Η άλωση της χώρας μέσα από την «ενεργειακή μετάβαση»

 Βάννα Σφακιανάκη 

Η πολιτική «Ελλάδα – Ενεργειακός Κόμβος», η εφαρμογή της «ενεργειακής μετάβασης» στη χώρα μας, αναδιαρθρώνει βίαια το παραγωγικό πρότυπο της χώρας. Με την άλωση της υπαίθρου από ενεργειακά έργα, με τις διασυνδέσεις, τους αγωγούς και τις εξορύξεις, διακυβεύονται οι πολυτιμότεροι από τους πόρους, η γη και η θάλασσα.

1. Η αρπαγή της γης

 

Το 2012 Ολλανδοί καθηγητές οικονομικών και ενέργειας πρότειναν για τις χώρες που πλήττονταν περισσότερο από την κρίση χρέους, τη μείωση του χρέους τους κατά 30% μέσω παραχωρήσεων για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Σύμφωνα με το σχέδιό τους θα ήταν δυνατή μια μείωση του χρέους κατά 30%, αν η Ιρλανδία προσέφερε λιγότερο από 1%, η Πορτογαλία περίπου 1% και η Ελλάδα περίπου 2% της συνολικής επιφάνειάς της ως παραχώρηση για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας. Η Οικονομική και Νομισματική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε τότε, να εξεταστεί σοβαρά αυτό το σχέδιο, ενώ η πρόταση είχε τύχει θετικών αντιδράσεων από Φιλελεύθερους Δημοκράτες, Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινους ευρωβουλευτές.[1]

Η δημοσιοποίηση της πρότασης έκανε πολύ μεγάλη αίσθηση στη χώρα μας, δημιουργώντας συνειρμούς για Ειδικές Οικονομικές Ζώνες σε καθεστώς νέο-αποικιοκρατίας. Ωστόσο, ελάχιστοι γνώριζαν τότε ότι στην Ελλάδα, ήδη από το 2008, είχε εγκριθεί Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο που προέβλεπε διαθέσιμη γη για εγκατάσταση αιολικών σταθμών ίσο με το 4% - 8% κάθε Δήμου, ενώ για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς δεν προβλέπεται κανένα όριο. Στη συνέχεια εξελίχθηκε η επέλαση εγχώριων και μη, ιδιωτικών αλλά και κρατικών εταιρειών κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς όμως μέχρι σήμερα και παρά την πληθώρα των έργων που έχουν υλοποιηθεί, να έχουν καλυφθεί τέτοια ποσοστά παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις όπως στην πολύπαθη Εύβοια. Τα ποσοστά αυτά είναι τεράστια. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Γερμανία, μια χώρα που μαζί με τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο οδήγησαν ιστορικά την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας, προβλέπεται η διάθεση του 2% της γης για εγκατάσταση αιολικών σταθμών.[2]

Όπως γράφει ο Κωστής Χατζημιχάλης «Η σημερινή υφαρπαγή γης σε παγκόσμια κλίμακα νομιμοποιείται με τη βοήθεια καταστροφικών διηγήσεων, προβλέψεων και απειλών για ελλείψεις πόρων, όπως η τροφή και η ενέργεια, οι οποίες θα προκύψουν από την κλιματική αλλαγή και για κινδύνους από φυσικές καταστροφές, ακόμα και από τρομοκρατικές επιθέσεις. Η ανασφάλεια και ο φόβος που διασπείρουν περιλαμβάνουν και τις επιπτώσεις από τις χρεοκοπίες κάθε είδους και τις συνέπειες από το δημόσιο χρέος.».[3]

Στη χώρα μας, που ασκεί πρωταθλητισμό στην υλοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτικής επιδεικνύοντας «αυξημένο βαθμό φιλοδοξίας σε σχέση με τους κεντρικούς ευρωπαϊκούς στόχους», οι εφαρμογές είναι ακόμα πιο βίαιες απ’ ότι στην Ευρώπη. Οι κυβερνήσεις μας με διάφορα νομοθετήματα προαγωγής της ενεργειακής μετάβασης με όρους εμπορευματοποίησης της ενέργειας, με κατάλληλες οικονομικές ρυθμίσεις, φορολογικά μέτρα και κίνητρα και με καθορισμό «κατάλληλων χωροταξικών ρυθμίσεων», έδωσαν γη και ύδωρ στα κάθε είδους ενεργειακά έργα, δάση, βουνά, νησιά, αγροτική γη και θάλασσα.[4]

Η Ελλάδα εμφανίζεται σήμερα ως η νέα ηγέτιδα της ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη καθώς το 2023, είχε το υψηλότερο μερίδιο ηλιακής ενέργειας στο μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής σε ποσοστό 19%, ακολουθούμενη από την Ουγγαρία (18%) και την Ισπανία (17%).[5]Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η χώρα μας αποτελεί ταυτόχρονα και το τραγικότερο υπόδειγμα χώρας με τη μεγαλύτερη κατάληψη αγροτικής γης αλλά και άλλων περιοχών όπου θα έπρεπε να προστατεύεται το περιβάλλον.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής (2020): «Μια νέα μάχη έχει ξεσπάσει στον Θεσσαλικό Κάμπο με αντικείμενο τις αγροτικές ιδιοκτησίες και πρωταγωνιστές μεγάλες ξένες και εγχώριες εταιρείες από τον κλάδο των ΑΠΕ, συμβούλους, μεσίτες, «πειρατές», «κατασκόπους» και… σεΐχηδες. Έπειτα από 100 και πλέον χρόνια από την ιστορική μάχη του Κιλελέρ και την απόφαση για διανομή του κλήρου των γαιοκτημόνων, οι διάσπαρτες αγροτικές ιδιοκτησίες του Θεσσαλικού Κάμπου επανενώνονται για να φιλοξενήσουν φωτοβολταϊκά πάρκα, η εγκατάσταση των οποίων προϋποθέτει εκτάσεις χιλιάδων στρεμμάτων.».[6]Στη Βαλαώρα, το μεγαλύτερο κτηνοτροφικό χωριό της Ευρυτανίας και στη Λειβαδιά (2020)[7] στην Κοζάνη και στις Σέρρες, στην Ελασσόνα και στο Αγρίνιο(2022)[8]και πιο πρόσφατα στο Νευροκόπι και στη  Δράμα (2024)[9] οι αντιδράσεις παραγωγικών φορέων είναι έντονες. Στη Λάρισα ξεκίνησε εισαγγελική έρευνα για τα φωτοβολταϊκά που ξεφυτρώνουν συνεχώς σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις του Θεσσαλικού κάμπου.

Και όσο κι αν φαίνεται παράξενο, κατά τηνPublicIssueπου ανάρτησε μια πολύ ενδιαφέρουσα σύνοψη δεδομένων με τίτλο «Η γνώμη για τις Ιδιωτικοποιήσεις στις έρευνες της PublicIssue, 1998-2022», ανατρέπεται η επικρατούσα άποψη ότι η πλειοψηφία της κοινωνίας επικροτεί τις ιδιωτικοποιήσεις των βασικών κοινωνικών αγαθών και συγκεκριμένα της ηλεκτρικής ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών και του νερού. Τα 2/3 των Ελλήνων πολιτών (66%) πιστεύουν ότι η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ δεν ωφέλησε αλλά αντιθέτως έβλαψε τους καταναλωτές. Το ίδιο πιστεύει το 42% των πολιτών για την ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ και η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών, το 74%, δηλαδή 3 στους 4 πολίτες, διαφωνεί με το ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησης των εταιρειών ύδρευσης.[10]

2. Η ενεργειακή μετάβαση ως καπιταλιστική αναδιάρθρωση

Μπορεί σήμερα να παρουσιάζεται ότι η κλιματική αλλαγή έχει ανάγκη τα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά το ιστορικό της πολιτικής της Ευρώπης για ευρεία χρήση τους αποδεικνύει ότι ήταν τα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που είχαν την ανάγκη να εργαλειοποιηθεί η κλιματική αλλαγή. Αυτό προκύπτει από την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, «Προς μια Ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του εφοδιασμού» (2000), όπου καταγράφεται ότι το πρόβλημα αύξησης των διεθνών τιμών του πετρελαίου που προκαλούσε η αύξηση της ζήτησης στις αναπτυσσόμενες χώρες, θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί «εφόσον καταβληθούν προσπάθειες σε διεθνές επίπεδο για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ενεργειακή αποτελεσματικότητα, για παράδειγμα στο πλαίσιο της καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος.».[11]

Η ενεργειακή μετάβαση ξεκίνησε σε μια συγκυρία όπου η Ευρώπη, ο δεύτερος καταναλωτής παγκόσμια και πρώτος εισαγωγέας ενεργειακών προϊόντων με εγκατεστημένη ισχύ μονάδων 600 GW το 2000, βρισκόταν μπροστά σε μια συγκυρία αντικατάστασης σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος περίπου 300 GWπου είχαν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους, αλλά και εγκατάστασης νέων σταθμών ισχύος 200-300 GW για την κάλυψη της αύξησης της κατανάλωσης, την εικοσαετία 2000-2020. Επέλεξαν τότε το φυσικό αέριο -αν και γνώριζαν ότι αποτελούσε κίνδυνο για «μια νέα εξάρτηση»- και τα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και βέβαια, την «απελευθέρωση» της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, για να ελέγξουν την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης. Η εξάρτηση αυτή το 2000 ήταν 50% και υπήρχε φόβος ότι, χωρίς κατάλληλα μέτρα, σε 20 με 30 χρόνια το ποσοστό θα ανέβαινε σε 70%. Μετά από είκοσι χρόνια μεταρρυθμίσεων, από επίσημη έκθεση της Κομισιόν προκύπτει ότι το 2018 η Ευρώπη αντιμετώπιζε εντονότερο πρόβλημα ενεργειακής εξάρτησης σε σχέση με το 2000, ύψους  58,2% και αυτό οφείλονταν στην εισαγωγή ορυκτών καυσίμων και φυσικού αερίου![12]

Όπως γράφει ο Β. Πανουσόπουλος[13]«Οι αναλυτές του ενεργειακού κλάδου, παραβλέπουν το γεγονός ότι η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί μια μορφή οικονομικής μετάβασης. Έτσι, οι αναλυτές αδυνατούν να κατανοήσουν τα αίτια των οικονομικών προβλημάτων που προκαλούνται στην πορεία της ενεργειακής μετάβασης δηλαδή, την αύξηση των τιμών ενέργειας, το έλλειμμα παραγωγής, τη χαμηλή παραγωγικότητα, τις κερδοσκοπικές επιδιώξεις πολλών «επενδυτών» και τις πολιτικοοικονομικές συγκρούσεις των αντίθετων οργανωμένων συμφερόντων. Όμως, τα προβλήματα της ενεργειακής μετάβασης μπορούν εύκολα να ερμηνευθούν από τη θεωρία και την εμπειρία της οικονομικής μετάβασης. … Η μεγάλη χρονική διάρκεια της ενεργειακής μετάβασης (2020 – 2050) πιθανόν να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στις εθνικές οικονομίες. Δεν έχει υπάρξει ιστορικό προηγούμενο να επιδιωχθεί οικονομική μετάβαση με τόση μεγάλη χρονική διάρκεια και, με την υλοποίηση μετρήσιμων ανά περιόδους μεταβατικών στόχων. Αυτό και μόνο γραφειοκρατικοποιεί την όλη διαδικασία και θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο την πορεία της ενεργειακής μετάβασης αλλά και την οικονομική ανάπτυξη των κρατών.Σε αυτό το πλαίσιο, η τρέχουσα ενεργειακή κρίση θα πρέπει να ερμηνευθεί ως το αποτέλεσμα της ενεργειακής μετάβασης. Δυστυχώς, για το σύνολο των αναλυτών του κλάδου της ενέργειας, δεν είναι η ενεργειακή μετάβαση αλλά είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία και η συμπεριφορά της Ρωσίας, οι βασικοί παράγοντες της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης.».[14]

Κατά τους Γρ. Στεργιούλη και Σπ. Μιχαλακάκη:[15]«Όπως και κάθε μεγάλη δομική αλλαγή, η ενεργειακή μετάβαση έχει κινδύνους:

Α. Ο πρώτος κίνδυνος είναι η ενεργειακή μετάβαση να ωφελήσει λίγους και να δημιουργήσει ένα νέο καθεστώς ενεργειακής φτώχειας. Και το κόστος να το πληρώσουν οι πολλοί.

Β. Ο δεύτερος κίνδυνος είναι η ενεργειακή μετάβαση να κάνει την Ελλάδα και πάλι έναν απλό καταναλωτή εισαγόμενης τεχνογνωσίας και τεχνολογίας και η προστιθέμενη αξία στη χώρα να είναι σχεδόν μηδενική.

Γ. Ο τρίτος κίνδυνος είναι ο ρυθμός της μετάβασης να είναι τέτοιος που θα καταστρέψει τις υπάρχουσες ενεργειακές υποδομές πολύ πριν να είναι έτοιμες οι καινούργιες που θα τις αντικαταστήσουν, με καταστροφικά οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα (μια γεύση των οποίων παίρνουμε αυτή την εποχή).».[16]

Είναι πολύ εντυπωσιακό ότι προσεγγίσεις όπως αυτές παραπάνω, που θυμίζουν επισημάνσεις επιστημόνων για την ανασυγκρότηση μετά από τον β’ παγκόσμιο πόλεμο, δεν γίνονται σήμερα από κανένα πολιτικό κόμμα, αλλά μόνο από στελέχη του κλάδου της ενέργειας.

3. Ο ρόλος της χώρας μας

Εδώ και πολλά χρόνια, στη χώρα μας δεν παράγεται πολιτική αλλά μόνο τεχνοκρατικές διαχειριστικές δράσεις σε στενούς κύκλους «ειδικών» που, επικαλούμενοι την επιστήμη και την τεχνολογία, αποκλείουν σταδιακά όλους αυτούς που παραδοσιακά συμμετείχαν αλλά και λογοδοτούσαν. Οι επεξεργασίες αυτές εναρμονίζονται με τους σχεδιασμούς της Δύσης, όπως αυτοί προκύπτουν από τον εκάστοτε συσχετισμό συμφερόντων ισχυρών κρατών και μονοπωλιακών ομίλων και λόμπι.
Αναρωτιέται κανείς σε τι έχουν ωφελήσει οι επενδύσεις μισού αιώνα –με την ευρεία έννοια και όχι μόνο την οικονομική- σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και σε ανθρώπινο δυναμικό, όταν δεν παράγονται όχι μόνο ριζοσπαστικές προτάσεις που να συνάδουν με την ταυτότητα της χώρας μας, αλλά ούτε καν καταλληλότερες και συμφερότερες προτάσεις στα πλαίσια της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες που προκύπτουν από την ταυτότητα αυτή.[17]

Ελέω νεοφιλελευθερισμού «Κατά τον ορισμό του νόμου 4001/2011 μακροπρόθεσμος ενεργειακός προγραμματισμός  είναι «ο προγραμματισμός των επενδυτικών αναγκών όσον αφορά το δυναμικό παραγωγής, μεταφοράς και διανομής σε μακροπρόθεσμη βάση, προκειμένου να καλύπτεται η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα και να εξασφαλίζεται ο εφοδιασμός των πελατών». Ο ορισμός αυτός δεν αφήνει καμιά αμφιβολία ότι ο προγραμματισμός δεν συνδέεται με τις κοινωνικές αλλά με τις επενδυτικές ανάγκες, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ο εφοδιασμός πελατών και όχι πολιτών!».[18]

Κατά τον Στ. Λουμάκη, πρόεδρο του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ) η παραγωγή ενέργειας από Φωτοβολταϊκούς Σταθμούς αποτελεί πλέον μια «φούσκα». Δηλώνει ότι έχουμε ξεπεράσει κάθε όριο κατανάλωσης και τώρα οι πράσινες μεγαβατώρες είτε δεν αποζημιώνοντα λόγω μηδενικών χονδρεμπορικών τιμών είτε περικόπτονται σε καθημερινή βάση όταν έχει έντονη ηλιοφάνεια, λόγω ανεπαρκούς ζήτησης για ρεύμα. Αν μάλιστα υλοποιηθούν και όσα έργα έχουν λάβει όρους σύνδεσης, προβλέπει μαζικές πτωχεύσεις παραγωγών, πλην των καθετοποιημένων, δηλαδή όσων απολαμβάνουν πρόσβαση στη λιανική, οπότε έχουν την δυνατότητα για πρόσθετα έσοδα.».[19]

Το υπουργείο και το ενεργειακό λόμπι επαναλαμβάνουν μονότονα ότι μόνο ένα μικρό μέρος των έργων θα υλοποιηθεί. Όμως ακόμα κι αν έτσι τελικά γίνει, τα πολύγωνα των ενεργειακών έργων, για τα οποία  απαιτούνται τεράστιες εκτάσεις γης, κρατούν αιχμάλωτους τους τόπους, δεσμεύουν τη γη και οδηγούν σε εγκατάλειψη παραγωγικών δραστηριοτήτων με συνέπεια την απώλεια θέσεων εργασίας που τα ενεργειακά έργα δεν αναπληρώνουν ούτε στο ελάχιστο. Πρόκειται για την πιο εκτεταμένη τροποποίηση χρήσεων γης που έχει γίνει ποτέ στη χώρα.

Ωστόσο η αυτορρύθμιση παραμένει άγνωστη λέξη στην αγορά που δεν λέει να λάβει τα σινιάλα από τις συνεχείς ώρες με μηδενικές τιμές και τις αλλεπάλληλες περικοπές. Το σύνολο των έργων που περιμένουν στην «ουρά» για να πάρουν όρους σύνδεσης φτάνει πλέον τα 43-44 GW.Συμπεριλαμβάνοντας και τα εν λειτουργία έργα ΑΠΕ (12,5  GW), προκύπτει το νούμερο των 55,5 - 56,5 GW, που είναι πάνω από τους στόχους του 2030 (23,5 GW), αλλά και του 2050, (54,4 GW).

Στους πρώτους τέσσερις μήνες του 2024, οι ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που δεν εγχύθηκαν στο σύστημα, λόγω έλλειψης ζήτησης, άγγιξαν τις 228 Γιγαβατώρες, ξεπερνώντας τις περικοπές του 2023.[20]

Οι «επενδυτές» ζητούν όλο και περισσότερες διασυνδέσεις μέσα κι έξω από τη χώρα, κυνηγώντας το «όραμα» των εξαγωγών ενέργειας που όμως δε φαίνεται να επιτυγχάνεται. Σε πρόσφατο ενεργειακό  Συνέδριο[21]ακούστηκε ότιέχουμε φτάσει στο σημείο να επιδοτούνται οι εξαγωγές από τους καταναλωτές. Ο Α. Πετροπουλέας, Διευθυντής Διαχείρισης Ενέργειας της Elpedison, λαμβάνοντας ως ημέρα αναφοράς την 25η Μαρτίου το μεσημέρι, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι την συγκεκριμένη ημέρα όπου η χώρα μας εξήγαγε 7.700 μεγαβατώρες σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία, ο Έλληνας καταναλωτής πλήρωσε συνολικά 1.300.000 για τις μεγαβατώρες αυτές. Και τόνισε: «…Αυτό πρέπει να σταματήσει άμεσα, πρέπει να γίνουν κινήσεις άμεσα, η κατάσταση σε λίγο θα είναι μη αναστρέψιμη. Πρέπει να συζητήσουμε ποιες είναι οι ενεργειακές ανάγκες της χώρας αυτή την στιγμή και πόσα άλλα ΑΠΕ χρειάζονται, ιδιαίτερα φωτοβολταϊκά»… Ο ίδιος ανέφερε, πως δεδομένου ότι το αποτέλεσμα των εξαγωγών είναι αρνητικό και δεν επιφέρει αξία για την χώρα, πρέπει να βρεθούν τρόποι ώστε να μην κατευθύνεται αυτή η ενέργεια στο εξωτερικό.».[22]

Όμως το πρόβλημα δεν μόνο στενά οικονομικό. Η πολιτική «Ελλάδα – Ενεργειακός Κόμβος», η εφαρμογή της «ενεργειακής μετάβασης» στη χώρα μας, αναδιαρθρώνει βίαια το παραγωγικό πρότυπο της χώρας. Με την άλωση της υπαίθρου από ενεργειακά έργα, με τις διασυνδέσεις, τους αγωγούς και τις εξορύξεις, διακυβεύονται οι πολυτιμότεροι από τους πόρους, η γη και η θάλασσα. Η «λιγότερη Ελλάδα» χτίζεται και μέσα στα σύνορα της και οι πολίτες καλούνται να συναινέσουν στη λιτότητα[23] και να «βολέψουν» τη ζωή τους στα κενά που αφήνουν οι «επενδυτικές» προτεραιότητες, ενώ οι αντιδράσεις της κοινωνίας είναι όλο και εντονότερες.

Η Βάννα Σφακιανάκη είναι αρχιτέκτονας. Το κείμενο αποτελεί εισήγηση στο συνέδριο «Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα», Αθήνα, 18-19 Μαΐου 2024 - Περιλαμβάνεται στα πρακτικά του συνεδρίου, εκδόσεις Α/συνέχεια, Νοέμβριος 2024

 

Παραπομπές: 

[1]Σχέδιο μείωσης του χρέους κατά 30% με παραχώρηση γης για πράσινη ενέργεια, energypress.gr

[2]Την αντικατάσταση χιλιάδων ανεμογεννητριών με μεγαλύτερες σχεδιάζει η Γερμανία, energypress.gr

[3] «Κρίση χρέους και υφαρπαγή γης», Κωστή Χατζημιχάλη, Εκδόσεις ΚΨΜ, σελ. 42

[4]Ο ενεργειακός σχεδιασμός ως πείραμα, vannasfakianaki.gr

[5]Ember: Ηγέτιδα της ηλιακής ενέργειας η Ελλάδα – Το άλμα της 4ετίας, ot.gr

[6]Πειρατές, κατάσκοποι και… σεΐχηδες στη Θεσσαλία, kathimerini.gr

[7]Αρπαγή γης για λόγους δημόσιας ωφέλειας!, vannasfakianaki.gr

[8]Φωτοβολταϊκά: αλλάζουν ραγδαία τη χρήση της αγροτικής γης, vannasfakianaki.gr

[9]Ηλεκτρικές διασυνδέσεις για εξαγωγή πλεονάζουσας ενέργειας, vannasfakianaki.gr

[10]Η κοινωνία είναι αντίθετη με τις ιδιωτικοποιήσεις των βασικών αγαθών, vannasfakianaki.gr

[11]Πράσινη Βίβλος - Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, op.europa.euσελ. 38

[12]Έκθεση Κομισιόν: Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα ενεργειακής εξάρτησης, euractiv.gr

[13] Ο Βασίλειος Π. Πανουσόπουλος (1971) είναι Ειδικός Επιστήμονας, Οικονομολόγος- Διεθνολόγος, Βαθμός Α, στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ).

[14]Ενεργειακή Μετάβαση: Η θεωρία και η εμπειρία από την οικονομική μετάβαση, ot.gr

[15] Γρηγόρης ΣτεργιούληςΠρ. διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και ΣπύροςΜιχαλακάκηςΠρ. πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΒΡ Ελληνική Α.Ε.

[16]Ενεργειακή μετάβαση: Ευκαιρία ή εφιάλτης;, naftemporiki.gr

[17]Οι εξελίξεις στους σχεδιασμούς για την ενέργεια, vannasfakianaki.gr

[18]Προγραμματισμός επενδυτικών και όχι κοινωνικών αναγκών, vannasfakianaki.gr

[19]Υπό διαφορετική οπτική βλέπουν τα “φωτοβολταϊκά στο χωράφι” οι σύνδεσμοι ΣΠΕΦ και ΠΣΑΦ: Κοροϊδία ή δικαίωση;, energypress.gr

[20]Δεν φτάνουν στους επενδυτές τα «σινιάλα» της αγοράς - Αμείωτος και στον κύκλο Μαΐου ο ρυθμος αιτήσεων για όρους σύνδεσης ΑΠΕ στον ΑΔΜΗΕ - Κοντεύουν πλέον τα 44 GW όσα περιμένουν στην «ουρά», energypress.gr

[21] 5^οPower&GasForum

[22]Πετροπουλέας: Τι πληρώνουν οι Έλληνες για τα φωτοβολταϊκά – Μηδενικό το όφελος από τις εξαγωγές, energypress.gr

[23]Συμφωνία για τη λιτότητα!, vannasfakianaki.gr

https://www.efsyn.gr/periballon/462670_i-alosi-tis-horas-mesa-apo-tin-energeiaki-metabasi

Αποκαλύπτεται μελέτη που έκρυψε η General Electric – Οι ανεμογεννήτριες παράγουν περισσότερο CO2…

 

Τα υπεράκτια αιολικά πάρκα διαφημίζονται ως το ενεργειακό κύμα του μέλλοντος.
Καθώς προχωράμε περαιτέρω στην εποχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα υπεράκτια αιολικά πάρκα έχουν αναγνωριστεί ως φάροι προόδου, που υπόσχονται να μειώσουν την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα και να περιορίσουν τις εκπομπές άνθρακα.
Αυτή η αφήγηση, που υποστηρίχθηκε τόσο από κυβερνητικούς αξιωματούχους όσο και από εταιρείες αιολικών πάρκων, απεικονίζει μια εικόνα ενός βιώσιμου μέλλοντος.
Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ αυτού του αισιόδοξου οράματος και της απογοητευτικής πραγματικότητας είναι μεγαλύτερο από ό,τι θα περίμεναν πολλοί.
Η πραγματικότητα είναι ότι ο υπεράκτιος άνεμος μπορεί να αυξήσει το συνολικό ποσό των εκπομπών, ίσως ακόμη και να υπερβεί τα σημερινά επίπεδα, καθώς η απρόβλεπτη φύση του ανέμου αναγκάζει τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις ορυκτών καυσίμων να εργάζονται πέραν των δυνατοτήτων τους, εξηγεί ο Miles O. Bidwell, μέλος της Green Oceans με έδρα το Rhode Island, είναι κάτοχος Ph.D. στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Ως οικονομολόγος, ο Bidwell έχει περάσει τα τελευταία 30 χρόνια σχεδιάζοντας τις αγορές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τις τιμές στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Ήταν σημαντικός αρχιτέκτονας της τρέχουσας αγοράς χωρητικότητας της Νέας Αγγλίας.

Οι απογοητευτικές μελέτες

Μελέτες στην Ολλανδία, την Ιρλανδία, το Κολοράντο και το Τέξας έχουν οδηγήσει όλες στο συμπέρασμα ότι η προσθήκη αιολικών πάρκων αναγκάζει τις υπάρχουσες μονάδες ορυκτών καυσίμων να παράγουν περισσότερο CO2.
Καθώς αυξάνεται η ποσότητα των αιολικών πάρκων, το συνολικό εκλυόμενο CO2 αυξάνεται επίσης, καθιστώντας τις εκπομπές τόσο υψηλές ή και υψηλότερες από ό,τι θα ήταν χωρίς αιολικά πάρκα.
Καμία μελέτη δεν έχει αντικρούσει αυτό το εύρημα.
Όταν συζητάμε για την ηλεκτρική ενέργεια, είναι σημαντικό να θυμόμαστε δύο θεμελιώδη χαρακτηριστικά.
Πρώτον, η ηλεκτρική ενέργεια δεν μπορεί να αποθηκευτεί σε λογικό κόστος ή σε οποιαδήποτε σημαντική ποσότητα.
Δεύτερον, η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται πρέπει, σε κάθε στιγμή, να είναι ίση με την ποσότητα που καταναλώνεται, διαφορετικά το σύστημα θα καταρρεύσει.
Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγή των μονάδων υδρογονανθράκων πρέπει να μεταβάλλει την παραγωγή τους ώστε να ταιριάζει με τις ριπές και τις ηρεμίες του ανέμου.

Σκεφτείτε ένα αυτοκίνητο…

Όταν σκέφτεστε τη σχέση μεταξύ υπεράκτιου ανέμου και εκπομπών CO2, σκεφτείτε τον τρόπο με τον οποίο ένα αυτοκίνητο λειτουργεί στην κίνηση, εξηγεί ο Bidwell.
Όταν το αυτοκίνητο επιβραδύνει και επιταχύνει επανειλημμένα, καταναλώνει περισσότερο καύσιμο και επομένως παράγει περισσότερες εκπομπές CO2 από ό,τι αν οδηγούσε με σταθερή ταχύτητα.
Η απόδοση καυσίμου μιας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ορυκτών καυσίμων ποικίλλει με τον ίδιο τρόπο.
Η μονάδα είναι πιο αποτελεσματική όταν λειτουργεί με σταθερό ρυθμό.
Σύμφωνα με την General Electric, όταν μία από τις πιο αποδοτικές εγκαταστάσεις αεριοστροβίλων της αναγκάζεται να μεταβάλλει την παραγωγή ως εφεδρική παραγωγή αιολικής ενέργειας, η μονάδα μπορεί να καταναλώνει διπλάσια ποσότητα καυσίμου και επομένως να απελευθερώνει διπλάσιο CO2.
Σε ένα τυπικό ενεργειακό σύστημα, χωρίς ανεμογεννήτριες, η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται σε διαφορετικούς χρόνους είναι πολύ προβλέψιμη και ολόκληρο το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι πιο αποδοτικό υπό αυτές τις συνθήκες.
Η προσθήκη υπεράκτιας αιολικής ενέργειας διαταράσσει αυτή την εγγενή απόδοση.
Επειδή ο άνεμος είναι απρόβλεπτος, το επίπεδο παραγωγής είναι απρόβλεπτο.
Ως αποτέλεσμα, οι μονάδες ορυκτών καυσίμων που λειτουργούν παράλληλα με τις ανεμογεννήτριες πρέπει να μεταβάλλουν συνεχώς τις αποδόσεις τους ώστε να αντισταθμίζουν ακριβώς και στιγμιαία τη μεταβαλλόμενη παραγωγή αιολικού πάρκου.
Αυτό είναι κάτι για το οποίο δεν έχουν σχεδιαστεί.
Σε περιόδους ταχείας επιτάχυνσης και επιβράδυνσης, τα ορυκτά φυτά καταναλώνουν περισσότερα καύσιμα ενώ παράγουν λιγότερη συνολική ηλεκτρική ενέργεια.
Μερικά εργοστάσια που είναι, στην ουσία, μεγάλοι κινητήρες αεριωθουμένων μπορούν να σβήσουν και να ξεκινήσουν γρήγορα, αλλά καταναλώνουν πολύ καύσιμο.
Τα περισσότερα πάρκα, από τη φύση τους, δεν μπορούν να απενεργοποιηθούν και να ενεργοποιηθούν γρήγορα και πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούν.
Η μεταβλητή παραγωγή θα αυξήσει αναπόφευκτα την ποσότητα του καυσίμου που καταναλώνεται και τις προκύπτουσες εκπομπές άνθρακα.
Σε περιπτώσεις όπου τα αιολικά πάρκα δεν προκαλούν την έκλυση περισσότερων CO2, η μείωση είναι ελάχιστη — πολύ μικρή για να δικαιολογήσει την οικονομική επένδυση.

Η παραγωγή ανεμογεννητριών

Πέρα από τις δυνατότητες για αυξημένες εκπομπές λόγω λειτουργίας, η κατασκευή ανεμογεννητριών είναι εγγενώς εντάσεως άνθρακα.
Τα τρία κύρια εξαρτήματα που απαιτούνται για την κατασκευή ενός στροβίλου – σκυρόδεμα, χάλυβας και υαλοβάμβακα – παράγουν όλα εκπληκτικές ποσότητες CO2 στην κατασκευή τους, ακόμη και πριν αρχίσουν να περιστρέφονται τα πτερύγια από υαλοβάμβακα μήκους 100 γιάρδων της τουρμπίνας.
Σε αυτό, προσθέστε τις εκπομπές μεγάλων φορτηγών πλοίων που μεταφέρουν εξαρτήματα και υλικά στροβίλου στο εργοτάξιο.
Αυτό επίσης δεν αγγίζει καν τον αντίκτυπο της ενδεχόμενης διαδικασίας παροπλισμού του στροβίλου, η οποία θα εκπέμψει σημαντικά περισσότερο άνθρακα στον αέρα.
Με τις κυβερνήσεις να πιέζουν την υπεράκτια αιολική ενέργεια για την επίτευξη «στόχων καθαρής ενέργειας», η ανάγκη να κατανοηθούν οι πλήρεις περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτής της αλλαγής είναι επείγουσα, αναφέρει ο Bidwell.
Είτε πρόκειται για τον αέρα που αναπνέουμε είτε για τους πολύτιμους ωκεάνιους πόρους μας, πρέπει να κάνουμε το μέρος μας για να διασφαλίσουμε ότι οι ηγέτες λαμβάνουν υπόψη τον πλήρη περιβαλλοντικό αντίκτυπο των αιολικών πάρκων, τουλάχιστον επιβάλλουν μια λύση που επιδεινώνει το πρόβλημα.

πηγή. https://greece247.gr/2025/01/07/apokalyptetai-meleti-pou-ekrypse-i-general-electric-oi-anemogennitries-paragoun-perissotero-co2/

Η φύση είναι αυτή που διαμορφώνει το κλίμα (Νίκος Γιαννάκης)

 

- Δεκεμβρίου 13, 2024

Κείμενα που γράφτηκαν αυτές τις μέρες με αφορμή τη γιορτή της διεθνούς ημέρας των βουνών και τις πολυπληθείς διαδηλώσεις και εκδηλώσεις στην Αθήνα και αλλού, έβγαλαν στην επιφάνεια της φουρτούνας των καθημερινών προβληματισμών μου σκέψεις σχετικές με το κλίμα, τις αλλαγές και τις κρίσεις του, που θέλησα να καταγράψω εδώ. Το κείμενο που ακολουθεί προκύπτει από τις μακράς διάρκειας έρευνες που έκανα τα τελευταία χρόνια, αναζητώντας μια πειστική κατά το δυνατόν επικοινωνία των προτάσεών μας, στο πλαίσιο εκπόνησης των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) για λογαριασμό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), σχετικά με τη σημασία της βιοποικιλότητας για τις ζωές μας και την αντιμετώπιση των πολλαπλών κρίσεων που βιώνουμε.

Η γνώμη μου είναι ότι η φύση είναι αυτή που διαμορφώνει το κλίμα! Η κλιματική αλλαγή είναι ένα σύμπτωμα της κακοδιαχείρισης των φυσικών οικοσυστημάτων (που δημιουργήθηκαν ώστε να περιλαμβάνουν και μας) κι όχι η αιτία της υποβάθμισής τους και της επακόλουθης μείωσης της βιοποικιλότητας κλπ. Ακολουθεί βεβαίως ένας φαύλος κύκλος, όπου η κλιματική αλλαγή επιδρά στη βιοποικιλότητα κ.ο.κ. Αντίστοιχο σύμπτωμα είναι και η αύξηση των συγκεντρώσεων του CO2 στην ατμόσφαιρα. Δεν είναι η αιτία της όποιας αλλαγής του κλίματος ή κρίσης της ισορροπίας του. Η υπερθέρμανση της γης είναι άλλο ένα σύμπτωμα, είναι ο "πυρετός" της. Και μάλιστα σε μια πολύ ενδιαφέρουσα αντιστοιχία με τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα μας, τον πυρετό αυτόν η γη δυσκολεύεται να τον ρίξει γιατί δεν μπορεί να αποβάλλει τη θερμότητά της "ιδρώνοντας" όπως παλιά, έχοντας χάσει περίπου το 50% της βλάστησης που είχε πριν 12.000 χρόνια, με αποτέλεσμα να μη δουλεύει η εξατμισοδιαπνοή, το σύστημα δηλαδή του δροσισμού της.

Η βασική και πιο σημαντική κρίση αυτή τη στιγμή είναι λοιπόν η οικολογική, αυτή βρίσκεται πίσω από όλες τις άλλες, είτε είναι κλιματικές, είτε οικονομικές, είτε είναι οι πόλεμοι, είτε η μετανάστευση!! Δεν μπορούμε πλέον εμείς οι βιολόγοι ειδικά, και οι εν γένει "οικολόγοι", να μην υποστηρίζουμε σθεναρά αυτό ακριβώς το τόσο κρίσιμο γεγονός!

Η ανάγκη αντιμετώπισης της κακοδιαχείρισης των οικοσυστημάτων στέκεται απέναντι στο κυρίαρχο και σκληρά αναγωγικό αφήγημα για το κλίμα, που κάνει το τόσο μεγάλο κι επικίνδυνο λάθος να θεωρεί ότι αποκλειστικός υπεύθυνος για την υπερθέρμανση είναι το CO2, αγνοώντας τη συνθετότητα των διεργασιών που δημιούργησαν και καταφέρνουν ακόμα να διατηρούν τη ζωή στον πλανήτη μας. Και έτσι πράττοντας, ενισχύει τη διεθνή αδράνεια και επιταχύνει εδώ και χρόνια την κρίση. Δεν έχουμε παρά να αναλογιστούμε πόσα χρόνια έχουν περάσει από τον Keeling και τη δημοσίευση της περίφημης καμπύλης του το 1961, που παρουσιάζει τη σταθερή αυξητική τάση του CO2, για να συνειδητοποιήσουμε πόσο πολύ έχουμε καθυστερήσει να λάβουμε ουσιαστικά μέτρα. Και αντί να πάμε με ρυθμό να αποκαταστήσουμε τα οικοσυστήματα για να κάμψουμε την κλιματική αλλαγή, επιλέξαμε στρατηγικά ως πολιτισμός να συνεχίσουμε να τα υποβαθμίζουμε στήνοντας παντού αυτή τη φορά, μια άλλη "εναλλακτική" ψευδώς πράσινη αποκαλούμενη τεχνολογία. Τις μεγάλες βιομηχανικές Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Είναι άλλωστε γνωστό ότι όταν επιλέγονται πολιτικές που βασίζονται σε αναγωγικές αναζητήσεις και όχι στη σύνθεσή τους σε μια ολιστική προσέγγιση, δημιουργούνται τέρατα. Αυτά ακριβώς για τα οποία ανησυχούμε πλέον σοβαρά κι έχουμε ξεσηκωθεί απ' άκρη σ΄άκρη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Κι ο κόσμος έχει πεισθεί ότι μπορεί ελεύθερα να συνεχίσει να ζει υπερκαταναλώνοντας τους πόρους της γης, γιατί πιστεύει ότι δεν καταστρέφει – όπως του 'χουν πει - το κλίμα, γιατί η απαιτούμενη ενέργεια θα είναι πια πράσινη! Δυστυχώς μάλιστα, η άποψη αυτή είναι τόσο βαθιά και επιτήδεια πετυχημένη επικοινωνιακά, που δεν θα είναι διόλου εύκολο να αναστραφεί εγκαίρως. Όποιος αντιστέκεται στο ισχύον αφήγημα, αμέσως κρίνεται και χαρακτηρίζεται ως ψεκασμένος, λιγνιτολάγνος, εκπρόσωπος του λόμπυ των πετρελαίων (που παρεμπιπτόντως είναι συγκοινωνούν δοχείο με αυτό των ΑΠΕ, αφού οι ίδιοι πλέον έχουν και τα μεν και τις δε).

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι είναι άλλο θέμα το πώς αναστρέφουμε τα ολοένα και καταστροφικότερα φαινόμενα της κλιματικής κρίσης, και άλλο το πώς κι από πού θα πρέπει να παράγουμε ενέργεια, πόση ενέργεια χρειαζόμαστε, πόση θα έχουμε διαθέσιμη στο μέλλον αν δεν θέλουμε να αυτο-εξοντωθούμε κλπ. Έχουμε πιστεύω μπλέξει δυο πράγματα που προφανώς σχετίζονται μεταξύ τους, το κλίμα και την ενέργεια, προσπαθώντας - μέσω αλλαγών στην τεχνολογία της παραγωγής ενέργειας - να αντιμετωπίσουμε την κρίση του κλίματος, βάζοντας και πάλι ως προτεραιότητα την οικονομία και όχι την οικολογία, που τελικά είναι αυτή που τα συνδέει. Κι όμως υπάρχουν παντού στον κόσμο εντυπωσιακά κι αποκαλυπτικά παραδείγματα όπου μέσω της αποκατάστασης των οικοσυστημάτων μεγάλων σε έκταση περιοχών, έχουν ανασχεθεί τα ακραία φαινόμενα της ξηρασίας, της πλημμύρας και των μεγαπυρκαγιών, ακόμα και το κλίμα έχει αποκατασταθεί, αλλά και η ίδια η οικονομία μέσω αναγεννητικών παραγωγικών πρακτικών.

Είναι τελικά όπως φαίνεται ολοένα και πιο καθαρά το νερό και οι κύκλοι του ο πιο κρίσιμος παράγοντας, το στοιχείο που περισσότερο από όλα διαμορφώνει το κλίμα. Η αποκατάσταση των υδρολογικών κύκλων και όλα αυτά που χρειάζονται για να συμβεί η αποκατάσταση αυτή, είναι ο βασικός στόχος που πρέπει να θέσουμε για να βγούμε από αυτή την πολυεπίπεδη κρίση στο πιο σύντομο χρονικό διάστημα! Ο αγώνας με τον άνθρακα φαίνεται πως έχει χαθεί, δεν υπάρχει πια χρόνος, ό,τι και να κάνουμε με το CO2. Κι εκεί ακριβώς είναι που οι ΑΠΕ χειροτερεύουν ακόμα περισσότερο τα πράγματα, αφού επιβάλλουν νέες κατασκευές σε χώρους "παρθένους" αλλοιώνοντας περαιτέρω όση φυσική κάλυψη έχει απομείνει, όντας ένα είδος ιδιαίτερα βαριάς εκτός σχεδίου δόμησης, ακόμα και σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις!

Η διεθνής βιβλιογραφία είναι γεμάτη, όπως και το ίντερνετ από επιστημονικές δημοσιεύσεις και εφαρμογές. Υπάρχουν και ιδιαίτερα ποιοτικά ντοκυμαντέρ που επικοινωνούν το – προς το παρόν ακόμα – αισιόδοξο μήνυμα ότι εμείς οι άνθρωποι ως "keystone species" που είμαστε, διαθέτουμε τα μέσα για να διορθώσουμε την κατάσταση! Είμαστε δηλαδή "response-able" πέρα από "responsible", όπως λέει ο περίφημος Αυστραλός εδαφοβιολόγος - κλιματικός επιστήμων Walter Jehne! Οι τρέχουσες κι οι επόμενες γενιές θα χρειαστεί να εστιάσουν τις οικονομικές τους δραστηριότητες στην αποκατάσταση της ζημιάς που προκάλεσαν οι δικές μας προηγούμενες. Δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα να κάνουμε το λιγότερο κακό, χρειάζεται επειγόντως να ξεκινήσουμε τη μετάβαση προς έναν πολιτισμό που θα κάνει μόνο καλό!

Κλεισμένος τα τελευταία χρόνια εδώ στην ακρογωνιαία Πρέσπα, ως συντάκτης δυο από τις ΕΠΜ της Δυτικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, προσπαθώ να συμβάλλω κι εγώ σε αυτή την αλλαγή παραδείγματος, επιθυμώντας να περάσει όλο αυτό το αφήγημα μέσα στο μεγάλο και σπουδαίο αυτό έργο για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών της Ελλάδας τα επόμενα μπόλικα χρόνια. Δεν νομίζω όμως ότι θα καταστεί τελικά δυνατόν ούτε με αυτή τη μοναδική ευκαιρία για τη χώρα μας. Πολύ φοβάμαι ότι η διαχείριση του κλίματος θα παραμείνει και σε αυτή την περίπτωση ως κάτι που δεν θεωρείται ότι εξαρτάται άμεσα από την ορθολογική διαχείριση των παραγωγικών δραστηριοτήτων και του χώρου, μέσω της εκάστοτε επιλογής των χρήσεων γης. Ότι το "business as usual" και η εντελώς ανθρωποκεντρική ματιά θα επικρατήσουν για άλλη μια φορά ως το κυρίαρχο μοντέλο διαβίωσης, παρόλο που τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι διάφορες απόψεις του μη κυρίαρχου αφηγήματος για το κλίμα, δειλά – δειλά διεισδύουν στο κυρίαρχο. Θα ήταν υπέροχο να διοργανώναμε στην Ελλάδα ένα μεγάλο διεθνές συνέδριο με επιφανείς προσκεκλημένους από όλο τον κόσμο για να παρουσιαστούν και να δημοσιοποιηθούν όλα αυτά και στη χώρα μας. Είμαι προφανώς διαθέσιμος να συμβάλλω σε οποιαδήποτε σχετική πρωτοβουλία και δράση.

Ενδεικτικές Πηγές:

Bartsch, A., Balzter, H. and George, C. (2009) The influence of regional surface soil moisture anomalies on forest fires in Siberia observed from satellites. Environmental Research Letters, Volume 4, Number 4, 9 pp.

Bruce – Iri P. (2022) How Plants Cool and Heal the Climate: Finding Solutions Close to Home, Engagement Edge Books, Kensington, Whangārei, New Zealand, pp. 236 Climate Action Tai Tokerau (northlandclimatechange.org).

Jehne, W. (2018) Walter Jehne - Soil Carbon Sponge and the New Climate Solutions Biodiversity for a Livable Climate, Harvard University.

Jehne, W. (2018) The practical drawdown of 20 billion tonnes of carbon back into soils annually, to rehydrate bio-systems and safely cool climates, Regenerate Earth. Microsoft Word - Jehne W; Regenerate Earth as at 21 March 2018.docx (regenerate-earth.org)

Jehne, W. (2019) How hydrological processes naturally regulate and cool Earth’s climate, Regenerate Earth. Microsoft Word - Hydrological Cooling 7-19.docx (regenerate-earth.org)

Keeling, C.D. (1970) Is carbon dioxide from fossil fuel changing man's environment? Proceedings of the American Philosophical Society, 114, 10-17.

Kovác, M., Kravcík, M. (2023) Water for Climate Healing – A New Water Paradigm White Paper, Ministry of Agriculture and Rural Development of the Slovak Republic. Prepared for the UN 2023 Water Conference, March 22 -24, 2023, 20 pp.

Kravcík, M., Pokorný, J., Kohutiar, J., Kovác, M. & Tóth, E. (2007) Water for the Recovery of the Climate - A New Water Paradigm, Krupa Print, Žilina Slovakia, 94 pp.

Makarieva, A.M, Gorshkov, V.G. (2007) Biotic pump of atmospheric moisture as driver of the hydrological cycle on land. Hydrology and Earth System Sciences, 11, 1013-1033.

Millan, M. M. (2014) Extreme hydrometeorological events and climate change predictions in Europe. Journal of Hydrology, 518, 206-224.

Millan, M. M., Estrela, M.J., Sanz, M.J., Mantilla, E. Martin, M. Pastor, F., Salvador, R., Vallejo, R., Alonso, L., Ganogoiti, G., Ilardia, J.L., Navajo, M., Albizuri, A., Artinano, B., Ciccioli, P., Kallos, G., Carvalho, R.A., Andres, D., Hoff, A., Werhahn, J. & Seufert, G. (2005) Climatic Feedbacks and Desertification: The Mediterranean Model. Journal of Climate, 18, pp. 684-701.

Rodell, M., Barnoud, Α., ·Robertson, F. R., · Allan, R. P.,· Bellas‑Manley, A., · Bosilovich, M. G., · Chambers, D. , · Landerer, F., · Loomis, B., · Nerem, R. S., · O’Neill, M. M., · Wiese, D. & Seneviratne, S. (2024) An Abrupt Decline in Global Terrestrial Water Storage and Its Relationship with Sea Level Change. Surveys in Geophysics, Springer, pp. 28. https://doi.org/10.1007/s10712-024-09860-w

Schwarzer, S. (2019) Putting Carbon back where it belongs - the potential of carbon sequestration in the soil, UNEP Foresight Brief no. 013. https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/28453/Foresight013.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Schwarzer, S. (2021) Working with plants, soils and water to cool the climate and rehydrate Earth’s landscapes, UNEP Foresight Brief no. 025. https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/36619/FB025.pdf

Regenerating Life: How to cool the planet, feed the world, and live happily ever after.
A three-part documentary film by John Feldman (2023, 137 min, USA). https://hummingbirdfilms.com/regeneratinglife/

Subscribe to Nikos’s Substack

By Nikos Giannakis · Launched 2 days ago

My personal Substack

ΠΗΓΗ:Η φύση είναι αυτή που διαμορφώνει το κλίμα!

ΠOΣΟ ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΗ ΗΤΑΝ Η ΠΛΗΜΜΥΡΑ ΤΗΣ ΒΑΛΕΝΘΙΑ;

Του Σταυρου Αλεξανδρη 

Πιθανά, οι κλιματολάγνοι, θεωρήσουν την πρόσφατη πλημύρα του ποταμού Turia ο οποίος έχει εκτραπεί από το 1963 από την φυσική του κοίτη, ως την μεγαλύτερη πλημμύρα που έχει συμβεί μετά τον τον «Κατακλυσμό του Νώε»!

Στις ημέρες μας, είναι κοινή αντίληψή ότι η περιβόητη κλιματική κρίση, αποτελεί τον μοναδικό ένοχο για την απόδοση των αιτιών για οποιαδήποτε φυσική καταστροφή και όχι μόνο. Αποτελεί την εύκολη απάντηση των πολιτικών και του περίγυρου τους, ώστε να απενοχοποιούν τις πράξεις τους, να δικαιολογούν την ανικανότητα τους και να αποποιούνται τις ευθύνες τους. Στον περίγυρο βέβαια συμμετέχει μερίδα επιστημόνων και δημοσιογράφων, που ενισχύουν αυτή την άποψη.

Ωστόσο το καταστροφικό αποτέλεσμα ενός φυσικού φαινομένου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ισχύ και την δυναμική που εκδηλώνεται, αλλά κυρίως από την απώλειας της ανθρώπινης ζωής, την απώλεια κατοικίδιων και παραγωγικών ζώων, καθώς και την καταστροφή της ιδιωτικής περιουσίας και των κοινωνικών υποδομών που πλήττονται στην περιοχή. Για παράδειγμα ένας ισχυρός σεισμός με επίκεντρο μια θαλάσσια περιοχή, προκαλεί αρκετά μικρότερη καταστροφή από ένα σεισμό μικρότερης ισχύος, με επίκεντρο πλησίον μιας αστικής περιοχής. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τις πλημμύρες.

Πόσο συχνή είναι η αιτία που προκάλεσε την ραγδαία βροχόπτωση στην Βαλένθια;

Ένα φυσικό καιρικό φαινόμενο που συχνά πλήττει την Ισπανία, αλλά και την Νότια Γαλλία, συνήθως κατά τους φθινοπωρινούς μήνες, δεν αποτελεί ένα ανεξήγητο φαινόμενο. Το φαινόμενο αυτό είναι τόσο συχνό που έχει αποκτήσει το δικό του ακρωνύμιο “DANA”- Depresion Aislada en Niveles Altos (Απομονωμένη Κατάθλιψη ή Κατάπτωση σε Υψηλά Επίπεδα). Το φαινόμενο εμφανίζεται συχνά κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής περιόδου, όπου η παρουσία θερμού ανερχόμενου αέρα κοντά στην επιφάνεια, τροφοδοτείται από υπερβολική υγρασία, προερχόμενη από την ακόμη θερμή Μεσόγειο Θάλασσα την εποχή αυτή. Η θερμή ανερχόμενη υγρή μάζα αέρα συναντά ξαφνικά εισβολή ψυχρού αέρα στην ανώτερη ατμόσφαιρα προερχόμενη από τις πολικές περιοχές, με συνέπεια την πρόκληση ξαφνικών ραγδαίων κατακρημνισμάτων. Αυτό το γεγονός οδηγεί σε αυτό που στην μετεωρολογία αποκαλείται «σύστημα αποκοπής» (a cut-off system) με αρκετά χαμηλές ατμοσφαιρικές πιέσεις που επιμένουν για λίγες ημέρες περιστρεφόμενες πάνω από μια περιοχή.

Πόσο συχνές είναι οι πλημύρες στην Βαλένθια;

Η Βαλένθια έχει υποστεί αρκετές σοβαρές πλημμύρες κατά τη διάρκεια των τελευταίων 700 χρόνων, λόγω κυρίως των ισχυρών βροχοπτώσεων που προκαλούσε συχνά την υπερχείλιση του ποταμού Τουρία. Από το 1321 υπολογίζεται ότι έχουν καταγραφεί 75 πλημμύρες οι οποίες σημειώθηκαν τα τελευταία 750 χρόνια. Οι πιο σημαντικές πλημμύρες στην ιστορία της πόλης είναι οι πλημμύρες των ετών 1403, 1517, 1776, 1897,1949. Την μεγάλη Πλημμύρα του 1957 διαδέχθηκαν οι πλημμύρες του 1982, 2000, και 2007 μικρότερης έκτασης σε σχέση με το 1957. Η καταστροφική πλημμύρα του 1957 (14 Οκτωβρίου 1957), προκάλεσε τον θάνατο 84 ανθρώπων.

1957. Κυβερνητικό πλάνο για την αντιμετώπιση της πλημμύρας

Η υπερχείλιση του ποταμού Τουρία κατά την διάρκεια της πλημμύρας του 1957 απέρριψε έως και 390 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού από την πόλη! Για να αντιμετωπισθεί αυτή η κατάσταση η δικτατορική κυβέρνηση του Francisco Franco αποφάσισε ένα σχέδιο εκτροπής της φυσικής κοίτης του ποταμού προς τα νότια, δημιουργώντας ένα νέο τεχνητό κανάλι εκτροπής μήκους 12.5 χιλιομέτρων με κεκλιμένα πρανή και πλάτος βάσης 250, για την προστασία της πόλης από τις συχνές ακραίες πλημμύρες. Το τεχνικό έργο ολοκληρώθηκε στην δεκαετία του 60. Ήταν το καθοριστικό γεγονός που οδήγησε σε ριζικές αλλαγές την υδραυλική υποδομή της πόλης, η οποία περιλαμβάνει πλέον το γνωστό πάρκο Jardín del Turia που καταλαμβάνει όλη την παλιά φυσική κοίτη του ποταμού Τουρία.

Όπως φάνηκε, το τεχνικό έργο του 1963 δεν ήταν αρκετό το αποφευχθεί η τραγωδία της Βαλένθια.

Περί ανεμογεννητριών ο λόγος

 

Όθων Κουμαρέλλας

Μια ανεμογεννήτρια από την κατασκευή, τη μεταφορά και την εγκατάστασή της στο χώρο για να ξεκινήσει την παραγωγή ρεύματος κοστίζει από 1,2 εκατομμύρια ευρώ και φτάνει και πάνω από 2,5 εκατομμύρια ευρώ ανά μεγαβάτ (Mw) ονομαστικής εγκατεστημένης ισχύος. Σε δύσβατα μάλιστα ορεινά εδάφη, όπως στην ηπειρωτική Ελλάδα, χωρίς οδικές υποδομές που πρέπει να κατασκευαστούν εξ αρχής, χωρίς γειτνιάζοντα δίκτυα υψηλής τάσης, υποσταθμούς κτλ, το κόστος ανά Mw εγκατεστημένης ισχύος μπορεί και να ξεπερνά τα προαναφερόμενα ποσά κατά πολύ.

Το κόστος αυτό αντιπροσωπεύει επί της ουσίας δαπάνη ενέργειας η οποία παρήχθη από «βρώμικα» ορυκτά καύσιμα. Πρόκειται για «βρώμικη» ενέργεια που καταναλίσκεται για να παραχθεί αργότερα «καθαρή».

Συνεπώς, εάν επιτυγχάνεται ο σκοπός των ΑΠΕ, έχει να κάνει με το ισοζύγιο της «βρώμικης» ενέργειας που θα δαπανηθεί για την κατασκευή, μεταφορά και εγκατάστασή τους, με την «καθαρή» ενέργεια που θα παράξουν στη διάρκεια της ζωής τους και πόσο πλεονασματική θα είναι αυτή σε σχέση με την πρώτη.

Σύμφωνα με τους ίδιους τους κατασκευαστές των ανεμογεννητριών ο συντελεστής απόδοσής τους ξεκινά από 22 και φτάνει κάτω από ιδανικές συνθήκες το 30%. Άρα εάν υπολογίσουμε μεσοσταθμικά έναν συντελεστή απόδοσης της τάξης του 26% θα είμαστε πολύ κοντά στην πραγματικότητα. Ωστόσο, γνωστός για τη... γενναιοδωρία μου, υπολογίζω με συντελεστή 28%, για να μη βρεθεί κάποιος να μου πει ότι κλέβω.

Επίσης, σύμφωνα πάντα με τους κατασκευαστές ανεμογεννητριών, ο μέσος χρόνος ζωής μιας τέτοιας είναι γύρω στα 20 χρόνια.

Έχουμε λοιπόν για κάθε εγκατεστημένο Mw ανεμογεννήτριας παραγωγή 1 Χ 0,28 = 0,28Mwh Χ 24 ώρες Χ 365 ημέρες = 2.452,8 Mwh τον χρόνο Χ 20 χρόνια = 49.056 Mwh. Από αυτό θα πρέπει, πάντα σύμφωνα με τους κατασκευαστές, να αφαιρεθεί ένα 10% ως κόστος συντήρησης κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους. Συνεπώς η καθαρή ενέργεια που μπορούμε να προσδοκούμε ότι θα λάβουμε ανά εγκατεστημένο Mw ανεμογεννήτριας είναι μάξιμουμ 45.000 Mwh, ανεξάρτητα εάν οι εργολάβοι τύπου ΤΕΡΝΑ φουσκώνουν για ευνόητους λόγους τις αποδόσεις.

Εάν διαιρέσουμε το κόστος κατασκευής, μεταφοράς και εγκατάστασης, μαζί με τον συμπαρομαρτούντα εξοπλισμό, δίκτυα υψηλής, ή υπερυψηλής τάσης, υποσταθμούς κτλ της τάξης μεσοσταθμικά των 2 εκατομμυρίων ευρώ ανά Mw, στους ορεινούς όγκους της χώρας μας, με την προσδοκώμενη να παραχθεί ενέργεια έχουμε 2.000.000/45.000 = 44,44 ευρώ ανά μεγαβατώρα μέσο κόστος παραγωγής προκειμένου να υπάρξει απόσβεση του αρχικού κόστους κατασκευής, μεταφοράς κι εγκατάστασης στην 20ετία. Σε αυτά πρέπει να προσθέσουμε τα λειτουργικά έξοδα των εταιρειών, τους φόρους και τα κέρδη τους. Άρα το κόστος της αιολικής ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή δεν μπορεί να είναι μικρότερο των 75 έως 80 ευρώ ανά Mwh.

Πρώτη παρατήρηση: Το τζάμπα πέθανε αγαπητοί και μην εξανίστασθε όταν παραλαμβάνετε τους λογαριασμούς του ρεύματος.

Η αιολική ενέργεια κοστίζει και μάλιστα πιο ακριβά από την παραγόμενη από λιγνίτη περίπου 40%, ή 80% παραπάνω από υδροηλεκτρικά, ή τη γεωθερμία. Είναι βέβαια ελαφρώς φθηνότερη από την πετρελαιοπαραγωγή και εκείνη του φυσικού αερίου, αλλά κι αυτό εξαρτάται κάθε φορά από τις τρέχουσες τιμές πετρελαίου και κυρίως του φυσικού αερίου (αφού η παραγωγή ηλεκτρισμού με ντίζελ εγκαταλείπεται σταδιακά και μόνον σε ακριτικά νησιά χρησιμοποιείται ακόμη, αν χρησιμοποιείται).

Είναι όμως όντως πιο φθηνή η βιομηχανικού τύπου παραγωγή αιολικής ενέργειας από εκείνη του φυσικού αερίου;

Για έναν προσεκτικό παρατηρητή και γνώστη των θεμάτων, ΟΧΙ!!!

Κι αυτό διότι η παραγόμενη αιολική ενέργεια είναι στοχαστική. Αυτό σημαίνει ότι πάντα θα πρέπει να βρίσκονται σε λειτουργία μονάδες βάσης άμεσης απόκρισης προκειμένου να διατηρείται το δίκτυο σταθερό και να αποφεύγονται τα black outs, λόγω αστάθειας στην παραγωγή. Τέτοιες «εφεδρικές» μονάδες βάσης συνεχούς λειτουργίας για άμεση απόκριση, είναι μονάδες παραγωγής που λειτουργούν με φυσικό αέριο. Δεν προσφέρονται ούτε οι λιγνιτικές, ούτε τα υδροηλεκτρικά που έχουν μεγάλους χρόνους αδρανείας πριν καταφέρουν να τεθούν σε λειτουργία.

Με δεδομένο, λοιπόν, ότι δεν υπάρχει, ακόμη τουλάχιστον, αξιόπιστος τρόπος αποθήκευσης της ενέργειας με τις αντίστοιχες τεχνολογίες να είναι στα σπάργανα και πανάκριβες, η παράλληλη χρήση μονάδων φυσικού αερίου, αντίστοιχης εγκατεστημένης ισχύος, είναι αναγκαστική. Συνεπώς στο καθαρό κόστος παραγωγής της αιολικής ενέργειας, θα πρέπει να προστεθεί και το κόστος κατασκευής και λειτουργίας των αντίστοιχων μονάδων βάσης φυσικού αερίου.

Παρατήρηση δεύτερη: Με βάση τα παραπάνω προκύπτει ότι σε σχέση με το αρχικό ερώτημα, δηλαδή το ισοζύγιο μεταξύ της «βρώμικης» ενέργειας που καταναλώθηκε από τα ορυχεία, τα εργοστάσια κατασκευής μέχρι τη μεταφορά, την κατασκευή των δικτύων και λοιπών υποδομών και τέλος την εγκατάσταση της ανεμογεννήτριας, με την «καθαρή» ενέργεια που θα παράξει τελικά στη διάρκεια της ζωής της, δεν προκύπτει καθόλου πλεονασματικό. Εάν προσθέσουμε και την αναγκαστική παραγωγή με φυσικό αέριο για την ευστάθεια του συστήματος, τότε η «βρώμικη» ενέργεια που καταναλώνεται είναι πολλαπλάσια της «καθαρής» που θα παράξει η ανεμογεννήτρια.

Και αυτό αφορά μόνον στην ενέργεια, όχι στην καταστροφή του περιβάλλοντος στις περιοχές εγκατάστασης των ανεμογεννητριών, με τους χιλιάδες τόνους μπετόν για τις θεμελιώσεις, τις αρνητικές επιδράσεις στις υπόγειες υδροφορίες, την αποξήλωση πολύτιμων δασών, την αισθητική υποβάθμιση κτλ κτλ. Ούτε βέβαια στο ότι μεγάλο μέρος από τα υλικά κατασκευής των ανεμογεννητριών δεν είναι καν ανακυκλώσιμα και ήδη δημιουργούν ένα νέο τεράστιο πρόβλημα μόλυνσης στο περιβάλλον.

Τζίφος η ιστορία, αλλά και τα κέρδη των «πράσινων» εταιρειών κέρδη και μάλιστα τεράστια. Όσο για τους χαζοχαρούμενους ευαίσθητους για το κλίμα, δυστυχώς τις περισσότερες φορές η πάθησή τους είναι ανίατη. Η επιστήμη προσώρας δεν έχει καταφέρει να θεραπεύει τη βλακεία.