Τζακόπουλος: Θεσσαλονίκη, ανοχύρωτη και στην απλή βροχούλα.

 

Μέσα σε μια βδομάδα, δύο δυνατές βροχοπτώσεις που εκδηλώθηκαν, ανέδειξαν το μεγαλύτερο απ’ τα μεγάλα έργα που χρειάζεται η Θεσσαλονίκη, την αντιπλημμυρική θωράκιση μέσα στον αστικό ιστό και στις περιοχές των ρεμάτων προς τον Χορτιάτη και το Σέιχ-Σου.Θυμάμαι 20 χρόνια πριν στις συσκέψεις των φορέων του Σεπτέμβρη, σαν πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ, έβαζα πάντα προτεραιότητα στο θέμα της αντιπλημμυρικής προστασίας της πόλης μας, που χτίστηκε πάνω σε υποδομές του 1950, χωρίς καμιά μέριμνα στα πλημμυρικά φαινόμενα της αστικοποίησης, μέσα από το μπετόν και την άσφαλτο..

Προτείναμε τότε ένα χωριστικό δίκτυο αποχέτευσης ομβρίων δηλαδή την δημιουργία δύο δικτύων, ενός δικτύου λυμμάτων και ενός δικτύο ομβρίων, προς αντικάτασταση του παντοροϊκού που σήμερα σε ποσοστό 70% δέχεται και όμβρια και λύμματα, υδραυλική διευθέτηση των αστικών ρεμάτων για να λειτουργούν με τα τμήματά τους που υπογειοποιήθηκαν, να αποφασιστεί ποιος είναι υπεύθυνος φορέας της λειτουργίας και συντήρησης των ομβρίων καθώς και τον χαρακτηρισμό των 8 κόκκινων περιοχών στην πόλη για να ξεκινήσουν από εκεί τα έργα.

Δυστυχώς, όμως ίδια επίκαιρα είναι και σήμερα όλα τα παραπάνω, κανένα έργο από τότε δεν έγινε και φυσικά τα ίδια σημεία πλημμυρίζουν σε κάθε έντονη δεκάλεπτη βροχή. Όσο για το ποιος είναι ο υπεύθυνος φορέας, βλέπουμε όλοι να το «στρίβουν» και να ρίχνουν την ευθύνη για το πρόβλημα η Περιφέρεια στον Δήμο και μετά και οι δυό μαζί στην ΕΥΑΘ. Οι φορείς σήμερα ασχολούνται και εγγράφουν μεγάλα έργα και μακέτες πολλαπλασιαζόμενα από τα 10 στα 30 ή τα 40, σαν τα στραγάλια αλλά τα εύκολα και τα φτηνά έργα για τις πλημμύρεςδεν πιάνουν ούτε μια γραμμή στις χιλιάδες σελίδες που θα κατατεθούν στον Πρωθυπουργό.

Οι Θεσσαλονικείς όμως, επιβαρύνουν την καθημερινότητά τους εδώ και μια βδομάδα, βγάζοντας νερά από τα μαγαζιά και τα σπίτια τους, τα ρέματα πλημμυρίζουν ολόκληρες περιοχές και τέλος κανένας δεν ασχολείται, γιατί ο κάθε λίγο πολύ υπεύθυνος δεν ασχολείται γιατί το θέμα «καίει» όπως μου είπε κάποιος απ’ αυτούς. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής φυσικά εμφανίζονται τα τελευταία χρόνια με διαρκώς αυξανόμενη ένταση και συχνότητα, με δραματικές συνέπειες σε ανθρώπινες ζωές, καταστροφές οικιστικού ιστού, υποδομών, περιουσιών και δραστηριοτήτων, μνημείων και φυσικού περιβάλλοντος. Τα παραπάνω πρέπει να εκληφθούν ως προειδοποίηση και παραίνεση επιτάχυνσης των αντιπλημμυρικών υποδομών, που εκκρεμούν εδώ και πολλά χρόνια, τόσο για την θωράκιση του πολεοδομικού συγκροτήματος, όσο και των γύρω περιοχών. Τέλος δεν πρέπει να αναφέρεται ότι θα λυθούν τα πάντα όταν ολοκληρωθεί το περιβόητο και πολυδιαφημισμένο master plan για την αντιπλημμυρική προστασία της Θεσσαλονίκης, που όλο γίνεται, αλλά εκκρεμεί από το 2003 (20 χρόνια τώρα). Το δίκτυο ομβρίων στην Θεσσαλονίκη έχει μήκος περίπου τριακόσια χιλιόμετρα (300 χλμ.), εκ των οποίων τα 86,44 χλμ. είναι τα διευθετημένα ρέματα, ενώ τα υπόλοιπα είναι αγωγοί ομβρίων. Το γενικό γνώρισμα αυτού του δικτύου είναι ότι αποδέκτης είναι ο Θερμαϊκός κόλπος ή τα διευθετημένα ρέματα και η Περιφερειακή Τάφρος. Το δίκτυο αποτελείται από: Τα ρέματα ως κύριους αποδέκτες, Δευτερεύοντες αγωγούς ομβρίων, Υπερχειλίσεις και θυροφράγματα, Αντλιοστάσια, Ωθητικούς Αγωγούς, βραχίονες των φρεατίων υδροσυλλογής και Φρεάτια υδροσυλλογής. Το δίκτυο ομβρίων εμφανίζει ιδιαίτερη τρωτότητα κατά την εκδήλωση πλημμυρικών φαινομένων, η οποία οφείλεται στην αδυναμία παροχέτευσης του νερού προς την θάλασσα, αλλά και στις άναρχες επεμβάσεις των δήμων και στις ρυμοτομίες των οικοδομικών τετραγώνων. Είναι γνωστό ότιτον πολεοδομικό ιστό διέσχιζαν πάρα πολλά ρέματα, τα οποία σήμερα έχουν δομηθεί και με δυσκολία διακρίνονται η ροές τους.. 

Κατά την εκδήλωση πρόσφατων πλημμυρικών φαινομένων το δίκτυο των ομβρίων και το παντορροϊκό σύστημα της πόλης ήταν αδύνατον να δεχτεί τον όγκο νερού, οι δρόμοι μετατράπηκαν σε ποτάμια (παλιές κοίτες ρεμάτων), οι σχάρες υδροσυλλογής σύντομα γέμισαν με φερτά, κάδοι σκουπιδιών παρασύρθηκαν από την ορμή του νερού και έφραξαν τις σχάρες καθώς και λογής- λογής άλλα αντικείμενα που παρέσυρε το νερό. Για ώρες το νερό κατέκλυσε το κέντρο της πόλης, η θάλασσα έγινε ένα με την ακτή, αυτοκίνητα πεζοί και μηχανάκια παρασύρθηκαν από την ορμή του νερού, ισόγεια και υπόγεια οικοδομών πλημμύρησαν προκαλώντας μεγάλες καταστροφές στις περιουσίες των συμπολιτών μας. Ιστορικά η αρμοδιότητα της αποχέτευσης, των ομβρίων υδάτων και της αντιπλημμυρικής προστασίας της μείζονος περιοχής Θεσσαλονίκης μέχρι το 1976, ανήκε στη Νομαρχία Θεσσαλονίκης και στους κατά τόπους Δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης. Με την ίδρυση του ΟΑΘ η αρμοδιότητα αυτή περιήλθε στον νεοσύστατο τότε Οργανισμό. Η αρμοδιότητα αποχέτευσης ομβρίων παρέμεινε στον ΟΑΘ μέχρι την συγχώνευση αυτού στην ΕΥΑΘ Α.Ε τον Ιούλιο του 2001. Με την μετοχοποίηση της ΕΥΑΘη αρμοδιότητα της αποχέτευσης ομβρίων υδάτων, μεταβιβάστηκε στο Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ, εκτός από την συντήρηση του Παντορροϊκού δικτύου και τον καθαρισμό των φρεατίων υδροσυλλογής που συνδέονται σ΄ αυτό. Με βάση τις διατάξεις του Ν.3852/2010 (Νόμος Καλλικράτης), η αρμοδιότητα για τον σχεδιασμό, τη μελέτη, την κατασκευή και συντήρηση, αντιπλημμυρικών έργων μεταφέρεται στην Περιφέρεια Κ.Μ.. Στις περιοχές που εκτελέστηκαν έργα αναπλάσεων ή οδοποιίας από δήμους, εκεί η αρμοδιότητα μεταβιβάζεται σ’ αυτούς. Έτσι σήμερα η Νομοθεσία που αφορά το καθεστώς ιδιοκτησίας και την αρμοδιότητα του καθαρισμού /συντήρησης/ αστυνόμευσης στα ανοικτά ρέματα και δίκτυα, εμφανίζει κατά περίπτωση διαφορετική θεώρηση και ερμηνεία ανάλογα με την χρήση γης, τον πολεοδομικό χαρακτηρισμό και την υφιστάμενη λειτουργία τους ή με την δύναμη που έχει αυτός που θέλει να αποποιηθεί την ευθύνη. Έτσι σήμερα δεν υπάρχει καταγραφή των υδατοσχαρών ανά αρμοδιότητα φορέα, δεν γίνεται καμμία αξιολόγηση της κατάστασης των δικτύων σε τυχόν αναπλάσεις δρόμων ή χώρων πρασίνου ακόμη και σε περιοχές διευθετημένων ρεμάτων κατάντι και δεν σχεδιάστηκε ο γενικός κανόνας αντιπλημμυρικής προστασίας για την αστικοποιημένη περιοχή της Θεσσαλονίκηςκαθώς και την εξέλιξή της

Τα σχέδια και masterplanτου δικτύου ομβρίων δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν εάν δεν λυθεί το «ιδιοκτησιακό» καθεστώς του δικτύου. Χωρίς την σύσταση φορέα να τα εφαρμόσει και με μεγάλη διαίρεση των αρμοδιοτήτων, χωρίς κανένα συντονισμό και χωρίς ικανή χρηματοδότηση δεν μπορούν να θωρακιστούν τα δίκτυα ομβρίων, ακόμη και η απλή συντήρηση και καθαρισμός των φρεατίων υδροσυλλογής είναι άλυτη άσκηση για τους κατοίκους της πόλης. Αυτός ο φορέας και τα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας είναι ίσως το μεγαλύτερο έργο για την Θεσσαλονίκη του 2030. Το γεγονός ότι δεν καταγράφονται απώλειες ζωής στην Θεσσαλονίκη λόγω πλημμυρών, οφείλεται στην περιφερειακή τάφρο που κατασκευάστηκε την δεκαετία του 50 και σε εύνοια μέχρι τώρα των καιρικών φαινομένων, παρά στα μέτρα προστασίας που έχουν ληφθεί. 

*Ο Σάκης Τζακόπουλος είναι Δημοτικός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης – Πρώην πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ. 

πηγη. https://parallaximag.gr/tzakopoylos-thessaloniki-anochyroti-kai-stin-apli-vrochoyla-150214?fbclid=IwAR2-EZ8HGbG3avCkJKuIT_crkFDGCGUJ4hHF1zEfjJ-W_vFoTnT7FjeKA3I

ΠΟΣO ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΛΎΨΟΥΝ ΟΙ ΗΠΑ ΜΕ LNG ΤΗΝ ΕΥΡΏΠΗ,-ΤΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΚΌΜΑ ΚΡΙΣΗ STRAIGHT AHEAD

 

του Γιαννη Χατζηχρηστου

α δεδομένα:

Τα βεβαιωμένα αποθέματα στα κοιτάσματα φυσικού αερίου των ΗΠΑ είναι 13.167κυβικα χιλιόμετρα.

Οι ΗΠΑ καταναλώνουν κάθε χρόνο 850κυβικα χιλιόμετρα και η ΕΕ άλλα 350 περίπου. Σύνολο 1.200 κυβικά χιλιόμετρα φυσικού αερίου τον χρόνο. (Στο σχόλιο #1 η τεκμηρίωση)

Οι πολιτικές "Πράσινης Μετάβασης" με ΑΠΕ και φαραωνικού μεγέθους επενδύσεις και δανεισμούς ύψους 17τρισ€ μέχρι το 30, αναμένεται να μειώσουν στην ΕΕ την αντίστοιχη ετήσια κατανάλωση φυσικού αερίου μέχρι το 2050 κατα 30%. Δηλαδή περίπου 1% μείωση κάθε χρόνο.

Άρα η στρατηγική πλήρους εξάρτησης της Ευρώπης μόνο από το Αμερικανικό LNG "τελειώνει" τα αμερικανικά αποθέματα σε 11-12χρόνια το πολύ.

Μετά τι, μέχρι το 2050, οεο? Λεπτομέρειες..

Πάμε παρακάτω όμως να δούμε τι γίνεται και με κάτι άλλες λεπτομερειες μέχρι να σταγγίξουν οι ΗΠΑ.

Ας υποθέσουμε ότι, παρ όλα αυτά, η ΕΕ στηρίζεται μόνο στο LNG του θείου Σαμ για να καλύψει τις ανάγκες της, κόβοντας όλη την προμήθεια φυσικού αερίου από τους αγωγούς της Ρωσίας.

Με δεδομένη την απόφαση των χωρών του OPEC να μην αυξήσουν ούτε στο ελάχιστο την παραγωγή τους για να βοηθήσουν την Ευρώπη (δεν είναι παλαβοί να το κάνουν με το δολάριο ήδη στο θεό), θα πρέπει καθε χρόνο να μεταφέρονται 157 δισ κυβικά μέτρα φυσικού αερίου (τόσα αγόρασε η ΕΕ από την Ρωσία το 2021) με την μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Τέξας στους 24 τερματικούς σταθμούς LNG που διαθέτει η Ευρώπη. Εκεί πρέπει να παραδίδονται περίπου 430 εκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου καθε μερα, κατά μέσο όρο, για να καλυφθεί το ρωσικό κενό.

Εμείς έχουμε 2 σταθμούς, στην Ρεβυθουσα και την Αλεξανδρούπολη, ενώ μετά το μπλοκ που έφαγε υπογείως (από τον αμερικανικό παράγοντα) το Καταρ/Ερντογαν/Πούτιν για εναν ακόμα σταθμό στον Βόλο, είναι πολύ αμφίβολο αν θα επιτραπεί στον Βαρδινογιάννη να αναπτύξει με τους ίδιους Καταριανούς μια ακόμα μονάδα στον Ισθμό της Κορίνθου και για την υποστήριξη της παραγωγής μπλε υδρογόνου στην Μοτορόιλ.

Η Γερμανία δεν έχει κανένα σταθμό και εξαρτάται πλέον απολύτως από την Ολλανδία. Η Τουρκία έχει 4 και η Κύπρος χτίζει ένα σταθμό με κινεζική τεχνολογία.

Υπάρχουν όμως αρκετά καράβια μεταφοράς του αερίου?

Ξανά τα δεδομένα: (η τεκμηρίωση στα σχόλια)

Σήμερα σε όλο τον πλανήτη πλέουν 647 πλοία LNG διαφορετικών χωρητικότητων και τεχνολογίας, με συνολική μεταφορική ικανότητα 95,2.δισ κυβικά μέτρα αερίου. "Χτίζονται" για να παραδοθούν από κινέζικα η νοτιοκορεατικά ναυπηγεία μέχρι το τέλος του 2023 άλλα 54 και άλλα 100 έγιναν booked για παραδόσεις μέχρι το 2027. Τα περισσότερα για Έλληνες πλοιοκτήτες, που έχουν ήδη το 15,5% του παγκόσμιου στόλου και θα έχουν το 1/5 μέχρι το 2025.

Από αυτόν τον στόλο, το 60% είναι ιδιοκτησίας Κίνας ή Ιαπωνίας ή είναι ήδη μακροχρόνια δεσμευμένο για την κάλυψη των αναγκών της Ιαπωνίας,της Κίνας, της Ινδιας και της υπόλοιπης Ασίας με αυστραλιανό, ιρανικό η καταριανο αέριο, ενώ το 10% είναι μακροχρόνια δεσμευμένο για την κάλυψη των αναγκών του υπόλοιπου πλανήτη. Αρα μένουν το πολύ 194 LNG carriers για τις ανάγκες της Ευρώπης.

Το ημερήσιο ναύλο ενός LNG πλοίου ήταν γύρω στα 25.000$ μέχρι τον Γενάρη του 22. Εκτινάχθηκε στα 360.000$ με την έναρξη του πολέμου, σταθεροποιήθηκε κάπως στα 54.000$ αυτή την εβδομάδα και προβλέπεται (από τις αγορές futures) να κυμανθεί στα 115.000$ στους επόμενους 12 μήνες ( εξέλιξη μόλις ανακοινώθηκε η συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ). Ήτοι κάθε ταξίδι θα φέρνει στα ταμεία του εφοπλιστη 5.060.000$ για να καλυφθουν οι ανάγκες της ΕΕ Δηλαδή κάθε νέο πλοίο θα "βγάζει τα λεφτά του" με 15-18 ταξίδια.

Κάθε ταξίδι Τέξας-Ευρωπη διαρκεί κατά μέσο όρο 15 ημέρες πήγαινε και 15 έλα. Άρα μπορούν να παραδίδουν κάθε μέρα στους 24 τερματικούς σταθμούς 6,5 καράβια. Που είναι αντίστοιχο της παράδοσης 1.131.666 κυβικών μέτρων αερίου κάθε ημέρα, βάσει της μέσης χωρητικότητας του στόλου των LNG (175.000 κ.μ)

Δηλαδή τα διαθέσιμα πλοία μπορούν να καλύψουν σήμερα μόλις το 2,6% των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο προς αντικατάσταση του ρωσικού!

Αν ΟΛΟΣ ο παγκόσμιος στόλος διατεθεί για να καλύψει τις ανάγκες μόνο της ΕΕ, τότε αυτός μπορεί να καλύψει μόνο το 7,3% των αναγκων της λόγω της έλλειψης ρωσικού αερίου. Ουπς!

Συμπέρασμα:

Ούτε το αέριο των ΗΠΑ φτάνει για να καλύψει της ανάγκες της ΕΕ ούτε τα διαθέσιμα πλοία θα μπορούν να καλύψουν, μαζί με τα νέα, περισσότερο από το 5% των αναγκών της Ευρώπης μέχρι το 30. Καρατσεκαρισμένο.

Άρα απαιτείται μία τελείως διαφορετική πολιτική ενεργειακής (άρα και αμυντικής και νομισματικής) ασφαλείας στον πλανήτη από αυτόν που επιχειρείται βλακωδως τώρα με το Ουκρανικό από τις ΗΠΑ και Ρωσία, με την ΕΕ σε ρόλο ουραγού τον εξελίξεων που πυροδότησαν και άλλοι για τα δικά τους γεωστρατηγικά συμφέροντα.

Διαφορετικά η τρέχουσα ενεργειακή κρίση είναι βέβαιο ότι θα εξελιχθεί σε μείζονα κρίση παραγωγής της ΕΕ με συνεπακόλουθη την επισιτιστική κρίση και την χρηματοπιστωτική/τραπεζική μετά από την χρεοκοπία μεγάλων κλάδων της οικονομίας της. Σε μέγεθος που η κρίση του 08 θα μοιάζει με παιχνιδάκι...

Επιπρόσθετα δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί ότι:

Οι ποσότητα των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου υπολογίζεται (σχόλιο στο #1) στα 26.300 κυβικά χιλιόμετρα, το 40% περίπου εντός της Ελληνικής ΑΟΖ που εχουν βαλει στο ματι οι δανειστές μας και η Τουρκία.

Δηλαδή το γεγονός ότι η Ευρώπη έχει όσο ένα Καταρ ή οσα δυο ΗΠΑ στην αυλή της! Αποθέματα που της επιτρέπουν με ασφάλεια και ρεαλισμό να ολοκληρώσει της "πράσινη μετάβαση" της μέχρι το 2050 με άνεση, και χωρίς την οικονομική αφαίμαξη της. Με την ασφαλή και αδιατάρακτη μεταφορά αυτού του αερίου, αλλά και όσων νέων αγωγών οδεύουν από τον Κόλπο και το Βόρειο Ιρακ προς το Ισραηλ και την Αίγυπτο, μέσω του EastMed.

Όλα τα άλλα, αυτά που γίνονται τώρα και αυτά που πρέπει εμείς να κάνουμε ως Ελλάδα, ως χώρα της Ευρώπης, συνάγονται με την χρήση του κοινού νου.

Τα δυόμισι χρόνια παλινωδιών της χωρίς στρατηγική εξωτερικής και ενεργειακής πολιτική από την κυβέρνηση της ΝΔ, μας έχουν κοστίσει ήδη πάρα πολλά. Ούτε καν κομπιουτεράκι δεν χρειάζεται για να υπολογίσεις και εσύ ότι προσεγγίζουν ήδη τα 100δισ σε απώλεια μελλοντικών εσόδων 2,5 χρόνων καθυστέρησης μαζί, με τα πληρωμένα από την τσέπη μας χαράτσια, που πήγαν υπέρ φίλων της εφοπλιστών ή του καρτελ των εμπόρων της ενέργειας. Εύκολα υπολογίζεται και αυτό με τους υπολογισμούς που έγιναν έγκαιρα σε άλλο σεντόνι (λινκ στο σχόλιο #2).

ΠΟΣΟ "ΤΖΑΜΠΑ" ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΠΕ:

 Γιαννης Χατζηχρηστος

Το σχέδιο REPowerEU της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανακοινώθηκε πρόσφατα, επιδιώκει να μειώσει την εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει τη μετάβαση από τις πηγές ενέργειας με βάση τον άνθρακα.

Η εκτίμηση κόστους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ωστόσο, ενδέχεται να υπολείπεται καθώς η ανάλυση της Rystad Energy, που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα, υποδηλώνει ότι το σχέδιο θα απαιτήσει τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ σε επενδύσεις για την επίτευξη του βασικού στόχου της αύξησης της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε 45% του συνολικού ενεργειακού εφοδιασμού έως το 2030 (από τον στόχο του 40% που είχε προϋπολογιστεί πριν την Ουκρανική κρίση).

Η στρατηγική στοχεύει να φέρει 320 γιγαβάτ (GW) ηλιακών φωτοβολταϊκών μέχρι το 2025 και σχεδόν 600 GW έως το 2030, με στόχο να εκτοπίσει 9 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (Bcm) ζήτησης φυσικού αερίου.

Η Ευρώπη έχει επί του παρόντος συνολικά περίπου 189 GW εγκατεστημένης ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος, που σημαίνει ότι πρέπει να εγκατασταθούν 131 GW μέχρι τα μέσα της δεκαετίας, ή ισοδύναμο με 44 GW ετησίως.

Αυτό θα σήμαινε σχεδόν διπλασιασμό του ρυθμού εγκατάστασης, που ήταν 24 GW το 2021 και αναμένεται να είναι 29 GW φέτος.

Για να φτάσουμε στο στόχο των 600 GW έως το 2030, θα πρέπει να εγκατασταθούν περίπου 56 GW νέας ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος κάθε έτος κατά την επόμενη πενταετία.

Υποθέτοντας ένα μέσο κόστος για ηλιακά και φωτοβολταϊκά 1,1 εκατ. ευρώ ανά μεγαβάτ (MW) εγκατεστημένης ισχύος, η εγκατάσταση 411 GW από τώρα έως το 2030 θα αντιπροσώπευε μια επένδυση 452 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η επίτευξη του 45% του εφοδιασμού με ΑΠΕ έως το 2030 απαιτεί επιπλέον σημαντικές επενδύσεις στην αιολική δυναμικότητα – για τις οποίες το σχέδιο δεν έχει πολλές λεπτομέρειες.

Οι εκτιμήσεις της Rystad Energy υποδηλώνουν ότι άλλα 450-490 GW αιολικής ισχύος θα πρέπει να εγκατασταθούν έως το 2030 προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του 45% του εφοδιασμού με ΑΠΕ, απαιτώντας επιπλέον επενδύσεις 820 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Εκείνο που ΔΕΝ υπολογίζεται στα πιο πάνω είναι:

Το πρόσθετο κόστος αναδιάρθρωσης ΟΛΩΝ των ηλεκτρικών δικτύων της ΕΕ για να μπορούν να "αντέξουν" τα παρα πάνω φορτία.

Το κόστος της απόσβεσης αυτών των επενδύσεων των τεχνικών κατασκευών που έχουν μέσο χρόνο "ζωής" 20 έτη. Όπερ θα απαιτηθούν άλλα τόσα το 2042.

Ότι είναι ΑΓΝΩΣΤΗ η τιμή (αλλά και η διαθεσιμότητα) των μετάλλων, ιδιαίτερα των σπανίων, που απαιτούνται για όλες αυτές τις επενδύσεις (χαλκός, κοβάλτιο, λίθιο, νικέλιο, σπάνιες γαίες)

Δεν υπολογίζονται κόστη αποθήκευσης της ενέργειας. Αυτό σημαίνει σιωπηλά την παραγωγή υδρογόνου από ηλεκτρόλυση και νερό και την διόδευσή του ως container ενέργειας μέσα από... ποιά δίκτυα? Άγνωστο ποιο το κόστος επέκτασης των δικτύων κορμού του φυσικού αερίου για κάτι τέτοιο.

Το γεγονός ότι η βιομηχανία παραγωγής ανεμογεννητριών "γράφει" για τέταρτη συνεχή χρονιά σε παγκόσμιο επίπεδο πολύ μεγάλες ζημιές και, από το 2022, και η αντίστοιχη των φωτοβολταϊκών λόγω της κρίσης στα logistics.

Η Κομισιόν λέει ότι έχει διασφαλισμένους πόρους 250δισ€ για το σχέδιο. Για τα υπόλοιπα, θα απαιτηθεί ιδιωτικός και δημόσιος δανεισμός. Η χαρά του κάθε Στουρνάρα δηλαδή...

(αν κάνεις την αριθμητική, η μέση kWh από τις αποσβέσεις των πιο πάνω πρόσθετων επενδύσεων σε ΑΠΕ αλλά ΚΑΙ από τις άλλες πηγές, που δεν μηδενίζονται, βγάζει περίπου την τιμή που πληρώνουμε τώρα με την Ουκρανική κρίση και μετά το 2030!)

Κατόπιν τούτου, πριν βιαστείτε να χαρείτε, καλό θα είναι να χρησιμοποιήσετε πριν ένα κομπιουτεράκι. Και λίγο το μυαλό σας όταν ακούτε τίποτα "όλα από ΑΠΕ" και ραγιαδισμους του τύπου "εξορύξεις ελληνικού φυσικού αερίου γιοκ".

Η “μεγάλη απάτη” με τις “ανανεώσιμες” πηγές ενέργειας!

 

Δημοσιεύουμε το παρακάτω άρθρο για δύο λόγους: Πρώτον γιατί δείχνει ότι αντιδράσεις κατά των ΑΠΕ για το κόστος που προκαλούν στους καταναλωτές δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα (μάλιστα στη χώρα μας εμφανίστηκαν και με μεγάλη καθυστέρηση) και δεύτερον γιατί εξηγεί με πολύ κατανοητό τρόπο τους λόγους που η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ είναι οικονομικά ασύμφορη.
Επισημαίνουμε ότι οι αναφορές του άρθρου στην πυρηνική ενέργεια αφορούν τη Γαλλία και συνεπώς, αν θέλουμε να κάνουμε αναγωγή στην ελληνική πραγματικότητα, θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι το αντίστοιχο φθηνό καύσιμο για εμάς είναι ο εγχώριος λιγνίτης. Το άρθρο το βρήκαμε στον ιστότοπο «Le blog de descartes» και η μετάφρασή του στα ελληνικά έγινε για τη σελίδα μας από τη φίλη Σόνια.

Δεν είναι όμορφα όλα αυτά τα πανέλα των φωτοβολταϊκών που καλύπτουν όλες τις στέγες των σούπερ-μάρκετ μας και των στεγάστρων των πάρκινγκ μας, όλες αυτές οι ανεμογεννήτριες που ομορφαίνουν τον ορίζοντα των περιοχών μας; Είμαι ενθουσιασμένος που όλα αυτά σας αρέσουν, γιατί είναι δικά σας. Τέλος πάντων, έπρεπε να είναι μιας και τα πληρώσατε, και πολύ ακριβά μάλιστα, μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος. Και το χειρότερο, επειδή τα πληρώσατε χωρίς λόγο (για το τίποτα).

Ο άνθρωπος είναι ένα ζώο με προκαταλήψεις. Έτσι, αν πω «πετρέλαιο» αυτό θα σας φέρει στο νου καλοντυμένους ανθρώπους με πούρο που κερδίζουν δισεκατομμύρια μολύνοντας τον πλανήτη. Και αν σας πω «πυρηνικά» θα σκεφτείτε ένα δυνατό λόμπυ τεχνοκρατών και στρατιωτικών. Αλλά αν σας πω «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», θα φανταστείτε ευγενικούς οικολόγους που χτίζουν τους ανεμόμυλούς τους και τα ηλιακά τους πανέλα καλοπροαίρετα για το καλό όλων.

Τί Λάθος! Το περιβάλλον – ο όρος πρέπει να αποδοθεί με την έννοια που του δίνουν στις σελίδες περιοδικών ποικίλης ύλης – των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το περιβάλλον των καζίνο: το χρήμα ρέει άφθονο, οι νόμοι παρακάμπτονται με χάρη και σταθερότητα… και στο τέλος είναι τα κορόιδα που πληρώνουν.

Για να καταλάβει κανείς πώς δουλεύει το σύστημα, πρέπει πρώτα να ξεκινήσει από μια λανθασμένη ιδέα. Μια λανθασμένη ιδέα όμως που επαναλαμβάνεται συνεχώς από κάθε είδους τσαρλατάνους του τύπου Rifkin και που, εντελώς αθώα, αναπαράγεται από τους πολιτικούς μας σαν ευαγγέλιο.

Αυτή η ιδέα είναι που θεωρεί τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πολύ φτηνές, σχεδόν «τσάμπα» («δωρεάν»). Πώς φτάνουμε σε έναν τέτοιο παραλογισμό; Ε λοιπόν, η εξήγηση είναι αυτή που αφελώς έδωσε ο Hulot σε ένα ακόμα πέρασμά του από την France Inter. Τί μας λέει; Ότι το ηλεκτρικό ρεύμα από τα αιολικά είναι δωρεάν αφού «με το που φτιάξετε ένα αιολικό, το ηλεκτρικό ρεύμα δεν σας στοιχίζει τίποτα».

Το πρόβλημα με αυτή την λογική είναι ότι πρέπει να κατασκευάσετε το αιολικό σας και αυτό κοστίζει. Και επειδή το αιολικό σας έχει περιορισμένη διάρκεια ζωής, το κόστος κατασκευής πρέπει να αποσβεστεί από το σύνολο των κιλοβατωρών που θα παράγει το αιολικό σας όσο θα είναι χρήσιμο.

Και όταν διαιρέσετε το κόστος κατασκευής και συντήρησης του αιολικού σας με το νούμερο των kWh που θα ‘χει παράγει, θα φτάσετε σε μια τιμή σχετικά αυξημένη, που κυμαίνεται από 80 με 120 euro/MWh, ανάλογα με την περιοχή και τον τύπο των ανεμογεννητριών. Οι οικονομολόγοι έχουν δημιουργήσει δύο έννοιες για να περιγράψουν αυτή την κατάσταση: το συνολικό κόστος (coût complet) και το οριακό κόστος (coût marginal).

Το συνολικό κόστος βρίσκεται διαιρώντας το σύνολο των εξόδων – επένδυση, συντήρηση, κλπ – με το σύνολο της παραγωγής κατά τη διάρκεια ζωής της εγκατάστασης. Το οριακό κόστος είναι το χρηματικό ποσό που πρέπει να ξοδέψετε για να φτιάξετε το λιγότερο μια ακόμα μονάδα παραγωγής. Ή αν προτιμάτε, τα χρήματα που θα εξοικονομούσατε αν κατασκευάζατε μια μονάδα παραγωγής λιγότερη.

Για να σας δώσω μια ιδέα, φανταστείτε το αυτοκίνητό σας: το συνολικό κόστος για κάθε χιλιόμετρο που διατρέξατε υπολογίζεται διαιρώντας τον αριθμό των χιλιομέτρων που κάνατε με το αυτοκίνητό σας σε όλη τη διάρκεια ζωής του με το άθροισμα του κόστους αγοράς, των ελέγχων, των επισκευών, της ασφάλισης, της βενζίνης, κ.λπ.

Το οριακό κόστος του χιλιομέτρου είναι αυτό που θα σας χρειαζόταν για να μπορέσετε να τρέξετε ένα χιλιόμετρο ακόμα: ορίζεται ουσιαστικά από το κόστος της βενζίνης και την μηχανική φθορά. Δεν θα συμπεριλάβουμε την ασφάλιση, το πάρκινγκ, τους περιοδικούς ελέγχους… μιας και αυτά τα έξοδα είναι ανεξάρτητα από τον αριθμό των χιλιομέτρων που διατρέξατε.

Στην ηλεκτροπαραγωγή, υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του συνολικού κόστους και του οριακού, ανάλογα με το μέσο παραγωγής. Έτσι, για παράδειγμα, μια κεντρική μονάδα παραγωγής με μαζούτ ή κάρβουνο έχει χαμηλό συνολικό κόστος – πρόκειται για εγκαταστάσεις σχετικά απλές και εύκολες στην συντήρηση – σε σχέση με το οριακό κόστος: δηλαδή είναι το κόστος του καυσίμου το σημαντικό για τα έξοδα, και το ποσό του καυσίμου που καταναλώνεται είναι ευθέως ανάλογο με την παραγωγή.

Από την άλλη, έχουμε μια πυρηνική εγκατάσταση παραγωγής, στην οποία το οριακό κόστος είναι πολύ χαμηλό σε σχέση με το συνολικό κόστος. Το κόστος της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζεται κυρίως από τα έξοδα κατασκευής, μιας και το καύσιμο είναι πολύ φθηνό.

Και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Ε! λοιπόν πλησιάζουν περισσότερο τα πυρηνικά εργοστάσια παρά αυτά που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα. Είναι το κόστος της επένδυσης που καθορίζει το συνολικό κόστος, αφού το κόστος του «καυσίμου» (ο ήλιος, ο άνεμος, τα κύματα κλπ) είναι μηδενικό. Το οριακό κόστος προσδιορίζεται μόνο από τα έξοδα συντήρησης.

Αυτό που κάνουν ο Rifkin ή ο Hulot, είναι να μπερδεύουν το οριακό κόστος ανά kWh με το αντίστοιχο συνολικό κόστος. Αυτό είναι εντελώς ατυχές, αφού το ποσό που πληρώνετε μέσω του λογαριασμού ρεύματος με την πάροδο του χρόνου είναι το συνολικό κόστος και όχι το οριακό κόστος.

Αυτό όμως επιτρέπει στους τσαρλατάνους να ισχυρίζονται ότι σε μια θαυμαστή κοινωνία ο καθένας «θα μπορεί να παράγει την ενέργειά του δωρεάν» και διάφορες άλλες μπαρούφες. Ή ότι το συνολικό κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – εκτός των υδροηλεκτρικών – είναι εξαιρετικά χαμηλότερο από το συνολικό κόστος άλλων μέσων παραγωγής.

Έτσι, όσον αφορά το συνολικό κόστος, η πιο οικονομική ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από την κατασκευή φραγμάτων (20-40 € / MWh), με καύση άνθρακα ή ουρανίου (40-60 €/MWh), με καύση φυσικού αερίου (60-80 €/MWh) και μόνο στη συνέχεια χρησιμοποιώντας τον άνεμο στην ξηρά (αιολικά ξηράς) (80-120 €/MWh) ή της θάλασσας (180-200 €/MWh) ή παίρνοντας ενέργεια από τον ήλιο (180-500 €/MWh).

Το βλέπουμε, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι στο τέρμα της λίστας. Για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που υποτίθεται ότι είναι “σχεδόν τζάμπα”, απέχουμε πολύ στον λογαριασμό. Και πάλι, το κόστος αυτό δεν λαμβάνει υπόψη το ιδιαίτερο πρόβλημα που χαρακτηρίζει την ηλεκτρική ενέργεια, αντίθετα από άλλες μορφές ενέργειας, το ότι δεν αποθηκεύεται, με οικονομικά εφικτό τρόπο, σε μεγάλες ποσότητες.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παράγεται τη στιγμή που την έχει ανάγκη ο καταναλωτής. Ή αλλιώς, το πρόβλημα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όπως ο άνεμος και ο ήλιος, συνίσταται στο ότι δεν είναι διαθέσιμες στην ζήτηση. Ο άνεμος είναι ακανόνιστος (τυχαίος), και μάλιστα εάν ακολουθήσει κανείς τη λογική ότι με την επέκταση μπορεί αυτή η τυχαιότητα να μειωθεί (1), αυτή παραμένει σημαντική.

Μια μεγάλη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα προϋποθέτει ότι οι καταναλωτές αποδέχονται τις διακοπές ρεύματος – εντελώς απατηλό – ή έχουν αρκετά μέσα συμβατικής παραγωγής ετοιμοπόλεμα να αναλάβουν ανά πάσα στιγμή την υποστήριξη (εφεδρείες) – πράγμα ακριβό.

Για να βρει κανείς το πραγματικό συνολικό κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα πρέπει να προσθέσει το κόστος που συνδέεται με την διαλείπουσα φύση των ΑΠΕ, κάτι που κανένας από τους παραπάνω τσαρλατάνους – και άλλοι που δεν έχω το χρόνο να απαριθμήσω, δεν κάνουν.

Ναι αλλά, θα μου πείτε, πώς γίνεται και αυτές οι πηγές ενέργειας αναπτύσσονται τόσο γρήγορα, στην Γαλλία και σε όλη την Ευρώπη;

Γιατί, μέσα στον φιλελεύθερο κόσμο όπως η χώρα μας, οι άνθρωποι επενδύουν σημαντικά κεφάλαια για να παράγουν τόσο ακριβό ρεύμα, ενώ υπάρχουν τρόποι πολύ λιγότερο ακριβοί για να καταλήξουν στο ίδιο αποτέλεσμα; Οι καπιταλιστές τρελάθηκαν; Ή είναι τόσο αφοσιωμένοι στην προστασία του περιβάλλοντος ώστε να είναι έτοιμοι να χάσουν χρήματα στο όνομά του;

Μιας και μπαίνει το ερώτημα, η απάντηση είναι: παραφράζοντας τον Βολταίρο, όταν βλέπετε έναν καπιταλίστα να πηδάει απ’ το παράθυρο, πηδήξτε πίσω του και σεις. Σίγουρα υπάρχει κέρδος. Εάν οι άνθρωποι επενδύουν στις ΑΠΕ, είναι σίγουρο ότι θα κερδίσουν χρήματα.

Όλο το θέμα είναι να καταλάβει κανείς από πού βγαίνουν αυτά τα χρήματα. Η απάντηση είναι χωρίς έκπληξη: αυτά τα χρήματα βγαίνουν από τις τσέπες σας, μέσω ενός αρκετά πολύπλοκου συστήματος υποτιθέμενων δημόσιων επιδοτήσεων που καλύπτει την διαφορά ανάμεσα στην τιμή της αγοράς του ρεύματος (σήμερα περίπου στα 35 €/MWh) και το κόστος παραγωγής από ΑΠΕ, “επιτρέποντας έτσι μια λογική απόδοση των κεφαλαίων επένδυσης”, για να χρησιμοποιήσουμε την κανονική ορολογία της ΡΑΕ, απόδοση που σήμερα ορίζεται στο 6 με 9%.

Ξεκινώντας από μια τέτοια απόδοση, το κράτος υπολογίζει ένα σταθερό feed-in tariff (εγγυημένη τιμή), που σας προσφέρεται για ολόκληρη τη διάρκεια ζωής του ηλιακού ή αιολικού σας πάρκου. Με άλλα λόγια, ας υποθέσουμε ότι επενδύετε μερικά εκατομμύρια ευρώ σε ένα αιολικό πάρκο.

Θα έχετε το δικαίωμα μιας εγγυημένης τιμής – “ feed-in tariff ”, στην οποία ο διαχειριστής, η EDF είναι υποχρεωμένη να αγοράσει το παραγόμενο ρεύμα σας- τιμή, η οποία σήμερα είναι καθορισμένη στα 90 €/MWh και η οποία σας επιτρέπει να έχετε μία απόδοση πάνω από 6% στο επενδυμένο κεφάλαιό σας.

Με άλλα λόγια, η EDF είναι υποχρεωμένη από τον νόμο να αγοράσει το παραγόμενο από σας ρεύμα στα 90 €/MWh, ενώ μπορούσε να προμηθευτεί την ίδια ποσότητα ρεύματος από την αγορά χονδρικής με μόνο 35 €/MWh. Ποιός πληρώνει τη διαφορά; Ε! Λοιπόν, είναι ο καταναλωτής ηλεκτρικού ρεύματος που αποζημιώνει την EDF.

Για κάθε MWh που θα παράγεται από τα δικά σας αιολικά, η EDF θα σας δίνει 90€ και θα λαμβάνει από το κράτος μία αποζημίωση 55€ που θα χρηματοδοτείται από έναν φόρο στο ηλεκτρικό ρεύμα. Και αν η τιμή ρεύματος στην χονδρική πέσει ας πούμε στα 20 €/MWh;

Κανένα πρόβλημα, ο παραγωγός δεν παίρνει κανένα ρίσκο: ο καταναλωτής ρεύματος θα είναι ενθουσιασμένος να αναλάβει το μερίδιο αποζημίωσης που αναλογεί, των 70 €/MWh. Και αυτή η επιδότησή σας είναι εγγυημένη για ολόκληρη τη ζωή των αιολικών σας ή των φωτοβολταϊκών σας, για 15 με 20 χρόνια, ανάλογα με τα συμβόλαια.

Δεν με πιστεύετε; Πάρτε τον λογαριασμό του ηλεκτρικού στα χέρια σας: θα βρείτε ανάμεσα σε ένα κάρο από ακατανόητες σειρές, μία που θα έπρεπε να τραβήξει την προσοχή σας: εμφανίζεται σαν «Συμμετοχή στην δημόσια χρήση ηλεκτρικού ρεύματος» («Contribution au service public de l’électricité» ή CSPE για συντομία).

Αυτή η συμμετοχή πληρώνει διάφορα πράγματα: το ένα τέταρτο αφορά στην εξισορρόπηση μεταξύ περιοχών και σε κοινωνικά τέλη. Τα υπόλοιπα τρία τέταρτα, δηλαδή περίπου 5 δις € ανά έτος για το 2015, πηγαίνουν στην επιδότηση των ΑΠΕ (2). Και όσο οι ΑΠΕ αναπτύσσονται, τόσο η επιβάρυνση του CSPE αυξάνει.

Στη Γερμανία το CSPE έχει ξεπεράσει τα 50€/MWh, και αν στην Γαλλία εξακολουθεί να είναι στα 14€/MWh, αυτό το ποσό θα αυξηθεί ραγδαία μέσα στα επόμενα χρόνια – ο νόμος καθορίζει την ελάχιστη αύξηση των 3 €/MWh ανά έτος – λαμβάνοντας υπόψη τα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα που είναι υπό κατασκευή.

Σ’ αυτή την χαριτωμένη κατάσταση προστίθεται μια ακόμα, ακόμα πιο διεστραμμένη: η προτεραιότητα έγχυσης στο δίκτυο. Κανονικά, η κλασσική λογική των δικτύων ηλεκτρισμού βασιζόταν στην εισαγωγή στο δίκτυο των μονάδων παραγωγής “με βάση την οικονομικότερη προσφορά”.

Κάθε πρωί, ο λειτουργός του δικτύου κάνει έναν κατάλογο των διαθέσιμων μέσων παραγωγής ταξινομημένων με σειρά αύξησης της τιμής ανά kWh. Και όταν η κατανάλωση ανεβαίνει – για παράδειγμα τις ώρες αυξημένης ζήτησης μέσα στη μέρα – ο λειτουργός του δικτύου καλεί διαδοχικά την είσοδο των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα με βάση τη σειρά κατάταξής τους.

Η μέθοδος αυτή εξασφαλίζει την οικονομική βελτιστοποίηση του συστήματος, εφόσον ανά πάσα στιγμή λειτουργούν περισσότερο οι πιο φθηνές μονάδες παραγωγής. Από μόνη της η εφαρμογή αυτού του μέτρου θα έκανε τις ΑΠΕ να μην μπορούν να μπουν ποτέ στο σύστημα, αφού βρίσκονται στην ακριβότερη πλευρά του καταλόγου κατάταξης… το οποίο όμως δεν συμβαίνει: μια κοινοτική οδηγία – που οφείλει πολλά στο λόμπυ των ΑΠΕ, ιδιαίτερα ισχυρό στη Γερμανία – δίνει την προτεραιότητα εισόδου στο δίκτυο των ΑΠΕ, με όλες τις άλλες μονάδες παραγωγής να περνάνε πίσω (πιο κάτω) στην «λίστα».

Αυτό το σύστημα έχει ένα πασιφανώς διαστροφικό αποτέλεσμα. Με τις ελκυστικές επιδοτήσεις, κατασκευάζονται στην Ευρώπη αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα οπουδήποτε – η αλήθεια είναι ότι αυτό γίνεται περισσότερο στη Γερμανία απ’ ότι στη Γαλλία, όπου υπάρχουν ισχυρά διοικητικά και κοινωνικά εμπόδια αποδοχής.

Αυτό καταλήγει στο να υπάρχει μαζική προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας που επιπλέον έχει προτεραιότητα εισόδου (έγχυσης) στο δίκτυο. Μια τέτοια υπερπροσφορά πιέζει τις τιμές της αγοράς προς τα κάτω, γεγονός που φυσικά δεν ενοχλεί καθόλου τους παραγωγούς ρεύματος από ΑΠΕ, αφού οι επιδοτήσεις τους προσαρμόζονται έτσι ώστε να καλυφθεί η πτώση της τιμής και οι οποίοι φυσικά δεν έχουν κανένα λόγο να σταματήσουν τις κατασκευές νέων μονάδων ΑΠΕ.

Αλλά με τόσο χαμηλές τιμές, ποιός θα επενδύσει σε συμβατικές μονάδες παραγωγής; Ποιος θα κατασκευάσει μια κεντρική μονάδα φυσικού αερίου που θα δουλεύει μερικές εκατοντάδες ώρες τον χρόνο; Ωστόσο αυτές οι μονάδες είναι απαραίτητες για την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος, αφού χρειάζεται να εξασφαλιστεί η εξισορρόπηση ανάμεσα στην προσφορά και την ζήτηση όταν ο ήλιος φεύγει και ο άνεμος πέφτει.

Πρέπει λοιπόν να υπάρξουν κι άλλες επιδοτήσεις, που αυτή τη φορά θα αφορούν αποκλειστικά στην εξασφάλιση της επιβίωσης συμβατικών μονάδων. Έτσι λοιπόν επιδοτούνται το φυσικό αέριο, το κάρβουνο, το μαζούτ… και πάλι σε βάρος του καταναλωτή.

Ακριβώς αυτό είναι που εξηγεί τα παράδοξα αποτελέσματα, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της Γερμανίας όπου η μαζική ανάπτυξη των ΑΠΕ συνοδεύεται από μια αύξηση στις εκπομπές CO2, ενώ ταυτόχρονα η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται εντελώς δυσλειτουργική με τις τιμές «σποτ» να είναι πολλές φορές αρνητικές.

Αυτή η ιδέα της «αρνητικής τιμής» μπορεί να φαίνεται περίεργη, αλλά βασίζεται στην ιδιαιτερότητα της δομής της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μιας αγοράς όπου ανταλλάσσεται ένα προϊόν που δεν αποθηκεύεται και του οποίου η παραγωγή πρέπει ανά πάσα στιγμή να ισούται με την κατανάλωση.

Βασίζεται ακόμα στους επιβεβλημένους από τα λόμπυ των ΑΠΕ κανόνες που εξαναγκάζουν τους διαχειριστές του δικτύου να αγοράζουν το συνολικά παραγόμενο ρεύμα τους. Τί γίνεται λοιπόν όταν η παραγωγή υπερβαίνει την κατανάλωση; Ή πληρώνεται ο παραγωγός ώστε να σταματήσει να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα, ή πληρώνεται ο καταναλωτής να καταναλώνει επιπλέον ρεύμα. Έτσι λοιπόν φτάνουμε σε μια «αρνητική τιμή» της ηλεκτρικής ενέργειας…

Πώς φτάσαμε ως εδώ; Όπως συχνά σ’ αυτές τις περιπτώσεις, με την απόσπαση της προσοχής. Όσο οι «δημοσιογράφοι ερευνητές» – φαίνεται ότι υπάρχουν και τέτοιοι – ήταν απασχολημένοι να αποκαλύψουν τα κακώς κείμενα του πυρηνικού λόμπυ ή του λόμπυ του πετρελαίου, το λόμπυ των ΑΠΕ είχε την απόλυτη ευχέρεια να επιβάλει, στις Βρυξέλλες και αλλού, την ιδεολογία ότι δεν υπάρχει σωτηρία πέρα από τις ΑΠΕ, και ότι αυτός ο στόχος δικαιολογεί όλες τις δαπάνες, ακόμα και τις πιο παράλογες.

Η μαφία των ΑΠΕ χρησιμοποίησε καταρχήν τις αντιπυρηνικές φοβίες που συντηρούσαν οι οικολόγοι, αλλά στη συνέχεια και μια καθόλου αμελητέα μερίδα των πολιτικών ΜΜΕ, τροφοδοτώντας την εναλλακτική παραγωγή ενέργειας που θα έκανε τα σχέδια τους για «έξοδο από τα πυρηνικά» αξιόπιστα, κρύβοντας επιμελώς το κόστος μιας τέτοιας «εναλλακτικής».

Έτσι, για παράδειγμα, τα σενάρια που πρότεινε η «Négawatt» – ψηλά στην ιεραρχία του λόμπυ των ΑΠΕ στην Γαλλία – ενσωμάτωναν ένα σημαντικό (κυρίαρχο) μέρος των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τηρώντας όμως επιφυλακτικά σιγή ιχθύος σχετικά με το κόστος αυτής της επιλογής. Μια επιφυλακτικότητα που βασιζόταν στην παλιά τακτική του πνευματικού εκφοβισμού: ποιος θα τολμούσε να μιλήσει για χρήματα, όταν διακυβεύεται το μέλλον του πλανήτη;

Οι οικολόγοι, συνήθως πολύ προσεκτικοί στη χρήση του δημόσιου χρήματος, χρησιμοποίησαν μια παρόμοια λογική για την συστηματική υποστήριξη επιλογών, πιο γενναιόδωρων από άλλες, που επέτρεψαν στους βιομήχανους των ΑΠΕ – και ιδιαίτερα στους Κινέζους κατασκευαστές φωτοβολταϊκών πάνελ (3) – να γεμίσουν τις τσέπες τους. Παρ’ όλα αυτά τα κόστη είναι εκεί και είναι τεράστια.

Ακόμα και οι Γερμανοί που ήταν συνεπαρμένοι με την «energiewende» τους – με την έξοδο από τα πυρηνικά και την μαζική ανάπτυξη των ΑΠΕ – παραδέχονται σήμερα την καταστροφή και ψάχνουν απεγνωσμένα να ελέγξουν το τέρας που δημιούργησαν. Σε λίγο, θα έχουμε ξοδέψει σε επιδοτήσεις των ΑΠΕ στη Γαλλία περισσότερο απ’ όσο κόστισε το γαλλικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η διαφορά είναι ότι τότε επρόκειτο για μια επένδυση: οι 58 αντιδραστήρες μας στοίχησαν 80 δις ευρώ, αλλά τελικά είχαμε 58 αντιδραστήρες που η παραγωγή τους υπερκάλυψε το αρχικό κόστος. Για τις ΑΠΕ, σε εθνικό επίπεδο, θα έχουμε ξοδέψει περίπου 70 δις ευρώ όχι επενδύοντας, αλλά ίσα–ίσα για να καλύψουμε την διαφορά κόστους της kWh από ΑΠΕ με τη κόστος της kWh από άλλες πηγές παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Ποτέ η εθνική κοινότητα δεν θα βγάλει ούτε μια δεκάρα. Αυτά τα χρήματα δεν θα έχουν χρησιμεύσει σε τίποτα, παρά μόνο να κάνουν τεχνητά κερδοφόρα μια παραγωγή αντιοικονομική. Για το κοινωνικό σύνολο, θα είναι χρήματα πεταμένα απ’ το παράθυρο. Για τους επενδυτές των ΑΠΕ, μια σημαντική πηγή κέρδους.

Και βέβαια, δεν πρόκειται να ακούσετε να καταγγέλλεται αυτή η τεράστια απάτη από τα ΜΜΕ. Κανένα «ΑΠΕland» στο κανάλι Arte, καμία έρευνα από την Monique Robin, (η υπόλοιπη παράγραφος παραλείπεται γιατί περιέχει λεπτομέρειες που είναι ακατανόητες στους έλληνες αναγνώστες).

Είναι, αντίθετα με αυτό που πιστεύουν τα κορόιδα, το να φτύνεις το «πυρηνικό λόμπυ» χωρίς κίνδυνο: σήμερα, δεν είναι παρά ένας χάρτινος τίγρης. Το λόμπυ των ΑΠΕ, είναι μια άλλη κομπίνα: αυτοί οι άνθρωποι όχι μόνο έχουν πολλά χρήματα, αλλά και δεσμούς με τα ΜΜΕ και δυνατούς πολιτικούς.

Ποιος υπουργός, ποιος πρόεδρος θα πάρει την απόφαση να σταματήσει αυτή την απάτη με το ρίσκο να «σταυρωθεί» από τα ΜΜΕ; Θέλετε μια απεικόνιση; Ε! Λοιπόν, να ένα θέμα να σκεφτείτε: στο πλαίσιο μιας οικονομικής κρίσης, όπου κόβονται όλοι οι προϋπολογισμοί, όπου είναι δύσκολο να βρεθεί ένα πρόγραμμα επένδυσης που δεν θα μειωθεί ή σταματήσει, υπάρχει ένας τομέας όπου οι προϋπολογισμοί δεν μειώνονται, όπου οι επιδοτήσεις παραμένουν και μάλιστα αυξάνουν, όπου τα έργα επιταχύνονται… χρειάζεται να σας το ζωγραφίσω;

Descartes

(1) Το αποτέλεσμα της επέκτασης προκύπτει από το γεγονός ότι τα αιολικά δεν τοποθετούνται όλα σε μια γεωγραφική περιοχή: όταν ο άνεμος «πέφτει» σε μια περιοχή, θα συνεχίσει να φυσάει σε μια άλλη και, επομένως, μεσοσταθμικά ένα γεωγραφικά πολύ εκτεταμένο σύστημα μπορεί να έχει μια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πολύ λιγότερο ακανόνιστης απ’ ότι κάθε πάρκο που περιλαμβάνει χωριστά.

Δυστυχώς και αυτή η επιχειρηματολογία έχει τους περιορισμούς της: για να είναι η επέκταση αποτελεσματική, θα πρέπει κατάσταση των ανέμων στα διαφορετικά μέρη να μην έχει καμιά συσχέτιση. Ή, στην κλίμακα της κεντρικής Ευρώπης, όπου αυτό δεν ισχύει, δεν είναι οικονομικά εφικτή η μεταφορά του ρεύματος σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Είναι αρκετά συχνό να υπάρχει μια κατάσταση σχετικής άπνοιας στο σύνολο της δυτικής Ευρώπης και, ακόμα πιο συχνά στην κλίμακα της Γαλλίας, οπότε σε τέτοια περίπτωση δεν βοηθάει καθόλου η εκτεταμένη τοποθέτηση αιολικών.

(2) Και ακόμα, η συμμετοχή δεν καλύπτει το σύνολο του κόστους. Γι αυτό το Κράτος έχει δημιουργήσει μια τρύπα χρέους προς την EDF – γιατί η EDFείναι που αγοράζει το επιδοτούμενο ρεύμα και στη συνέχεια εξοφλείται για την διαφορά στο CSPE – που φτάνει τα 6 δις ευρώ. Η επιβάρυνση αυτού του χρέους υποστηρίζεται, όπως εξυπακούεται, από τους καταναλωτές του ηλεκτρικού ρεύματος…

(3) Κινέζοι κατασκευαστές που συχνά δεν επανήλθαν. Θυμάμαι να έχω συζητήσει με έναν από αυτούς που αρνιόταν να πιστέψει ότι οι Ευρωπαίοι μπορούν να ασκούν μια τόσο παράλογη και καταστροφική πολιτική και οι οποίοι ήθελαν με κάθε κόστος να βρουν το αντικειμενικό μυστικό αυτής της πολιτικής επιλογής… φτωχέ μου άνθρωπε που δεν έχεις ακόμα καταλάβει ότι όταν εξετάζουμε τις ευρωπαϊκές πολιτικές δεν πρέπει να συγχέουμε τον λήθαργο με την στρατηγική…

Δίκτυο Ενεργών Καταναλωτών
Defence-Point

ΣΧΟΛΙΑ

Αντώνης Φωσκολος Ενέργεια και ΔΕΗ

https://www.youtube.com/watch?v=Nm0Pn6mmdRc

Το κόστος του Φυσικού Αερίου είναι κολοσσιαίο,απαγορευτικό για μονάδες Ηλεκτροπαραγωγής.
Και αυτό το μεταφέρουμε στον καταναλωτή.
Αν προχωρούσε το σχέδιο όπως το έχουνε συλλάβει θα έπρεπε να εισάγουμε άλλα 4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που σημαίνει πως χρειάζεται και δεύτερος αγωγός από τη Ρωσία.
Και επειδή το κόστος είναι μεγάλο η ΔΕΗ μπαίνει μέσα κάθε χρόνο άλλα 3-4 δις €.
Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ευτυχία,αντιδρά με το νερό και δίνει οργανικές ενώσεις.
Οι απόψεις ότι είναι πρόβλημα είναι των Οικονομολόγων και των Περιβαντολλόγων και όχι των επιστημόνων.

Το ότι το κόστος του Φυσικού Αερίου είναι απαγορευτικό για Ηλεκτροδότηση το γνωρίζουν όλοι,από Ηλεκτρολόγους,Χημικούς,Μηχανολόγους Μηχανικούς.
Υπάρχει και εργασία δημοσιευμένη που το αποδεικνύει

The prospect of using greek lignite in an energy portfolio related to power generation
https://www.researchgate.net/publication/313234755_The_prospect_of_using_greek_lignite_in_an_energy_portfolio_related_to_power_generation
Την αναφέρει ο καθηγητής Φώσκολος στο παραπάνω βίντεο

Σήμερα, όποιος θέλει να κάνει μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο μπορεί να το κάνει, αλλά τα λεφτά που παίρνει είναι πολύ λίγα. Επίσης, έχει ξεκινήσει να εφαρμόζεται ένα καινούριο σύστημα, το net-metering ή συμψηφισμός ενέργειας, που εκεί η επένδυση στα φωτοβολταϊκά γίνεται για να τα χρησιμοποιεί κάποιος που έχει συγκεκριμένες ανάγκες. Δηλαδή, δεν μπορείς να βάλεις τα φωτοβολταϊκά στο χωράφι σου. Θα τα βάλεις στο σπίτι σου, στην επιχείρησή σου και την ενέργεια που παράγεις θα την χρησιμοποιείς εσύ. Αν περισσεύει θα τη δίνεις στο δίκτυο και θα σου πιστώνεται για ένα χρονικό διάστημα, ενώ αν σου λείπει ενέργεια θα αγοράζεις απ’ το δίκτυο.

Υπάρχει πολύς κόσμος, ο οποίος λέει: «αφού έχουμε ήλιο, αφού έχουμε αέρα γιατί να μην πάμε σε 100% ΑΠΕ». Αυτό τεχνικά δεν μπορεί να γίνει και δεν μπορεί να γίνει για έναν απλό λόγο. Διότι, οι ΑΠΕ όσο ελκυστικές και γοητευτικές κι αν είναι, έχουν ένα μεγάλο πρόβλημα. Ενώ, είναι πηγές ισχύος, ξέρουμε δηλαδή πόση ισχύ δίνει ένα αιολικό πάρκο, δεν είναι πηγές ενέργειας, δηλαδή δεν σημαίνει ότι μπορούν να δώσουν κάθε στιγμή αυτή την ενέργεια. Κι αυτό γιατί μπορεί να μην έχει ήλιο, για παράδειγμα την νύχτα, ή εκεί που δουλεύει ένα φωτοβολταϊκό και δίνει ισχύ 100MW ξαφνικά να περάσει ένα σύννεφο και να μηδενιστεί η παραγωγή. Δυστυχώς αυτά δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Στην περίπτωση λοιπόν, που θα χάσει κάποιος την παραγωγή ενός φωτοβολταϊκού θα πρέπει αμέσως και μάλιστα με πολύ γρήγορο ρυθμό να αντικαταστήσει αυτή την πηγή με κάποια άλλη. Κι αυτή η αντικατάσταση θα πρέπει να γίνει ακαριαία γιατί ξέρεις πολύ καλά ότι κάθε στιγμή η παραγωγή θα πρέπει να είναι ίση με την ζήτηση. Αν δεν γίνει αυτό, η ζήτηση θα είναι μεγαλύτερη από την παραγωγή και το σύστημα θα καταρρεύσει. Πρέπει δηλαδή να υπάρχουν συμβατικές πηγές ενέργειας, οι οποίες θα μπορούν να αντικαταστήσουν την παραγωγή και μάλιστα με πάρα πολύ γρήγορο τρόπο. Αυτός είναι ο λόγος, που δεν θα φτάσουμε ποτέ να έχουμε 100% ΑΠΕ.

Βέβαια, πρέπει να αναφέρουμε πως η Γερμανία έχει πετύχει σήμερα ένα 30% ΑΠΕ, την στιγμή που η Ελλάδα είναι στο 15% μαζί με τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια, τα οποία τα ξεχωρίζω πάντα, γιατί αυτά μπορούν να παράγουν ενέργεια όποτε θέλουμε. Εκτός των υδροηλεκτρικών εργοστασίων οι υπόλοιπες ΑΠΕ στην Ελλάδα είναι περίπου στο 6%, έναντι του 30% που είναι στην Γερμανία. Η Γερμανία όμως, είναι σ’ έναν χώρο όπου περιτριγυρίζεται απ’ τα πυρηνικά της Γαλλίας και απ’ τα μεγάλα υδροηλεκτρικά της Νορβηγίας. Έχει δηλαδή, έναν πολύ καλό συνδυασμό μεταξύ ανεμογεννητριών στη Βόρεια Θάλασσα και φωτοβολταϊκών με συμβατικές πηγές ενέργειας, με αποτέλεσμα να μπορεί πάντα να βρίσκει εναλλακτική λύση να αναπληρώνει την παραγωγή των ΑΠΕ.
...

https://inzone.gr/papagiannis/
...
Να πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή. Τα φωτοβολταϊκά είναι μία ανανεώσιμη πηγή ενέργειας (ΑΠΕ) και φυσικά είναι μία συγκεκριμένη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει ως στόχο την προώθηση των ΑΠΕ. Είναι οι γνωστοί στόχοι 20-20-20, μέχρι το 2020. Δηλαδή, μέχρι το 2020 θα πρέπει το 20% της ενέργειας της ΕΕ να προέρχεται από ΑΠΕ, οι οποίες περιλαμβάνουν και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά εργοστάσια. Άρα είναι μία συγκεκριμένη πολιτική την οποία η ΕΕ έπρεπε να προωθήσει. Η κάθε χώρα-μέλος της ΕΕ διαλέγει από μόνη της την πολιτική που θα ακολουθήσει για την προώθηση των ΑΠΕ.
...
Η Ελλάδα υιοθέτησε κάποιες πολιτικές. Στο χώρο των φωτοβολταϊκών υιοθέτησε μία πολιτική, η οποία κατά την γνώμη μου, ήταν τελείως λανθασμένη. Έδωσε κάποια πολύ υψηλά κίνητρα τα οποία κάνανε ουσιαστικά την υπόθεση των φωτοβολταϊκών μία οικονομική επένδυση. Όποιος δηλαδή είχε κάποια λεφτά στην άκρη και έφτιαχνε ένα μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο, είχε απόσβεση των χρημάτων του, με τα λεφτά που έδινε τότε η κυβέρνηση, μέσα σε 4 χρόνια με διάρκεια ζωής των φωτοβολταϊκών 20-25 χρόνια. Άρα, ήταν μία πολύ ελκυστική οικονομική επένδυση. Όμως, όταν το κράτος πληρώνει 50 λεπτά την KWh, για να την αγοράσει από κάποιον που έχει φωτοβολταϊκά και την πουλάει 8 λεπτά την ίδια KWh, εμφανίζεται προφανώς μία διαφορά στην τιμή. Ποιος θα την πληρώσει αυτή τη διαφορά; Όλοι μας, μέσα από τον λογαριασμό της ΔΕΗ. Αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινωνική πολιτική και φυσικά έπρεπε να σταματήσει. Για τον λόγο αυτό, σταμάτησαν οι επιδοτήσεις.

Γιατί θα κατασκευαστεί ο αγωγός EAST-MED

 

του Δρα Αντωνίου Ε. Φώσκολου*

Πριν μιλήσω για το κύριο θέμα που προέκυψε από το πολύ επιπόλαιο Non paper που ανήγγειλε ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Anthony Blinken για την τύχη του αγωγού East-Med, θα κάνω ένα παραλληλισμό που αφορά την διένεξη μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας που αφορά την Ουκρανία. Εχθές η εκπρόσωπος δημοσίων σχέσεων του ΥΠΕΞ της Ρωσίας κυρία Ζαχάροβα, δεξί χέρι του ΥΠΕΞ κυρίου Λαβρώφ, είπε ότι η διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας που αφορά την Ουκρανία, σχετίζεται με το ποια χώρα, ΗΠΑ η Ρωσία, θα ελέγχει την ενεργειακή αγορά της Ευρώπης και ιδιαίτερα την τροφοδοσία της σε φυσικό αέριο. Θα είναι το πανάκριβο υγροποιημένο σχιστολιθικό αέριο των ΗΠΑ η το Ρωσικό φυσικό αέριο που προέρχεται από την χερσόνησο του Γιαμάλ της δυτικής Σιβηρίας; Και αυτή είναι η αλήθεια.

Μια πολύ παρεμφερής περίπτωση είναι αυτή μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά που αφορά πάλι την τροφοδοσία της Ευρώπης με Καναδικό φυσικό αέριο. Αυτό θα προερχότανε  από την Αλμπέρτα του Καναδά. Ο αγωγός  φυσικού αερίου με προέλευση από την Αλμπέρτα θα όδευε προς Χάλιφαξ, Νέας Σκωτίας. Αυτός ακυρώθηκε διότι οι Ινδιάνοι από όπου θα περνούσε ο αγωγός ξεσηκώθηκαν εναντίον της κατασκευής του. Το ίδιο συνέβη  και με τον αγωγό Keystone XL που θα μετέφερε αργό πετρέλαιο από την Αλμπέρτα στις ΗΠΑ.  Η κατασκευή εγκρίθηκε προ τετραετίας από τον πρόεδρο Τράμπ αλλά σήμερα η κατασκευή του ακυρώθηκε από τον πρόεδρο Biden με αποτέλεσμα ο πρωθυπουργός της Αλμπέρτας να ζητά την επέμβαση της δικαιοσύνης.

Βεβαίως η ανυπαρξία ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ έδωσε την ευκαιρία δύο γάιδαροι να μαλώνουν σε ξένο αχυρώνα. Δεν γνωρίζω τι έχει κάνει μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή επίτροπος ενέργειας κυρία Kadri Simpson η οποία αμείβεται και με 1.000 ευρώ την ημέρα από τον Δεκέμβριο του 2019. Αμείβεται με 360.000 ευρώ το χρόνο και Ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική δεν έχουμε δει.

Η Ευρώπη σήμερα και μέχρι το 2050 θα χρειαστεί επί πλέον ποσότητες φυσικού αερίου της τάξης των 240 δις μ3 , πέραν των 400 δις μ3 που σήμερα καταναλίσκει. Έτσι κατασκεύασε σταθμούς υποδοχής φυσικού αερίου γνωρίζοντας ότι η Ρωσία δεν θα μπορεί να καλύψει αυτό το τεράστιο επί πλέον έλλειμμα των 240 δις μ3 φυσικού αερίου. Εισάγει, λοιπόν, από τις ΗΠΑ 68 δις μ3 φυσικού αερίου και ξοδεύει, με μια τιμή των $25/1000 κυβικά πόδια, $60 δις/έτος. Το σχιστολιθικό φυσικό αέριο το προμηθεύεται ως υγροποιημένο από το Τέξας, λεκάνες Permian Basin, Eagle και Fort Barnett, και η μεταφορά προς την Ευρώπη γίνεται με LNG πλοία, κυρίως Ελλήνων εφοπλιστών. Εισάγει από την Βόρειο Αφρική 44.5 δις μ3 φυσικού αερίου εκ των οποίων τα 10 δις μ3 προέρχονται από την Αίγυπτο. 

Αυτή η λεπτομέρεια έχει σημασία διότι ορισμένοι Έλληνες δημοσιογράφοι πιστεύουν ότι η Αίγυπτος έχει πολύ φυσικό αέριο που μπορεί να τροφοδοτήσει την Ευρώπη μέσω Ελλάδας. Δυστυχώς τις περισσεύουν μόνο 10 δις μ3/έτος τα οποία ήδη εξάγει προς την Ευρώπη υπό μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου. Με τον East-Med είμαστε σε θέση να παραδώσουμε στην Ευρώπη 20 δις μ3 φυσικού αερίου στην μισή τιμή. Αυτό δεν το θέλει η Αμερική, Non paper του AnthonyBlinken περί ακαταλληλότητας του East-Medμε την οποία φαίνεται να συμφωνεί και ο Έλληνας ΥΠΕΞ, διότι χαλά την αγορά με τις χαμηλές τιμές.  Επίσης, η Ευρώπη εισάγει 21.5 δις μ3 φυσικού αερίου από την Ρωσία και 18 δις μ3 φυσικού αερίου από το Κατάρ, πάλι ως υγροποιημένο φυσικό αέριο.

Το σύνολο των εισαγωγών ανέρχεται σε 153 δις μ3 φυσικού αερίου. Άρα οι ανάγκες της ΕΕ που είναι 240 δις μ3 /έτος φυσικού αερίου, δεν ικανοποιούνται. Υπάρχει ένα έλλειμμα της τάξης των 87 δις μ3 . Φανταστείτε τι θα γίνει αν η Αμερική πετύχει να σταματήσει η τροφοδοσία της ΕΕ με Ρωσικό φυσικό αέριο της τάξης των 50 δις μ3/ετος που θα διοχετεύεται μέσω του Nord Stream II. Αυτή είναι η επιδίωξη των ΗΠΑ που είναι και η αιτία της Ουκρανικής κρίσης. 

Η Ευρώπη θα έχει ένα έλλειμμα φυσικού αερίου των 137 δις μ3/έτος. Κατανοώντας αυτή την αδυναμία ικανοποίησης αυτής της ποσότητας αν σταματήσει η ροή φυσικού αερίου μέσω Nord Stream II, οι Αμερικανοί καταφεύγουν στον έμπιστο σύμμαχό τους το Κατάρ, όχι την Ελλάδα και Κύπρο, και το ρωτούν αν μπορεί να καλύψει αυτό το τεράστιο έλλειμμα. Και η απάντηση του Κατάρ είναι αρνητική. Δεν μπορεί. Το Κατάρ έχει αποθέματα φυσικού αερίου της τάξης των 868 τρις κυβικών ποδιών που αντιστοιχούν με 24.6 τρις μ3.  Παράγει ετησίως 170 δις μ3 εκ των οποίων τα 18 δις μ3 πηγαίνουν στην Ευρώπη και τα υπόλοιπα στις Ασιατικές αγορές, κυρίως Κίνα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Με αυτές τις χώρες έχει συνάψει μακροχρόνιες συμφωνίες. 

Δυστυχώς το ενεργειακό έλλειμμα της Ευρώπης μπορεί να το καλύψει μόνο η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου που βρίσκονται στην λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου που έχει περισσότερα αποθέματα φυσικού αερίου από το Κατάρ. Αυτό όμως δεν το επιθυμούν οι Αμερικάνοι διότι θα σπάσει το μονοπώλιο που θα επιβάλλουν στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης οι ΗΠΑ. Εξ’ ου και το περίφημο non paper του Anthony Blinken περί ακαταλληλότητας του East-Med. 

Και ερχόμαστε να ανατρέψουμε τα περί οικονομοτεχνικής ακαταλληλότητας του East-Med. Η ιδέα της κατασκευής του αγωγού προήλθε από τον πρώην πρωθυπουργό του Ισραήλ, τον κύριο Netanyahu, που την προώθησε στον τότε Έλληνα πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου το 2010 σε ένα ταξίδι, ινκόγκνιτο, που έκαναν οι δύο πρωθυπουργοί τον Αύγουστο στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. 

Η ιδέα έπεσε σε χειμερία νάρκη μέχρι τον Νοέμβριο του 2011, οπότε σε ένα συνέδριο του Economist που έγινε στην Λευκωσία, επαναφέρω στην επιφάνεια την ιδέα κατασκευής λέγοντας ότι η μεταφορά των κοιτασμάτων του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου πρέπει να γίνει με ένα αγωγό όπως πρότεινε ο κύριος Netanyahu. Αυτόν τον οποίο τον ονόμασα τότε Herodotuspipeline. 

Μετά το πέρας της συνεδρίασης με πλησιάζει ο Δρ. Κ. Καραγιαννάκος , διευθυντής της ΔΕΠΑ και μου λέει ότι η κατασκευή αυτού του αγωγού φαίνεται ότι είναι τεχνικά εφικτή. Τότε η ΔΕΠΑ υπό την ηγεσία του Δρ. Κιτσάκου και με συνεργάτες τους Δρ. Κ. Καραγιαννάκο και Δρ. Δημήτρη Μανώλη αρχίζουν τις μελέτες με την σύμφωνη γνώμη του υφυπουργού Γιάννη Μανιάτη. Ενεργειακός οργασμός στην Ελλάδα. Όλοι μηχανικοί. Οι κύριοι Κιτσάκος και Καραγιαννάκος παρουσιάζουν σε ενεργειακά συνέδρια τις τεχνικοοικονομικές μελέτες που δείχνουν ότι ο αγωγός είναι βιώσιμος ακόμα και πριν ανακαλυφθούν τα κοιτάσματα βιογενούς φυσικού αερίου, Ζορ, Καλυψώ και Γλαύκου. 

Την εποχή εκείνη προωθείται η ιδέα της κατασκευής του αγωγού ΤΑΠ, η ιδέα της κατασκευής του αγωγού IGB και η έρευνα υδρογονανθράκων προς εκμετάλλευση στην Δυτική Ελλάδα, Ιόνιο και Κρήτη. Όταν λέμε ενεργειακός οργασμός, τότε, τον εννοούσαμε. Λέει προ μηνός ο πρώην υπουργός ενέργειας καθηγητής Γιάννης Μανιάτης. Ο αγωγός East-Med είναι τεχνικά και οικονομικά βιώσιμος διότι μπορεί να μεταφέρει 20 δις μ3/έτος φυσικού αερίου επί 25 χρόνια. Ουσιαστικά προσδιορίζει και το μέγεθος του υπαρκτού κοιτάσματος που είναι 20 δις μ3/ετος Χ 25 έτη = 450 δις μ3 φυσικού αερίου. 

Αυτή η ποσότητα υπάρχει και προέρχεται από τα 6 τρις κυβικά πόδια που έχει το κοίτασμα της Καλυψώ της Κύπρου και τα 11 τρις κυβικά πόδια που έχει το Ισραηλινό κοίτασμα Λεβιάθαν. Τα υπόλοιπα 11 τρις κυβικά πόδια του κοιτάσματος Λεβιάθαν ήδη διοχετεύονται με αγωγό στον σταθμό υγροποίησης της Δαμιέττης, Αιγύπτου και συμπεριλαμβάνονται στα 10 δις μ3 φυσικού αερίου που στέλνει η Αίγυπτος στην Ευρώπη. Άρα δεν υπάρχει διαθέσιμή ποσότητα Ισραηλινού φυσικού αερίου για να πάει στην Τουρκία. 

Το άθροισμα, λοιπόν, των 6 τρις κυβικά πόδια του κοιτάσματος Καλυψώ της Κύπρου και τα  11 τρις κυβικά πόδια του Ισραηλινού κοιτάσματος μας κάνουν 17 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου που ισοδυναμούν με τα 481 δις μ3 φυσικού αερίου. Υπερκαλύπτεται η ποσότητα των 450 δις μ3 φυσικού αερίου που χρειάζεται για να λειτουργήσει ο αγωγός East Med. Αν αυτή η ποσότητα φυσικού αερίου διοχετευτεί στην Ευρώπη προς $ 11/1000 κυβικά πόδια τότε η αξία του κοιτάσματος ανέρχεται σε $ 187 δις. Αν από αυτά τα χρήματα οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και Κύπρου πάρουν το 25% ήτοι $ 46.75 δις τότε υπερκαλύπτεται η αξία της κατασκευής του αγωγού East- Med που είναι $ 5.2 δις. Πέραν τούτου ο αγωγός αναβαθμίζει γεωπολιτικά τόσο την Ελλάδα όσο και την Κύπρο. 

Την μελέτη της κατασκευής του αγωγού την έχει αναλάβει η κοινοπραξία IG Poseidon στην οποία συμμετέχουν κατά 50% η Ελληνική ΔΕΠΑ και κατά 50% η ΓαλλοιταλικήEdison. H μελέτη κατασκευής χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η τοπογραφική μελέτη του βυθού της θάλασσας από όπου θα περάσει ο αγωγός έγινε από το Γαλλικό γεωφυσικό πλοίο Nautica Geo. Η μελέτη τελείωσε πριν 15 μέρες και το σκάφος βρίσκεται στον λιμένα του Ηρακλείου.  Άρα η κατασκευή του αγωγού πολεμάτε από τους Αμερικανούς διότι θα πέσουν οι τιμές του εισαγόμενου πανάκριβου Αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου και είναι πλέον αρμοδιότητα της ΕΕ αν θέλει το πανάκριβο Αμερικανικό φυσικό αέριο που έχει δημιουργήσει τεράστια οικονομικά προβλήματα στην Ευρώπη η το Έλληνο-Κυπριακό φυσικό αέριο που είναι πολύ πιο φθηνότερο και που σε τελευταία ανάλυση είναι Ευρωπαϊκό. 

Μία άλλη αστοχία που αφορά το περίφημο non paper του Anthony Blinken περί ακαταλληλότητας του East-Med με την οποία συμφωνεί και Έλληνας ΥΠΕΞ, είναι αυτή που μας σερβίρουν οι σύμμαχοι μας Αμερικάνοι. Αν δεν γίνει ο αγωγός East Med, θα μπορούν κάλλιστα, ο Euro-Asia Interconnector και Euro-Africa Interconnector που θα μεταφέρουν προς την Ευρώπη με υποθαλάσσια καλώδια ο μεν πρώτος ρεύμα ισχύος 2000 MW και ο δεύτερος ισχύος 1000 MW να αντικαταστήσουν τον υπό μελέτη κατασκευής αγωγό East-Med.  

Αυτά είναι σφάλματα διότι η παραγωγή ρεύματος από σταθμούς των 2000 MW απαιτεί 1.8 δις μ3 φυσικού αερίου και ο δεύτερος εξ’ Αιγύπτου 1 δις μ3 φυσικού αερίου. Αυτή την στιγμή στην Πτολεμαίδα οι εν λειτουργία λιγνιτικοί ΑΗΣ συνολικής ισχύος 1800 MW παράγουν ρεύμα που καλύπτει το 16% των ηλεκτρικών αναγκών της Ελλάδας . Ερωτώ: Τι θα ποσοστό των ηλεκτρικών αναγκών της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης θα καλύψει ο Euro-Asia Interconnector και τι ποσοστό των ηλεκτρικών αναγκών της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης θα καλύψει ο Euro-Africa Interconnector. Ο μεν πρώτος λιγότερο του 1% και ο δεύτερος λιγότερο του 0.5%. ΔΗΛΑΔΗ ΚΟΡΟΙΔΕΥΟΜΑΣΤΕ. 

Και η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από τα περίπου 2.8 δις μ3 φυσικού αερίου είναι καλλίτερη και προτιμότερη από την τροφοδοσία της Ευρώπης με 20 τρις μ3 φυσικού αερίου ανά έτος. Αυτές είναι οι αστοχίες Anthony Blinken που φαίνεται να τις υιοθετεί και ο Έλληνας ΥΠΕΞ. Όπως είπε χθες στο Όσλο της Νορβηγίας «Εμείς δεν θα σκάβουμε για να γίνουμε σαν τον κόλπο του Μεξικού. Είμαστε Πράσινοι». No furthercomments.

Ποια είναι τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου. Το 2010 η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) βασιζόμενη σε 1900 γεωτρήσεις που έγιναν στην ΑΟΖ της Αιγύπτου και σε 460 γεωτρήσεις πού έγιναν στην ΑΟΖ του Ισραήλ. Θεωρεί ως δυνητικά αποθέματα φυσικού αερίου στον Κώνο του Νείλου με πιθανότητα ανεύρεσης το 50% την ποσότητα των 6 τρις μ3 φυσικού αερίου και στην λεκάνη της Λεβαντίνης τα 3.5 τρις μ3 φυσικού αερίου. Μέχρι στιγμής στην Αίγυπτο έχουν βρεθεί 2.6 τρις μ3 φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή τα 80 δις μ3 εκ των οποίων τα 70 τρις μ3 χρειάζεται ετησίως η Αίγυπτος ενώ τα υπόλοιπα 10 δις μ3 να πηγαίνουν στην Ευρώπη. 

Οι Έλληνες δημοσιογράφοι μην ονειροβατούν ότι η Αίγυπτος μπορεί να τροφοδοτήσει την Ελλάδα και την Ευρώπη με περισσότερο φυσικό αέριο. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Τα ανευρεθέντακοιτάσματα φυσικού αερίου στην ΑΟΖ του Ισραήλ ανέρχονται σε 3.2 τρις μ3 ενώ τα ήδη ευρεθέντα δεν υπερβαίνουν το 1.1 τρις μ3. Άρα χρειαζόμαστε ακόμη πολύ δουλειά. Τα πολύ πιθανά αποθέματα της Κύπρου ανέρχονται κατά τις γεωφυσικές εταιρείες PGS και SPECTRUM σε 3 τρις μ3 βιογενούςφυσικού αερίου και 1.2 τρις μ3 πυρολιτικούφυσικού αερίου.  Τα κοιτάσματα που βρέθηκαν στο κόλπο της Κυπαρισσίας, μπλοκ 10 εκτάσεως 3.5 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που ανήκουν στα ΕΛΠΕ, 2 τύπου Ζορ,  και αυτά που βρίσκονται Δυτικά και Νοτιοδυτικά της Κρήτης μπλοκ 11 και 12, εκτάσεως 80000 τετραγωνικών χιλιομέτρων που ανήκουν στην κοινοπραξία Total, 40%, Exxon-Mobil, 40% και ΕΛΠΕ, 20% με σύνολο στόχων 14 τύπου Ζορ,  έχουν πάνω από 12.8 τρις μ3 βιογενούςφυσικού αερίου1.   

Την εκμετάλλευση αυτών των κοιτασμάτων εμποδίζουν οι Greenpeace, WWF-Hellas και το Ινστιτούτο Κητωδών του κυρίου Αρσένη με τις προσφυγές στο ΣτΕ.  Άξιο προσοχής είναι ότι η Ελληνική κυβέρνηση εμποδίζει τις εταιρείες να κάνουν έρευνα προς εκμετάλλευση, αλλά οι εταιρείες δεν φεύγουν από τα θαλάσσια οικόπεδα. Πληρώνουν ενοίκιο, (Royalty) $8/τετραγωνικό χιλιόμετρο/έτος. 

Άρα τα δυνητικά αποθέματα φυσικού αερίου στην λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου είναι: 6 τρις μ3 της Αιγύπτου, 3.5 τρις μ3 του Ισραήλ, 4.2 τρις μ3 της Κύπρου και 12.8 τρις μ3 της Ελλάδας, σύνολο 26.5 τρις μ3 που είναι περισσότερα από τα 24.6 τρις μ3 φυσικού αερίου του Κατάρ.  Στα Ελληνικά αποθέματα δεν συμπεριλαμβάνονται άλλοι 7 στόχοι που υπάρχουν νότια του νομού Ηρακλείου και του νομού Λασιθίου. Το μεγαλύτερο κοίτασμα, 7 φορές πιο μεγάλο από το Ζορ, βρίσκεται 140 χιλιόμετρα των Καλών Λιμένων Ηρακλείου στην περιοχή Olimpi και περιβάλλεται από 19 λασποηφαίστεια που εκλύουν βιογενέςφυσικό αέριο πάνω από 1 εκατομμύριο χρόνια. 

Επίσης δεν συμπεριλαμβάνεται το κοίτασμα της Γαύδου που είναι 4 φορές μεγαλύτερο του Ζορ διότι η περιοχή της Γαύδου είναι περιοχή NATURA. Στις περιοχές NATURA απαγορεύεται η εκμετάλλευση υδρογονανθράκων αλλά επιτρέπεται η εγκατάσταση, κατά το ΥΠΕΝ, ανεμογεννητριών, π.χ. στη νήσο Σκύρο. Αυτά τα κοιτάσματα που είναι κάτω από τους νομούς του Ηρακλείου κα Λασιθίου δεν βγήκαν σε διαγωνισμό όπως παρότρυνε ο τέως διευθυντής της κρατικής ΕΔΕΥ κύριος Μπασιάς, τον οποίο απέλυσε κατά απαράδεκτο τρόπο, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το Τούρκο-Λυβικό μνημόνιο. Αυτά τα κοιτάσματα είναι Ελληνικά.

Τα έσοδα της Ελλάδας από την εκμετάλλευση αυτών των 16 στόχων τύπου Ζορ η αξία των οποίων ανέρχεται, 12.8 τρις μ3 βιογενούςφυσικού αερίου, ήτοι 452 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου, επί $ 15/1000 κυβικά πόδια, διότι θα βγάλουμε στην Ευρώπη, ανέρχεται σε $ 6.78 τρις. Το 20% της αξίας των κοιτασμάτων, ήτοι $ 1.36 τρις θα πάει στο Ελληνικό δημόσιο, νόμος Μανιάτη 4001/2011.  

Με αυτά τα χρήματα εξοφλούμε το δημόσιο χρέος, εξοπλίζουμε τις Ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, βελτιώνουμε αφάνταστα την ιατροφαρμακευτική μας περίθαλψη, χρηματοδοτούμε με άφθονο χρήμα την παιδεία και περισσεύουν χρήματα για έργα πολιτισμού. Καταπολεμούμε την ανεργία δημιουργώντας 250.000 θέσεις εργασίας με ελάχιστες μηνιαίες αποδοχές των 4000 ευρώ και σταματάμε την πληθυσμιακή συρρίκνωση της Ελλάδα. Και όμως οι Αμερικανοί σταματούν την ανάπτυξη της Ελλάδας μέσω των ακτιβιστών περιβαλλοντολόγων με τις προσφυγές τους στο ΣτΕ.

Σήμερα άκουσα τον πρωθυπουργό να λέει ότι θα σταθούμε στο πλευρό της Ουκρανίας. Δεν φαντάζομαι να στείλει η Ελλάδα στρατό να πολεμήσει για την Ουκρανία, μια χώρα που διάκειται εχθρικά προς την Ελλάδα δεδομένου ότι στέλνει όπλα στον εχθρό μας που είναι η Τουρκία. Και ο κύριος πρωθυπουργός καλό είναι να μάθει τι έπαθε η Ελλάδα πριν 105 χρόνια, δηλαδή το 1917, όταν στείλαμε την σιδηρά μεραρχία του Κωνσταντίνου στην Κριμαία να πολεμήσει μαζί με τον Τσαρικό στρατό τους Μπολσεβίκους. Όχι μόνο μας κατατρόπωσαν αλλά έστειλαν τους επιζώντες στρατιώτες πίσω στην Ελλάδα οδικά μέσω Ρουμανίας με αποτέλεσμα πάρα πολύ να πεθάνουν από τον βαρύ χειμώνα και να πάθουν κρυοπαγήματα. Ο πατέρας μου έχασε 4 δάχτυλα των ποδιών του. Και αυτό ήταν το λιγότερο. Όταν έγινε ο πόλεμος με την Τουρκία μετά το 1918 χάσαμε την ανατολική Θράκη, που την είχαμε κερδίσει,καταστράφηκε η Σμύρνη, που την είχαμε πάρει, χάσαμε Ίμβρο και Τένεδο και είχαμε ανταλλαγή πληθυσμών. 

Η Ελλάδα των 2 Ηπείρων και 4 θαλασσών συρρικνώθηκε. Τι συνέβη; Οι Ρώσοι εξόπλισαν τους Τούρκους εναντίον της Ελλάδας, η λεγόμενη Μικρασιατική καταστροφή. Και αυτό οφείλεται στην λανθασμένη επέμβαση του Ελληνικού στρατού το 1917 που πήγε να υπερασπιστεί το υπό κατάρρευση καθεστώς του Τσάρου. Τέτοιες αστοχίες πρέπει να αποφεύγονται. 

Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει τα κοιτάσματά της για να βοηθήσει την Ευρώπη. Ίσως να μας βοηθήσει η Γαλλία. Αν όχι τότε θα μας βοηθήσουν οι αγορές. Υπάρχει τεράστιο ενεργειακό έλλειμμα και η λύση για την Ευρώπη βρίσκεται στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων της Ανατολική Μεσογείου, κυρίως όμως των κοιτασμάτων Κύπρου και Ελλάδας. Έχουμε τεράστιο πλούτο που δεν είναι μόνο το φυσικό αέριο που υπάρχει στα 4500 μέτρα βάθος, ήτοι στο Μειόκαινο.Έχουμε στα βαθύτερα στρώματα, ήτοι στο Παλαιογενές, πυρολιτικό φυσικό αέριο και υγρούς αέριους υδρογονάνθρακες (gasliquids) και βαθύτερα στα Μεσοζωικά στρώματα αργό πετρέλαιο που σήμερα λόγω βάθους, άνω των 10000 μέτρων δεν είναι εκμεταλλεύσιμο λόγω τεχνολογίας.  Τα πάχη των ιζημάτων κάτω από την Κρήτη υπερβαίνουν κατά πολύ τα 20 χιλιόμετρα. Τίγκα με υδρογονάνθρακες.

Συμπέρασμα: Όχι μόνο ο αγωγός  East Med θα γίνει για να επιβιώσει ενεργειακά η Ευρώπη αλλά και τα υπόλοιπα Έλληνα-Κυπριακά κοιτάσματα φυσικού αερίου θα αξιοποιηθούν στέλνοντας ετησίως στην Ευρώπη 150 δις μ3 φυσικού αερίου για 100 χρόνια.   

1.Το κοίτασμα φυσικού αερίου Ζορ είναι ένας Μειοκαινικός κοραλλιογενή κώνος στο τέλος της Μεσογειακής Ράχης. Έχει έκταση στην βάση του 100 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα, ύψος 730 μέτρων, πορώδες 55% εκ του οποίου το 33% περιέχει βιογενές φυσικό αέριο και το υπόλοιπο θαλασσινό νερό. Η περιεκτικότητα σε φυσικό αέριο ανέρχεται σε 30 τρις κυβικά πόδια ήτοι 0.8 τρις μ3. 

Τα αντίστοιχα κοιτάσματα Καλυψώ και Γλαύκος έχουν το μεν πρώτο 5 φορές μικρότερο όγκο και 5 φορές μικρότερη ποσότητα φυσικού αερίου ήτοι 6 τρις κυβικά πόδια, το δε δεύτερο κοίτασμα έχει 4 φορές μικρότερο όγκο και 4 φορές λιγότερο φυσικό αέριο ήτοι 7.5 τρις κυβικά πόδια. 

Δεδομένου ότι αυτή η αναλογία όγκου/ ποσότητα φυσικού αερίου ισχύει στους ήδη ανευρεθέντες κοραλλιογενείς υφάλους που υπάρχουν στην Μεσογειακή Ράχη που ξεκινά από την Κεφαλονιά και τελειώνει στο Ζορ, γίνεται η λογική υπόθεση ότι όλοι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, 2 τον αριθμό, που βρίσκονται στον κόλπο της Κυπαρισσίας και στα θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, 14 τον αριθμό, επειδή είναι πιστά αντίγραφα του Ζορ, θα πρέπει να έχουν τις ίδιες ποσότητες φυσικού αερίου ήτοι 452.032 τρις κυβικά πόδια που ισοδυναμούν με 12.8 τρις μ3.

*Ο Δρ. Αντώνης Ε. Φώσκολος γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου, είναι Ομότιμος Καθηγητής στο Πολυτεχνείο Κρήτης και Ομότιμος Επιστήμονας Έρευνας στο Γεωλογικό Ινστιτούτο του Καναδά. Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος ακαδημαϊκών θεμάτων του Πολυτεχνείου Κρήτης, πρόεδρος του τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων και σύμβουλος για ενεργειακά θέματα του ΟΗΕ. Έχει 84 δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με Citation Index of 338, 47 ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια σε Ευρώπη και Αμερική και 14 τεχνικές εκθέσεις για λογαριασμό των ΔΕΠ-ΕΚΥ, ΔΕΗ, ΙΓΜΕ και ΟΗΕ.

——————————————————————————-

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του ΙΗΑ εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς – μέλη του ΙΗΑ. Η ιστοσελίδα του ΙΗΑ δεν λογοκρίνει, ούτε επεμβαίνει σε άρθρα – κείμενα των μελών του ΙΗΑ.

πηγή. https://professors-phds.com/2022/02/25/42157/?fbclid=IwAR0mO2wTQuu3OIQMYkdWGo93X3kqym5A0Izf-ejPWrawddAhMAo-74vO44s