευθυντής του Γραφείου Διεθνούς Ανακύκλωσης.

Νέοι προορισμοί, αποτεφρωτήρες και υγειονομική ταφή

Η απαγόρευση του Πεκίνου έχει οδηγήσει ορισμένες χώρες -συμπεριλαμβανομένων πολλών στην ΕΕ, καθώς και τις ΗΠΑ και την Αυστραλία- να αναζητούν άλλες αγορές στην Ασία για να δεχτούν τα απόβλητά τους.

Προσωρινά στοιχεία από το Γραφείο Διεθνούς Ανακύκλωσης, δείχνουν ότι μεταξύ του τελευταίου τριμήνου του 2016 και του 2017, οι εισαγωγές πλαστικών απορριμμάτων της Μαλαισίας υπερδιπλασιάστηκαν στους 180.000 τόνους. Το Βιετνάμ, η Ταϊλάνδη, η Ινδονησία και η Ινδία έχουν παρόμοιες τάσεις.

Ωστόσο, οι ασιατικές χώρες αντιπροσωπεύουν μόνο μισό εκατομμύριο τόνους παγκόσμιων εισαγωγών πλαστικών απορριμμάτων - λιγότερο από το ένα τρίτο της Ευρώπης που απεστάλησαν στην Κίνα.

«Θα επιλέξουμε μόνο το πλαστικό που μπορούμε να πουλήσουμε και τα υπόλοιπα θα πάνε στους αποτεφρωτήρες», δήλωσε ο Gennevieve, διευθυντής ανακύκλωσης στο Veolia.

Οι αποτεφρωτήρες είναι κατασκευασμένοι για να διαχειρίζονται μικτά αστικά απόβλητα. Το πολύ πλαστικό - το οποίο απελευθερώνει περισσότερη θερμότητα όταν καίγεται - έχει διαβρωτική επίδραση στα μηχανήματα, πράγμα που σημαίνει ότι και οι μονάδες καύσης αποβλήτων αγωνίζονται με την υπερπροσφορά.

Η αναθεωρημένη οδηγία για την ταφή των αποβλήτων, η οποία συμφωνήθηκε από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ τον περασμένο Δεκέμβριο, επέβαλε ανώτατο όριο στο 10% όλων των αστικών αποβλήτων έως το 2035, αλλά επέτρεψε σε ευρωπαϊκές χώρες με υψηλά ποσοστά υγειονομικής ταφής επιπλέον πενταετή συμμόρφωση. Η Βουλγαρία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Μάλτα, η Ρουμανία και η Σλοβακία κατέβαλαν το περισσότερο από το ήμισυ των αποβλήτων τους το 2014 σύμφωνα με την Eurostat.

Τα σκουπίδια της ΕΕ μπορούν ακόμα να σταλούν ανατολικά, αλλά στην Ανατολική Ευρώπη αντί της Ανατολικής Ασίας. Η Βουλγαρία, η οποία το 2014 κατέστρεψε το 82% των αποβλήτων της, έχει πολύ μικρούς φόρους για τη συγκομιδή απορριμμάτων.

«Θα μπορούσαν να γίνουν οι χώροι υγειονομικής ταφής της Ευρώπης», δήλωσε η Ella Stengler, διευθυντής της ομοσπονδίας CEWEP. «Τα απόβλητα βρίσκουν πάντα τον φθηνότερο τρόπο και τόπο». 

Για να ανακτήσουμε τις δημόσιες υπηρεσίες

Για να ανακτήσουμε τις δημόσιες υπηρεσίες:

Πώς πόλεις και πολίτες αναιρούν τις ιδιωτικοποιήσεις

Την τελευταία δεκαετία τόσο σε παγκόσμιο, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καταγράφεται μία ιδιαίτερα δυναμική τάση επαναφοράς των υπηρεσιών κοινής αφέλειας σε δημοτικό και δημόσιο έλεγχο. Τα παραδείγματα διαρκώς πληθαίνουν αντιστρέφοντας την καταχρηστική πρακτική των ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα) που λειτούργησε ως δούρειος ίππος για τη μεταφορά του δημόσιου πλούτου σε ιδιωτικά χέρια. Η βασική αιτία δεν εδράζεται σε ιδεολογικές παραδοχές ή κοινωνικές αξίες. Η δυναμική της εν λόγω τάσης έγκειται στην αποτυχία του ιδιωτικού τομέα να διαχειριστεί ιδιαίτερα σημαντικούς τομείς όπως το νερό και η ενέργεια. Κατά κανόνα οι ποιότητα των υπηρεσιών χειροτέρεψε, οι τιμές ανέβηκαν και τα εργασιακά δικαιώματα εκφυλίστηκαν.

Η πρόσφατη έκδοση του Transnational Institute (TNI) τεκμηριώνει την τάση επαναφοράς σε δημόσιο έλεγχο και τις αιτίες της δυναμικής της. Τα σημαντικότερα σημεία του βιβλίου συνοψίστηκαν και παρουσιάστηκαν σε μία περιεκτική μπροσούρα η οποία μεταφράστηκε και εκδόθηκε στα ελληνικά με ευθύνη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς.

Η παρουσίαση της συγκεκριμένης έκδοσης όπως και της επανέκδοσης του βιβλίου ‘Νερό: Κοινό Αγαθό’  από το Ινστιτούτο, θα γίνει στις 30 Μαΐου με ομιλήτριες την υπεύθυνη της έκδοσης από την πλευρά του ΤΝΙ Σ. Κασιμότο και την Χ. Γουεϊνράιτ, Red Pepper. Περισσότερες πληροφορίες στο Δελτίο Τύπου που θα ακολουθήσει.

Για δωρεάν αντίτυπα της έκδοσης μπορείτε να απευθύνεστε στο Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

T:+302103217745
F: +30 210 5225131

Ώρες επικοινωνίας: 11πμ – 5μμ

info@poulantzas.gr

Μπορείτε να το κατεβάσετε εδώ:

Download (PDF, 2.14MB)

Μπορείτε να το διαβάσετε online εδώ:

Για περισσότερες πληροφορίες, πρόσθετο υλικό :

Νερό / Κοινό Αγαθό. Η προστασία και η διαχείριση του νερού ως «κοινού αγαθού»

Το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς σε συνεργασία με τις εκδόσεις Νήσος προχώρησε στην έκδοση βιβλίου με τίτλο ΝΕΡΟ / ΚΟΙΝΟ ΑΓΑΘΟ: Η προστασία και η διαχείριση του. Παραδείγματα ορθής διαχείρισης και ευρωπαϊκά δημοψηφίσματα διεκδίκησης του δημόσιου χαρακτήρα του . Σκοπό της έκδοσης αποτέλεσε η διάθεση, προς όσους ενδιαφέρονται να συμβάλουν στην κατοχύρωση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, ενός οδηγού που περιλαμβάνει τις βασικές αρχές ορθής διαχείρισής του με γνώμονα την κοινωνική ωφελιμότητα και την περιβαλλοντική μέριμνα, μέσα από την παρουσίαση συγκεκριμένων, εμβληματικών παραδειγμάτων στον ευρωπαϊκό χώρο. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου παρουσιάζεται αναλυτικά η περίπτωση της Eau de Paris –της εταιρίας ύδρευσης του Παρισιού που πρόσφατα, και πανηγυρικά, επανήλθε σε δημοτικό έλεγχο– καθώς και τα ευρωπαϊκά κινήματα για την προστασία του νερού ως κοινού αγαθού που οδήγησαν σε σχετικά δημοψηφίσματα, τυπικά ή άτυπα. Αντιπροσωπευτικό πραγματολογικό υλικό από τις καμπάνιες που προηγήθηκαν των δημοψηφισμάτων, αλλά και από τις δράσεις των κινημάτων παρατίθεται στο παράρτημα.

Το βιβλίο έρχεται σε συνέχεια εκδηλώσεων και πρωτοβουλιών του Ινστιτούτου με αντικείμενο το νερό ως κοινό αγαθό επιδιώκοντας να συμβάλει στη διατύπωση μιας τεκμηριωμένης πρότασης. Προχωρά ένα βήμα μετά την εναντίωση στην ιδιωτικοποίηση του νερού, καθιστώντας σαφές ότι μια εναλλακτική διαχείρισή του υπό δημόσιο έλεγχο είναι εφικτή. Η σχετική διεθνής εμπειρία είναι άλλωστε υπαρκτή, δυναμικά αυξανόμενη και προσβάσιμη. Οι τοπικές ιδιαιτερότητες στην περίπτωση του νερού σε περιβαλλοντικό και κοινωνικό επίπεδο δεν επιτρέπουν βέβαια την μηχανιστική αντιγραφή ενός παραδείγματος από άλλο πλαίσιο και την εφαρμογή του σε συνθήκες διαφορετικές. Δίνουν ωστόσο το έναυσμα και την προαπαιτούμενη βάση τεκμηρίωσης με σκοπό τη διεκδίκηση και την επεξεργασία ενός μοντέλου διαχείρισης που θα προστατεύει και θα διαφυλάττει το νερό ως δημόσιο αγαθό.

Είναι σαφές ότι η διαχείριση των κοινών αγαθών προς όφελος της κοινωνίας συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της δημοκρατίας. Οι κοινοί πόροι αντιπροσωπεύουν έναν νέο ορίζοντα στη σύνδεση διαφορετικών τομέων διαχείρισης και αντιστάσεων στο σφετερισμό τους –από τον υλικό πόρο του νερού έως το άυλο διαδίκτυο και τη θεσμοθέτηση αμεσοδημοκρατικών εργαλείων, όπως τα δημοψηφίσματα ή ο συμμετοχικός προϋπολογισμός.

Download (PDF, 18.24MB)

Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης για το παραλιακό μέτωπο

Ανησυχία για τη χρόνια πολεοδομική αφασία της πόλης, το χωροταξικό αλαλούμ και την πληθώρα αντιφατικών δηλώσεων από διάφορους φορείς της κυβέρνησης και της αυτοδιοίκησης, εκφράζει η Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης και ζητά αναβάθμιση της διαβούλευσης για το παραλιακό μέτωπο, σύνδεση με έναν ευρύτερο αστικό σχεδιασμό και επανασύσταση του Οργανισμού Ρυθμιστικού.

«Κι ενώ η πόλη έχει μείνει χωρίς κανένα σχέδιο αστικής ανάπλασης, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ανακοίνωσε ότι 'ολοκληρώνεται σύντομα' το πρώτο στάδιο διαβούλευσης με τους Δήμους του παραλιακού μετώπου της Θεσσαλονίκης και άλλους φορείς, για τον ειδικό χωρικό σχεδιασμό, ώστε 'να καταγραφούν οι προθέσεις τους για τις χρήσεις που επιθυμούν στις περιοχές ευθύνης τους'. Κανένας σχεδιασμός δηλαδή δεν υπάρχει αλλά μόνο καταγραφή προθέσεων και επιθυμιών», αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση της Οικολογικής Κίνησης.

Στην ίδια ανακοίνωση γίνεται λόγος για «αντιφατικά και αποσπασματικά περιστατικά, που αποδεικνύουν την παντελή έλλειψη σχεδιασμού»:

-Η απόφαση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας να δρομολογήσει την μίσθωση του εγκαταλελειμμένου στρατοπέδου Ζιάκα στην ανώνυμη εταιρεία «Κεντρική Λαχαναγορά Θεσσαλονίκης», με σκοπό την εγκατάσταση κέντρου logistics.

-Η πρόταση για δημιουργία «Μαρίνας» σκαφών μπροστά από το ξενοδοχείο «Μακεδονία Παλλάς».

-Η χωροθέτηση και αδειοδότηση για την κατασκευή νέου πολυώροφου κτηρίου για τη φιλοξενία του Μουσείου Ολοκαυτώματος, εντός του ιστορικού χώρου του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού, χωρίς να εξεταστεί η περίπτωση ανακατασκευής του κτηρίου του Πιέτρο Αριγκόνι, που υπήρχε προπολεμικά ή η περίπτωση ανάπλασης όλης της περιοχής, με τη διατήρηση και συντήρηση των ιστορικών διατηρητέων μνημείων και του χώρου που τα περιβάλλει.

-Οι δηλώσεις του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτη Φάμελλου, σε ημερίδα για το θαλάσσιο μέτωπο, ότι υπάρχει ανάγκη ενοποίησης των σχεδιασμών, που αφορούν το θαλάσσιο μέτωπο και τον Θερμαϊκό Κόλπο και πως πρέπει, πλέον, να μπουν σε μια μητροπολιτική πλατφόρμα και οι ελεύθεροι χώροι και η ανάπτυξη. Μετά από τόσες εξαγγελίες οι κυβερνώντες παραμένουν στο επίπεδο των γενικόλογων διαπιστώσεων και ερωτημάτων: «πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα "ποιο είναι το εργαλείο σχεδιασμού της μητροπολιτικής ανάπτυξης της πόλης, ποιο είναι το επίπεδο σχεδιασμού και ποια είναι τα μελετητικά εργαλεία που έχουμε στα χέρια μας", καθώς, όπως είπε, είναι θέματα που έχουν μείνει πίσω. "Ποιος έχει την πρωτοβουλία; Ποιος κάνει τον μητροπολιτικό σχεδιασμό των ελεύθερων και των δημόσιων χώρων στην πόλη; Μαζί με αυτόν θα πάμε όλοι"».

«Κι όλα αυτά, όταν ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου έχει καταργηθεί και η αρμοδιότητά του έχει μεταφερθεί στο Τμήμα Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Θεσσαλονίκης, που υπάγεται στη Διεύθυνση Χωροταξίας της Γ.Γ. Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ!», επισημαίνεται.

Η Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης θεωρεί ως κατ' αρχήν θετικό το γεγονός ότι, έστω και μετά από αρκετά χρόνια, δρομολογείται μια διαδικασία διαβούλευσης για το παραλιακό μέτωπο. Ωστόσο, θέτει μερικά ερωτήματα:

-Με ποιους φορείς διαβουλεύεται η Περιφέρεια πέραν των Δήμων;

-Θα γίνει διαβούλευση και με φορείς της κοινωνίας των πολιτών;

-Αφού καταγραφούν οι προθέσεις για τις χρήσεις που επιθυμούν στις περιοχές ευθύνης τους, ποια μέθοδος θα ακολουθηθεί για την κατάρτιση του ειδικού χωροταξικού σχεδιασμού;

-Πως και από ποιόν θα αξιολογηθούν οι προτάσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά θέματα όπως η τύχη του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού και της δυτικής εισόδου, οι εκβολές του Δενδροπόταμου, η ακτή που διασώζεται κάτω από την οδό Σοφούλη; Θα προβλεφθεί η συνολική αντιμετώπισή τους ή θα κόβονται κομμάτι-κομμάτι και θα ξεπουλιούνται στην πιο προσοδοφόρα οικονομικά πρόταση;

-Θα προβλεφθεί κάποια διαδικασία ενοποίησης πράσινων χώρων και μνημείων πολιτισμού;

-Γιατί δεν εφαρμόζεται το «Στρατηγικό και επιχειρησιακό σχέδιο για το πράσινο στη Θεσσαλονίκη», που εκπονήθηκε το 2006, μέσω της συνεργασίας του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης με το ΑΠΘ (με συγγραφείς τους Ανανιάδου - Τζημοπούλου Μ., Διαμαντόπουλο Σ., Ζάγκα Θ. Παπαμίχο Ν.);

-Θα ληφθούν υπόψη πολυάριθμες έρευνες σε μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο που έχουν γίνει στην περιοχή από πλευράς αρχιτεκτονικής τοπίου, χωροταξικού σχεδιασμού ή πολεοδομικής και περιβαλλοντικής ανασυγκρότησης;

-Θα αξιοποιηθούν μέσω ανοικτών διαγωνισμών οι ιδέες πληθώρας αξιόλογων νέων επιστημόνων της πόλης μας;

-Μέχρι να αποφασιστούν όλα αυτά, γιατί προχωρούν αυθαίρετες και αποσπασματικές αποφάσεις που υποβαθμίζουν το περιβάλλον της πόλης και την ποιότητα ζωής των κατοίκων;

Πηγή: http://voria.gr/article/ikologi-i-thessaloniki-vadizi-choris-schedio-ke-orama

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ο δημόσιος χώρος στην επιχειρηματική πόλη

Θεσσαλονίκη : Ο δημόσιος χώρος στην επιχειρηματική πόλη

Η υποχώρηση των δημόσιων πολιτικών για τον χώρο

Απο την ''Πρωτοβουλία για την υπεράσπιση των ελεύθερων χώρων''

Τα τελευταία χρόνια στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκε μια κινηματική διαδικασία υπεράσπισης του δημόσιου χώρου, η οποία ξεκίνησε και σε μεγάλο βαθμό συνεχίζει να στοχεύει στην διεκδίκηση του δημόσιου χαρακτήρα των πρώην στρατοπέδων (και αυτών που θεωρητικά θα σταματήσουν να λειτουργούν), με κυρίαρχο αίτημα την δέσμευσή τους σε δημόσιους, κοινόχρηστους χώρους υψηλού πρασίνου. Η διεκδίκηση αυτή εδράζεται:
α) στο βίωμα της τεράστιας έλλειψης μεγάλων χώρων υψηλού πρασίνου, ιδιαίτερα στη επιβαρυμένη και περιβαλλοντικά Δυτική Θεσσαλονίκη και
β) στην πληρέστατη σχετική τεκμηρίωση της αναγκαιότητας ουσιαστικής αύξησης των χώρων πρασίνου από τις μελέτες που προηγήθηκαν της κατάρτισης του παραλίγο Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης, κυρίως για λόγους υγείας, αλλά και για την αναψυχή και την αισθητική της πόλης.
Γρήγορα διαπιστώθηκε πως ένα από τα κύρια μέσα για την υφαρπαγή τους είναι η απουσία ενός δεσμευτικού χωροταξικού σχεδιασμού σε επίπεδο πολεοδομικού συγκροτήματος, το περίφημο Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης.
Ο μη δεσμευτικός μητροπολιτικός σχεδιασμός και οι αποσπασματικές ρυθμίσεις (ΓΠΣ, ΕΧΣ) επιτρέπει στις δυνάμεις της νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης με πρωτεργάτες του δήμαρχους να προωθούν τα μικρά ή μεγάλα συμφέροντα που επιβουλεύονται τον δημόσιο χώρο. Έτσι με ανύπαρκτο δημόσιο διάλογο και χωρίς υποτυπώδη τεχνικονοοικονομική τεκμηρίωση αποφασίζουν απροσχημάτιστα την κατασκευή 8 μαρίνων στην παράκτια ζώνη από Καλοχώρι ως Περαία. Επιτρέπει επίσης σε κάθε σπεκουλαδόρο πολιτικάντη να ζητάει τη χωροθέτηση χρήσεων όπου βολεύει την πελατεία του, ενώ το νεοφιλελεύθερο φυτώριο χωρικού σχεδιασμού στο οποίο έχει μετατραπεί η Θεσσαλονίκη έβγαλε μέχρι και μητροπολίτη-μεσίτη δημόσιων ακινήτων.
Είναι χαρακτηριστικό δε της νοοτροπίας των δημάρχων-κοτζαμπάσηδων ότι ακόμα και στην περίπτωση των στρατοπέδων, επιδιώκουν μεν να μην διατεθούν άμεσα σε ιδιώτες-περίπτωση Στρ. Καρατάσου, αλλά προωθούν ΓΠΣ που προβλέπουν πληθώρα δυνατοτήτων ιδιωτικών επενδύσεων και θηριώδη αύξηση του δομημένου χώρου., εάν το επιτρέψει ο Καμένος που θεσμοθέτησε ήδη το δικό του ΤΑΙΠΕΔ (Ν…..)για την προώθηση των Real Estate σχεδιασμών του.
Βιώνουμε με άλλα λόγια, ως πολιτική διαχείρισης του δημόσιου χώρου την συνέχιση της απορρύθμισης και απόσυρσης της δημόσιας πολιτικής και του ολοκληρωμένου χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Και αυτό φυσικά με την ανοχή αν όχι τη συνενοχή της παρούσας κυβέρνησης, η οποία όχι μόνο δεν επαναφέρει τον μητροπολιτικό σχεδιασμό, αλλά προωθεί ασμένως θα ‘λεγε κάποιος, και χωρίς κανένα ουσιαστικό δημόσιο διάλογο, την εμπορευματοποίηση του δημόσιου χώρου με διαμεσολαβητή την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην οποία τον εκχωρεί.
Παράδειγμα της πρώτης ομάδας είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε η παραχώρηση των πρώην στρατοπέδων Παύλου Μελά και Κόδρα στους Δήμους, χωρίς να εντάσσονται σ’ένα ενιαίο σχεδιασμό και φορέα διαχείρισης Μητροπολιτικού Πρασίνου και χωρίς διασφάλιση των απαραίτητων οικονομικών πόρων για τη διαμόρφωση και συντήρησή τους.
Για τη δεύτερη ομάδα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η προωθούμενη από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και του δήμους, του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου για την Παράκτια Ζώνη. Εδώ, ενώ δεν υπάρχει ο υπερκείμενος χωροταξικός σχεδιασμός για το Πολεοδομικό Συγκρότημα, στον οποίο θα εντάσσεται και το παραλιακό μέτωπο, αποσπάται ένα κομμάτι που ενδιαφέρει την κτηματαγορά να οργανωθεί για να παραχθούν υπεραξίες γης –ιδιαίτερα μετά τις 8 μαρίνες στον Θερμαικό και τη «Μακεδονική Ριβιέρα» του Δ.Πυλαίας.
Δημόσια πολιτική για τον χώρο-σχεδιασμός από ποιόν και για ποιους
Η απουσία δεσμευτικού χωροταξικού σχεδιασμού για τη Μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης είναι στην πραγματικότητα προαπαιτούμενο για την εφαρμογή των επιλογών που επιτρέπουν την υφαρπαγή (μεταρρύθμιση στη νεοφιλελεύθερη αργκό) της δημόσιας περιουσίας από ιδιώτες και την δυνατότητα περαιτέρω υποβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος χωρίς κόστος για τους υπαίτιους.
Για την ιστορία, το Ρυθμιστικού Σχέδιο Θεσσαλονίκης, αν και ήδη στρεβλωμένο και κουτσουρεμένο, δεν ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2014 λόγω των συντονισμένων παρεμβάσεων των δήμων της Θεσσαλονίκης, των τότε βουλευτών ΠΑΣΟΚ και ΝΔ και πληθώρας επιχειρηματικών παραγόντων, κυρίως από τον χώρο της βιομηχανίας, του τουρισμού και της αγοράς ακινήτων. Σήμερα, σχεδόν 4 χρόνια μετά, η ευθύνη βαρύνει και την παρούσα κυβέρνηση που θα μπορούσε να το νομοθετήσει, αλλά δεν τολμά να συγκρουσθεί με τα συμφέροντα του Real Estate γιατί αυτά θα φέρουν την «ανάπτυξη» στην οποία δεν πρέπει να υπάρχουν χωροταξικά και πολεοδομικά εμπόδια.
Αντ’ αυτού βλέπουμε την άμεση, απροκάλυπτη εξωθεσμική παρέμβαση ενός ιδιωτικού ιδρύματος (Ίδρυμα Ροκφέλερ) για το σχεδιασμό της Θεσσαλονίκης (Resilient Thess), αλλά και της Αθήνας και την οικονομική πρόσδεση-εξάρτηση με δανεισμό 20 εκατ. ευρώ από την Παγκόσμια Τράπεζα. Σταδιακά προωθείται και συγκροτείται το μοντέλο της επιχειρηματικής πόλης όπου οι κοινωνικές ανάγκες απεμπολούνται και προτάσσεται η προώθηση του «επιχειρείν» με την θεσμική νομιμοποίηση των Δήμων. Αποτέλεσμα αυτής της παρέμβασης ήταν η περίφημη μελέτη για την ανθεκτική πόλη-Resilient Thess η οποία εκτός από την επανάληψη προτάσεων που έχουν ακουστεί εδώ και δεκαετίες, όταν φτάνει στα επίδικα, αφού παρακάμψει τις υφιστάμενες θεσμοθετημένες διαδικασίες και φορείς, προτείνει συνδιαχείριση του δημόσιου χώρου με την κοινωνία των πολιτών (ΜΚΟ,ΚΟΙΝΣΕΠ) που φτάνει και μέχρι την ανάληψη από τους πολίτες μέρους της συντήρησης τους !!! Οπότε, όπου οι πολίτες μπορούν να διαθέσουν χρήμα αυτός θα είναι όμορφος και βιώσιμος, όπου δεν μπορούν θα περιμένουν πότε θα ασχοληθεί ο Δήμος. Η κατάσταση, ιδιαίτερα των εκτός κέντρου δημόσιων χώρων είναι αψευδής μάρτυρας του μέλλοντός τους. Οτιδήποτε δεν εξυπηρετεί την τουριστική βιτρίνα της πόλης απεμπολείται και αφήνεται να ρημάξει. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δράσεων αποτελεί σοβαρή προσπάθεια οργάνωσης ενός παραμηχανισμού για την ουσιαστική παράδοση πλειάδας τομέων της δημόσιας πολιτικής του αστικού χώρου σε σχήματα συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα που αντικειμενικά θα λειτουργούν μακριά από τον δημοκρατικό έλεγχο. Το δημοτικό συμβούλιο σταδιακά θα είναι κάτι σας ΔΣ εταιρείας συμμετοχών που θα εγκρίνει συνοπτικά εκθέσεις ειδικών συμβουλίων και ομάδων εργασίας με πρόθυμους ανενδοίαστους επιφανείς τεχνοκράτες νεοφιλελεύθερης αντίληψης.
Ένα ακόμα χαρακτηριστικό γνώρισμα των προσεγγίσεων τύπου ΡΕΖΙΛΙend city είναι ότι ενώ αποδέχονται τον μητροπολιτικό σχεδιασμό δεν ζητούν την άμεση επαναφορά του Ρυθμιστικού και μιας δημόσιας αρχής που θα το εφαρμόζει. Προωθούν ένα χαλαρό σχήμα διαφόρων μηχανισμών lobby οι οποίοι ευέλικτα, αποσπασματικά και ανάλογα με τις ανάγκες της αγοράς θα παίρνουν αποφάσεις που θα επικυρώνει ένα απονευρωμένο δημοτικό συμβούλιο.
Δημόσιος χώρος: η ιδιοκτησία δεν αρκεί
Ο δημόσιος χώρος δεν αφορά μόνο την ιδιοκτησία. Βλέπουμε ότι η σημερινή κυβέρνηση μέσα από διάφορα κόλπα εμφανίζει περιουσιακά στοιχεία του δημοσίου ότι παραμένουν στην ιδιοκτησία του, ενώ στην πραγματικότητα περνάνε σε υπερθεσμικούς ανεξέλεγκτους φορείς (Υπερταμείο) για να τα διαχειριστούν με τους όρους της αγοράς.
Η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου αφορά επίσης τον δημοκρατικό-συμμετοχικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό, τη δημόσια και τη διαφανή διαχείριση. Αν μιλάμε ειδικότερα για τους δημόσιους χώρους της πόλης, η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου αφορά επίσης την εξασφάλιση της ασφαλούς δημόσιας χρήσης. Η ασφαλής δημόσια χρήση είναι κρίσιμη για τη χρήση ενός χώρου από τους πολίτες και η οποία χρησιμοποιείται συχνά ως ο Δούρειος Ίππος για τον περιορισμό ή την πλήρη υφαρπαγή του δημόσιου χαρακτήρα, μαζί βέβαια με την επικαλούμενη έλλειψη πόρων για τη διαχείρισή τους. Στη δική μας οπτική η ασφάλεια αφορά κυρίως την καλή κατάσταση των επιμέρους υποδομών, την οικειοποίηση και όχι την αποξένωση των πολιτών από τον κοινωνικό εξοπλισμό της πόλης τους και όχι μόνο την ασφάλεια από τους «κακούς της πόλης», όπως η αυταρχική-ακροδεξιά ατζέντα θέλει να επιβάλλει.
Ο δημοκρατικός και διαφανής σχεδιασμός εξασφαλίζει ότι οι πολίτες έχουν λόγο στις βασικές παραδοχές του σχεδιασμού έχοντας υπόψη τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα διαφορετικών επιλογών. Παράδειγμα: αν κάποιος Δήμος επιμένει ως λύση αξιοποίησης ενός χώρου έναν πανάκριβο σχεδιασμό, τη στιγμή που δεν έχει πόρους να τον υλοποιήσει και κυρίως να τον συντηρήσει οι ιδιώτες είναι πίσω από τη γωνία.
Από αυτά προκύπτει ότι κρίσιμο στοιχείο για την υπεράσπιση του δημόσιου χώρου στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες μεγάλες πόλεις είναι η θεσμοθέτηση ενός δεσμευτικού χωροταξικού σχεδιασμού-Ρυθμιστικού Σχεδίου στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης. Και αυτό γιατί ο σχεδιασμός αυτός είναι επιστημονικά τεκμηριωμένος, περνά από πολλά στάδια ουσιαστικής διαβούλευσης εφόσον υπάρχει πολιτική βούληση μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της κοινωνίας και των αναγκών της».